«Վահէ Օշական՝ Միջնարար» Ֆիլմի Ներկայացում

Յակոբ Կիւլլիւճեան

24 Հոկտեմբեր 2017ի երեկոյեան ժամը 7ին, Կլենտէյլի Հանրային գրադարանի սրահին մէջ մէկտեղուած էր ընթերցասէր եւ գրականասէր հանրութիւն մը: Բոլորն ալ եկած էին ունկնդրելու հայ գրական միտքի յեղափոխական Յակոբ Օշականի կեանքի պատմութիւնն ու բանաստեղծութիւնները:

Համազգայինի Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային վարչութեան կազմակերպութեամբ եւ «Եու.Սի.Էլ.Էյ.»ի «Նարեկացի» ամպիոնի համագործակցութեամբ ներկայացուեցաւ բեմադրիչ Հրայր Անմահունիի մօտաւորապէս քսան տարիներու վրայ երկարող աշխատանքը՝ «Վահէ Օշական՝ Միջնարար» (Vahe Oshagan: Between Acts) վաւերագրական շարժապատկերը:

Բացման խօսքը կատարեց Շրջանային վարչութեան անդամ Վիլմա Սարգիսեան-Գույումճեան, որ ընդգծեց կարեւորութիւնը այս եւ նման ձեռնարկներու ու ներկաներուն փոխանցեց, թէ Համազգայինը միշտ հետամուտ եղած է նման ձեռնարկներ իրականացնելու ու զանոնք հանրութեան ներկայացնելու: «Այսօր սրահէն ներս ներկայ են մտաւորականներ՝ հեղինակ եւ բեմադրիչ Հրայր Անմահունի, «Եու.Սի. Էլ.Էյ.»ի «Նարեկացի» ամպիոնի վարիչ դոկտ. Փիթըր Քաուի, «Եու. Սի.Էլ.Էյ.»ի դասախօս փրոֆ. Յակոբ Կիւլլիւճեան, Հայաստանի Ամերիկեան եւ Պոսթընի համալսարաններու դասախօս եւ ֆիլմի թարգմանիչ Թալին Ոսկերիչեան եւ անշուշտ ֆիլմի գլխաւոր հերոս՝ Վահէ Օշական», ըսաւ ան:

Ապա ան բեմ հրաւիրեց դոկտ. Փիթըր Քաուին, որպէսզի գծագրէ Հրայր Անմահունիի կեանքն ու գործունէութիւնը: Ան կուռ ու միաժամանակ ամբողջական ձեւով ներկայացուց արուեստագէտին կենսագրութեան գլխաւոր կէտերը՝ Լիբանանէն սկսած, ուր Գեղարուեստի ակադեմիան աշակերտած է մինչեւ հաստատուիլը Միացեալ Նահանգներ,  ուր ստա-ցած է պսակաւոր գեղարուեստից եւ մագիստրոսի վկայականներ: Անոր գործերը ցուցադրուած են Միացեալ Նահանգներու տարբեր շրջաններու, ինչպէս նաեւ Հայաստանի եւ Տուպայի մէջ: Իբրեւ դասախօս Անմահունի հրաւիրուած է զանազան շրջաններ եւ մասնակցած է հայութեան (Ցեղասպանութեան) ցարդ անլոյծ մնացած հարցերու վերաբերեալ կազմակերպուած յատուկ ծրագիրներուն: Հիմնադիրն է Սան Ֆրանսիսքոյի «Հայկական ֆիլմարուեստի փառատօն»ին (Armenian Film Festival): 1986էն ի վեր ստեղծագործած է  վաւերագրական եւ արուեստին նուիրուած ֆիլմեր, որոնցմէ տասն աչքառու են իրենց լուրջ հարցադրումներով եւ բարձրորակ արուեստի կատարումով: Խորիմաստ է արուեստին մօտեցման իր եղանակը, քանի որ Անմահունի, ըստ էութեան, փիլիսոփայ է, որ գեղարուեստական միջոցներէն օգտուելով կը փորձէ արուեստի արտայայտչական հնարաւորութիւնները լուսաբանել եւ բնութագրել, որոնելով թէ ինչ առնչութիւն առկայ է արտաքին եւ ներքին մեր իրականութիւններուն միջեւ, որ արուեստի անօթով կը դրսեւորուի զգայարաններուն: Քանի որ գերազանցապէս հայկական թեմաներուն կը դիմէ այդ խնդիրները պարզելու նպատակով՝ պէտք եղած արձագանգը չէ ստացած ամերիկեան միջավայրէն, ինչպէս նաեւ մինչեւ հիմա իր արժանի գնահատանքը չէ գտած հայ հանրութեան կողմէ: Ատոր համար, Քաուի շեշտեց, որ իր խորին համոզումով, Անմահունիի արուեստը ճանաչողական մեծ արժէք ունի, ուստի այս երեկոյթին նման միջոցառումներ կազմակերպելը խիստ կարեւոր առիթ է ընկերութիւնը արուեստագէտին հետ հանդիպեցնելու համար:

