Միացեալ Նահանգներ Եւ Եւրոպա Պէտք Է Հետապնդեն Ատրպէյճանի՝ Դէպի Ահաբեկիչներ Զինամթերքի Առաքումներու Հարցը

Harout-Sassounian

 

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ

 

Harout-SassounianՊուլկարացի լրագրող Տիլեանա Կայթանճիեւայի ապշեցուցիչ քննութիւնը բացայայտած է, որ Ատրպէյճանի Silk Way օդանաւային պետական ընկերութիւնը դիւանագիտական թռիչքներու քողին տակ, վերջին երեք տարիներուն ընթացքին 350 թռիչք իրականացուցած է՝ զինուորական ծանր արհեստագիտութիւն եւ զինամթերք մատակարարելով ահաբեկիչներուն՝ ամբողջ աշխարհի տարածքին…: Ատրպէյճան դիմած է տարբեր երկիրներու արտաքին գործոց նախարարութիւններուն՝ այդ թռիչքներուն դիւանագիտական բացառութիւն տալու՝ թոյլատրելով քաղաքացիական օդանաւներուն զէնք տեղափոխել, բան մը, որ իբրեւ կանոն, արգիլուած է Օդային Երթեւեկութեան միջազգային ընկերութեան կողմէ:

Լրագրողին տեղեկութիւնները հիմնուած են անանուն աղբիւրներէ ուղարկուած մեծ թիւով ելեկտրոնային նամակներու վրայ. «Բացայայտուած փաստաթուղթերը կը ներառեն Պուլկարիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան եւ Պուլկարիոյ մէջ Ատրպէյճանի դեսպանատան միջեւ նամակագրութիւնը՝ կցուած այնպիսի փաստաթուղթերով, որոնք կը վերաբերին զէնքի գործարքներու եւ թռիչքի եւ/կամ վայրէջքի դիւանագիտական «ձեւակերպումներու, Պուլկարիոյ եւ եւրոպական ուրիշ երկիրներու մէջ», ի լրումն Սուրիոյ, Իրաքի, Միացեալ Նահանգներու, Սէուտական Արաբիոյ, Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու, Թուրքիոյ, Իսրայէլի եւ այլ երկիրներու:

Ըստ Կայթանճիեւայի ձեռք բերած փաստաթուղթերուն՝ «Silk Way օդանաւային ընկերութիւնը դիւանագիտական թռիչքներ առաջարկած է մասնաւոր ընկերութիւններու եւ զէնք արտադրողներու՝ Միացեալ Նահանգներէն, Պալքաններէն, Իսրայէլէն, ինչպէս նաեւ Սէուտական Արաբիոյ, Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու բանակներուն, Միացեալ Նահանգներու յատուկ գործողութիւններու հրամանատարութեան (USSOCOM) եւ Գերմանիոյ ու Դանիոյ զինուած ուժերուն՝ Աֆղանիստանի եւ Շուէտի՝ Իրաքի մէջ: Դիւանագիտական «թռիչքները չեն ենթարկուիր ստուգումներու, ազատ կը կացուցուին ապրանքի արձանագրութենէ եւ հարկերէ, այսինքն՝ Silk Way-ի օդանաւները ազատօրէն հարիւրաւոր թոներով զինամթերք կը տեղափոխեն աշխարհի տարբեր շրջաններ, առանց կարգաւորումներու»:

Բացայայտուած փաստաթուղթերը նաեւ ցոյց կու տան, որ ամերիկեան զինամթերք արտադրող ընկերութիւնները Silk Way-ի միջոցով առաքած են աւելի քան 1 միլիառ տոլարի զինամթերք: Ասոնք ամերիկեան ոչ սովորական զէնքեր էին, այսինքն՝ արտադրուած չէին Միացեալ Նահանգներու զինուած ուժերուն կողմէ օգտագործուելու նպատակով: Երբ Silk Way օդանաւային ընկերութիւնը բաւարար քանակութեամբ օդանաւներ չէ ունեցած, ռազմական բեռերը տեղափոխած են Ատրպէյճանի ռազմական օդային ուժերու օդանաւներ, կը հաղորդէ Կայթանճիեւա:

Ըստ Միացեալ Նահանգներու դաշնակցային պայմանագրերու արձանագրութեան՝ 2014ի Դեկտեմբերին Միացեալ Նահանգներու յատուկ գործողութիւններու հրամանատարութիւնը 26.7 միլիոն տոլարի պայմանագիր կնքած է ամերիկեան Purple Shovel ընկերութեան հետ: Պուլկարիա նշուած է իբրեւ առաքուող զինամթերքի բեռնաթափման երկիր, իսկ Ատրպէյճանի պաշտպանութեան նախարարութիւնը՝ իբրեւ բեռը ստացողը: Մէկ այլ ամերիկեան ընկերութիւն՝ Orbital ATK, ստացած է 250 միլիոն տոլարի պայմանագիր՝ ամերիկեան ոչ սովորական զէնքեր արտադրելու համար:

Զարմանալի է, որ խիզախ պուլկարացի լրագրողը անցեալ տարուան Դեկտեմբերին մեկնած է Հալէպ, ուր «յայտնաբերած եւ նկարահանած է ծագումով պուլկարական ծանր զինատեսակներով լեցուն զինամթերքի ինն ստորգետնեայ պահեստներ: Ասոնք  օգտագործուած են «Ճապհաթ Նուսրա» խմբաւորման («Քայիտա»ի մասնաճիւղը Սուրիոյ մէջ, որ ՄԱԿի կողմէ որակուած է իբրեւ ահաբեկչական կազմակերպութիւն) կողմէ»:

Կայթանճիեւա յայտնաբերած է, որ միայն 2017 Ապրիլին եւ Մայիսին, Ատրպէյճանի օդուժի օդանաւները դիւանագիտական տասը թռիչքներով 282 թոն նռնակներ տեղափոխած են:

Ամերիկեան ոչ սովորական զէնքի մէկ այլ գնորդը Սէուտական Արաբիան է, որ չի կրնար օգտագործել այդ զէնքերը իր սեփական պաշտպանութեան համար, քանի որ անոնք չեն համապատասխաներ արեւմտեան զէնքի իր զինանոցի որակին: 2016 եւ 2017 թուականներուն Պուլկարիայէն, Սերպիայէն եւ Ատրպէյճանէն զէնքեր կրող 23 դիւանագիտական թռիչքներ իրականացուած են դէպի Ճետտա եւ Ռիատ: Այդ զէնքերը Սէուտական Արաբիոյ թագաւորութիւն տեղափոխուած են Silk Way օդանաւային ընկերութեան միջոցով եւ Սուրիոյ ու Եմէնի մէջ յայտնուած են ձեռքը զինեալներուն, որոնց, ըստ Կայթանճիեւայի, Սէուտական Արաբիան կը զօրակցի պաշտօնապէս:

Այս տարուան Ապրիլ 28ին եւ Մայիս 12ին Silk Way օդանաւային ընկերութիւնը Պաքուէն երկու դիւանագիտական թռիչք իրականացուցած է դէպի Պուրկաս-Ճետտա-Պրազաւիլ (Քոնկոյի Հանրապետութիւն): Սէուտական Արաբիան վճարած է ռազմական բեռներով այս երկու թռիչքներուն համար: Օդանաւը բեռցուած եղած է ականանետերով եւ հակահրետանային նռնակներով: Այս նոյն զինամթերքը մէկ ամիս առաջ Իրաքի բանակին կողմէ յայտնաբերուած է Մուսուլի իսլամական պահեստի մը մէջ: Զարմանալի չէ, որ «Իսլամական պետութեան» ահաբեկիչները այդ զէնքերը ցուցադրած էին իրենց քարոզչական տեսանիւթերուն մէջ, ըստ Կայթանճիեւայի:

Նոյն իրավիճակը կը տիրէ Coyote գնդացիրներու առաքման հետ կապուած: Այդ գնդացիրները տեսնուած են Սուրիոյ մէջ զինեալ խումբերու կողմէ տեղադրուած առցանց քարոզչական տեսանիւթերու մէջ: Քանի մը ամիս առաջ այդ զէնքերը դիւանագիտական թռիչքով տեղափոխուած էին Թուրքիայէն եւ Սէուտական Արաբիայէն: Առկայ են նման առաքումներու ուրիշ շատ օրինակներ, որոնք ի վերջոյ յայտնուած են ահաբեկիչներու ձեռքը, ներառեալ՝ Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու հովանաւորած կարգ մը առաքումները:

2017 Փետրուարին եւ Մարտին, Սէուտական Արաբիա 350 թոն զէնք ստացած է Պաքուէն՝ Silk Way օդանաւային ընկերութեան դիւանագիտական թռիչքներով: Բեռը կը ներառէր 27 հազար 350 հատ 128 մմ. հրթիռներ եւ 10 հազար հատ 122 մմ. «Կրատ» տեսակի  հրթիռներ:

Այս առաքումներէն քանի մը հատին համար վճարումը կատարուած է կանխիկ գումարով, ինչ որ կրնայ բացատրել Ալիեւի եւ անոր ընտանիքին կուտակած հսկայական հարստութիւնը:

Նոյնքան մտահոգիչ են մեծ քանակութեամբ սպիտակ ֆոսֆորի (շուրջ 200 թոն) առաքումները, որոնք կրնան մահացու ըլլալ: Ծիծաղելի է, որ սպիտակ ֆոսֆոր ունեցող Ատրպէյճանը կը մեղադրէ Հայաստանը՝ արցախեան հակամարտութեան մէջ զայն կիրառելուն մէջ:

Սա սովորական յօդուած չէ, որ պէտք է կարդալ եւ մոռնալ…: Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Քոնկրեսը եւ եւրոպական կառավարութիւնները պէտք է լսումներ իրականացնեն եւ հետապնդեն զանոնք՝ հսկայածաւալ զինամթերքի այս առաքումներուն գծով, որոնց մեծ մասը նախատեսուած է իբրեւ աջակցութիւն ահաբեկիչներուն, Միջին Արեւելքի մէջ թէ այլուր:

 

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈԻՆԵԱՆ

«Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր

 

Արեւելահայերէնի թարգմանեց՝

ՌՈՒԶԱՆՆԱ ԱՒԱԳԵԱՆ

Արեւմտահայերէնի վերածեց՝

ՍԵԴԱ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top