«Հայրենիքն Ու Իշխանութիւնը Միմեանցից Զանազանելու Իմաստնութիւնը»

«ԹԵՐԹ»Ի ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑԸ ԼԻԼԻԹ ԳԱԼՍՏԵԱՆԻ ՀԵՏ

Tert. am-ի հետ զրոյցում Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն կուսակցութեան Գերագոյն մարմնի անդամ, ԱԺ նախկին պատգամաւոր Լիլիթ Գալստեանն, անդրադառնալով սահմանին ծայրայեղ լարուածութեան վերջին օրերին, նշեց, որ հայ մարդու եւ քաղաքական ուժերի մէջ այսօր յաղթել է պետական, ազգային մտածողութիւնը :

«ԹԵՐԹ».- Շատերը հաճելիօրէն զարմացած են առկայ իրավիճակում բարոյահոգեբանական այս մթնոլորտում գտնուող մեր հասարակութեան կողմից ի ցոյց դրուած կամային յատկանիշներից, մեր ազատամարտիկների՝ 1ին գիծ մեկնելու պատրաստակամութիւնից՝ չնայած այն վիճակին, որ իրենց իշխանութիւնների կողմից անտեսուած են զգում, աղքատ ու յուսահատուած: Այսինքն՝ սրանք երեւոյթներ էին, որ բացայայտուեցին ու ոգեւորեցին: Սա ձեզ համար անակնկա՞լ էր:
ԼԻԼԻԹ ԳԱԼՍՏԵԱՆ.- Ո՛չ, բացարձակապէս զարմացած չեմ, որովհետեւ հայրենիքն ամէն ինչից վեր է, եւ, փա՛ռք Աստծոյ, Հայաստանում այդպէս են մտածում: Չէր կարող հակառակը լինել… այսինքն՝ ինչպէ՞ս կարող ենք մտածել, որ մեր սահմանը Երեւանն է կամ Հայաստանի 29,000 քառակուսի կիլոմետր տարածքը: Չէ՛, մեր սահմանը՝ մեր տունը, մեր զարկերակը սկսում է այնտեղ, որտեղ հայ զինուորն է կանգնած: Մենք՝ հայերս, նախանձելի կոդ ունենք՝ հողի պաշտամունք, հողի սպառնալիքի ժամանակ զարմանալիօրէն միաբանւում ենք: Ես երկրի նկատմամբ այդ նոյն զգացողութիւնն եմ ունեցել 1988ին, Ազատութեան հրապարակում այդ նոյն թթուածինն էր: Նաեւ մի տեսակ հանգստութիւն իջաւ հոգուս, տագնապներս փարատուեցին: Չէ՛, այլ կերպ չէր կարող լինել: Ռուբէն Յովսէփեանն էր շատ լաւ մի տող գրել, եւ շատ լաւ է, որ մենք ունենք հայրենիքն ու իշխանութիւնը զատելու իմաստնութիւնը: Եւ նոյնիսկ սոցիալական ցանցերի պէս անպատասխանատու միջավայրում մի ներքին զգօնութեամբ բոլորը զուսպ են: Միգուցէ մեր գոյատեւման կոդերից մէկն էլ սա է:

«ԹԵՐԹ».- Այո՛, Ռուբէն Յովսէփեանը գրեց, որ մենք տեսանք, թէ ինչպէս Հայաստանի Հանրապետութիւնը դարձաւ Հայրենիք: Իսկ քաղաքական ուժերի պահուածքն ինչպէ՞ս կը գնահատէք: Նկատի չունեմ միայն ԱԺ բոլոր 6 խմբակցութիւնների յայտարարութիւնը, որը, ի դէպ, աննախադէպ էր:
ԼԻԼԻԹ ԳԱԼՍՏԵԱՆ.- Այլ կերպ չի կարող լինել, հայրենիքը մէկն է: Մենք հո Գանայի հաւաքակա՞նը չենք, որ գնանք աշխարհի առաջնութիւն եւ ասենք՝ մեր հոնորարը տուէք, խաղանք (ծիծաղում է ): Չէ՛, հայրենիքի հետ չեն խաղում, հայրենիքի համար զոհուո՛ւմ են, հայրենիքը պահո՛ւմ են: Խորհրդարանական բոլոր ուժերի համատեղ յայտարարութիւնը շատ բնական է՝ կենսական շեշտադրումներով: Ես նոյնիսկ ակնկալում եմ, որ արտաքին վտանգի պահին մեր երկու նախագահները‘ ե՛ւ Լեւոն Տէր Պետրոսեանը, ե՛ւ Ռոբերտ Քոչարեանը հանդէս կը գան համապատասխան յայտարարութեամբ:
Երբ ուկրաինական դէպքերը նոր-նոր էին սկսուել, եւ Մայդանն անկառավարելի էր դառնում, ակնածանքի մի պահ ապրեցի, երբ այդ երկրի երեք նախագահները նստել էին մի սեղանի շուրջ՝ քննարկելու երկրին սպասուող վտանգները:
Այս պահին Հայաստանի՛, մեզանից իւրաքանչիւրիբ ճակատագիրն է սահմանին որոշւում : Եւ նաեւ խոցելի է այն զգացողութիւնը, որ գուցէ ոմանք ունեցել են, թէ պատերազմն աւարտուել էր: Չէ՛, պատերազմը չէր աւարտուել, պատերազմը շարունակւում է:
Բայց այս ամէնը մի երես էլ ունի՝ բոլոր ճգնաժամային իրավիճակները լրացուցիչ ուղիների եւ ելքերի բանալիներ որոնելու շատ դրական էներգիա կարող են ունենալ: Շատ կ՛ուզենայի, որ այս համախմբումը, ոգին, որ մենք ունենք հայրենիքի, հողի, զինուորի նկատմամբ, ունենանք նաեւ ներքին կեանքում: Արտաքին ճակատում, թէ սահմանի վրայ՝ մեր զէնքն աւելի զօրաւոր է, երբ ներսում միասին ենք:
Ես խորապէս համոզուած եմ եւ, իսկապէս, այլընտրանք չեմ տեսնում, յարգում եմ միջազգային կառոյցների տեսակէտները կամ դերակատարութիւնը, բայց մեր բոլոր խնդիրների լուծման բանալին կայացող, զարգացող, արժանապատիւ, ժողովրդավարական Հայաստանն է: Ես ուզում եմ լաւատես լինել, որ այն խոհեմութիւնն ու միասնականութիւնը, որ ունենք արտաքին սպառնալիքի նկատմամբ, կարող ենք գործադրել նաեւ երկրի իմունիտետը զօրացնելու համար:

«ԹԵՐԹ».- Իսկ ներքին կեանքում իշխանութեան եւ ընդդիմութեան պայմանական ասած՝ ճիշդ պահուածքը ինչպիսի՞ն պէտք է լինի: Օրինակ՝ մենք կենցաղից դէպքեր գիտենք, երբ մարդիկ իրար հետ կռուելուց ու հաշտուելուց յետոյ իրար նկատմամբ աւելի նրբանկատ են լինում, բայց յետոյ նորից իշխում են սովորական տրամադրութիւնները:
ԼԻԼԻԹ ԳԱԼՍՏԵԱՆ.- Ներքին կեանքում քաղաքական ճիշդ պահուածքի անկիւնաքարը, մոտիվացիան Հայաստան պետութեան շահն է: Մեզ պիտի միաւորի «յանուն Հայաստանին»ը: Գաղափարախօսական տարաձայնութիւններն ու զանազանութիւնները դեռ յանուն Հայաստանի եւ Հայաստանի ազգային շահերի միաւորուելու ունակութիւն չունենալու հիմք չեն: «Ո՛չ պատերազմ, ո՛չ խաղաղութիւն» իրավիճակը, որն այս օրերին աւելի շատ «պատերազմ» կարգավիճակին է մօտ, դրդում է բոլոր գերակայութիւնների սանդղակում առաջնահերթութիւններ վերասահմանել: Հայ մարդու եւ քաղաքական ուժերի մէջ այսօր յաղթել է պետական, ազգային մտածողութիւնը: Կայ այլ մօտեցում, քան պաշտպանել հայրենիքը, կանգնել սահմանին: Պարզ ճշմարտութիւն եմ, չէ՞, ասում:
Արտաքին վտանգի, սպառնալիքի դէմ մենք իրաւունք չունենք ներքին բաժանարարներ ունենալ:
Հայաստանից՝ որպէս Լեռնային Ղարաբաղի անվտանգութիւնը երաշխաւորող երկրի, լրացուցիչ քաղաքական իմաստնութիւն է պահանջւում, «ո՛չ պատերազմ, ո՛չ խաղաղութիւն» իրավիճակում ապրող երկրի իշխանութիւնը պարտաւոր է այնքան ողջամտութիւն ունենալ, որ հասարակութիւնը չպառակտի սոցիալական անարդարութեան, որոշ «ընտրեալների» անպատժելիութեան ու ցինիզմի մթնոլորտում: Հաւասար իրաւունքներով հասարակութիւնն է առաւել պաշտպանուած արտաքին մարտահրաւէրներից:
Սոսկ մեր ոգուն, ոգեղէնականութեանն ու հայրենասիրութեանը ապաւինելն արդարացուած չէ, քաղաքական կլիման պէտք է սնել տնտեսական, սոցիալական, մարդկային ձեռբերումներով…

