«Օրակարգից Դուրս»ի Հարցազրոյցը ՀՅԴ Բիւրոյի Ներկայացուցիչ Հրանդ Մարգարեանի Հետ

0306markarian

0306markarianՀանրային հեռուստաընկերութեան «Օրակարգից Դուրս» (ՕԴ) հաղորդաշարի հիւրն է ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Հրանդ Մարգարեանը:

Երրորդ հանրապետութեան չորրորդ նախագահի ընտրութեան, հայ-թուրքական չեղարկուած արձանագրութիւնների, իշխանութեան ներսում առկայ խնդիրների եւ երկրում սպասուող փոփոխութիւնների մասին ենք այսօր զրուցելու:

 

ՕԴ.- Բարեւ ձեզ պարոն Մարգարեան, ուրախ եմ ձեզ կրկին այս տաղաւարում տեսնել: Պարոն Մարգարեան վերջին երկու օրուայ ընթացքում երկու կարեւոր իրադարձութիւն տեղի ունեցաւ մեր հասարակական-քաղաքական կեանքում ՝ հայ-թուրքական արձանագրութիւնները չեղարկուեցին, այլեւս իրաւական ուժ չունեն եւ առաջին անգամ երրորդ հանրապետութեան պատմութեան մէջ նախագահին ընտրեց երկրի խորհրդարանը: Ո՞ր հարցից սկսենք:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Կարծում եմ, ամենակարեւորն այն է, որ սահմադրութիւնն ամբողջականութեամբ գործնական փուլ մտաւ: Կարծում եմ, սա է կարեւորը, որի հետ են կապուած մեր բոլոր յոյսերը, որ Հայաստանը զարգացման մի նոր ուղի դուրս կը գայ, որ մենք կը կարողանանք իսկապէս մեր երկրում եղած հարցերը, խնդիրները թօթափել եւ առաջ գնալ: Բայց անվտանգութեան առումով արձանագրութիւնները չեղեալ յայտարարելն էլ կարեւոր էր: Հոգեբանական, բարոյական առումով, չորրորդ նախագահի ընտրութիւնը նոյնպէս կարեւոր էր:

 

ՕԴ.- Պարոն Մարգարեան, երէկուանից սոցիալական ցանցերում, ձեր կուսակիցների շրջանում, տօնական տրամադրութիւն է, միմեանց շնորհաւորում են: Դուք կարծում էք, որ արձանագրութիւնների չեղարկումը Դաշնակցութեա՞ն յաղթանակն է:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Այդ արձանագրութիւնները պատճառ են դարձել, որ մեր սրտից շատ արիւն գնայ, շատ մտահոգուենք, ընդվզենք: Բայց համարում եմ, որ բոլորիս յաղթանակն է, մեր երկրի յաղթանակն է: Վերջիվերջոյ, բոլորս հասանք այն եզրակացութեան, որ պէտք էր այդ արձանագրութիւնները չեղեալ յայտարարել: Չեմ ուզում աւելորդ համեստ լինել՝ մէկ անգամ եւս ապացուցուեց, որ Դաշնակցութիւնը ճիշդ էր մտածում, եւ ճիշդ խնդիր էր դրել սեղանին: Դրա համար այսօր ես շատ ուրախ եմ: Ուրախ եմ նաեւ այն բանի համար, որ այս շատ կարեւոր հարցին մենք կարողացանք այնպիսի ընթացք տալ, որ մէր երկիրը ցնցումների չենթարկուի: Կարողացանք այնպիսի ընթացք տալ, որ մեզ հասցրեց արդիւնքի ու բոլորս միասին նուաճենք ինքնասրբագրման այս հանգրուանը:

 

ՕԴ.- Այդուհանդերձ, եկէք մի բան յստակեցնենք:  Արձանագրութիւնները, ամէն դէպքում, չեղարկուեցին, ոչ թէ որովհետեւ հակասում էին ներազգային շահին, այլ չեղարկուեցին, որովհետեւ Թուրքիան պատրաստ չէր: Եւ պաշտօնական մեկնաբանութիւնն էլ այդպիսին էր: Երէկ անվտանգութեան խորհրդի նիստում նախագահ Սերժ Սարգսեանը յայտարարեց, որ երբ գնում էինք այս քայլին, գիտէինք՝ երկու ելք է լինելու՝ դրական եւ բացասական: Եւ ըստ մեր կանխատեսումների, երկուսի դէպքում էլ շահելու ենք: Եթէ այս արձանագրութիւնները կեանքի կոչուէին երկու ժողովուրդների համար էլ օգտակար կը լինէր, եթէ կեանքի չկոչուէին, միջազգային հանրութիւնը եւս մէկ անգամ կը տեսնէր, որ Թուրքիան պատրաստ չէ:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Անտեղի վիճաբանութիւնը ոչ մէկիս պէտք չէ: Այդ վիճաբանութիւնը ժամանակավրէպ է: Բայց որպէսզի ամէն ինչ ճիշդ լինի, մէկ անգամ գնահատենք ու գնանք առաջ: Սահմանադրական դատարանը, որը ոչ Դաշնակցութիւնն է, ոչ էլ իշխանութիւնը, այլ մեր երկրի իրաւական իշխանութիւնը, ամենահետաքրքիր որոշումը կայացրեց: Սահմանադրական դատարանի որոշումն ասում էր՝ այս արձանագրութիւնից ընդունելի են մեզ համար միայն երկու կէտ. Սահմանի բացում, եւ դիւանագիտական յարաբերութեան հաստատում: Սա մի փաստ: Երկրորդ փաստը՝ ինքը՝ նախագահը, ասում է, որ եթէ պէտք է նորից ստորագրուի որեւէ պայմանագիր, այն այլեւս տարբեր պայմաններով պէտք է ստորագրուի: Ի՞նչ է դա նշանակում: Ճիշդ է, որ պայմանները փոխուել են, բայց հարցի էութիւնը չի փոխուել: Եթէ ասում է, որ տարբէր ձեւով կը ստորագրուի, նշանակում է, մեր մէջ է ինչ-որ փոփոխութիւն տեղի ունեցել: Այլեւս նոյն տեքստով, նոյն ձեւով մենք արձանագրութիւն չենք կազմի:

