Ժընեւի Մէջ Ցեղասպանութեան  Յուշակոթող Կը Բացուի

0417swiss2

0417swiss2

ԺԸՆԵՒ.- Ստորեւ կը հրատարակենք Մաթիկ Էպլիղաթեանի կողմէ հայկական մամուլին յանձնուած թղթակցութիւնը Ժընեւի մէջ 13 Ապրիլին տեղի ունեցած՝ Հայոց Ցեղասպանութեան յուշակոթողին՝ «Յիշողութեան Լապտերներ»ու, բացման հանդիսութեան մասին.

«Հայ ժողովուրդի անժամանցելի Դատը՝ Ցեղասպանութեան ճանաչումը, յիսնամեակէ մը ի վեր միջազգային քաղաքական բեմահարթակին վրայ է։ Պետութիւններու կողմէ ճանաչման մակարդակէն, յուշակոթողներու եւ խաչքարերու զետեղումէն, պողոտաներու եւ փողոցներու անուանումէն սկսեալ, հասնելով մինչեւ գիրքերու եւ օտարալեզու հրատարակութիւններու, դրոշմաթուղթերու եւ մետալներու հրապարակման։

Զուիցերիահայ գաղութի հիմնական կորիզը կազմուած է տեղահանութենէն ճողոպրած շուրջ երկու հարիւր որբերէ, որոնք աւետարանական մարդասէր պատուելիի մը՝ Անթոնի Քրաֆթ Պոնարի խնամքին արժանացած էին։

Եւրոպայի կեդրոնը՝ Ժընեւը, հայ իրականութեան մէջ ծանօթ է իբրեւ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան «Դրօշակ» պաշտօնաթերթի հրատարակութեան վայր. հոս ապրած են հայ մտաւորականներ, ուսանողներ, առեւտրականներ։

Ժընեւը միջազգային քաղաք է, ուր ծնունդ առած է ՄԱԿը։ Այնտեղ հիմնուած է նաեւ Միջազգային Կարմիր Խաչ կազմակերպութիւնը։ Ժընեւը նստավայրն է նաեւ Եկեղեցիներու համաշխարհային խորհուրդին։

Այս հանրայայտ հաստատութիւններու կեդրոններուն մօտ գտնուող «Թրամպլէ» զբօսայգին, 13 Ապրիլի երեկոյեան դարձաւ հայ ժողովուրդի մեծ գողգոթան յիշատակող վկայարաններէն մին՝ «Յիշողութեան լապտերներ» յուշակոթողի բացումով։

Նախագիծը, որուն հեղինակն է ֆրանսահայ արուեստագէտ Մելիք Օհանեան, կը բաղկանայ տասը մեթր բարձրութեամբ իրարմէ հեռու զետեղուած ինը լապտերներէ, որոնք ունին արցունքաձեւ ելեկտրական լամբեր. կայմերուն վրայ հայերէն եւ ֆրանսերէն քանդակուած է Ժանին Ալթունեանի հեղինակած հատորէն քաղուածքներ՝ անոր գաղթական հօր յուշերէն։

2011ին որոշուած եւ պատրաստուած այս յուշակոթողը դատական երկար ճանապարհ կտրած է մինչեւ իր կայանը՝ «Թրամպլէ» զբօսայգի հասնիլը։ Յուշակոթողը նախատեսուած էր կանգնեցնել ՄԱԿի պարտէզին մէջ, սակայն թրքական ճնշումներուն տակ՝ կեդրոնի պատասխանատուները պատճառաբանեցին, թէ ՄԱԿը ժողովուրդները իրարու մօտեցնելու նպատակին կոչուած է։ Ապա առաջարկուեցաւ մօտակայ «Թրամպլէ» զբօսայգին. այս անգամ շրջանի բնակիչները բողոքած էին՝ պատրուակելով, թէ իրենց զբօսանքի վայրը պիտի քաղաքականանայ։ Ի վերջոյ, 2018ի Յունուարին, Ժընեւի դատական ատեանը մերժեց բողոքը։

