«Մեր Մեծ Հայրն Ալ Ի՛ր Փորձառութիւնը Պատմած Էր…»

Church

ՀԱՅ ԵԿԵՂԵՑԻՆ ԵՒ ՀԱՅ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴԸ ԴԷՄ ԱՌ ԴԷՄ

 

ԳՐԻԳՈՐ ԵՊՍ. ՉԻՖԹՃԵԱՆ

 

ChurchՓորձառութիւնը, յատկապէս ներկայ ժամանակներուն, շատ աժան արժէքով «կը ծախուի»: Իրենց մազերը սպիտակացուցած տարեցներ այլեւս չեն համարձակիր շատ խօսիլ իրենց կեանքի փորձառութեան մասին երիտասարդութեան ներկայութեան, որովհետեւ զարգացած երիտասարդութիւնը յանկարծ հիմնաւորուած պատասխաններով կը դիմէ անոնց, արդիական գիտութեան տուեալները ներկայացնելով իւրաքանչիւր հարցի գծով: Տարեցները ներկայ ժամանակներուն սովորութիւն դարձուցեր են, միայն իրարո՛ւ պատմել անցեալի իրենց փորձառութիւնները, զորս իրենց միակ հարստութիւնը կը նկատեն, ինչպէս նաեւ՝ հպարտութեան առիթը:

Մարդ ինչ տարիքի ալ ըլլայ, իր փորձառութեամբ կը սորվի, թէ փորձառութիւնը կարեւոր է կեանքի համար: Ամէն մարդ գիտէ՛ փորձառութեան արժէքը, սկսեալ իրենց ամէնէն վաղ տարիքին մէջ գտնուող երեխաներէն, որոնք առաջին անգամ երբ կրակին մեկնեն իրենց ձեռքը եւ այրող տաքութիւնը զգան, յաջորդ անգամ իրենց փորձառութիւնը յիշելով, հեռու կը մնան կրակէն…։

Փորձառութիւնը մարդս կը վերածէ ինքնակոչ ուսուցիչի: Փորձառու մարդուն դիմաց ամբողջ մարդկութիւնը աշակերտական խումբի մը կը վերածուի, իսկ ինք՝ խրատատու ուսուցիչի բաճկոնով կը ներկայանայ անոնց դասարանը: Փորձառութիւնը յղանալով, հեղինակութիւն կը ծնի: Փորձառութենէն ծնած հեղինակութիւնը հանդիսաւորութիւն կը ներշնչէ եւ ունկնդրութիւն կը պարտադրէ շրջապատին:

Հակառակ ներկայ արհեստագիտութեան ահեղավազ ընթացքին, նոր սերունդի գիտակից զաւակներ, որոնք իրենց ծնողներէն սորված են յարգել մեծերը, յատուկ ակնածանքով կը լսեն իրենց մեծ ծնողներուն փորձառութենէն եկող խօսքերը: Տեսնուած է, թէ ինչպէս խելացի ու բարի թոռներ իրենց մեծ ծնողներուն այցելութեան երթալէ բացի, ժամ կը տրամադրեն անոնց լսելու իրենց գերդաստանի անցեալ պատմութիւններուն մասին, ինչպէս նաեւ այն անձերուն՝ որոնց տեսնելու բախտը չեն ունեցած իրենց տարիքին բերումով: Այդ անձերուն բնաւորութիւնը, խօսելու ոճը կամ խնդալու ձայնանիշը, խնդիրները լուծելու կարողութիւնը եւ այլ ընտանեկան յատկանիշներ կրնան կարեւոր լուսաբանութիւն բերել իրենց միտքը չարչրկող հարցումներուն, որովհետեւ ընտանեկան արիւնը անպայման սերունդէ սերունդ անդրադարձ կ՛ունենայ:

Կը պատմուի, թէ գլխարկ ծախող մարդ մը կար, որ քաղաքէ քաղաք երթալով՝ իր կարած գեղեցիկ գլխարկները կը ծախէր բազմաթիւ յաճախորդներու: Կը պատահի, որ երկար ճամբայ կտրելէ ետք գիւղի մը կը մօտենայ ան: Շատ յոգնած ըլլալով, հսկայ ծառի մը շուքին տակ կը նստի յիշեալ մարդը եւ կամքէն անկախ՝ քունի կ՛անցնի: Ժամ մը ետք, երբ աչքերը կը բանայ ան, սարսափահար կը տեսնէ որ իր մօտ եղած գլխարկները չկան: Ամիսներու իր յոգնութիւնը, զանոնք ձեւաւորելու, կարելու եւ յաճախորդներուն համար պատրաստելու աշխատանքը յումպէտս վատնուած էր..: Ձեռքերը գլուխին զարնելով, երբ կ՛աւաղէ ան, յանկարծ կը տեսնէ, որ ծառին վրայ բազմաթիւ կապիկներ կան, որոնցմէ իւրաքանչիւրը իր կարած գլխարկներէն մէկը դրած գլխուն՝ ճիւղէ ճիւղ կը ցատկռտէ: Գիտնալով որ անկարելի է անոնց ձեռքէն խլել գլխարկները, մարդը յուսահատ կը նստի ծառին տակ, որոշելով վերադառնալ իր քաղաքը: Սակայն, յանկարծ կը նշմարէ, որ իր կատարած շարժումները կը կրկնեն կապիկները: Ձեռքը գլխուն կը տանի ան եւ ահա կապիկներն ալ նոյնը կ՛ընեն: Գլխարկը գլուխէն կը հանէ, անոնք ալ կը հանեն: Քիչ ետք գլուխէն հանած գլխարկը անդին կը շպրտէ: Կապիկները միասնաբար կը շպրտեն իրենց գլխարկները, որոնք բոլորն ալ ծառէն վար կ՛իյնան…։ Մարդը շուտով կը հաւաքէ զանոնք եւ ուրախութեամբ կը շարունակէ իր ճամբան դէպի որոշուած գիւղը: Գլխարկները ծախելէ ետք, երբ իր քաղաքը կը վերադառնայ մարդը, իր ընտանիքի անդամներուն կը պատմէ իր այս փորձառութեան մասին:

Տարինե՜ր ետք, թոռներէն մէկը կը ժառանգէ մեծ հօր արհեստը: Բախտը այնպէս կը տնօրինէ, որ նոյն փորձառութիւնը կ՛ունենայ նաեւ թոռը, երբ կապիկներ կը փախցնեն իր կարած գլխարկները, մինչ ինք քունի անցած էր ծառի մը տակ: Արթննալով իր քունէն, երբ կը տեսնէ թէ կապիկները ծառին վրայ ճիւղէ ճիւղ կը ցատկռտեն իր կարած գլխարկները դրած, կը յիշէ մեծ հօր պատմած փորձառութիւնը եւ կը սկսի կատարել շարժումներ, որոնք կը կրկնուին կապիկներուն կողմէ: Սակայն երբ իր գլխուն դրուած գլխարկը կը շպարտէ, կապիկները չեն կրկներ այդ, իսկ անոնցմէ մէկը բարձրաձայն քրքջալով կ՛ըսէ.

_ Մեր մեծ հայրն ալ իր փորձառութիւնը պատմած էր:

Փորձառութեանց բախումն է այս: Շատեր այնպէս կը խորհին, որ միակ փորձառուները իրենք են եւ ուրիշներ չեն կրնար փորձառութիւն ունեցած ըլլալ: Վերը ըսինք, թէ փորձառութիւնը յղանալով, հեղինակութիւն կը ծնի: Այո՛, սակայն փորձառուին ամէնէն կարեւոր յատկանիշը պէտք է միաժամանակ ըլլայ համեստութիւնը, հեզութիւնը, խոնարհութիւնը: Այլապէս, փորձառութիւնը անարժէք կը դառնայ, յամառութեան, ինքնահաւանութեան եւ ամբարտաւանութեան առաջնորդելով մարդը:

Փորձառութիւնները կ՛արժեւորուին փորձառութիւններով: Երբ տարբեր մարդոց փորձառութիւնները գումարուին իրարու վրայ, աւելի շատ թիւով մարդիկ կ՛օգտուին անոնցմէ: Այլապէս, երբ իւրաքանչիւր անձ իր փորձառութիւնը բացարձակ ճշմարտութիւն համարելով չընդունի ուրիշին փորձառութիւնը, եւ ընդհակառակը զայն անարժէք կամ սխալ համարէ, բոլորը կը տուժեն, բոլորին փորձառութիւնն ալ անպէտ դարձնելով:

Փորձառութիւնները կեանքի հարստութեան աղբիւր են: Փորձառութեամբ ժամանակը կ՛երկարի, փրկելով մարդը ժամավաճառութենէ: Եթէ ուրիշը անցած է այս ճամբէն եւ գիտէ թէ փոսերը ո՞ւր են, ես խարխափելու պէտք չեմ ունենար, այլ՝ ճիշդ փոսերուն քով հասնելուս, զգոյշ կ՛ըլլամ: Կեանքն ալ երկար ճանապարհ է, ուրկէ պիտի անցնինք բոլորս: Եթէ փորձառուներով շրջապատուած ըլլանք, ու մանաւանդ պատրաստակամութիւն ունենանք լսելու անոնց փորձառութիւնները, շատ աւելի ժամանակ կ՛ունենանք ստեղծագործական աշխատանք կատարելու:

Կապիկները իրենց մեծ հօրմէն փորձառութիւն ժառանգած էին, իսկ գլխարկ ծախողն ալ ի՛ր մեծ հօրմէն…։ Ճիշդ է, որ գլխարկները չկրցաւ վերստին ձեռք բերել մարդուն թոռը, սակայն բարոյալից պատմուածքին մէջ խորունկ իմաստ կայ թաքնուած: Միայն դուն չե՛ս փորձառուն: Պէտք է համեստանաս, տեսնելու համար, թէ քեզի նման ուրիշ փորձառուներ ալ կան:

Մեծամտութիւնը եւ քեզմէ աւելի տկարները թերագնահատելը, ունեցած փորձառութիւնդ անարժէք կը դարձնէ, ինչպէս պատահեցաւ գլխարկ ծախող մարդուն թոռան պարագային: Ան կարծեց թէ պիտի յաջողի «խաբել» կապիկները իր մէկ պարզ արարքով: Սակայն, անոնք ալ իրենց ժառանգած փորձառութիւնը պատմելով անոր, ո՛չ միայն ամօթահար ըրին գլխարկ ծախողին թոռը, այլ նաեւ ձեռնունայն ետ իր քաղաքը ղրկեցին զայն:

Մեր ունեցած փորձառութիւնները երբեմն կը փքացնեն մեր կուրծքը հպարտութեամբ: Զանոնք հունաւորելու եւ մարդկութեան բարիքին ծառայեցնելու ճշգրիտ ձեւը, համեստ խրատատուութեան նուիրեալ աշխատանքն է: Ուստի, եթէ մարդոց խրատատուութեան հանդէպ վստահութիւն չունինք եւ մեր իմացածն ու փորձառութիւնը կը գերադասենք ուրիշներու փորձառութենէն, գէթ կապիկներուն փորձառութիւնը դաս ըլլայ մեզի, թէ մեզմէ զատ ուրիշներ ալ փորձառութիւն ունեցած կ՛ըլլան անպայման:

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top