 

ՕԴ.- Նշանակում է, որ մենք տասը տարի առաջուայ Հանրապետութիւնը չե՞նք:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Այո, բայց մենք ինչ էինք ասում այն ժամանակ՝ ասում էինք, չպէտք է զիջել այն իրաւունքները, որ սերունդներին է պատկանում: Ես չեմ ուզում վիճել, բայց Սահմանադրական դատարանը մի եզրակացութիւն է կայացրել, որով մենք ամբողջութեամբ բաւարարուած ենք, որովհետեւ մեր տեսակէտներն ամբողջութեամբ ճիշդ դուրս եկան Սահմանադրական դատարանի որոշումով: Այդ օրերի մեր կեցուածքը, արձանագրութիւնների ստորագրման պահը, նախագահի ելոյթը, Դեր Զօրում, յետոյ՝ Վիլսոնի գերեզմանի մօտ, տարբեր առիթներով ունեցած նրա այլ ելոյթները, էլ չեմ ասում Ցեղսպանութեան 100ամեակի հռչակագիրը, եկան ասելու, որ այդ արձանագրութիւնները գրուել են մէկ այլ մթնոլորտի մէջ, մէկ այլ տրամադրութեան մէջ՝ ի վնաս Հայաստանի եւ մեր սերուդների: Կրկնում եմ՝ այդ վէճը ժամանակավրէպ է եւ այդ վէճից մենք չենք շահելու, բայց ուզում եմ ասել, որ ճիշդ այս հարցերով է, որ Դաշնակցութիւնը յաջողութեան է հասել, որովհետեւ այն կռիւը, որ մենք տուեցինք, եւ այն արդիւնքը, որ մենք ստացանք, ապացուցեց, որ կռիւների մէջ նաեւ կռուի ձեւն էր ճիշտ: Ամենակարեւորը՝ կռիւը չվերածուեց առճակատման, ինքասպանութեան, ներքին ցնցումների եւ մենք տուեցինք հնարաւորութիւն ինքնասրբագրման: Այսօր սրբագրուած ենք, եւ դրանով Հայաստանը յաջողել է: Դրանով մենք շահած ենք դուրս եկել, եւ սրան է, որ մենք այսօր ամենաբարձր գնահատականը պէտք է տանք: Եթէ այսօր իշխանութիւններն ուզում են ասել, որ այո, եթէ տասը տարի առաջ հաստատուէր, մենք շահող կը լինէինք, եթէ չհաստատուէր դարձեալ շահող կը լինէինք, բայց այսօր պատրաստ չենք նոյն արձանագրութիւնները ստորագրելու, նշանակում է, որ մենք՝ բոլորս ենք շահել:

 

ՕԴ.- Պարոն Մարգարեան, եկէք մի բան հասկանանք, յստակեցնենք, մեր հանրութեան համար էլ: Ըստ Դաշնակցութեան՝ Թուրքիայի հետ յարաբերութիւններ պէտք է կարգաւորել յանուն հայկական հարցի լուծմա՞ն, թէ միայն այն դէպքում, երբ հայկական հարցը լուծուած կը լինի:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Առաջին օրուանից ասել ենք, մենք դէմ չենք սահմանների բացմանը, մենք դէմ չենք դիւանագիտական յարաբերութիւններին: Բայց դէմ ենք, որ բնականոն յարաբերութիւններ ունենալու համար մեր սերունդների իրաւունքից որեւէ բան զիջենք: Եթէ մենք այսօր չենք կարող Հայ Դատի օրակարգը դարձնել օրուայ հարց, ապա դա չի նշանակում, որ պէտք է հրաժարուել այդ օրակարգից: Սրանք տարբեր բաներ են: Եթէ ես չեմ կարող այսօր մի խնդիր հետապնդել եւ արդիւնաւորել, դա չի նշանակում, որ պէտք է յայտարարեմ դրանից հրաժարուելու մասին: Պէտք է ասել, որ այսօր դա իմ օրակարգին մաս չի կազմում: Եւ դա ոչ միայն այդ հարցում: Նման շատ հարցեր կան: Մենք պէտք է երկու հարցերի միջեւ տարբերութիւնը հասկանանք: Մենք չենք ասում, որ այն, ինչ հայ ժողովրդի իրաւունքն է, ապագան է, հեռանկարն է, հէնց այսօր, միաժամանակ, հէնց այս վայրկեանին պէտք է պահանջենք, եւ սկսենք ամբողջ շնչով կռիւ տալ: Ոչ մենք կ՛անենք այն, ինչը հնարաւոր է եւ մեզ կարելի է անել այսօր: Չենք հրաժարուի այն բոլոր իրաւունքներց, որոնց տէրը մեր յաջորդ սերուդներն են: Մենք մաքսիմալիստ չենք, որ ասենք հէնց այս պահին պէտք է բոլոր ճակատներում կռիւ տանք: Ոչ, դա մեզ ոչ ոք չի պարտաւորեցնում, բայց նաեւ մեզ ոչ ոք չի կարող պարտաւորեցնել, որ յաջորդ սերունդների իրաւունքներից այսօր զիջենք:

 

ՕԴ.- Ոչ ոք ոչինչ չի զիջել եւ հայկական կողմն այսօր ասում է, նոր պայմաններում պէտք է բանակցուի նոր փաստաթուղթ: Ինչպիսի՞ն պէտք է այն լինի, որ Դաշնակցութեան համար իդէալական լինի:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Նոր փաստաթուղթը երկու կէտ պէտք է ունենայ՝ Թուրքիան պարտաւորւում է բացել այն սահմանները, որ փակել է եւ ստեղծւում է Հայաստան-Թուրքիա դիւանագիտական փոխյարաբերութիւն:

Այն, ինչ որ Թուրքիան այսօր անում է, պէտք է ճիշդ հասկանանք: Թուրքիան սահմանները փակել է, որովհետեւ մենք Ադրբեջանի հետ խնդիր ունենք: Թուրքիան պատերազմական գործողութեան մէջ է մտել Հայաստանի դէմ: Շրջափակումը պատերազմական գործողութիւն է: Անպայման տանկերը չպէտք է գան, փակեն: Այդ պատերազմը Ղարաբաղի պատերազմն է, որի մէջ Թուրքիան կողմ է հանդիսանում: Կողմ է հանդիսանում եւ իր հերթին շրջափակել է Հայաստանը: Նախ դա պէտք է վերացնի Թուրքիան, նախ դրանից պէտք է հրաժարուի: Այդ սահմանները ինքը պէտք է բացի, որովհետեւ մենք չենք փակել, ինքն է փակել: Եւ դիւանագիտական յարաբերութիւններ պէտք է ստեղծուեն: Մեր ուզածն այսքանն է: Մնացածը յետագայի հարց է:

 

ՕԴ.- Պարոն Մարգարեան, եթէ շատ անկեղծ լինենք, այսօր հայ-թուրքական յարաբերութիւնների կարգաւորմանը նրա՞նք պատրաստ չեն, թէ՞ մենք:

ՀՐԱՆՏ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Ես կարծում եմ՝ իրենք պատրաստ չեն, որովհետեւ իրենց շահը Ադրբեջանին պաշտպանելն է:

 

ՕԴ.- Մենք ամբողջութեամբ պատրա՞ստ ենք:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Մենք չենք գիտակցում, որ նրանք կռուի մէջ են մեզ հետ: Մեզ տկարացնողը՝ սա է: Մեզ տկարացնող հանգամանքն այն է, որ չենք գիտակցում, որ Թուրքիան Ադրբեջանի հետ Հայաստանի դէմ կռուի մէջ է, այնքանով, որքանով այսօրուայ աշխարհը իրեն թոյլ է տալիս: Եւ որովհետեւ այնքանով, որ աշխարհը իրեն թոյլ է տալիս, դա շրջափակման ձեւով է արտայայտւում: Հաւանաբար, ուրիշ ժամանակներ եթէ լինէին, մենք լրիւ այլ իրավիճակի առաջ կը կանգնէինք: Մենք սա պէտք է գիտակցենք: Իսկ Թուրքիան սա գիտակցում է: Թուրքիան ոչ թէ հայ ժողովրդի տրամադրութիւնների պատճառով է, որ այս կեցուածքն է ընդունել, այլ որովհետեւ Ղարաբաղի հարցով նա պաշտպանում է Ադրբեջանին:

 

ՕԴ.- Հիմա ի վերջոյ ով է զսպելու, կոտրելու թուրքական ախորժակը, ժխտողականութիւնը:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Մենք՝ մեր ամրութեամբ, մեր ստեղծագործական մտքով, մեր աշխատանքով, երկիրն աւելի լաւը դարձնելով, ժողովրդին իշխանութեան շուրջ համախմբելով: Աշխարհի գերուժերն էլ, եթէ ուզենան այս տարածքում մի որոշակի իրավիճակ ստեղծել, պէտք է այս տարածքի իրականութիւնը հաշուի առնեն: Այս իրականութիւնը պէտք է լինի հայկական համախմբուած իրականութիւնը: Այս իրականութիւնը պէտք է լինի պետութեան շուրջ համախմբուած ժողովուրդ, որն ապրում եւ ստեղծագործում է արդարութեան եւ ազատ մրցակցութեան պայմաններում: Մեր անվտանգութեան գլխաւոր երաշխիքը սա է:

 

ՕԴ.- Երբ ասում են , որ այս տասը տարիների գործընթացից շահեցինք այնքանով, որ միջազգային հանրութիւնը եւս մէկ անգամ տեսաւ, համոզուեց, որ Թուրքիան է, որ պատրաստ չէ յարաբերութիւնների կարգաւորմանը, Դուք համամի՞տ էք այդ գնահատականներին:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Այո: Այնպէս ստացուեց, որ այս տարին մենք շահեցինք: Բայց դա հարցի էութեան հետ կապ չունի: Գնդակը մնաց Թուրքիայի դաշտում: Դրա համար մենք շահեցինք, բայց դա չի նշանակում, որ արձանագրութիւնները ըստ էութեան լաւն էին, ճիշդ էին: Այդ երկուսն իրարից տարբեր են: Ստեղծուեց մի վիճակ, որ այդ վիճակից մենք շահող դուրս եկանք, թէպէտ վիճակը վտանգաւոր էր: Եթէ վտանգաւոր չլինէր չեղեալ չէինք յայտարարի: Ես ուրախ եմ, որ չեղեալ ենք յայտարարել: Եւ ես ուրախ եմ նաեւ նախագահի համար, որ ինքն ունեցաւ քաջութիւն այս գործն անելու: Եւ չգայթակղուեց ինչ-որ ժամանակաւոր առաւելութիւնների յոյսով: Դա իրականութիւն է, եւ դա ես չեմ կարող ժխտել:

 

ՕԴ.- Ես վստահ եմ, որ մէր զրոյցից յետոյ, աւելի է կարծրանալու մարդկանց մօտ այն մտածողութիւնը, թէ Դաշնակցութիւնը կտրականապէս դէմ է Թուրքիայի հետ յարաբերութիւնների կարգաւորմանը, որքան էլ դուք բացատրէք, միեւնոյն է այդ ընկալումը կ՛այ, պարոն Մարգարեան:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Եթէ իմ բացատրելուց յետոյ դեռ շարունակելու է մնալ ընկալումը, թող մնայ, բայց մենք առնուազն այդ արձանագրութիւնների ստորագրման օրից սկսեալ մինչ օրս նոյն բանն ենք կրկնել՝ որ մենք դէմ չենք սահմանների բացմանը, մենք դէմ չենք Թուրքիայի հետ յարաբերութիւններին, սակայն յանուն դրա պատրաստ չենք որեւէ զիջում կատարել մեր ազգային իրաւունքներից:

