«ԱՊԱՌԱԺ»Ի ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑԸ ՀՅԴ ԱՐՑԱԽԻ ԿԿ-Ի ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ, ԱԺ ՊԱՏԳԱՄԱՒՈՐ ԴԱՒԻԹ ԻՇԽԱՆԵԱՆԻ ՀԵՏ

0404davitishkhanian

0404davitishkhanian

«Չճանաչուած Պետութիւն Լինելով Հանդերձ՝ Մենք Ունակ Ենք… Արտաքին Քաղաքականութեան Մէջ Նոր Շեշտադրումներ Մտցնել»

 

Վարեց՝ ԼՈՒՍԻՆԷ ԹԵՒՈՍԵԱՆ

 

Մարտի 12-19ը Արցախի Հանրապետութեան նախագահ Բակօ Սահակեանի գլխաւորած պատուիրակութիւնն աշխատանքային այցով ԱՄՆում էր: Պատուիրակութեանն անդամակցում էր ՀՅԴ Արցախի ԿԿի ներկայացուցիչ, ԱՀ ԱԺ պատգամաւոր Դաւիթ Իշխանեանը, ով այցի արդիւնքների եւ ձեռքբերումների շուրջ զրուցեց «Ապառաժ»ի հետ:

 

ԼՈՒՍԻՆԷ ԹԵՒՈՍԵԱՆ.- Ինչպէ՞ս էք գնահատում նախագահ Բակօ Սահակեանի գլխաւորած պատուիրակութեան այցը ԱՄՆ:

ԴԱՒԻԹ ԻՇԽԱՆԵԱՆ.- ԱՀ նախագահ Բակօ Սահակեանի գլխաւորած պատուիրակութեան այցը ԱՄՆ աննախադէպ էր եւ արդիւնաւէտ, եւ քաղաքական առումով ունէր իր կարեւորութիւնը:

Մենք քաղաքական տարբեր հարթութիւնների եւ յարաբերութիւնների դաշտ ենք ստեղծել Միացեալ Նահանգների հետ՝ մար-դասիրական օժանդակութիւնների ծրագրեր, քաղաքական տարբեր հանդիպումներ, Արցախի Հանրապետութեան միջազգային ճանաչման գործընթացում նոր ձեռքբերումներ:

Անշուշտ, ուշադրութեան արժանի է այն, որ ԱՄՆն Ղարաբաղի հիմնահարցի կարգաւորման համանախագահող երկիր է, եւ սկսած 90ական թուականներից, կարեւոր դերակատարութիւն ունի տարածաշրջանում, մասնաւորապէս Ղարաբաղի հիմնահարցի կարգաւորման գործընթացում:

Այս ամէնով հանդերձ՝ ԱՀ նախագահի գլխաւորութեամբ Արցախի պատուիրակութեան ներկայութիւնը Միացեալ Նահանգների մայրաքաղաքում եւ այն էլ այնպիսի կարեւոր քաղաքական կենտրոնում, ինչպիսին ԱՄՆ Կոնգրեսն է, պէտք է արժանանար եւ արժանացել է ոչ միայն ԱՄՆի, այլ նաեւ Ղարաբաղի հիմնահարցով շահագրգիռ տարբեր կենտրոնների ուշադրութեանը: Հէնց այդ ուշադրութիւնը եւ արձագանգներն ինքնին յուշում են, որ այցն ունէր կարեւոր նշանակութիւն: Այցին հետաքրքրութիւն ցուցաբերեցին համաշխարհային քաղաքականութեան մէջ դերակատարութիւն ունեցող տարբեր կենտրոններ:

 

ԼՈՒՍԻՆԷ ԹԵՒՈՍԵԱՆ.- Մօտակայ ժամանակներում շօշափելի ի՞նչ ձեռքբերումներ կարող ենք ակնկալել այցից:

ԴԱՒԻԹ ԻՇԽԱՆԵԱՆ.- Այցի ընթացքում  ԱՀ նախագահի գլխաւորած պատուիրակութեան տարաբնոյթ հանդիպումները՝ ինչպէս ԱՄՆում գործող հայկական կառոյցների, այնպէս էլ հայ համայնքի ներկայացուցիչների հետ, որոշակի հեռանկարներ են ստեղծել՝ այցի արդիւնքում առաւել հեռանկարային քայլեր ձեռնարկելու առումով: Այստեղ պէտք է նաեւ կարեւորել նախագահի կողմից երկու կարեւոր քաղաքական կենտրոններում հնչեցրած ելոյթները. ԱՄՆ կոնգրեսում կոնգրեսականների ներկայութեամբ հնչեցրած տեսակէտներն ու ակնկալիքները, եւ Վաշինգտոնի ազգային շահերի կենտրոնում Արցախի հիմնահարցի շուրջ տեղի ունեցած քննարկումները:

Մենք չպէտք է մոռանանք, որ Ամերիկայի 8 նահանգներ ճանաչել են Արցախի Հանրապետութիւնն ու Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրաւունքը, եւ այդ ուղղութեամբ մենք դեռեւս լուրջ անելիքներ ու ակնկալիքներ ունենք: ԱՄՆ կատարած այցից հէնց այս հարցում կարող ենք որոշակի արդիւնքներ ակնկալել:

Չպէտք է նաեւ անմասն մնալ վերջերս Միացեալ Նահանգների կոնգրեսականների կողմից ներկայացուած այն օրինագծից, որով առաջարկւում է Արցախի Հանրապետութեանն ուղղակի 10 միլիոն ԱՄՆ դոլարի աջակցութիւն ցուցաբերել: Մենք կարծում ենք, որ պատուիրակութեան այցը որոշ ազդեցութիւն կարող է թողնել հէնց այդ ակնկալիքն իրականութիւն դարձնելու առումով:

Նաեւ չպէտք է մոռանալ, որ ԱՄՆի Արեւելեան եւ Արեւմտեան շրջանների մի շարք քաղաքներ քոյր քաղաքներ են հռչակուած Արցախի Հանրապետութեան տարբեր քաղաքների հետ: Այդ առումով կարող են նոր հեռանկարներ բացուել՝ ԱՀ տարբեր քաղաքների հետ քոյր քաղաքների ցանկը որոշակիօրէն ընդլայնելու եւ ԱՄՆ տարածքում աշխարհագրական նոր միջավայր ընդգրկելու առումով:

 

ԼՈՒՍԻՆԷ ԹԵՒՈՍԵԱՆ.- Յատուկ ուշադրութեան արժանացաւ նախագահի ելոյթը ԱՄՆ Կոնգրեսում: Ելոյթի ի՞նչ շեշտադրումներ յատկապէս կ՛առանձնացնէիք:

ԴԱՒԻԹ ԻՇԽԱՆԵԱՆ.- Կոնգրեսականներին ուղղուած՝ Բակօ Սահակեանի ելոյթը պէտք է համարել այս այցելութեան գլխաւոր ուղերձը: Նախագահն իր խօսքում չէր կարող չանդրադառնալ վերջին 20-25 տարիների ձեռքբերումներին եւ Արցախի Հանրապետութեան հռչակումից յետոյ ստեղծուած իրականութեանը՝ քաղաքական, տնտեսական, ժողովրդագրական վիճակին:

Կարեւոր էր այն շեշտադրումը, որ մեր կողմից ի սկզբանէ՝ 1991 թուականից, Արցախի Հանրապետութեան հռչակումով որդեգրեցինք ժողովրդավարական պետութիւն ստեղծելու գաղափարը, եւ հէնց այդ ժողովրդավարական արժէքներով ու արժեհամակարգով վերջին 27 տարիներին կարողացել ենք հասնել այնպիսի յաջողութիւնների, որ թերեւս կարող էին երազել աշխարհում գոյութիւն ունեցող կայացած պետութիւններ:

Նախագահն անդրադարձաւ նաեւ ԱՄՆի դերակատարութեանը Արցախի հիմնահարցի կարգաւորման գործընթացում եւ հիմնահարցի առումով աւելի ակտիւ դեր ունենալու շարժառիթներին՝ յոյս յայտնելով խորացնել երկկողմ համագործակցութիւնը եւ արդիւնաւէտ քայլեր ձեռնարկել:

Չի կարելի շրջանցել նախագահի ելոյթում տեղ գտած այն նկատառումը, որ ԱՄՆն միակ երկիրն է, որը պաշտօնապէս ֆինանսական օգնութիւն է ցուցաբերում Արցախին:

 

ԼՈՒՍԻՆԷ ԹԵՒՈՍԵԱՆ.- Մօտիկից ականատես եղաք Ամերիկայի Հայ Դատի գրասենեակների աշխատանքներին: Ինչպէս էք գնահատում յանձնախմբի աշխատանքը Արցախի Հանրապետութեան ճանաչման եւ Հայ Դատը միջազգայնացնելու ուղղութեամբ:

ԴԱՒԻԹ ԻՇԽԱՆԵԱՆ.- Անշուշտ, ԱՄՆում գործող բոլոր հայկական կառոյցներն ու կազմակերպութիւնները ահռելի աշխատանք են տանում՝ ի նպաստ Արցախի ու նրա ժողովրդի: Սակայն իմ կարծիքով առաւել ընդգծելի է Հայ Դատի գրասենեակի կողմից կատարուածը:

Անկեղծօրէն եւ ուղղակիօրէն պէտք է շեշտենք, որ շատ դժուար եւ բաւականին դաժան քաղաքական միջավայրում են գործում ԱՄՆի Հայ Դատի գրասենեակները, բայց այդպիսի միջավայրում գործելով հանդերձ՝ կարողացել են շօշափելի արդիւնքներ արձանագրել:

Համեստօրէն պէտք է նշել, որ ԱՄՆում նահանգային մակարդակով ճանաչման գործընթացի մէջ շատ կարեւոր տեղ ունեն հէնց ՀՅԴ Հայ Դատի գրասենեակներն ու յանձնախմբերը: Այն քաղաքական գիծը, որը որդեգրել են Հայ Դատի գրասենեակները՝ Արցախի Հանրապետութեան ճանաչման եւ Հայ Դատի միջազգային մակարդակում նոր մակարդակի բարձրացման եւ նոր շունչ հաղորդելու ուղղութեամբ, շօշափուեց մեր ընդհանուր հանդիպումների ժամանակ:

Արցախի նախագահը յատուկ գնահատականի է արժանացրել ԱՄՆի եւ Եւրոպայի ՀՅԴ Հայ Դատի գրասենեակներին եւ պարգեւատրել հայանպաստ գործունէութեան համար:

 

ԼՈՒՍԻՆԷ ԹԵՒՈՍԵԱՆ.- Արցախի պատուիրակութեան այցը շարունակուեց Լիբանանում: Այցելութեան այդ հատուածը սակայն աւելի քիչ լուսաբանուեց: Հետաքրքիր է՝ ի՞նչ հանդիպումներ էք ունեցել:

ԴԱՒԻԹ ԻՇԽԱՆԵԱՆ.- Լիբանան կատարած այցելութիւնը բաւականին կարճ էր, բայց նոյնպէս արդիւնաւէտ եւ բովանդակալից: Բնականաբար, պէտք է նկատի առնել, որ Լիբանանում մեկնարկած Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան 100ամեակին նուիրուած գիտաժողովին ելոյթ ունեցաւ նաեւ Արցախի Հանրապետութեան նախագահը՝ ներկաներին փոխանցելով իրականութիւնը եւ մեր պատկերացումներն ու գնահատականները ոչ միայն Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան 100ամեայ ժամանակաշրջանում մեր անցած ուղուն, այլ նաեւ ապագային միտուած մի շարք շեշտադրումներ, որոնք կարող են մեզ համար լինել ուղեցուցային:

Այդ առումով կարեւոր է նաեւ առանձնաբար հանդիպումը Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոս Արամ Ա. վեհափառի հետ եւ նաեւ ՀՀ դեսպանատնում տեղի ունեցած հանդիպումները հայ քաղաքական կուսակցութիւնների եւ այլ կառոյցների հետ:

Բնականաբար, Լիբանանի եւ լիբանանահայութեան հետ ԱՀ յարաբերութիւններն ունեն խորը անցեալ՝ սկսած 80ական թուականների վերջերից, եւ այդ իսկ առումով՝ այսօր էլ լիբանանահայութիւնն իր կարեւոր դերակատարութիւնն ունի Արցախի քաղաքական, ներքին տնտեսական եւ սոցիալական տարբեր ծրագրերի իրականացման գործում:

Շատ կարեւոր էր Արցախի պատուիրակութեան հանդիպումը եւ նախագահ Սահակեանի ելոյթը «Արցախ ռութս ինվեսթմենթ» (ARI) կազմակերպութեան, ասել է թէ՝ լիբանանահայ գործարար շրջանակների հետ հանդիպմանը, որի ժամանակ նաեւ մեկնարկը տրուեց 2018 թուականին Արցախում կայանալիք բաւականին կարեւոր մի խորհրդաժողովի, որն իր մէջ պէտք է բովանդակի տնտեսական ներդրումների եւ ժողովրդագրական իրավիճակի փոփոխութեան հարցերը: Խորհրդաժողովի խորագիրը՝ «Արցախը 2028 թուականին», ինքնին յուշում է, որ Արցախի պետութեան եւ նախագահի ակնկալիքները առաջիկայ 10 տարիների ժամանակահատուածում մեր ակնկալիքներն են, եւ այն գործնական քայլերը, որ պէտք է ամփոփի խորհրդաժողովը, իսկ որպէս ուղեցոյց, այն ճանապարհ է հարթելու դէպի 2028 թուականը:

 

ԼՈՒՍԻՆԷ ԹԵՒՈՍԵԱՆ.- Նախագահի ԱՄՆ այցին զուգահեռ պետական նախարար Արայիկ Յարութիւնեանը աշխատանքային այցով Աւստրալիայում էր: Ինչպէ՞ս էք գնահատում այցը:

ԴԱՒԻԹ ԻՇԽԱՆԵԱՆ.- ԱՀ պետական նախարարի այցը Աւստրալիա ARI կազմակերպութեան շրջանակներում էր: Այցը հետապնդում էր ARI կազմակերպութիւնն ընդլայնելու եւ նրա միջոցով նոր աշխարհագրական միջավայր ներգրաւելու Արցախի տնտեսութեան մէջ: Առիթ եմ ունեցել հանդիպելու պետնախարար Արայիկ Յարութիւնեանի հետ: Հանդիպման ժամանակ պետնախարարը գոհունակութիւն է յայտնել այցի արդիւնքներից եւ ակնկալում էր Աւստրալիայի հայկական համայնքի տնտեսական ներուժի ներդրում Արցախի զարգացման ուղղութեամբ:

Այդ այցի ընթացքում եւս շօշափելի էր ՀՅԴ Աւստրալիայի կառոյցի եւ Հայ Դատի յանձնախմբի կողմից ցուցաբերուած աջակցութիւնը: Իհարկէ կարեւոր համակարգող դեր ունէր Աւստրալիայում ԱՀ մշտական ներկայացուցիչը:

 

ԼՈՒՍԻՆԷ ԹԵՒՈՍԵԱՆ.- Որպէս ամփոփում՝ ինչպէ՞ս կը գնահատէիք վերջին երկու շաբաթներում Արցախի արտաքին քաղաքական ասպարէզում նկատուող ակտիւութիւնը:

ԴԱՒԻԹ ԻՇԽԱՆԵԱՆ.- Այստեղ պէտք է բաւարար գնահատել Արցախի արտաքին գերատեսչութեան կատարած աշխատանքը վերջին ժամանակներում: Նկատելի է լուրջ աշխուժութիւն արտաքին քաղաքականութեան ոլորտում, ի յայտ են գալիս նոր շեշտադրումներ:

Պատահական չեն ՀՅԴ Հայ Դատի եւ ՀՅԴ կառոյցի աջակցութեամբ ու ARI կազմակերպութեան նախաձեռնութեամբ նախագահի գլխաւորած պատուիրակութեան այցը Ամերիկա եւ Լիբանան, եւ պետնախարարի այցելութիւնը Աւստրալիա: Որպէս ամփոփիչ խօսք կարելի է ասել, որ չճանաչուած պետութիւն լինելով հանդերձ՝ մենք ունակ ենք սեփական նախաձեռնութեամբ արտաքին քաղաքականութեան մէջ նոր շեշտադրումներ մտցնել եւ աւելի ակտիւ քաղաքականութիւն վարել:

Կարծում եմ, որ Արցախի արտաքին գործերի նախարարութեան կողմից որդեգրուած քաղաքականութիւնը առաջիկայում էլ աւելի կ՛ակտիւանայ:

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top