Մեր Գիտակի՛ց Վերածաղկումը

Writers Sarkis Mahseredjian

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ

 

Writers Sarkis MahseredjianՀոկտեմբեր 2017էն մինչեւ տարեվերջի օրերը, Քալիֆորնիա նահանգին մէջ տեղի ունեցան անտառային աղէտալի հրդեհներ, որոնք մահ ու աւեր տարածեցին Նափա հովիտէն մինչեւ Սանթա Պարպարայի, Վենթուրայի ու Լոս Անճելըսի մերձակայ ու Օրենճ Քաունթիի կարգ մը շրջանները. հրդեհներէն հալածական բնակիչներ կարճ ատեն ետք երկրորդ տեղահանութեան մը ենթարկուեցան, երբ անձրեւաբեր եղանակը ողողումներ ու ցեխի սահանքներ պատճառեց բուսականութենէ զրկուած լեռնալանջերու դրացի շրջաններու մէջ։

Հրդեհի զոհ գացած շրջաններէն մէկն էր Սիլմարէն մինչեւ Սանլենտ ու Լա Քրեսենթա տարածուող գօտին, ուր առաւելաբար բլուրներն ու մերձակայ բարձունքները բառին ամէնէն պարզ իմաստով սեւցան. թուփեր ու վայրի մարգագետիններ հրոյ ճարակ դարձան (հրդեհը չխնայեց մօտակայ բնակարաններուն եւ ագարակներուն), ծառեր ու կիսածառեր ածխացան կամ կիսովին կիզուեցան։ Այնուհետեւ, մինչեւ Փետրուարի վերջերը, այդ շրջաններէն երթեւեկողներու աչքերը գորշ ու տխուր բարձունքներու դէմ յանդիման էին քանի մը ամիս։ Անոնք նաեւ նկատեցին, որ պետական կարգ մը սպասարկութիւններու գործաւորներ մայրուղիներու կից բարձունքներու վրայ աշխատանք կը տանէին, որպէսզի հաւանական անձրեւներէ յառաջանալիք հողի սահանքներ կանխարգիլուին։ Որոշ շրջաններու մէջ ալ, գործաւորներ մայրուղիներու մերձակայ հողատարածքներ ծածկեցին կանաչ «հեղուկ»ով մը, որ կը պարունակէ բուսական սերմեր, որպէսզի այդ շրջաններուն մէջ բուսական կենդանութիւնը քաջալերանք ստանայ վերածաղկելու։

Յետոյ, վրայ հասան մարտեան անձրեւաբեր օրերը։ Հոգածութեան ենթակայ դարձած կամ անոնցմէ անդին՝ լայնատարած գօտիներ՝ բլուրներ ու սարալանջեր, շուտով սկսան կանաչի զարնելու, խոտ-մամուռ եւ մանր թուփեր գլուխ բարձրացուցին սեւցած հողէն, մինչեւ իսկ կիսովին այրած կիսածառեր կանաչութեան հետքեր ցուցադրեցին։ Հիմա, այդ տարածքները յստակօրէն կանաչազարդ են, աւելի՛ ակնահաճոյ, քան սեւցած բլուրներն ու բարձունքները։ Բնութիւնը իր հոգածու ձեռքերը տարածած է ու գգուանքով՝ անարգել կը վերակենդանացնէ ածխացած բարձունքներն ու ձորերը, ճամբեզրի տարածքները։ Յաւելեալ անձրեւի յոյսերը կը նուազին ու քանի մը շաբաթ ետք, կիզիչ արեւը դարձեալ սրճագոյնով պիտի ներկէ այդ տարածքները, սակայն վերակենդանացումը պիտի շարունակուի, եթէ նոր հրդեհներ չկասեցնեն բնական ընթացքը։

***

Մենք՝ հայերս, բոյս կամ թուփ չենք, սակայն մենք ալ դար մը առաջ զոհը դարձանք ահաւոր հերդեհներու, որոնք տասնամեակներու վրայ կրկնուեցան ու տարածուեցան մեր պատմական հայրենիքին մէջ, արմատախիլ ըրին Արեւմտեան Հայաստանի ու Կիլիկիոյ բնակիչներս։ Ցեղասպանը այնուհետեւ թոյլ չտուաւ, որ բնական վերածաղկում ապրինք մեր բնական հողին վրայ, այլ ընդհակառակը, մինչեւ օրս ալ անոր ջարդարար ձեռքերը կը շարունակեն եղեռնագործութիւնը, հայութեան հետքերը ջնջելու համար մեր բնօրրանէն։

Սակայն այլապէս, մեր վերականգնումն ու վերածաղկումը տեղի ունեցան գիտակի՛ց բնականութեամբ, ազգին ու հայրենիքին գոյատեւման պահպանման ընդոծին զգացողութեան ընդառաջ։ Նոյն այդ յատկանիշը այսօր մեր մէջ քայլ առ քայլ, ալիք առ ալիք կ՛ամրապնդէ աղէտին ահագնութեան գիտակցութիւնն ու վերածաղկումը ամբողջակա՛ն հայրենիքին մէջ իրականացնելու կամքը։ Մեր վերակենդանացումը որոշ նմանութիւն ունի հրդեհներէ սեւցած սարալանջերու վերածաղկումին հետ, այն տարբերութեամբ, որ մենք միայն բնութեան չենք վստահած, այլ հաւատարիմ ենք պատմութեան կանչին։

Սա նոր գիտակցութիւն չէ, այլ անիկա մեր իմացական աշխարհին մէջ ներկայութիւն է Ցեղասպանութեան յաջորդած տարիներէն սկսեալ։ Այս ճշմարտութիւնը առաջին իսկ օրերէն արտայայտութիւն գտած է մեր գեղարուեստական գրականութեան մէջ, իբրեւ հարազատ հայելին՝ մեր ժողովուրդի կամքին։ Եւ այս գիտակցութեան ու զգացումին լաւագոյն արտայայտութիւններէն մէկն ալ՝ Մատթէոս Զարիֆեանի 20ական տարիներու սկիզբը թուղթին յանձնուած «Ծառը» բանաստեղծութիւնն է (տեսնել կողքի սիւնակին մէջ), որ գոհար մը ըլլալու կողքին՝ կը մնայ ապագային մասին լաւատեսութեան եւ յոյսի այժմէական ու անժամանցելի վկայութիւն։

 

Ապրիլ 2018

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top