 

ՕԴ.- Պարոն Մարգարեան երրորդ հանրապետութեան չորրորդ նախագահին ընտրեց այսօր Ազգային ժողովը: Երէկուանից ոմանք այս օրը, այս իրադարձութիւնը պատմական են որակում: Նախ ձեր գնահատականը:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Ես էլ եմ ուրախ, ես էլ եմ շնորհաւորում չորրորդ նախագահի ընտրութեան փաստը: Ասեմ, որ այս ամէն ինչի մէջ ես ուրախ եմ, որ նախագահը, գործող նախագահը, թեկնածու ներկայացրեց մէկ անձի, որը կարող է արժեւորել այդ աթոռը: Դա մի առաւելութիւն է, որը պէտք է վերագրել Սերժ Սարգսեանին, որովհետեւ, եթէ մարդը չի վարանում ուժեղ մարդ բերելու, կարող մարդ բերելու, նշանակում է, ինքն է, որ քաջ է, ինքն է, որ իմաստուն է, ինքն է, որ ինքնավստահ է: Եւ դա մեր երկրի համար լաւ սկիզբ կը լինի, որ մենք յետագայում էլ ճիշդ մարդկանց բերենք նախագահի աստիճանին: Չբերենք, ներողութիւն արտայայտութեանս համար, խրտուիլակների, չբերենք մարդկանց, որոնք լինեն հետեւորդ, այլ բերենք մարդկանց, որոնք ունենան անձնական նկարագիր, ունենան գիտելիք, ունենան նաեւ ապագայի նկատմամբ տեսլական եւ փորձեն իրենց ունեցածով այս երկրին օգտակար լինել: Յուսով եմ այն յոյսերը, որ կապուած են արդէն նախագահ Արմէն Սարգսեանի հետ, իրականանան, եւ նա յաջողի:

 

ՕԴ.- Դուք պարբերաբար խօսում էք կառավարման նոր համակարգից բխող ներիշխանական յարաբերութիւնների մասին: Համակարգը փոխեցինք, մէկ տարուց աւել է Հանրապետականի հետ կոալիցիոն գործընկերներ էք, հասցրե՞լ էք այս ընթացքում կռուել, նեղանալ իրարից՝ ինչի մասին մամուլը պարբերաբար գրում է:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Ճիշդն ասած, չգիտեմ, ճի՞շդ է մեր դէպքում գործածել այդ բառը՝ նեղանալ: Տարակարծութիւններ ենք ունեցել, վիճել ենք, տարբեր տեսակէտներ ենք պաշտպանել, բայց դրանք կռուի, խռովութեան չեն վերածուել: Ասեմ, որ մենք գոհ ենք այս մէկ տարուայ համագործակցութիւնից, բայց ամբողջութեամբ բաւարարուած չենք: Նոր ենք ունեցել Բիւրօ-ԳՄ համատեղ նիստ, որտեղ գնահատել ենք այս մէկ տարուայ համագործակցութիւնը եւ այդտեղ ասել ենք, թէ ինչից ենք գոհ, որ հարցերն ենք գնահատում եւ ինչից ենք դժգոհ:

 

ՕԴ.-  Այ դրան ուզում եմ անդրադառնալ:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Վերջիվերջոյ մենք սոցիալիստական կուսակցութիւն ենք, մենք ընկերվարական կուսակցութիւն ենք, մեզ համար սոցիալական արդարութիւնը հիմնական օրակարգ է: Սոցիալական արդարութիւնը մեր հանրային օրակարգն է: Դա մեզ համար հիմնական հարց է: Կարծում եմ՝ նոր սահմանադրութեամբ, իսկապէս Հայաստանի տնտեսական կարգը փոխուած է: Եթէ նախկին սահմանադրութեան մէջ ասւում էր՝ շուկայական տնտեսական կարգ, ապա այսօր նշւում է՝ սոցիալական շուկայական կարգ: Ես նաեւ ուրախ եմ, որ նախագահը անցած շաբաթուայ վերջին, մէկ առիթով, երբ հանդիպել էր տնտեսական պատասխանատուների հետ, խօսեց, ասելով, որ տնտեսական աճը բաւարար չէ, պէտք է լինի նաեւ որակական աճ, ներդրումային աճ, այսինքն՝ այդ աճը պէտք է ազդի ժողովրդի լայն շերտերի վրայ: Այդ աճը չպէտք է լինի ինչ-որ էլիտայի (վերնախաւի-Խմբ.), ինչ որ անձերի մակարդակով: Սա այն հարցն է, որ մենք արծարծում ենք: Սրանից բխող շատ ուրիշ բաներ կան, բայց հիմնականը սա է՝ սոցիալական արդարութիւն: Եւ մենք չենք մտել իշխանութեան մէջ, որ ծափահարենք իրենց, չենք գնացել, որ հետեւորդի դեր կատարենք: Գնացել ենք, որ մեր չափով ազդենք: Իսկ եթէ մեր չափով պէտք է ազդենք, ուրեմն նաեւ պէտք է վիճենք, պէտք է մեր տեսակէտները բարձրաձայնենք, մեր տեսակէտների համար գիտակցութիւն ձեւաւորենք: Սա է մեր մասնակցութեան իմաստը: Սա մենք էլ գիտէինք, իրենք էլ, երբ համագործակցութեան յուշագիր էինք ստորագրում: Յուշագրի մէջ ասուած է, որ այն բոլոր հարցերը, որոնց շուրջ մենք չենք համաձայնում, իրաւունք ունենք հրապարակաւ բարձրաձայնելու:

 

