Համազգայինի Եւ Սարդարապատ Գրախանութի Կազմակերպութեամբ՝ «Ծառ Մըն Եմ Ես» Եւ «Բողբոջող Անմոռուկներ» Գիրքերու Ներկայացում

1122hamazkayin1

 

1122hamazkayin1

ԾՈՎԻՆԱՐ Ղ. ՄԵԼՔՈՆԵԱՆ

 

Վերջերս, Համազգայինի Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային վարչութիւնս, գեղեցիկ գաղափարը յղացաւ Սարդարապատ գրախանութին հետ համագործակցաբար՝ գրական հանդիպումներ կազմակերպելու: Առաջինը տեղի ունեցաւ Հոկտեմբերին, «Սարդարապատ»ի մէջ, ներկայութեամբ Համազգայինի «Գրական միաւոր»ի խումբին եւ գաղութի գրասէրներուն:

Գրագիտուհի Մարիանա Պէրթիզլեան-Ղազարեանի հետ այս հանդիպումը կազմակերպուեցաւ, նախ՝ որովհետեւ ինք հիւրաբար Լոս Անճելըս կը գտնուէր, նաեւ Համազգայինի առաջնահերթ նպատակներէն մին է՝ նեցուկ կանգնիլ եւ քաջալերել հայ գրականութեան մշակները, որոնց արդի ժամանակներու ներկայացուցիչներէն է նոյն ինքն Մարիանան:

1122hamazkayin Բացման խօսքը կատարեց «Սարդարապատ»ի կողմէ Ժագլինը, անդրադառնալով Մարիանայի գրական վաստակին, իբր Երեւանի Բանասիրական համալսարանէն շրջանաւարտ եւ մէկէ աւելի մրցանակներու դափնեկիր:

Բեմ հրաւիրուեցաւ գրողը՝ ներկայացնելու իր նոր հրատարակուած «Ծառ Մըն Եմ Ես» գիրքը: Հեղինակը կրցաւ ներկաները փոխադրել իր գրական ներհայեցողութեան ոլորտներուն մէջ, ուր «Ծառ»ը իբրեւ ներշնչման աղբիւր՝ ծնունդ տուած էր խորիմաստ բանաստեղծութիւններու, յուզումի ալիքներով թրթռացնելով ներկաներուն սիրտերը: Յատկապէս, երբ ընթերցեց զաւակին նուիրուած բաժանումի քերթուածը. զաւակին տունդարձին սպասող մօր մը հրաւէրն ու սրտակեղէք կանչն էր, մանչը, որ Հալէպի պատերազմին պատճառով անվերադարձ մեկնած էր տունէն:

Ապա հրաւիրուեցաւ Ծովինար Ղ. Մելքոնեաը՝ ներկայացնելու «Բողբոջող Անմոռուկները»:

Գիրքը բաղկացած է206 էջերէ, որուն առաջին 32 էջերուն մէջ եղեռնէն վերապրած հայ մամիկի մը պատումն է, այնքան վաւերական ու ճշմարիտ, նոյն ինքն եղեռնապուրծ ազգին անցուցած գաղթի ու տեղահանման պատմութեան մէկ էջն է: Մարիանան եւ մայրը գրի առած ու մշակած են զայն, որ Մարիանային գեղեցիկ գրիչին տակ վերածուած է գրական գոհարի:

Մնացեալ 174 էջերը ողողուած են իր ծննդավայր Հալէպին մասին տպաւորիչ մանրապատումներով: Հալէպահայուն կրած անակնակալ հարուածներուն եւ կորուստներուն մասին վկայութիւններ, որոնք ներկայացուած են սքանչելի ապրումներով, տեղական գոյնը շեշտակի կերպով ուրուագծուելով իր ընտրած վայրերուն եւ կերպարներուն մէջ:

Օրինակ տալու համար, ան յիշեց մէյ մը հրթիռներու թեւածումը երկինքին մէջ, ու անոնցմէ բեկոր մը կ՛իյնայ ընտանիքի անդամներէն մէկուն ոտքին, առանց պայթումի:

Երկրորդ օրինակը՝ Հալէպի Ազգային գերեզմանատունն է, ուր հօր շիրիմին այցելութեան կ՛երթայ ու կը տեսնէ որ ճիշդ կողքին գտնուող մեծ հօր ու մեծ մօր տապանաքարերը կտոր-կտոր ցաք ու ցրիւ եղած են արձակուած ռումբերէն ու հոն մայրը կը հեկեկայ՝ ըսելով. «Գերեզմանէն ալ ձեզ տեղահան ըրին կրկին անգամ»:

Գիրքին կոչումը «Բողբոջող Անմոռուկները» կը զուգադիպի Եղեռնի պատմական  հարիւրամեակին, որ միաժամանակ կը խորհրդանշէ վերապրումի եւ յոյսի բողբոջները:

1122hamazkayin2Ամբողջ գիրքին մէջ երկու զուգահեռներ միասին կ՛ընթանան. Մէկը՝ Եղեռնէն վերապրած ազգի մը բեկորներուն վերյուշներուն կը վերաբերի, միւսը՝ Հալէպ քաղաքի պատերազմին ու հայութեան կրկնակի ապրած եղեռնին, տարտղնումին, ու ցրուումին:

Գրողին բառերուն մէջ կայ վիշտի ու ափսոսանքի ջնարակ մը, որ յագեցած է քնքոյշ զգացականութեամբ. Այսպէս՝ հոն կը խտանայ ծննդավայրի, մանկութեան յիշատակներու, զաւակներու հեռաւորութեան գաղափարն ու ափսոսանքը, որ օր մը ապագայ իր թոռնուհին ալ կրնայ ձուլուիլ:

Հեղինակը Հալէպի քարտիզագրութիւնը ներկայացուցած է, դէպքերու յարակցութեամբ, Հալէպը, իր երբեմնի հայատրոփ, ճոխ ու կազմակերպ ազգային կեանքով, ապա շիջումը՝ պատերազմին հետեւանքները ցմրուր ըմպելով եւ յիշելով մեր նոր 200 նահատակները, որոնցմէ շատեր դիպուկահարներու կամ ծայրայեղ կրօնամոլներու գնդակներուն զոհ գացին:

Հիմնական գիծը Մարիանայի հաւատքն է, որ միշտ գլուխ կը ցցէ իր գրիչին ընդմէջէն: Որքան որ ափսոսանք ու տառապանք կայ՝ իր ծննդավայրին փլուզումին ի տես, նոյնքան եւ աւելի Աստուծոյ նկատմամբ վստահութիւն կայ, որ նախախնամութիւնը պիտի տնօրինէ ամէն ինչի սկիզբն ու վախճանը:

Մարիանան պատկերած է պատերազմի արհաւիրքները, շեշտելով իր երկրորդ հայրենիքին հազար ու մէկ անտեսանելի թելերով կառչած մնալու հանգամանքը: Եւ երբ Հալէպ տանող ճամբաները փակուած են «Ես հոգիի աչքերով այնտեղ եմ, սահմանէն ներս եւ սահմանէն անդին: Սիրոյս հարազատ քաղաքը, որ իր մէջ կը պահուի ու կ՛ապրի հոգիիս գանձը»:

Այլ տեղ մըն ալ կը զրուցէ՝ իր քաղաքին դիմելով. «Հասկցայ, որ առանց քեզի չեմ կրնար, աւելի ճիշդը չեմ ուզեր ապրիլ քաղաք, սիրելի ներկայութիւն»:

Եթէ Հալէպ քաղաքի կազմութեան, կամ հարազատ վայրերու մասին պատմական տեղեկութիւններու վերաքաղ մը ուզէինք ընել, ապա այս գիրքին մէջ պիտի գտնէինք այդ ամէնը: Հալէպը՝ իբրեւ շնչող ներկայութիւն «Բողբոջող Անմոռուկներ»ուն ներշնչման աղբիւրն է:

Ան հետեւեալ մէջբերումը ըրաւ Բերիոյ թեմի առաջնորդ, Շահան Արք. Սրբազանին խօսքէն.

«Մարիանան փոթորկայոյզ ներաշխարհ ունի եւ սկզբունքային կին է, Աստուծոյ խօսքին ներկայութիւնը շատ ուժեղ է Մարիանայի մօտ, անոր համար ալ ան կը գործածէ ե՛ւ Աստուածաշունչ Մատեանէն, ե՛ւ հայոց լեզուի գանձանակէն, ե՛ւ հոգեւոր գրական աշխարհէն բառեր ու անոնցմով այս անգամ լսելի կը դարձնէ սուրիահայութեան, հալէպահայութեան, իր ցեղին ձայնն ու հոգեւոր ապրումները: Բարի երթ կը մաղթեմ Մարիանային: Վստահ եմ, որ տակաւին շատ բան պիտի գրէ: Ճանապարհը բաց է իր դիմաց, այդ ճանապարհը բաց պիտի պահէ նաեւ ինք: Կեցցէ՛ հալէպահայութիւնը, կեցցէ՛ հայ գրականութիւնը, կեցցէ՛ հայ գրողը, եւ Մարիանա Պէրթիզլեան-Ղազարեանը»:

Շարունակելով, ան աւելցուց, «Իզուր չէ, որ Մարիա Գաբրիէլեան զինք համարած է մետաքսէն աւելի փափուկ եւ ցօղէն աւելի զուլալ Հալէպահայ քնքշուհին, իսկ Թորոս Թորանեան իր վերլուծականին աւարտին, յայտարարած է. «Եղիցի Լոյս»:

Մարիանան տիրապետած է գեղեցիկ, մարգարտեայ արեւմտահայերէնի մը, անով գրականութիւն կ՛երկնէ եւ տակաւին մեզի կը ներշնչէ յոյսը, որ արեւմտահայերէնը պիտի փրկուի շնորհիւ Մարիանաներուն:

«Ի՜նչ փոյթ կեանքը մեռնող, երբ երազը կ՛ապրի, երբ երազը անմահ է», ըսած է Դանիէլ վարուժան:

Կը մաղթենք, որ բոլոր փայփայած երազներդ իրականանան եւ դուն ի վերջոյ հայրենիքիդ մէջ ապրիս, սիրելի Մարիանա:

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top