Ալիեւներու Ընտանիքը Կը Թալանէ Ատրպէյճանի Նաւթային Եկամուտները

Harout-Sassounian

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ

 

Harout-SassounianԱտրպէյճանի կառավարութիւնը իր նաւթային եւ կազային բազմամիլիառ եկամուտները կը բաշխէ հետեւեալ չորս ուղղութիւններով՝ կաշառատուութիւն, Ալիեւի ընտանիքին եւ անոր բարեկամներուն կողմէ թալան, ռազմական գնումներ ու ելեւմտային այլ հարցեր: Զարմանալի չէ, որ Ատրպէյճանի ժողովուրդին ճնշող մեծամասնութիւնը կ՛ապրի ծայրայեղ աղքատութեան մէջ՝ հակառակ Ալիեւի միապետութեան վաստակած նաւթային միլիառաւոր տոլարներուն:

Անցեալ շաբաթ լուսաբանեցինք Ատրպէյճանի կաշառատուութիւնը Եւրոպական Խորհուրդին եւ ամբողջ աշխարհի մէջ, իսկ այս շաբաթ կը ներկայացնենք օրինակներ, թէ ինչպէ՛ս թալանուած է Ատրպէյճանի հարստութեան մեծ մասը Ալիեւի ընտանիքի եւ իշխող յանցագործ խումբի անդամներուն կողմէ: Մարդու իրաւունքներու վերաբերեալ Միացեալ Նահանգներու պետական բաժանմունքի զեկոյցը անդրադարձած է Ատրպէյճանի մենատիրական վարչակարգի «համատարած փտախտին»: «Թրանսփերընսի Ինթըրնեշընըլ» կազմակերպութիւնը իր 2016ի՝ կաշառակերութեան մասին համաշխարհային զեկոյցին մէջ, Ատրպէյճանը դասած է ամէնէն փտախտաւոր երկիրներու շարքին. 176 երկիրներու ցանկին վրակ անիկա կը գրաւէ 123րդ տեղը:

Անցեալ ամիս, լրագրող Տաֆնէ Քարուանա Կալիցիա իր կայքին վրայ բացայայտած է, որ Մալթայի Pilatus դրամատան երեք ամէնէն մեծ յաճախորդները Ատրպէյճանէն են. առաջինը արտակարգ իրավիճակներու նախարար Քամալէտտին Հէյտարովն է. անոր կը յաջորդեն նախագահ Ալիեւի երիտասարդ որդին՝ Հէյտար Ալիեւը եւ դուստրը՝ Լէյլա Ալիեւան:

Կալիցիա կը յայտնէ, որ «Հէյտար Ալիեւ (նախագահի որդին) նախ փորձած է դրամատնային հաշիւ բանալ Վալեթայի դրամատան մէջ (Մալթա), սակայն մերժում ստացած է այն հիմունքով, որ ան ամէնէն փտախտաւոր երկիրներէն մէկուն քաղաքականապէս խոցելի մարդոցմէ մէկն է, եւ առկայ են դրամի լուացման լուրջ վտանգներ»: Կալիցիա նաեւ բացայայտած է, որ ««Փիլաթիւս» (Pilatus) դրամատան աւանդներու 60 տոկոսը կը պատկանի Ատրպէյճանի քաղաքականապէս խոցելի մարդոց»: Հետեւաբար, կրնանք վստահօրէն ենթադրել, որ այդ երեք ատրպէյճանցիներուն կողմէ պահ դրուած գումարները կը կազմեն միլիոնաւոր տոլարներ…

Հետաքրքրական է, որ «Փիլաթիւս»  դրամատան սեփականատէրը իրանցի է, Սէյիտ Ալի Սատր Հաշեմինիճատ անունով, զոր «անցեալ Հինգշաբթի (2017, Ապրիլ 20) տեսախցիկները որսացած էին իր դրամատան տարածքին մէջ, դրամատան վտանգներու կառավարիչ Անթոնելա Կաուչիի ուղեկցութեամբ փաստաթուղթերու պայուսակներ դուրս բերելու պահուն»:

Ցաւօք, մալթական դրամատունը միակը չէ, ուր Ալիեւները եւ անոնց յանցագործ խումբը թաքցուցած են հսկայական գումարներ: Կան Ալիեւներու եւ անոնց միջնորդներով հիմնուած ստուերային բազմաթիւ ընկերութիւններ՝ մեծածաւալ կանխիկ գումարներու լուացման նպատակով, որոնց կապը Ատրպէյճանի ղեկավարութեան հետ դժուար է գտնել:

Ալիեւներու մասնակցութեամբ այնքան շատ ֆինանսական գայթակղութիւններ կան, որ դժուար է առանձնացնել անոնցմէ մէկը, սակայն ամէնէն մեծ գայթակղութիւններէն մէկը կ՛առնչուի նախագահ Ալիեւի երեք զաւակներուն կողմէ Տուպայի մէջ անշարժ շքեղ գոյքերու գնումներուն հետ, ըստ «Ուաշինկթըն Փոս»չի: Հէյտար Ալիեւ, Ալիեւի այդ օրերու 11ամեայ որդին, 2009ին գնած էր ինը ծովափնեայ առանձնատուներ՝ 44 միլիոն տոլար գումարով…: Անոր երկու քոյրերը՝ Լէյլա եւ Արզու Ալիեւաները, գնած էին քանի մը առանձնատուներ եւս, լրացուցիչ 31 միլիոն տոլարով: Այս ունեցուածքին համար վճարուած էր «կանխիկ»: Երիտասարդ տարիքի այդ զաւակները ուրկէ՞ ձեռք բերած են 75 միլիոն տոլար, հաշուի առնելով, որ անոնք եկամուտ չունին, իսկ անոնց հօր՝ նախագահ Ալիեւի տարեկան եկամուտը ընդամէնը կը կազմէ 228,000 տոլար…