ՕԴ.- Պարոն Մարգարեան, դրա մասին եմ ուզում խօսել. Փետրուարին Բիւրօ-ԳՄ համատեղ նիստ եղաւ, դուք յայտարարութիւն տարածեցիք, որում ասուած է, որ բարեփոխումներին հանդէպ դեռեւս հանրային անվստահութիւնը յաղթահարուած չէ, երկրի զարգացման տեմպերը Դաշնակցութեանը չեն բաւարարում: Պարբերաբար Դաշնակցութեան Բիւրօն վերլուծականներով է հանդէս գալիս, ուսումնասիրութիւններ է անում: Տնտեսական վարուող քաղաքականութիւնից դժգոհում է, սրանից է դժգոհում, նրանից է դժգոհում: Երբ Դաշնակցութիւնը կամ որեւէ կուսակցութիւն մտնում է իշխանութեան մէջ, դառնում է կոալիցիայի անդամ, իր պատճառաբանութիւնը, արդարացումը, հիմնաւորումը այն է, թէ ա՛յ ես մտնում եմ՝ ներսից փոխելու: Հիմա նման յայտարարութիւններ անելու, իշխանութեան մէջ լինելու եւ իշխանութիւնից դժգոհելու իմաստը ո՞րն է: Դա ընդդիմութեան գործը չէ՞, պարոն Մարգարեան:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Ձեր սխալ մօտեցումն է: Այդ քննադատութիւնը, որ մենք արել ենք, որ չափով որ Հանրապետականին է վերաբերւում, նոյնքան նաեւ մեզ է վերաբերւում:

 

ՕԴ.-  Այսինք Դուք նաեւ ձեզ էք քննադատու՞մ:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Այո, միթէ՞ վատ է դա: Հակառակը՝ ինքնավստահ ուժի գործ է դա: Ես տեսնում եմ իմ թերութիւնները: Ես այսօրուայ իմ տեմպերից գոհ չեմ: Այսօրուայ իմ ազդեցութեան չափից գոհ չեմ:

 

ՕԴ.-Հա, բայց դրա մեղաւորը հոյ ժողովուրդը՞ չի պարոն Մարգարեան:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Ես ժողովրդին չեմ մեղադրում, ես ինձ եմ մեղադրում: Ես հէնց կառավարութեանն եմ մեղադրում, որի մէջ մաս եմ կազմում ես: Բայց ես դա պէտք է ասեմ, ասելուց յետոյ էլ պիտի ասեմ, որ ես իմ բաժնով այդ ինքնաքննադատութիւնը կատարել եմ եւ առաջարկում եմ, որ գանք կոալիցիայում այդ ինքնաքննադատութիւնը կատարելու, որովհետեւ եթէ այդ ինքնաքննադատութիւնը չես կատարում, եթէ չես տեսնում քո թերի կողմերը, նաեւ չես մտածում դրանք սրբագրելու, փոխելու մասին: Ինքնաքննադատութիւնը շատ անհրաժեշտ է մեզ: Ո՞վ է ասում, թէ միայն ընդդիմութիւնը պէտք է քննադատի: Մենք իրաւունք չունե՞նք մեզ քննադատելու: Ինչո՞ւ: Դա ինչ տեսակ մօտեցում է: Ամբողջ հարցն այն է, որ մենք չենք խօսել ինչ որ մի ուժի մասին, մենք խօսել ենք մեր գործունէութեան մասին: Այն կոալիցիայի մասին, որին մաս ենք կազմում: Բայց ի տարբերութիւն ոմանց, մենք սիրահարուած չենք մեր կատարած գործին, մենք տեսնում ենք մեր թերութիւնները: Մենք ունենք որոշ ճաշակի տարբերութիւն, որոշ ուղղութեան տարբերութիւն: Ասացի, որ մեզ համար կարեւոր է, որ սոցիալական շուկայական-տնտեսական կարգ հաստատուի Հայաստանում եւ դա տարբեր է շուկայական-տնտեսական կարգից: Այն ինչ որ այսօր կ՛այ, որին մենք համաձայն չենք, ուրիշ տեսակէտ ունենք, այդ տեսակէտն արծարծում ենք, այդ տեսակէտի համար աշխատում ենք, բայց դեռ արդիւնք չենք ստացել:

 

ՕԴ.- Հանրապետականը չի՞ նեղանում ձեր նման կեցուածքից:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Ինչու պէտք է նեղանայ: Նորից եմ ասում, մենք ունենք պայմանաւորուածութիւն, ստորագրել ենք երկուստեք: Այն բոլոր հարցերում, որ մենք չունենք կոնսենսուս, չունենք համաձայնութիւն, մենք իրաւունք ունենք բարձրաձայնել հրապարակաւ:

 

ՕԴ.- Եւ ինչո՞ւ միասին չամփոփեցիք:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Առաջարկեցինք միասին ամփոփել:

 

ՕԴ.- Եւ նրանք մերժեցի՞ն:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.-Դեռ չեն մերժել, բայց եւ չեն ընդառաջել:

 

ՕԴ.- Այսինքն առաջիկայում սպասե՞լ երկու կողմերի ինքնաքննադատութեանը:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Ինքնագնահատմանը: Այսինքն դու պէտք է անցած ուղիդ գնահատես, որպէսզի իմանաս որտեղ բացթողում ունես, որտեղ սխալ ունես, որտեղ յաջողութիւն ունես, պէտք է աւելի խորացնես, որտեղ սխալ բան կայ, պէտք է սրբագրես: Կեանքն այդ ձեւով պէտք է զարգանայ եւ առաջ գնայ:

 

ՕԴ.- Պարոն Մարգարեան բոլորը գիտեն դրա մասին: Դուք գիտէք, որ դուք էք մեղաւոր, ժողովուրդը գիտի, որ դուք էք մեղաւոր, դուք ասելով, նկատի ունեմ կոալիցիոն երկու ընկերներին:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Ժողովուրդը չգիտի, որ մենք գիտենք որ մենք ենք մեղաւոր: Սա է կարեւորը:

 