«ԹԵՐԹ».- Այ՝ հիմա աշունը գալու է, մարդիկ նորից թանկացած ելեկտրաէներգիայի վարձ են մուծելու, ու ակնյայտ է, որ է՛լ աւելի ծանր է լինելու:
ԼԻԼԻԹ ԳԱԼՍՏԵԱՆ.- Սա քաղաքական խոհեմութեան հարց է…

«ԹԵՐԹ».- Որը առաջին հերթին՝ ակնկալում էք իշխանութիւններից, որքան հասկանում եմ:
ԼԻԼԻԹ ԳԱԼՍՏԵԱՆ.- Սա առաջին հերթին՝ վերաբերում է քաղաքական մեծամասնութեանը, խորհրդարանում «մէկ կոճակի» տիրապետող մեծամասնութեանը, որը ներքին կեանքում շարունակում է խուլ մեծամասնութիւն լինել: Եւ, բնականաբար, ներքին կեանքի քաղաքական ձախողումների հիմնական պատասխանատուութիւնը իշխանութեանն է: Եւ ինչու չէ՝ արտաքին քաղաքականութեան մէջ մեր բազմաթիւ ձախողումները՝ նոյնպէս:
Տեսէ՛ք, երբ սահմանին դաւադիր թուրքի գնդակից 18ամեայ զինուոր է զոհւում, մեր ընտիր տղերքը սեփական կեանքով հող են պահում, օլիգարխներից մէկի լակոտը հերթական ցինիկութեան մէջ է: Այդ կոնտրաստներն անընդունելի են:

«ԹԵՐԹ».- Այդ օլիգարխը ասաց՝ լակոտի մեքենան վերացուած է, այսինքն՝ այս ցինիկութեան «գործիքը»:
ԼԻԼԻԹ ԳԱԼՍՏԵԱՆ.- Ի՜նչ մեծ պատիժ… պէտք է վերացնել այդ արժէքային համակարգը, որը ծնում է այս անպատժելիութիւնն ու ցինիկութիւնը: Կրկնում եմ՝ քաղաքական իմաստնութիւնն ու խոհեմութիւնը հաւասար իրաւունքներով հասարակութիւն կերտելու մէջ է: Հայաստանից մեկնողների, փախչողների մեծ մասը մեկնում է ո՛չ այնքան հացի համար, որքան ստորացուած արժանապատուութեան ու անպաշտպանուածութեան:
Չաւարտուած պատերազմի երկրում ժողովրդի բարոյահոգեբանական նկարագիրը կարեւոր է: Այսօր Հայաստանի ռազմավարական ռեսուրսը ո՛չ միայն զինուորն է, բանակն իր՝ մարտունակ, ժամանակակից զինատեսակներով, տնտեսութիւնն ու քաղաքական ինստիտուտների կայացման մակարդակը, այլ նաեւ՝ երկրի բարոյահոգեբանական մթնոլորտը: Բայց ինչ լաւ է, որ այս երկու-երեք օրը վկայեցին, որ հայի ուժն իր ոգու մէջ է, «Ամէն բանէն վեր՝ ՀԱՅՐԵՆԻՔ», ինչպէս կ՛ասէր Աղբալեանը:

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top