Թուրքիոյ Վարչապետին Ընտանիքը Երկրէն Դուրս 140 Միլիոն Տոլարի Հարստութիւն Ունի

Harout-Sassounian

 

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ

 

Harout-SassounianԱնցեալ շաբաթ լուսաբանեցինք Թուրքիոյ նախագահին ապօրինի հարստացումը՝ 25 միլիոն տոլար արժողութեամբ նաւթատար նաւը որպէս նուէր ստանալով ատրպէյճանցի միլիառատէրէ մը, իսկ այս շաբաթ կը բացայայտենք Թուրքիոյ վարչապետ Պինալի Եըլտըրըմը, որ, ինչպէս կ՛երեւի, նոյնքան կաշառուած է, որքան իր պետը… Քրէյկ Շօ եւ Զէյնապ Սենթեք, theblacksea.eu կայքին վրայ տեղադրուած իրենց յօդուածին մէջ, Եւրոպական հետաքննական համագործակցութեան (ԵՀՀ) զեկոյցին հիման վրայ բացայայտած են, որ Եըլտըրըմի ընտանիքին կը պատկանին 140 միլիոն տոլար արժողութեամբ նաւեր եւ օտարերկրեայ այլ ունեցուածքներ:

2009ին, երբ Եըլտըրըմ Թուրքիոյ երթեւեկութեան եւ ծովագնացութեան նախարարն էր, Պոլսոյ մէջ կայացած մեծ նաւերու սեփականատէրերու հաւաքին ընթացքին ըսած էր. «Այսուհետեւ թրքական ընկերութիւններուն պատկանող բոլոր թրքական նաւերը, զբօսանաւերը կամ ծովային նաւերը, որոնք կը նաւարկեն օտարերկրեայ դրօշի ներքոյ, «կասկածանքի տակ կ՛ըլլան» կառավարութեան կողմէ»: Եըլտըրըմ նաւի սեփականատէրերուն երեք ամիս ժամանակ տուած էր՝ փոխելու համար իրենց նաւերուն արձանագրութիւնը: Եըլտըրըմ աւելցուցած էր. «Հիմա անոնք ոչ մէկ արդարացում կ՛ունենան: Եթէ պնդեն, որ թրքական դրօշով փոխարինել չեն ուզեր, ապա մենք կը տեսնենք, որ (անոնք որեւէ) բարի մտադրութիւն չունին»: Նախարարը, ըստ երեւոյթին, կը ցանկար խթանել ուժեղ, ազգային նաւատորմի ստեղծումը, որ հարկեր պիտի վճարէր Թուրքիոյ:

Զաւեշտալի է, որ իր ելոյթին ընթացքին Եըլտըրըմէն քանի մը քայլ հեռու նստած էր իր 30ամեայ որդին՝ Էրքամ, որ «սեփականատէրն է առնուազն մէկ՝ «Սիթի» անունը կրող բեռնափոխադրանաւու մը՝ արձանագրուած ընտանիքին պատկանող ստուերային ընկերութեան միջոցով, Հոլանտայի Անթիլեան կղզիներուն մէջ: Ըստ ԵՀՀի քննիչներուն՝ այս բեռնատարը կը նաւարկէ ոչ թէ թրքական, այլ հոլանտական Քարիպեան կղզիներու դրօշին տակ»:

ԵՀՀ-ը կը հաղորդէ, որ այդ ժամանակէն ի վեր, Եըլտըրըմի ընտանիքը ունեցած է օտարերկրեայ դրօշով նաւարկող 11 նաւ «գաղտնի ընկերութիւններու ցանցին մէջ՝ Մալթա, Հոլանտա եւ Հոլանտայի Անթիլեան կղզիներ, մասնաւորապէս այժմ Քիւրասաոյի մէջ, եւ այլ նաւեր Մարշալեան կղզիներու եւ Փանամայի մէջ»: Բացի ասկէ, theblacksea.eu կայքը պարզած է, որ «Եըլտըրըմի որդին, դուստրը, հօրեղբայրը եւ զարմիկները ձեռք բերած են 2.5 միլիոն տոլար արժողութեամբ եօթը անշարժ գոյք Հոլանտայի մէջ, որոնց բոլորին համար վճարած են կանխիկ գումարներ»:

Եըլտըրըմ նաւատորմի մէջ իր ասպարէզը սկսած է 1994ին, երբ կը ղեկավարէր Պոլիս քաղաքին պատկանող Fast Ferries ընկերութիւնը (IDO): Սակայն, 2000ին, երբ բացայայտումներէ պարզուեցաւ, որ ան պայմանագիրով լաստանաւերու ճաշարաններու կառավարումը յանձնած է իր հօրեղբօրը՝ Եըլմազ Եըլտըրըմի, ան ազատ արձակուեցաւ աշխատանքէն, կը յայտնեն Շօ եւ Սենթեք:

Եըլմազ այդ նոյն հօրեղբայրն է, որ 1998ին Մալթայի մէջ արձանագրած էր թրքական Tulip Maritime Limited ընկերութիւնը: Ըստ Շոյի եւ Սենթեքի՝ Եըլմազի գործընկերներն էին՝ «յայտնի նաւատէր Սալիհ Զեքին Չաքիր, որ կարճ ժամանակով աշխատանքի կոչած էր Եըլտըրըմը, Ահմետ Էրկուն, որ Էրտողանի խորհրդականն էր Պոլսոյ քաղաքապետը եղած ժամանակաշրջանին, նաեւ խորհրդարանի նախկին երեսփոխան մը եւ բարձր ատեանի դատարանի դատաւոր Ապպաս Կէօքչէ»:

Black Sea-ն եւ ԵՀՀը կը հաղորդեն, որ Եըլտըրըմի ընտանիքին պատկանող 11 նաւերէն վեցը, «որոնց արժէքը կը տատանէր 1.9-33 միլիոն եուրոյի սահմաններուն մէջ, ըստ երեւոյթին, գնուած են առանց որեւէ դրամատնային վարկի: Եթէ այդպէս է, ուրեմն հոլանտական առեւտուրին մէջ գոյութիւն ունին հսկայական դրամական միջոցներու պաշարներ, թէեւ թուղթի վրայ անիկա ցոյց տրուած է իբրեւ անշահաւէտ գործարք»:

9 Յունիս 2016ին, Էրտողանի կողմէ վարչապետ նշանակուելէն երկու շաբաթ անց, Եըլտըրըմ ձեռք բերած է նաւային չորս նոր ընկերութիւններ, որոնք արձանագրուած են Մալթայի մէջ: Այդ ընկերութիւններուն տնօրէնը Եըլտըրըմի զարմիկն է՝ Սուլէյման Վուրալ: Այս ընկերութուններէն երկուքը, որոնց առեւտուրը կապուած է Պոլիս քաղաքին հետ, հիմնուած են 2015ին, հօրեղբայր Եըլմազի եւ անոր զաւակին՝ Ռիֆաթ Էմրահ Էրինչի կողմէ:

Ըստ Շոյի եւ Սենթեքի՝ Եըլտըրըմի զաւակին՝ Էրքամի կը պատկանին նաեւ մեծ գործարքներ Հոլանտայի մէջ, ներառեալ «ոչ մեծ սեփականութիւններ եւ թանկարժէք նաւեր»: ԵՀՀը կը հաղորդէ, որ Եըլտըրըմի ընտանիքին պատկանող Castillo Real Estate BV անուանումով ընկերութիւնը կը գտնուի Հոլանտայի Ալմեր քաղաքին մէջ, ուր շէնքերէն մէկուն մէջ տեղակայուած է ատամնաբուժարան, որ կը պատկանի վարչապետի զաւակին:

Ատամնաբուժարանի դրացնութեամբ կը գտնուին ընտանիքին պատկանող երկու մեծ ընկերութիւններու՝ Castillo Real Estate եւ Zealand Shipping գրասենեակները: Այս երկու շէնքերէն բացի, Castillo-ի կը պատկանին չորս սեփականութիւններ Հոլանտայի եւ Շունհովէնի մէջ, երկու տուն՝ Ութրեխթի մէջ, կօշկակարի խանութ մը՝ Հաակայի մէջ: Այս վեց սեփականութիւնները, որոնք կը գնահատուին 2.16 միլիոն եուրօ, բոլորն ալ վաճառուած են կանխիկ գումարով: Ալմերի մէջ գտնուող եօթներորդ գոյքը անձամբ գնած է Էրքամ՝ Zealand Shipping-ի տնօրէնին (manager) համար:

Նոյնպէս ըստ Շոյի եւ Սենթեքի՝ Հոլանտայի մէջ Եըլտըրըմի ընտանիքի ամէնէն մեծ կալուածները, 129.8 միլիոն տոլար արժողութեամբ, գնուած են 2007ին, Էրքամի կողմէ, մինչեւ 2014 Zealand Shipping-ի անուան տակ, երբ ընկերութիւնը գնած է Holland Investments Cooperatif UA-ը, որ նոյնպէս կը պատկանի Էրքամի: Բացի ասկէ, Եըլտըրըմի ընտանիքին կը պատկանի «Փարենթրեխթ գտնուող Q-Shipping BV-ի 30 տոկոսը: Այս առեւտուրին գործընկեր է Ապտուլուահիթ Շիմշեք, թուրք գործարար մը, որ Եըլտըրըմներու հետ միասին գրասենեակ ունի Պոլսոյ մէջ…: Q-shipping BV-ը եւ անոր դուստր ընկերութիւնները կը ղեկավարեն 20 նաւեր, որոնցմէ ոչ մէկը կը նաւարկէ Թուրքիոյ դրօշին տակ»:

Շօ եւ Սենթեք կը տեղեկացնեն, որ մինչեւ անցեալ տարի, Նոր Զելանտայի նաւատորմին պատկանող տասը նաւեր կը նաւարկէին հոլանտական դրօշին տակ, անոնցմէ երկուքը ծախուած էին «Kolin Group թրքական համախմբումին, որ մօտիկ է Էրտողանի կառավարութեան»:

Ստորեւ, ըստ վերջիններուն, ամփոփուած է «Թուրքիոյ վարչապետի ընտանիքին օտարերկրեայ հարստութիւնը».

– 18 նաւ (հոլանտական համախմբումներ՝ մասամբ կամ ամբողջութեամբ սեփականացուած)

– 1 նաւ (Հոլանտայի Անթիլեան ընկերութիւն)

– 4 մալթեան ընկերութիւններ

– 7 սեփականութիւն Հոլանտայի մէջ

– 8 նաւ Հոլանտայի մէջ

– 3 նաւ Մալթայի մէջ

Ընդհանուրը 140 միլիոն տոլար արժողութեամբ:

Շօ եւ Սենթեք իրենց յօդուածը կ՛եզրափակեն՝ նշելով. «Թուրքիոյ սահմանադրական հանրաքուէէն ետք, որ նախագահ Էրտողանին իրաւունք կու տայ ջնջել վարչապետի պաշտօնը երկու տարուան ընթացքին, Եըլտըրըմի պաշտօնավարման ժամկէտը կը մօտենայ իր աւարտին: Բայց, քանի որ գրեթէ 20 տարի «ան իր գործարքները փոխանցած է իր զաւակներուն», հետեւաբար, անոնք շատ փափուկ բարձ ստեղծած են իրենց հօր յաջող վայրէջքին համար՝ քաղաքականութենէ վերջնականապէս հեռանալէն ետք…»:

 

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈԻՆԵԱՆ

«Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր

 

Արեւելահայերէնի թարգմանեց՝

ՌՈՒԶԱՆՆԱ ԱՒԱԳԵԱՆ

Արեւմտահայերէնի վերածեց՝

ՍԵԴԱ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top