ՕԴ.- Փաստօրէն նորմալ է: Լինել իշխանութեան մէջ եւ քննադատել իշխանութեանը:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Այո: Քաղաքական ուժերը, երբ համագործակցում են, չի նշանակում, որ նոյնանում են: Նշանակում է իրենց տարբեր տեսակէտներով փորձում են ընդհանուր գործը առաջ տանել:

ՕԴ.- Ես միեւնոյնն է դժուարանում եմ պատկերացնել թէ ինչպիսին է իրականում Հանրապետականի դիրքորոշումը:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Մենք միշտ ընդունակ ենք եղել դժուար գործ անել: Դրա համար ձեզ անկարելի է թւում, իսկ մեզ՝ հնարաւոր:

 

ՕԴ.- Պարոն Մարգարեան մի կէտ եմ առանձնացրել այդ յայտարարութիւնից որում ասւում է, որ պէտք է ապահովել կառավարութեան, վարչապետի եւ նախարարների սահմանադրութեամբ նախատեսուած կարգավիճակներին համապատասխան լիազօրութիւնների եւ պարտականութիւնների տարանջատումն ու պատշաճ կարգաւորումները: Սա վարչապետի եւ դաշնակցական նախարարների միջեւ առաջացած այս լարուածութեան դէմն առնելու միտուած քայլի արձանագրո՞ւմ է:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Անցած տարիներին, երբ տարբեր առիթներով կառավարութեան մէջ մենք մասնակցել ենք, այս խնդիրն ունեցել ենք: Յիշում եմ, գուցէ դեռ մի տասնհինգ տարի առաջ մի հարցազրոյցի մէջ ասել եմ, կարող ես ունենալ չորս նախարար, բայց իշխանութիւն չլինես: Ասել եմ, որ կառավարութիւնը պէտք է լինի քաղաքական մարմին, չի կարող լինել չինովնիկների հաւաքածու: Վերջապէս կառավարութիւնը չի կարող որեւէ ընկերութեան տնօրինական խորհուրդ լինել: Կառավարութիւնը ներքաղաքական մարմին է եւ նրա մասնակիցները պէտք է պատասխանատուութիւն կրեն եւ մասնակցութիւն ունենան երկրի բոլոր հարցերի կարգաւորման խնդրում: Մենք դեռ չենք կարողացել այս կացութիւնը ստեղծել: Նաեւ այն կարծիքին ենք, որ ամէն մարդ պէտք է ունենայ յստակ իրաւունքներ եւ պարտականութիւնների սահմաններ, որպէսզի իմանանք, ում ինչի համար ենք պատասխանատուութեան կանչում, որովհետեւ վաղը խորհրդարանը ունի հնարաւորութիւն նախարարներին անվստահութիւն յայտնելու: Եթէ նախարարները չունեն ինքնուրոյնութիւն եւ չունեն լիազօրութիւններ աշխատելու, ինչո՞ւ ենք նախարարին անվստահութիւն յայտնում: Պէտք է անվստահութիւն յայտնել վարչապետին: Բայց դա ճիշդ չէ, այս երկրի համար բոլոր հարցերի պատասխանատու համարել մէկ անձի: Կառավարութիւնը քաղաքական մարմին է, հաւաքական մարմին է, այնտեղ պէտք է երկրին առընչուող բոլոր խնդիրները քննարկուեն: Ամէն մարդ պէտք է ունենայ իր լիազօրութիւնների, իրաւունքների, պարտաւորութիւնների սահմանը:

 

ՕԴ.- Հիմա ձեր նախարարների, վարչապետի լիազօրութիւնների եւ պարտաւորութիւնների մէջտեղի այդ գիծը յստակ գծուա՞ծ է: Գծուած չէ, դրա՞ համար են պարբերաբար խնդիրներ առաջանում:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Նախ ասեմ, որ խնդիրների առաջանալը շատ չափազանցուած ձեւով են ներկայացնում: Ցաւօք սրտի, մեր լրատուական դաշտը այնքան է ընկնում ինտրիգների (դաւերու) հետեւից, որ սուտ բաներ է փնտռում, մեծացնում, որպէսզի դրանով զբաղուի: Այդպիսի հարցեր չկան: Ոչ մի լուրջ հարց գոյութիւն չունի: Բնականոն յարաբերութիւններ են, որոնց մէջ լինում են խնդիրներ: Խնդիրներ, որոնք գալիս են նկարագրերի տարբերութիւնից, բնոյթների տարբերութիւնից, մարդկանց կենսագրութիւնից: Եթէ մէկը եկել է բանակից, ինչպէս բանակում է եղել, ուզում է կառավարութիւնում էլ այդպէս լինի: Նա չի կարող հաւաքական աշխատանք ղեկավարի կամ հաւաքական աշխատանքի մաս կազմի, որովհետեւ ինքն ուրիշ բաների է սովոր: Այս բոլորը, բնականաբար ազդում են փոխյարաբերութիւնների վրայ եւ սկսում են դժգոհութիւններ, նեղսրտութիւններ: Լուրջ բան եթէ լինէր, այսքան ժամանակ արդէն կառավարութեան մէջ պէտք է խնդիր լինէր: Նման խնդիր չի ստեղծուել եւ կարծում եմ, չի էլ ստեղծուի:

 

