«Միայն Ա՛յս Փողը Չկրցար Փչել»

Church

ՀԱՅ ԵԿԵՂԵՑԻՆ ԵՒ ՀԱՅ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴԸ ԴԷՄ ԱՌ ԴԷՄ

 

ԳՐԻԳՈՐ ԵՊՍ. ՉԻՖԹՃԵԱՆ

 

ChurchՓողային նուագարաններու հզօր ձայները միշտ տպաւորած են ունկնդիրները, յատկապէս երբ փողերախումբի կշռոյթին տակ բանակայիններ տողանցեն եւ մարտական շքերթով ոգեւորեն իրենց ազգակիցները: Այս շքերթին մէջ իւրայատուկ ուշադրութիւն կը գրաւեն փողային գործիքներ նուագողները, որոնք երբեմն վեր բարձրացնելով իրենց գործիքները եւ օդին մէջ աջ ու ձախ ճօճելով, արեւու լոյսին տակ կը շողացնեն զանոնք, փշաքաղելով հանդիսատեսին մարմինը:

Հայաստանի անկախացումէն ետք, երբ աւագ սերունդի անձեր Սփիւռքի մէջ գէթ հեռատեսիլէն տեսնէին հայոց բանակին տողանցքը փողերախումբի ընկերակցութեամբ, կը փղձկէին, առանց պահել կարենալու մինչեւ այտերը հոսող իրենց ուրախութեան արցունքները:

Փողերախումբի զգայացունց նուագներուն ազդեցութեան տակ, մարդկային հոգին կը փղձկի նաեւ սգոյ թափօրներու ժամանակ, երբ փողերախումբը մելանոյշ մահերգներ կը նուագէ, ի յարգանս հանգուցեալին, որ ընդհանրապէս վաստակաւոր անձ մը, կամ՝ բարձր պաշտօն ունեցող համբաւաւոր հասարակական գործիչ մը կ՛ըլլայ:

Ներկայ ժամանակներուն սգոյ հաւաքներու ընթացքին, հանգուցեալին շուրջը հաւաքուած, ննջեցեալին պարագաները կը փորձեն անհատականացնել երաժշտական սոյն յարգանքին մատուցումը անոր, մէկ կամ երկու տուտուկահարներու զուգանուագներով, որոնք տխուր մեղեդիներ նուագելով, առաւել եւս փխրուն կը դարձնեն տխրութեան ծանր պահը:

Փողային գործիքներ նուագելու արուեստը հեշտ գործ չէ՛: Դասական երաժշտութեան յատուկ նուագախումբին մէջ, փողային գործիքներ նուագողներու անկիւնը կարեւոր է նոյնքան, որքան՝ նրբաձայն ջութակներու խումբը, որ կը գրաւէ առաջին գիծը: Իրենց ձայնի հզօրութեան համար երբեմն փողային մեծ նուագարաններու բերնին ամրացուած կ՛ըլլան խլացուցիչներ, ձայները ներդաշնակելու համար մնացեալ լարային նուագարաններուն հետ, որոնք իրենց մեղմանոյշ ձայնով պէտք է լսուին ընդհանուրին մէջ: Նոյն զգուշաւորութեամբ կը նուագէ նաեւ խումբին կեդրոնական թմբկահարը, որ հսկայ թմբուկներուն կամ զիլ ձայնով զնգացող լայնածիր ծնծղաներուն վճռական հարուած իջեցնելէ ետք, իր ձեռքին անցուած սպիտակ ձեռնոցներով շուտով կը բռնէ զանոնք, խեղդելու համար անոնց ուժգին ձայնը:

Փողային նուագարանը շատ հին ծագում ունի: Աստուածաշունչին մէջ ալ կը հանդիպինք եղջերուափողին, զոր կը հնչեցնէին պատերազմի դաշտերուն վրայ, մարտի ազդանշանը տալով, հոգեպէս նախապատրաստելու համար բանակը իր յաղթանակին: Փողի ձայնին ուժգնութիւնը նաեւ վախազդու կը դառնար հակառակորդի զինուորներուն համար: Անոնց սիրտը կը դողար պահ մը, թէ՝ այսքան հզօր փողի ձայնով պատերազմի դաշտ եկած բանակը, որքա՜ն ուժեղ կրնար ըլլալ: Հոգեբանական պատերազմը նախ կը մղուէր փողի հնչեցումով, եւ ապա բանակները կը խառնուէին իրարու:

Փողը նաեւ ունի իր փոխաբերական իմաստը, որով կը խորհրդանշէ մարդ էակը: Մարդոց խօսքը պէտք է փողի ձայնին ուժգնութիւնը ունենայ, որպէսզի ան կարենայ ազդել դիմացինին վրայ: Ամբոխին դիմաց կանգնած եւ հզօր ձայնով ճառ արտասանող մարդուն թողած տպաւորութիւնը շատ աւելին է, քան՝ մեղմ ձայնով քարոզախօսին, որ թերեւս ինք ալ չի՛ լսեր իր ըսածը:

Փոխաբերական վերոյիշեալ իմաստը փողին, ժխտական իմաստ ունի բարոյագիտութեան ակնոցով: Փողերախումբին մէջ հնչող փողը, ինք իր կամքով ձայն չի՛ հաներ, այլ՝ անպայման զինք փչող մը ունի: Եթէ նուագողը չկայ, փողը պղնձեայ գեղեցիկ նուագարան մըն է պարզապէս, որ իր տուփին մէջ պառկած վիճակով, իսկ տուփէն դուրս՝ գլխիվայր շրջուած կը կանգնի անկիւն մը:

Ուրեմն, որոշ խառնուածքի տէր մարդոց համար երբ ըսենք «փո՞ղ ես», կը նշանակէ, թէ ինչո՞ւ կը թողուս որ քեզ նուագեն ուրիշներ: Այսինքն՝ կա՞մք չունիս, որ ուրիշներ իրենց կամքը կը պարտադրեն քու վրայ, ստիպելով որ իրենց ուզածը ըսես կամ ընես: Մէկ խօսքով, խեղճ ու տկար մարդոց համար կը գործածուի այս արտայայտութիւնը, որ փողին փոխաբերական, կամ, լաւ եւս, բարոյագիտական տխուր իմաստը կը ներկայացնէ:

Մէկը ճնշելու, իրենց ենթարկելու, իրենց ուզածը խօսիլ տալու, իրենց փոխարէն թութակաբար արտայայտուելու եւ իրենց հրահանգները գործադրել տալու պատկերը կարելի է բացատրել այս «փողի» հնչեցումով: Վերոյիշեալները գործադրողը փոխաբերական իմաստով կ՛ըլլայ այն «փողը», զոր պիտի հնչեցնէ նուագողը՝ ենթակային հրահանգող անձը:

Որոշ նկարագիրի տէր մարդիկ, որոնք իրենց մանկութենէն սովորութիւն ըրած են պարտադրել իրենց անձը, իրենց ծնողներէն սկսեալ ամէն մարդու, շատ կը վշտանան, երբ իրենց շրջապատին մէջ ամէն ինչ իրենց ուզածին պէս չըլլայ: Կը սպասեն որ ամէն մարդ զիրենք յարգէ ու մեծարէ, իրենց ձեւով մտածէ առաջադրուած հարցերուն մասին, իրենց առաջարկած լուծումները անպայման ընդունի եւ այլն:

Ծերունի բարեկամս, որուն խօսքը կշիռ ունէր, հանդիպեր էր մէկուն, որ փորձեր էր իր հեղինակութեամբ եւ հանրութեան մէջ գրաւած բարձր դիրքով իրեն ենթարկել զինք: Այդ անձը փորձեր էր ստիպել, որ ի՛ր ըսածը կատարէ ծերունի բարեկամս: Սակայն դիւրաւ ենթարկուող մարդ չէր ծանրախոհ ծերունին: Ուստի դառնալով իր կամքը պարտադրողին՝ ըսած էր անոր.

_ Միայն ա՛յս փողը չկրցար փչել:

Ծերունի բարեկամիս ծանօթ էին այդ մարդուն կարողութիւնները, ամէն իմաստով: Ան գիտէր, թէ բազմաթիւ մարդոց «ծունկի բերած էր» հեղինակաւոր այդ անձը, մէկուն նիւթապէս խեղճացնելով, միւսին պաշտօնանկ ընելով, երրորդի մը գործին մէջ դժուարութիւն յարուցելով: Սակայն չէր յուսահատած ան: Ամէն միջոցի դիմած էր ծերունին, իր ոտքերուն վրայ կանգնած մնալու, որքան ալ միջնորդողներ եղած էին, համոզելու՝ որ ետ կանգնի իր առած որոշումէն, ու չհակառակի մեծազօր մարդուն:

_ Արդարը մի՛շտ կը յաղթէ, կ՛ըսէր ան, երբ անարդար մարդոց դէմ յանդիման գտնուէր:

Եւ այդ «փողը» չկրցաւ փչել այդ մարդը: Ծերունի բարեկամս անողնայար մարդ չէր: Կը նախընտրէր իր պատուով պարտուած դուրս գալ անհաւասար կռիւէն, քան՝ անպատուըւիլ եւ կեղծ փառաւորութիւն ընդունիլ:

Ձեր կեանքին ընթացքին հանդիպած էք եւ պիտի հանդիպիք այնպիսի մարդոց, որոնք ուզեն որ իրենց մտածածը նաեւ դուք մտածէք, առանց ձեզի տեղեկացնելու, թէ ի՞նչ բանի մասին կը մտածեն այդ պահուն: Այստեղ, մեր ակնարկութիւնը արդէն տագնապալից հոգիներու մասին է, որոնք անցած են իրենց կամքը ուրիշներուն պարտադրելու ընդունուած բոլոր սահմանները:

Կրնաք համբերել որոշ ժամանակ, սակայն երբ տեսնէք, թէ արդէն ձեզ ստրկացնելու միտումով ամբարտաւան մօտեցում կը ցուցաբերէ ենթական, պարզապէս կրնաք ծերունի բարեկամիս խօսքը վերյիշել եւ ըսել անոր երեսն ի վար.

_ Միայն ա՛յս փողը չկրցար փչել:

Ամէն մարդ փողի վերածած եւ իր ուզած նուագը անոնց միջոցաւ փչողը, պէ՛տք է գիտնայ որ կարգ մը անձերու կողմէ իր «արուեստը» գնահատուած չէ՛: Ամէն մարդ երաժիշտ չէ՛ բայց լաւ լսելով՝ կ՛իմանայ զատորոշել մեծարժէք երաժշտական գործ մը, սովորական փողի փչոցէ մը…։

 

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top