Ողնայարի Կողմնածռութիւն – SCOLOSIS

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ

Հին յունարէնով scoliosis կը նշանակէ շեղութիւն կամ ծռութիւն:
Ողնայարի կողմնածռութիւնը-ողնկողմնածռութիւնը հիւանդութիւն մըն է, որ կ՛ընդգրկէ նեարդամկանակմախքային համակարգը (neuromusculskeletal): Անոր հետեւանքով տեղի կ՛ունենայ ողնայարի յարաճուն (progressive) կորութիւն եւ ոլորում (twisting): Ողնայարը կը ստանայ երեք ուղղութեամբ անբնական երեւոյթ, այլ խօսքով՝ պարուրաձեւութին (helical): Յաճախ ողնայարը կը նկարագրուի որպէս գալարաձեւ եւ պարուրաձեւ սանդուղ (spiral stairs): Ողնկողմնածռութիւնը տեղի կ՛ունենայ մէկէ աւելի ողնոսկրներու (vertebrae) հաւաքական ծռութեամբ: Ան տեսնուած երեւոյթ մըն է բոլոր տարիքներու մէջ, առանց սեռի խտրութեան, բայց առաւելաբար աղջիկներու մօտ:
Ողնկողմնածռութիւնը կը յայտնուի տարբեր ժամանակաշրջաններու մէջ, այսպէս՝ մանուկներու մօտ երեք տարեկանէն առաջ, երեխաներու՝ 4-10 տարիքին, պատանիներու՝ արբունքի սկզբնաւորութեան եւ երիտասարդութեան ընթացքին: Անիկա առաւելաբար կը յայտնուի 10-16 տարեկան պատանիներու մօտ, որոնց 60-80 տոկոսը կ՛ըլլան աղջիկներ:
Ողնկողմնածռութիւնը կը յառաջանայ երեք ախտապատճառեալ ձեւերով.
1. Ժառանգական-ծինային (hereditary-genetic) պատճառներ, որոնց հետեւանքով ողնկողմնածռութիւնը կը յայտնուի ծնունդէն անմիջապէս ետք, այսինք՝ որպէս ընդոծին (congenital) երեւոյթ:
2. Երկրորդական հիւանդութիւններու եւ ախտապատճառներու հետեւանքով: Այս հիւանդութիւններէն կարեւորագոյններն են՝ ուղեղային անդամալուծութիւն, նեարդամկանայն հիւծում (atrophy), ողնայարի ֆիզիքական հարուած-վնաս, ողնայարի ոսկրային ուռ, ողնայարի վիրահատում, ոսկրափխրում եւ կարգ մը համախտանիշներու (syndromes) արտայայտութիւն:

3. Ինքնախտային (idiopathic) ձեւով, այսինքն անյայտ պատճառներով:
Ողնկողմնածռութեան պարագաներուն 65 տոկոսը կը պատահի անորոշ պատճառներով, 15-25 տոկոսը՝ ընդոծին ձեւով եւ 10 տոկոսը՝ երկրորդական պատճառներով:
Ողնկողմնածռութեան ախտանշաններն են.
1. Մարմինի տձեւութիւն (deformity).
2. Ողնայարի ծռութիւն դէպի աջ կամ ձախ, դէպի առաջ կամ ետ.
3. Անհամաչափ ուսեր եւ կողոսկրներ (ribs).
4. Միակողմանի ցցուն ուս եւ կողոսկրներ.
5. Անհաւասար կոնքեր, բազուկներ եւ սրունքներ.
6. Անհամադաս մկանային կազմուածք ողնայարին երկու կողմերը.
7. Կռնակի եւ կուրծքի մկաններու տկարութիւն եւ պրկուածութիւն.
8. Մորթային որոշ անբնական երեւոյթներ:
Ողնայարի լանջային (thoracic) բաժինի կորնթարդ (convex ) ծռութիւնը դէպի աջ կը յառաջացնէ աջ ուսի ցցուածութիւն-բարձրացում: Իսկ գօտկային (lumbar) բաժինի կորնթարդ ծռութիւնը դէպի ձախ կը յառաջացնէ նոյնպէս աջ ուսի ցցուածութիւն:
Ողնկողմնածռութենէ տառապող անհատները կռնակի եւ սրունքներու առաւել ցաւ կ՛ունենան, քան առողջ անհատներ:
Յառաջացած կողմնածռութենէ տառապող անհատը կրնայ ունենալ որոշ բարդութիւններ, յատկապէս՝ շնչահեղձութիւն թոքերու ճնշումով, թոքերու ծաւալի նուազում, սիրտի ճնշուածութիւն եւ մարմնական շարժումներու սահմանափակում: Այս բոլորը կը պատահին, որովհետեւ ողնայարի կորնթարդ ծռութիւնը ճնշում կը բանեցնէ թոքերուն, սիրտին եւ կրծքավանդակի մկաններուն վրայ եւ արգելք կը հանդիսանայ անոնց ազատ եւ բնական կծկումներուն եւ աշխատանին:
Ողնկողմնածռութեան ախտաճանաչումը կը կատարուի ընդհանրապէս առաջին անգամ ծնողքին կողմէ: Անոնք կը նշմարեն իրենց զաւակին մարմինի անբնական դիրքորոշումը, կուզութիւնը եւ ուսի ցցուածութիւնը, մանաւանդ երբ ան կը ծռի դէպի առաջ: Մանկաբոյժը երկրորդ անձն է, որ իր բժշկական քննութեան ընթացքին կը նշմարէ մանուկի մը մարմինի անբնական կազմուածքը, անհամադասութիւնը եւ ողնկողմնածռութիւնը:
Վերջնական եւ ամբողջական ախտաճանաչումը կը կատարուի մասնագէտ բժիշկի մը կողմէ: Ան կը կատարէ մարմնական ընդհանուր քննութիւն, նեարդամկանային համակարգի քննութիւն եւ ողնայարի ամբողջական Ք ճառագայթային նկարում, ներառեալ՝ համակարգչային շերտագրական (CT scan) եւ մակնիսարձագանգային (MRI) նկարումներ:
Ողնկողմնածռութեան դարմանումը բաւական բարդ է: Անիկա կը պահանջէ երկարաշունչ եւ հետեւողական խնամք: Ծնողներէն կը պահանջուի գործակցութիւն, հասկացողութիւն, համբերութիւն եւ հետեւողականութիւն: Ողնկողմնածռութեան դարմանումը կախեալ է ողնայարի ծռութեան տարողութենէն, չափէն: Թեթեւ պարագաներուն, որպէս դարմանամիջոց յանձնարարելի են՝ մարզանք, ջերմութեան կիրարկում զանազան ձեւերով, սեղմիրանի (corset) գործածութիւն եւ յատուկ անկողինի եւ բարձի գործածութիւն: Մարզանքը կը զօրացնէ կռնակի մկանները, որոնք կ՛օգնեն ողնայարի ուղիղ դիրքորոշումին եւ արգելք կը հանդիսանան ողնայարի յաւելեալ ծռութեան: Այս անհատները պէտք է մնան բժշկական հետեւողական հսկողութեան տակ: Անոնք պէտք է ենթարկուին վեցամսեայ բժշկական քննութեան եւ միամեայ Ք ճառագայթային նկարումներու: Բժիշկը կը հետեւի եւ կ՛արձանագրէ տեղի ունեցած իրանի դիրքորոշումի փոփոխութիւնները եւ նոր զարգացումները: Որեւէ մէկ յաւելեալ ծռութեան պարագային, բժիշկը անմիջապէս կ՛որոշէ՝ դարմանումի եղանակը եւ ժամանակը:
Մանուկներու պարագային ողնկողմնածռութեան սկզբնաւորութեան կը յանձնարարուի բռնակի (brace) գործածութիւնը՝ որպէս նեցուկ իրանի դիրքորոշման: Յառաջացած ողնկողմնածռութեան պարագային կը կատարուի վիրաբուժական գործողութիւն մը:
Չափահասներ, որոնք կը տառապին յառաջացած ողնկողմնածռութենէ, որոշապէս պէտք է ենթարկուին վիրաբուժական գործողութեան:
Այս գործողութիւնը նուրբ գործողութիւն մըն է: Վիրաբուժական գործողութիւնը կը կատարուի մասնագէտ ոսկրաբոյժ-վիրաբոյժ բժիշկին միջոցաւ: Գործողութիւնը կը միտի շտկել ողնայարին կորնթարդ ծռութիւնը:
Այս մէկը կ՛իրականանայ երկու տարբեր վիրաբուժական միջամտութեամբ.
1. Վիրաբոյժը ծուռ ողնոսկրներէն որոշ մասեր կը հատէ եւ անոնց տեղ կը ներմուծէ մարմինին այլ մասերէն հատուած առողջ ոսկորներու կտորներ: Այս միջոցառումով տեղի կ՛ունենայ ողնոսկրներու միաձուլում (fusion) եւ անշարժութիւն: Յաճախ վիրաբոյժը կը գործածէ մետաղային որոշ սարքեր՝ փոխան մարմինի այլ մասերէն վերցուած ոսկորի:
2. Վիրաբոյժը կը հատէ ծռած կողոսկրներէն քանի մը հատը, որպէսզի ծռած ողնոսկրները ժամանակի ընթացքին վերագտնեն իրենց բնական ձեւը եւ դիրքը:
Շատ մը պարագաներու, վիրաբուժական այս երկու միջամտութիւնները կը կատարուին միատեղ:

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top