ՕԴ.- Պարոն Մարգարեան, Իսկ Դաշնակցութեան ներսո՞ւմ ինչ է կատարւում: Պարբերաբար մամուլը գրում է, որ այս կամ այն հարցի շուրջ համաձայնութեան չէք գալիս, սոցիալական ցանցերում ժամանակ առ ժամանակ հանդիպում ենք ձեր կուսակիցների գրառումներին, որոնք բացայայտ դէմ են արտայայտւում կուսակցութեան որդեգրած քաղաքականութեանը:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Նախ՝ երկու մասի բաժանենք այդ հարցը: Առաջին, որ կուսակցութեան մէջ կան տարբեր կարծիքներ եւ իրենց կարծիքների համար կռուող, պայքարող մարդիկ: Ես դա բնական եմ համարում: Եթէ դա չլինէր, ես դա անբնական կը համարէի: Երկորդ՝ այն ինչ վերաբերւում է սոցիալական ցանցերին: Ինչ-որ մարդիկ տպաւորութիւն են թողնում, որ դաշնակցական են եւ գրում են: Ես, անձամբ, չեմ հաւատում դրան: Չեմ հաւատում, որովհետեւ դաշնակցական մարդը մեր պատկերացումով ուրիշ մարդ է: Դաշնակցական մարդը քաջ մարդն է, համարձակ մարդն է, շիտակ մարդն է, նա իր անունով կը գրի, ուրիշի անուան հետեւում չի թաքնուի: Դաշնակցական մարդը նաեւ գիտի, որ ներքին խոհանոցի հարցերը հրապարակաւ չեն կարող արծարծուել: Դաշնակցութեան էութեանը, բովանդակութեանը, աւանդոյթներին, ամէն ինչին դէմ են այդպիսի գրութիւնները: Դրանք դաշնակցական չեն: Ես վստահ եմ, որ դաշնակցական չեն: Եթէ թիւրիմացաբար էլ մեր կազմակերպութեան մէջ են, ուշ թէ շուտ, դաշնակցական այլեւս չեն լինի, որովհետեւ չի կարող այդ տեսակը, անկախ այն բանից, թէ ինչ է գրում, այն մեթոդով որ գրում է, այն ձեւով, որ ինքը գրում է, չի կարող դաշնակցական համարուել:

 

ՕԴ.- Ինչո՞ւ, իրաւունք չունե՞ն նրանք իրենց կարծիքն արտայայտելու:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Ունի, թող իր անունով գրի, ժողովների մէջ խնդիրը բարձրացնի: Մեր կուսակցութեան մէջ իսկապէս ժողովրդավարութիւն կայ: Մեր ժողովներում իսկապէս քննարկում կայ: Ով կ՛ասի՝ չկայ, ապա մեծապէս կը մեղանչի իրականութեան դէմ: Եւ ինչո՞ւ են մեր ժողովներն այդքան երկար տեւում, այդքան լուրջ ընթանում, որոշներն ասում են՝ փակ են ընթանում: Այսինքն՝ շոու չի լինում, իրական ժողով է լինում, որովհետեւ իրական քննարկում է լինում, որովհետեւ ժողովներում ազատութիւն կայ: Վերջիվերջոյ ազատութիւններ կան մեր մամուլում գրելու, ուղղակի մարմիններին գրելու: Բայց հրապարակաւ, այսպէս ասած, անպատասխանատու, թաքնուած, ուրիշի անուան տակ սուտ ու բամբասանք տարածող մարդը դաշնակցականի տեսակ չէ: Դա հակադաշնակցականի տեսակ է՝ ես ձեզ վստահեցնում եմ:

 

ՕԴ.- Պարոն Մարգարեան, յաջորդ ամիսը եւս կարեւոր է քաղաքական առումով: Խորհրդարանը ընտրելու է երկրի առաջին դէմքին՝ վարչապետին, եւ այդ իրաւունքը բացառապէս վստահուած է ձեր կոալիցիոն գործընկերոջը՝ Հանրապետական կուսակցութեանը, իսկ հանրապետականները յայտարարում են, որ այդ պաշտօնում տեսնում են նախագահ Սերժ Սարգսեանին: Ձեր դիրքորոշումը, որպէս կոալիցիոն գործընկեր, ինչպիսի՞ն է լինելու: Արմէն Սարգսեանի դէպքում նա ձեր՝ Հանրապետականի եւ Դաշնակցութեան միասնական թեկնածուն էր: Հնարաւո՞ր է, որ վարչապետի դէպքում էլ լինի միասնական թեկնածու:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Սահմանադրութեամբ ասւում է, որ խորհրդարանի մեծամասնութիւնն է թեկնածու ներկայացնում վարչապետի պաշտօնի համար: Մեր կոալիցիոն յուշագրի մէջ էլ գրուած է, որ դա Հանրապետական կուսակցութեան իրաւունքն է: Եթէ մենք լինէինք մեծամասնութիւն խորհրդարանում եւ իրաւունք ունենայինք թեկնածու ներկայացնելու, օրինակ, մի դաշնակցականի, ապա վստահ կ՛անէինք: Բայց եթէ չունենք այդ իրաւունքը եւ չենք կարող անել դա, եւ եթէ Հանրապետականի թեկնածուն Սերժ Սարգսեանն է, մենք խնդիր չենք տեսնում: Մենք ունենք Սերժ Սարգսեանի հետ համագործակցութեան երկար փորձ, եւ ոչ մի պատճառ՝ չշարունակելու դա: Այս առումով, կարծում եմ, մեզ մօտ խնդիր չկայ:

 

ՕԴ.- Պարոն Մարգարեան, նաեւ մի այսպիսի հարց եմ ուզում տալ: Բացի այն, որ մեր երկրում մարդկանց սոցիալական վիճակը կարող է աւելի լաւը լինել, քան այսօր կայ, ուրիշ ի՞նչ է պակասում մեր երկրին, նաեւ, ըստ ձեզ, երկրի ո՞ր գոյներն են աւելի խտացել, որ ձեզ նեարդայնացնում են, բարկացնում են:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Ինձ մտահոգում է մէկ բան: Մեր երկիրը ամենաշատը դրական շնչի կարիք ունի: Երկրի մէջ վիճակը ծանր է այնքանով, որքանով ծանր է՝ սոցիալական դժգոհութիւն կ՛այ, անապահովութիւն կայ՝ կայ այնքանով որ կայ: Ես այդ փաստերը հերքողը չեմ: Մեր կազմակերպութիւնը նաեւ այդ դժուարութիւնները յաղթահարելու ուղղութեամբ աշխատողն է: Բայց կայ նաեւ մէկ ուրիշ երեւոյթ: Ես նկատում եմ, որ ինչ-որ ուժեր ճիգ են թափում իրականութիւնը շատ-շատ վատ ցոյց տալ: Այսինքն ներկայացնել ոչ թէ այնքան վատ, ինչքան կ՛այ, այլ չափազանցնել: Ես յաճախ մտածում եմ՝ ինչո՞ւ են այդ ճիգը թափում:

 

ՕԴ.- Եւ գտնո՞ւմ էք ձեր հարցի պատասխանը:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Ասեմ: Ես գիտեմ, որ իրենք իրավիճակն այդքան ծայրայեղ են ցոյց տալիս ոչ թէ որ ուզում են ժողովրդի վիճակը փոխել, այլ որ անուղղակի ասեն, որ այս վատ վիճակի մէջ ցանկացած ծայրայեղ քայլ արդարացուած է: Այս մօտեցումը մեր ժողովրդին, մեր երկրին, մեր խնդիրներին չի առնչւում: Այս մօտեցումը թշնամու, հակառակորդի, օտարի մօտեցում է: Մենք պէտք է ամէն ճիգ թափենք եւ այսօր այդ ճիգը կայ: Եթէ բաւարար չէ, պէտք է աւելի խորացնել, աւելի ամրապնդել: Պէտք է ճիգ թափել երկրի վիճակը փոխելու, սոցիալական վիճակը նորմալացնելու, սոցիալական արդարութիւն հաստատելու համար: Դա պէտք է անել: Բայց ես չեմ հաւատում, որ մեր երկրի վիճակը շատ, շատ, շատ վատ է: Ով փորձում է այդպէս ներկայացնել, այլ նպատակ է հետապնդում:

 

ՕԴ.- Ի՞նչ կոնկրետ նպատակ է հետապնդում, պարոն Մարգարեան:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Ասացի, նպատակն այս է՝ արդարացնել ցանկացած ծայրայեղ քայլ՝ տեռոր, ահաբեկում, յեղաշրջում…

 

ՕԴ.- Օտա՞ր ուժեր են դրանք եւ ոչ թէ ներսի:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Հաւատում եմ, որովհետեւ հայը չի կարող անել դա, ես չեմ հաւատում որ հայը կարող է անել նման բան: Հայը կարող է անգիտակցաբար ընկնել այդ ծուղակի մէջ, եւ ինքն էլ ներքաշուի այդ խաղի մէջ: Կարող է, բայց ես չեմ հաւատում, որ հայի ձեռքը կը գնայ դա անելու: Մենք այնպիսի մի վիճակի մէջ ենք, որ սոցիալական վատ վիճակը մեր միակ օրակարգը չէ: Մեր օրակարգերը մի քանիսն են, շատ են, եւ մենք պարտաւոր ենք այնպէս ղեկավարել երկիրը եւ այնպիսի ուղղութիւն տանք, որ ի հաշիւ մէկին միւսը չոչնչանայ, չանտեսուի, չվնասուի: Մենք պարտաւոր ենք դա անել: Այս մօտեցման դէպքում ծայրայեղականութեան դրսեւորումը չի կարող ճիշդ քայլ լինել: Ես հաւատացած եմ՝ մենք այսօր համեմատաբար լաւ վիճակի մէջ ենք: Երկիրը իսկապէս կարող է ունենալ զարգացման ընթացք, կարող ենք երկրում ունենալ աւելի լաւ վիճակ, կարող ենք զարգացումներ ունենալ տարբեր ուղղութիւններով:

Կարող ենք ունենալ. Եւրամիութիւն, Եւրասիական միութիւն, ես ի՞նչ իմանամ, այնքան հնարաւորութիւններ կան, որ եթէ դրանք օգտագործենք, կը կարողանանք երկիրը իսկապէս լաւ, թռիչքային զարգացումների տանել: Մի մտահոգութիւն ունեմ՝ մեզ, յանկարծ, կարող են հարուածել ներսից: Բերդը միշտ գրաւում են ներսից եւ ներսից գրաւելու համար, վատատեսութիւն են տարածում, բացասական շունչ հաղորդում, հիպնոսացնում մարդկանց, որ երկրի վիճակը շատ, շատ, շատ վատ է, կոչ անում օր առաջ ձերբազատուել այս ամէն ինչից: Այս մօտեցումը կարող է պատճառ դառնալ, որ մեր, այսպէս ասեմ՝ դրական ստարտային վիճակը խանգարուի ներքին հարուածից:

 

ՕԴ.-  Եւ դրա դէմն ո՞վ պէտք է առնի, պարոն Մարգարեան:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Մենք, մենք՝ բոլորս, մեր մտաւորականութիւնը, մեր քարոզչամիջոցները… Մենք պէտք է կարողանանք դրական շունչ փոխանցել: Մեր հաղորդումները, մեր հեռուստատեսութիւնը, մեր ուսուցիչները, դրական շունչ պէտք է փոխանցեն երկրի ապագայի հետ կապուած: Ես, ի հարկէ, գիտեմ, որ դա արհեստականօրէն չի լինի: Դա պէտք է զուգակցուի նաեւ իրական գործով: Ես յոյսով եմ, որ այսօր, առնուազն, այդ իրական գործի համար ճիգ է գործադրւում, եւ դա նկատելի է: Այդ ճիգը պէտք է ներկայացնել ժողովրդին, որ յոյս ստեղծուի, յոյս ստեղծուի վաղուայ օրուայ նկատմամբ, որպէսի մենք կարողանանք չէզոքացնել այն ամէնը, ինչ քարոզչական պատերազմի մէջ կորցնում ենք այսօր: Քարոզչական պատերազմում յաղթում են մեզ՝ բացասական շունչը տարածելով մեզ վրայ: Մեզ դարձնում են այնպիսին, որ մենք, ակամայ, ամէն ինչի նկատմամբ բացասական կեցուածք ունենանք: Սա է, որ պէտք է կարողանանք փոխել, մանաւանդ որ երկիրը ստարտային լաւ վիճակ ունի դէպի յաջողութիւն գնալու:

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top