Ժագ Ս. Յակոբեանի Կռունկը Տակաւին Կը Կանչէ՜

1110groong1

1110groong1

ԾՈՎԻՆԱՐ Ղ. ՄԵԼՔՈՆԵԱՆ

 

Կիրակի, 5 Նոյեմբեր 2017ին վայելեցինք Համազգայինի հովանաւորութեամբ եւ Ցոլակ Խաչերեանի բեմադրութեամբ «Կռունկը Կը Կանչէ» թատերախաղը: Մեզմէ շատեր այս թատրերգութիւնը ըմբոշխնած են մէկէ աւելի անգամներ, սկսեալ 70ական թուականներէն, երբ առաջին անգամ Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբը շրջեցաւ Սփիւռքի զանազան գաղութներ, ներառեալ՝ Հալէպ, Դամասկոս, Գամիշլի, ներկայացնելով թատրերգութիւնը՝ Ժորժ Սարգիսեանի բեմադրութեանբ, եւ հմայելով բոլորը: Հայրենիքէն կանչող «Կռունկ»ը սթափեցման ահազանգ էր շատերուն, Կոմիտասեան երգի հոգեպարար մեղեդիին ընդմէջէն՝ մերթ յուզելով եւ մերթ զգաստացնելով, թէ նոյն ազգին պատկանող հայրենիքի խորհրդանիշ Կռունկը «Կը ծեծէր հայուն հոգիի պատերը»:

Հեղինակը՝ 101ամեայ Ժագ Ս. Յակոբեան, Կիրակի ժամանեց թատերասրահ եւ ուշի ուշով հետեւելէ ետք խօսք առնելով՝ յայտնեց իր յուզումն ու գնահատանքը Համազգայինին, թատերական միաւորին, բեմադրիչին, դերակատարներուն եւ հանդիսատեսներուն:

Սիրողական մակարդակէ շատ աւելի բարձր այս խաղարկութիւնը, կարգ մը դերակատարներուն մօտ կու տար այն խոստումը, թէ ապագային շատ աւելի յաճախակիօրէն պիտի տեսնենք նման բեմադրութիւններ, որոնց այնքա՛ն կարիքը ունի այս գաղութը:

Նիւթը՝ կեանքն է սփիւռքահայ ընտանիքի մը, որ գաղթած է Աւստրալիա, քառասունական թուականներուն: Նոր քաղաքը առիթ կու տայ ընտանիքի հօր՝ Մարգար Յակոբեանին, որ ընտրէ օտարումը եւ հեռանայ հայ համայնքէն, իբրեւ վրէժ իր մերժուած հայ գրողի անցեալէն: Անցեալ մը, որ զինք խոցած էր (իր բանաստեղծական առաջին հատորը անտեսելով), պատճառ դառնալով, որ ան ուրանայ իր ազգը եւ փոխէ անունը (Մարք Ճեքսըն) նոր քաղաքին ու շրջապատին մէջ: Այլ ընտանիքի մը հայրը՝ Գէորգ Արծրունի (Ցոլակ Խաչերեան), շատ աւելի բուռն ազգասիրութեամբ տոգորուն, ամէն գնով կը պայքարի ցուլումի դէմ՝ ժողով կազմակերպելով եւ նոր միութիւն հիմնելով, յանուն հայապահպանմա՛ն: Ժողովը պատկեր մըն է հատուածականութեան իբրեւ հետեւանք ծագած անհանդուրժողութեան եւ տարակարծութիւններուն: Կինը՝ Սրբուկ (Ծովինար Աբիկեան-Միքայէլեան), Ատաբազարէն եկած իր հայուհիի կերպարով եւ բարբառով կը ներկայացնէ համով-հոտով հայ կինն ու մայրը, որ մտահոգ է իր աղջկան՝ Ազատուհիի ապագայով, երբ վերջինս օտար ընկերոջ մը տուած է իր սիրտը, իսկ հայրը դէմ է այդ ընտրութեան:

Բախումներու ընդմէջէն զարգացող դէպքերը կը յանգին իրենց լրումին, եւ վերջապէս Մարգար ուրացողը դէմ յանդիման կը գտնուի իր բանաստեղծ զաւակի վերահայացումին: Հայրը ամէն գնով փորձած էր իր ազգութիւնը թաքցնել իր բանաստեղծ զաւակէն, որ հակառակ տեղւոյն գրական մրցանակին եւ հինգ հազար սթերլինկի արժանանալուն՝ կը մերժէ, որովհետեւ ինք կը նախընտրէր այդ մրցանակին տիրանալ իբրեւ հայ եւ ոչ թէ իբրեւ օտար գրող: Այս երկուութիւնները կը հանգուցալուծուին, երբ հայ զաւակը կը լքէ ազգամերժ ընտանիքը՝ անսալով Կռունկի կանչին, եւ կը նետուի հայութեան գիրկը. «Մենք կորսնցուցինք զինք, բայց հայութիւնը շահեցաւ», կ՛ըսէ հայրը՝ արձագանգելով մօր ափսոսանքին:

Ի դէպ, Սթիվ Ճեքսընի դերը ապրումով եւ գեղեցիկ արտայայտչականութեամբ կատարող Արէն Աղամանուկեան բեմը կը լեցնէր իր յանդուգն ու կենսախինդ խաղարկութեամբ՝ աչքի զարնելով իր անթերի ու վարժ հայերէնի առոգանութեամբ: Յուսատու եւ գօտեպնդիչ երեւոյթ մը՝ հայ թատրոնի ապագային ի նպաստ: Իսկ Սթիվի ընկերուհին՝ Մելվան (Յասմիկ Մուղալեան-Տէմիրճեան), ուշագրաւ էր իր անկաշկանդ խաղարկութեամբ, բեմական արուեստի վարժ տիրապետումով:

Հանդիսատեսին համար միշտ ալ ցնծութիւն է տեսնել մատղաշ հասակի դերակատարներ, ինչպէս՝ Սերժ Արըճեան, Հրակ Խաչերեան, Սարին Խաչերեան եւ Լիա Պաղտասարեան, որոնք ընդոծին դերասանական շունչով օժտուած՝ գնահատանքի արժանի դերեր կատարեցին:

Ուշագրաւ էր Ազատուհիին դերը ստանձնած «Սեւ սաթէ աչքերով» հայուհին՝ Անի Անմահունին, որ իր հնչեղ ու զիլ ձայնով կրցաւ ներկայացնել անցումային կերպարը օտար ընկերոջմէն դէպի հայութեան գիրկը սաւառնող Սթիւ Ճեքսընին:

Շնորհաւորելի է բեմադրիչին կատարած աշխատանքը: Ան իսկապէս յաջողած էր ստեղծել հայութեամբ բաբախուն կերպարներ, որոնք կրցան նոյնիսկ երբեմն քարոզի նման հնչող կարգ մը խօսքեր արտասանել՝ այնքա՛ն գեղեցկութեամբ, որ հանդիսատեսին լարումը պահեց միշտ բարձր մակարդակի վրայ: Թեման ինքնին կը խօսէր իւրաքանչիւր սփիւռքահայու սիրտին, այնքա՛ն ժամանակակից հնչեղութեամբ, որուն միջին սերունդի հանդիսատեսը կրցաւ կլանուած հետեւիլ ու կարգ մը լօզունգներու համար իսկ ոգեւորութեա՛մբ ծափահարեց:

Անշո՛ւշտ ծափահարելի են, ոչ միայն բեմադրիչ Ցոլակ Խաչերեանը՝ իր հօր յիշատակին սոյն բեմադրութեան նախաձեռնելուն համար, այլ բոլո՛ր դերակատարները, որոնք իրենց գլխաւոր կամ երկրորդական դերերով կրցան նիւթին անժամանցելիութեան հրապոյրը պահել, իրենց վարժ ու հեզասահ ելոյթներով:

Հանդիսատեսին համար յայտնութիւն մըն էր գլխաւոր դերակատար Ստեփան Պոյաճեանը (Մարք Ճեքսըն): Ան յաջողութամբ կրցաւ մտնել իր ծանրակշիռ կերպարին մէջ եւ լիիրաւ կերպով ցոլացուց ինքնամերժ եւ ազգուրաց հայը՝ իր տխուր այլասիրութեամբ: Թէեւ իր կենսագրութեան մէջ կը յիշուէր, որ այս մէկը իր առաջին բեմ բարձրանալն էր, եւ որ դերասանութիւնը իր նախընտրութիւններու ցանկին վրայ իսկ չէր, սակայն ամէն պատճառ ունինք հաւատալու, որ ան իր տաղանդին գիտակից՝ պիտի շարունակէ իր երթը այս նոր ասպարէզին մէջ:

Ստեփանի կնոջ դերը ստանձնած Նայիրի Հարպոյեան այս անգամ եւս յաջողած էր իր դերին մէջ. զուսպ ու խոհեմ կնոջ եւ ընտանիքին նուիրուած մօր կերպարը լաւագոյնս մարմնաւորեց ան:

Ժողովականներու դերերը կատարողները լաւապէս յաջողեցան Սփիւռքի ազգային պառակտումի տխուր եւ զաւեշտական տեսարան մը ստեղծել: Անոնք արժանաւոր կերպով արտացոլեցին իրենց վստահուած սփիւռքեան ժողովի ոգին: Բոլորն ալ զտարիւն հայեր էին…։

Թէ ինչո՛ւ այս նիւթը տակաւին իր ժամանակակից հնչեղութիւնը կը պահէ իր ստեղծագործումէն շուրջ 70 տարի ետք եւս, այդ մէկը արդիւնքն է Ժագ Ս. Յակոբեանի իրատես գրիչին ու հարազատօրէն իրադրութիւնները վերլուծելու կարողութեան: Անոր յօրինած Մարք Ճեքսընի կերպարը այնքան կենդանի է ու այժմէական, որ մարդ կը սկսի որոնելու, թէ «Ո՞վ է այս կերպարը… միթէ նոյնինքն Ժագ Ս. Յակոբեա՞նն է, թէ իրեն ծանօթ բանաստեղծ մը»: Կամ՝ «Միթէ երիտասարդ բանաստեղծ Սթիւ Ճեքսընը Ժագ Ս. Յակոբեանի զաւակներէն մէ՞կն է, թէ իրեն ծանօթ գրչակիցի մը զաւակը»: Պատասխանը կը գտնենք՝ մտաբերելով նոյն ինքն հեղինակի վկայութիւնը, թէ իր «կեանքի վճռորոշ մէկ հանգրուանին զուգադիպող դէպքերու շարանն է» այս թատերախաղը, երբ երկու անգամ գաղթած է Աւստրալիա, մէյ մը՝ Լիբանանէն եւ մէյ մըն ալ՝ Եգիպտոսէն:

Ապրի՛ Ցոլակ Խաչերեանը, ոչ միայն իր յաջող նախաձեռնութեան (որպէս բեմադրիչ) եւ բացառիկ դերակատարութեան առթիւ, այլ մեզի շնորհելուն համար թատերական արուեստի մեր երբեմնի վայելքի պահերը: Կը մաղթենք, որ ան յաջողի «հայկական դասական թատերական արուեստը վերաշխուժացնել», ինչպէս կը հաստատէ ի՛նք: Հազա՜ր ապրին Համազգայինն ու անոր թատերական միաւորը, ի սպաս հայ մշակոյթին նման ձեռնարկներ հովանաւորելնուն եւ հայ բեմն ու արուեստը այս բազմերանգ գաղութին հասանելի դարձնելնուն համար։

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

One Comment;

  1. Sarkis Seferian said:

    Gu shnorhavorém térasannéru irénts lav khaghargootyan hamar. Anonk khantavarétsin méz polores, irénts hayrénasiragan shoonchovu! Shad abrik, Dghak!

*

Top