Հանդիսութեան բացման ներկայ էին շուրջ հազար զուիցերիահայեր, ոմանք եկած էին Պեռնէն եւ Լօզանէն։ Ներկաները ողջունեցին Զուիցերիոյ մօտ Հայաստանի դեսպան Շարլ Ազնաւուր, Ժընեւ նահանգի գործադիր իշխանութեան անդամներ, երեսփոխաններ ու արուեստագէտ Մելիք Օհանեան։

0417swiss1

«Տըլէ եաման»ը տուտուկով մեկնաբանեց Արայիկ Մխիթարեան, ապա բացման խօսքով հանդէս եկաւ Ժընեւի քաղաքապետութեան կողմէ այս ծրագիրի պատասխանատու հիմնարկին ներկայացուցիչը՝ Միշել Ֆրիպուրկաուս, որ նաեւ հանդիսավարի պաշտօնը կատարեց։ Յուշակոթողի հեղինակ Մելիք Օհանեան ըսաւ, թէ իր հայորդիի զգացումներէն մեկնած՝ յղացած է այս յուշակոթողը, որ ոչ միայն հայոց, այլ ցեղասպանութիւն ապրած ազգերու յիշատակն է որ կը ներկայացնէ։

Փոխն ի փոխ խօսք առին ձեռնարկի կազմակերպիչ մարմինէն Սթեֆըն Քրիսթընսըն եւ Վահէ Կապրաշ, որոնք շնորհակալութիւն յայտնեցին այս յաջողութեան ետին կանգնած բոլոր աշխատողներուն։ «Արմէնիա» հիմնարկի նախագահ Վահէ Կապրաշ, սփիւռքահայու ընտելացումին ակնարկելով՝ անոր կեանքը նուաճելու տեսլականը հաստատեց։

Յաջորդաբար խօսեցան Ժընեւի քաղաքապետութեան մշակոյթի եւ մարմնամարզի պատասխանատու Սամի Քանաան եւ Ժընեւի քաղաքապետ Ռեմի Բականի, որ յատուկ շնորհակալութիւն յայտնեց այս յուշակոթողի կանգնեցման ուշացման դիմաց ցուցաբերուած համբերութեան համար, աւելցնելով, որ Ժընեւը խաղաղութեան ու երկխօսութեան քաղաք է եւ կը յարգէ նահատակուած ժողովուրդները։

Զուիցերիոյ մէջ Հայաստանի դեսպանատունէն Յասմիկ Տոլմաճեան իր խօսքով շնորհակալութիւն յայտնեց քաղաքապետութեան՝ Հայոց Ցեղասպանութեան յիշատակարանի այս իրագործումին առիթով»։

 

ԹՈՒՐՔԻՈՅ ԲՈՂՈՔԸ

 

Բնականաբար, Թուրքիա բողոք յայտնեց «Յիշողութեան Լապտերներ»ու բացման առթիւ։ Արդարեւ, Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան բանբեր Համի Աքսուրի թերթի մը հետ ունեցած հարցազրոյցին ընթացքին անդրադարձաւ Ժընեւի մէջ սոյն կոթողի բացման՝ դիտել տալով, որ անիկա կը խորհրդանշէ «հայերուն յերիւրանքները»։ Ըստ անոր՝ ասիկա Ժընեւի քաղաքապետութեան կողմէ կատարուած շինարարական պարզ աշխատանք մը չէ, այլ՝ «միակողմանի մօտեցում»ը կարգ մը քաղաքական գործիչներու, որոնք «չեն գիտեր պատմութիւնը» եւ այս հարցին նկատմամբ նախատրամադրուած մօտեցում ունին՝ առարկայականութենէ հեռու։

Աքսուրի նաեւ յայտնեց, որ այս կոթողը կը ներկայացուի իբրեւ արուեստի գործ, սակայն խորքին մէջ, անիկա ճամբայ կը բանայ երկրի իշխանութիւններուն կողմէ 1915ի «հայերու յերիւրանքներուն ճանաչման», դիտել տալով, որ «հայերը այս բոլորը կը ներկայացնեն իբրեւ բացարձակ իրականութիւն, սակայն խորքին մէջ, ասիկա պատմութիւնը միակողմանի կերպով կարդալ կը նշանակէ»։

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top