Ներկաները մօտաւորապէս մէկ ժամ տեւողութեամբ դիտեցին «Վահէ Օշական՝ Միջնարար» ֆիլմը: Իրենց տեսակէտները արտայայտելու համար հոն էին Գրիգոր Պըլտեան, Մարկ Նշանեան եւ Գրիգոր Շահինեան, իսկ Վահէ Օշականի ներկայութիւնն ու ձայնը աւելի հարազատ դարձուցին ֆիլմը: Վահէ Օշական ի՛նք կը կարդար իր գրութիւններէն, բանաստեղծութիւններէն պատառիկներ, իսկ երեքը իրենց վերլուծումները կը կատարէին: Խօսելով Օշականի երկար ու կուռ կառուցուածքով «Օծումը» արձակին մասին երեքն ալ զիրար ամբողջացնող տեսակէտներ փոխանցեցին: Ըսին, որ Օշականի համար ամէնօրեայ կառոյցը ձանձրացուցիչ է, ախտ է, հետեւաբար թակարդ մը, որ մարդը մարդ ըլլալէ կը դադրեցնէ: Ըստ Օշականի՝ կառոյցը ինքզինք պէտք է նորոգէ, ուրեմն պէտք է հինն ու քարացածը քանդէ, նորը կառուցելու համար: Եւ այս քանդումը ներքին ահաբեկչութիւն է, գրական ահաբեկչութիւն է, սրբութիւնը պղծելու ահաբեկչութիւն է, որ միայն Վահէ Օշականի նման ճշմարտութիւն որոնող քաջը կրնայ ընել: Իսկ Օշական իր մշակած գրականութեան մասին անկեղծօրէն արտայայտուելով՝ կ՛ըսէ. «Գործ մը յաջողած կը նկատեմ, երբ քայլ մը աւելի կը մօտենամ ճշմարտութեան: Երբեք չեմ մտահոգուիր, թէ մարդիկ կը հաւնի՞ն գրածս թէ ոչ: Անորոշութեան դէմ իմ մղած տեւական պայքարն է, որ կ՛արտացոլայ գրութիւններուս եւ բանաստեղծութիւններուս մէջ, ի վերջոյ ճշմարտութեան մերձենալու համար: Ըստ իս, գործ մը պէտք է դիմանայ հեղինակէն անկախ»:

Ֆիլմի աւարտէն ետք բեմ հրաւիրուեցաւ Յակոբ Կիւլլիւճեան, որ, իր կարգին, ընդգծեց, թէ Օշական մարդն ու գրականութիւնը իւրօրինակ են, բայց անհասկնալի չեն: Մարդ արարածը միշտ ալ ճշմարտութեան հասնելու փնտռտուքին մէջ է, սակայն իր նիւթական առօրեան յաճախ զինք կը հեռացնէ այդ մտածումէն: Օշական այդ մտածումով ապրած է ամբողջ կեանքը: Իր մշակած գրականութիւնը, անոր հանդէպ իր մօտեցումը եւ իմաստասիրութիւնը, այսօ՛ր, անկաշկանդ մտածող  երիտասարդութեան սիրտին աւելի մօտ են: «Այսօ՛ր Վահէին ժամանակը եկած է եւ նոր սերունդը մեծ հաճոյքով պիտի կարդայ իր գրականութիւնը», եզրափակեց Կիւլլիւճեան:

Ապա սկսաւ «լուսաբանական ասուլիս»ը ղեկավարութեամբ եւ մասնակցութեամբ Փիթըր Քաուիին, Յակոբ Կիւլլիւճեանին եւ Հրայր Անմահունիին, որոնց Skype-ով միացաւ նաեւ Թալին Ոսկերիչեան, որ ընդհանրապէս խօսեցաւ թարգմանական աշխատանքի ընթացքին իր դէմ ցցուած դժուարութիւններուն մասին, սակայն «այդ բոլորը սիրով կատարելուս համար, հաճոյքի վերածուեցաւ աշխատանքի իւրաքանչիւր վայրկեան», ըսաւ ան:

Այս բոլորը ի մի բերող, ֆիլմի մը սահմաններուն մէջ մէկտեղող եւ Վահէ Օշականի հետ պարզ հարցազրոյցէ մը անդին անցնող՝ արուեստագէտ եւ բեմադրիչ Հրայր Անմահունի ներկաներուն նկատել տուաւ, որ Օշականի գրականութիւնը անժամանցելի է, եւ ճիշդ այդ պատճառով, որքան ալ երկար ժամանակ խլած է ֆիլմի պատրաստութիւնը, ի վերջոյ անոր յաջող աւարտը գոհունակութեամբ պարուրած է սիրտը: «Այս աշխատանքը իր տեսակին մէջ առաջինն է, հետեւաբար նաեւ առաջնորդը: Հաւանաբար շարունակուին հայ մշակոյթի մեծերուն նուիրուած ֆիլմեր», խոստացաւ ան: Ան նաեւ շնորհակալութիւն յայտնեց Համազգայինին, որ խթան հանդիսացած էր այս ֆիլմը ճամբայ հանելու եւ «Կիւլպէնկեան» հիմնարկին հետ հաւասարապէս ստանձնած էր անոր նիւթական հովանաւորութիւնը:

Ներկաները առիթ ունեցան հարցումներ ուղղելու Փիթըր Քաուիին, Թալին Ոսկերիչեանին, Յակոբ Կիւլլիւճեանին եւ Հրայր Անմահունիին՝ ցուցադրուած ֆիլմին ու Օշականի գրականութեան մասին յաւելեալ լուսաբանութիւններ ստանալու համար:

Ձեռնարկի աւարտին բեմ հրաւիրուեցաւ Արա Օշական, որ վեր առաւ Հրայր Անմահունիի բծախնդիր աշխատանքը, որուն ընդմէջէն կ՛արտացոլար իր հօր հարազատ կերպարն ու մտածումները: Ան իր երախտագիտութիւնը յայտնեց բեմադրիչին, Թալին Ոսկերիչեանին, ֆիլմին մաս կազմող գրագէտ-քննադատներուն, լուսաբանական ասուլիսը վարողներուն եւ Համազգայինի Շրջանային վարչութեան՝ այս առիթը ընծայելուն համար:

Ձեռնարկի աւարտին տեղի ունեցաւ հիւրասիրութիւն, նաեւ գիրքի ու տեսերիզի վաճառք:

 

(Թղթակցութիւնը՝

Շրջանային Վարչութենէն)

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

2 Comments

  1. Րաֆֆի Աճէմեան said:

    Բարեւ Սիրելի Ասպարէզ,

    Յակո՞բ Օշական թէ՝ Վահէ՛։ Կարծեմ Վահէ պէտք է ըլլայ։ Ի դէպ, աւելի նպատակայարմար պիտի չըլլա՞ր, եթէ մէկ նկար էր դրուելիքը, ֆիլմէն կամ բեմադրիչէն նկար մը։ Այդ չէ՞ր երեկոն ի մի բերող կիզակէտը, թէ արդեօք կը սխալինք։

    Սիրով,
    րա

*

Top