«Ուաշինկթըն Փոս»չի յօդուածը, բացայայտելով այս գայթակղեցուցիչ մանրամասնութիւնները՝ պարզաբանած է, որ «գումարները երկրէն դուրս տեղափոխելու աճապարանքը, անտեսելով շահի չափերը, բնորոշ է նաւթ արդիւնաբերող բազմաթիւ երկիրներու, ուր անպարկեշտ ընտրանին կը ձգտի ապահովել իր հարստութեան ապահովութիւնը՝ քաղաքական քամիներու փոփոխութիւններու պարագային»:

Կազմակերպուած յանցանքի եւ կաշառակերութեան լուսաբանման նախագիծի (OCCRP) կայքը կը ներառէ քանի մը տասնեակ յօդուածներ Ատրպէյճանի մէջ արձանագրուած կաշառակերութեան հսկայական օրինակներու մասին: 2012ին OCCRP իր «Տարուան Մարդ»ը ընտրեց նախագահ Ալիեւը՝ «յանցագործութիւններու եւ կաշառքի հետ անոր ունեցած կապերուն» համար: OCCRP կը հաղորդէ, որ Մեհրիպան Ալիեւան՝ նախագահ Ալիեւի կինը, սեփականատէր, տնօրէն եւ բաժնետէր է «ստուերային ընկերութիւններու ցանցի մը, որ, ինչպէս կը հաղորդուի, ընտանիքին կողմէ կ՛օգտագործուի միլիոնաւոր տոլարներու շահաւէտ գործարքներ կնքելու համար»:

Իրօք, նախագահ Ալիեւ եւ անոր ընտանիքը բազմաթիւ թանկարժէք սեփականութիւններ ունին ամբողջ աշխարհի տարածքին: OCCRP կը տեղեկացնէ, որ Ռումանիոյ մայրաքաղաք Պուքրէշի մէջ 7.3 միլիոն տոլարով ձեռք բերուած շէնքը վերածուած է նախագահ Իլհամ Ալիեւի հօր‘ Հէյտար Ալիեւի անուան հիմնադրամի գրասենեակի. ան Ատրպէյճանը ղեկավարած է 1993-2003 թուականներուն: Հիմնադրամը կը ղեկավարէ Ալիեւի ընտանիքը: Ըստ OCCRP-ին՝ այս շէնքին գնումը կը ներառէ «ստուերային գործարքներ, կաշառուած պաշտօնեաներու եւ կազմակերպուած յանցանքի հետ կապեր, ապօրինի գործարքներ եւ մեռած առաջնորդի անձի իւրօրինակ պաշտամունք»: Ալիեւները ունին նաեւ սեփական թանկարժէք շէնքեր եւ տուներ Լոնտոնի (առնուազն 25 միլիոն տոլար արժողութեամբ), Մոսկուայի (տասնեակ միլիոնաւոր տոլար արժողութեամբ), Տուպայի եւ Չեխիոյ Հանրապետութեան մէջ:

Վերջապէս, ըստ OCCRP-ին, նախագահ Ալիեւի դուստրերուն՝ Լէյլայի եւ Արզուի կը պատկանին Պաքուի ամէնէն շքեղ պանդոկները, որոնց շարքին՝ Four Seasons, Sheraton,  Marriott եւ ուրիշներ:

Ատրպէյճանի անշարժ գոյքի փորձագէտ մը ըսած է OCCRP-ին, որ «այդ ընտանիքին պատկանող կամ անոնց հետ սերտօրէն կապուած Պաքուի բարձրակարգ պանդոկները կը գնահատուին 10 միլիառ տոլարով»:

OCCRP-ը կ՛եզրակացնէ, որ Ալիեւի թագաւորական տունը վերջին տարիներուն ներգրաւուած է «բազմաթիւ գաղտնի գործարքներու մէջ, քանի մը ցամաքամասերու տարածքին…:  Առաջին ընտանիքը՝ օգտագործելով ստուերային ընկերութիւնները եւ միջնորդները, իր ձեռքին բռնած է Ատրպէյճանի տնտեսութեան առիւծի բաժինը, ինչպէս՝ ոսկիի հանքերը, զբօսաշրջութիւնը, հեռահաղորդակցութեան ընկերութիւններ եւ դրամատուներ, նոյն ժամանակ գնելով շքեղ կառոյցներ Եւրոպայի եւ Պարսից ծոցի զանազան երկիրներու մէջ»:

 

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈԻՆԵԱՆ

«Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր

 

Արեւելահայերէնի թարգմանեց՝

ՌՈՒԶԱՆՆԱ ԱՒԱԳԵԱՆ

Արեւմտահայերէնի վերածեց՝

ՍԵԴԱ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top