Արտաքին Գործոց Նախարարութիւնը Կը Բացայայտէ Ատրպէյճանի «Կրօնական Հանդուրժողականութեան» Կեղծ Պատկերը

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ

 

Ատրպէյճանի կառավարութիւնը ամէն տարի մեծ գումարներ կը ծախսէ աշխարհին համոզելու համար, որ ատրպէյճանցիները հանդուրժող մարդիկ են, որոնք կը յարգեն իրենց երկրին մէջ ապրող բոլոր փոքրամասնութիւններուն իրաւունքները։

Բացի այդ, Ատրպէյճանի լոպիիստները Եւրոպայի եւ Միացեալ Նահանգներու մէջ բազմաթիւ կեղծ միջ-կրօնական հանդիպումներ կը կազմակերպեն քրիստոնեայ եւ հրեայ ղեկավարները կաշառելու միջոցով, սակայն անկարելի է ծածկել ճշմարտութիւնը ատրպէյճանական անհանդուրժողականութեան մասին։

Ատրպէյճանի 10 միլիոն բնակչութեան 96 տոկոսը մահմետական է, իսկ անոր մօտաւորապէս 65 տոկոսը շիա է, իսկ 35 տոկոսը՝ սիւննի: Պաքուի մէջ կ՛ապրին 15-20 հազար հրեաներ, մինչդեռ հոն հազիւ թէ հայ մնացած ըլլայ՝ արցախեան պատերազմին ընթացքին հայերու դէմ գործադրուած կոտորածէն եւ տեղահանութենէն ետք։

Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութեան՝ ամբողջ աշխարհի միջազգային կրօնական ազատութիւններու մասին վերջին (2017) ամէնամեայ զեկոյցին մէջ կը նշուի, որ Ատրպէյճան խտրականութիւն կը բանեցնէ կրօնական որոշ խումբերու միջեւ, թէեւ երկրին օրէնքները կ՛արգիլեն կառավարութեան՝ միջամտելու անոնց  գործունէութեան։

Ատրպէյճանի օրէնսդրութեան մէջ նշուած է. «Կառավարութիւնը կրնայ լուծարել կրօնական կազմակերպութիւնները, եթէ անոնք կը յառաջացնեն ցեղային, ազգային, կրօնական կամ ընկերային թշնամանք. հաւատափոխութիւն այնպիսի ձեւով, որ «կը նուաստացնէ մարդու արժանապատուութիւնը» եւ կը խանգարէ աշխարհիկ կրթութիւնը…»:

«Տեղական իրաւապաշտպան կազմակերպութիւնները եւ ուրիշները յայտարարած են, որ կառավարութիւնը կը շարունակէ ֆիզիքական բռնութիւն կիրարկել կրօնական գործիչներու դէմ, նոյնիսկ ձերբակալել եւ բանտարկել զանոնք: Ըստ որոշ տեղեկութիւններու՝ տարեվերջին, բանտարկուածներու ընդհանուր թիւը եղած է 80 հոգի…: Յունուարին եւ Դեկտեմբերին դատարանները «Մահմետական միասնութիւն շարժման» առաջնորդները եւ Նարտարանի մէջ, 2015ին, ոստիկանութեան գործողութեամբ ձերբակալուած միւսները դատապարտած են երկարաժամկէտ բանտարկութեան՝ բազմաթիւ գործիչներու կողմէ կեղծուած նկատուող մեղադրանքներով, որոնց շարքին՝ կրօնական ատելութեամբ եւ ահաբեկչութեամբ: Յուլիսին իշխանութիւնները աստվածաբան մը դատապարտած են երեք տարուան բանտարկութեան՝ արտերկրի մէջ իսլամութիւն ուսումնասիրելէ ետք կրօնական արարողութիւններ իրականացնելնուն համար: Իշխանութիւնները ձերբակալած, տուգանքի ենթարկած կամ զգուշացուցած են բազմաթիւ մարդիկ՝ կրօնական չարտօնուած հաւաքներ կազմակերպելու մեղադրանքով: Ըստ կրօնական խումբերու՝ կառավարութիւնը կը շարունակէ մերժել կամ յետաձգել արձանագրութիւնը փոքրամասնութիւններու կրօնական խումբերու, որոնք կը նկատուին «ոչ աւանդական»՝ խանգարելով անոնց կրօնական արարողութիւնները եւ տուգանքի ենթարկելով մասնակիցները: Անցեալին արձանագրուած խումբերը, որոնք կառավարութեան պահանջով դարձեալ արձանագրուած են, կը շարունակեն խնդիրներ ունենալ այդ հարցով: Իշխանութիւնները թոյլատրած են որոշ խումբերու՝ ազատօրէն աշխատիլ, սակայն ուրիշներ կը նշեն դժուարութիւններ՝ իրենց կրօնը դաւանելու փորձերուն մէջ», գրուած է արտաքին գործոց նախարարութիւնը հաղորդագրութեան մէջ։

Ըստ արտաքին գործոց նախարարութեան՝ «կրօնական տեղացի մասնագէտները հաղորդած են, որ կառավարութիւնը կը շարունակէ փակել մզկիթները, զանոնք վերանորոգելու պատրուակով, սակայն կ՛ըսեն, որ իրական պատճառը այն է, որ կառավարութիւնը մտահոգ է, որ մզկիթները կը ծառայեն իբրեւ ծայրայեղական տեսակէտներու տարածման վայրեր: Կառավարութիւնը շարունակած է վերահսկել կրօնական նիւթերու ներածումը, տարածումը եւ վաճառքը: Դատարանները տուգանքի  ենթարկած են բազմաթիւ անձեր՝ կրօնական նիւթերու անթոյլատրելի վաճառքի կամ տարածման յանցանքով, թէեւ որոշ անձեր բողոքի միջոցով ջնջել տուած են իրենց տուգանքները: Կառավարութիւնը հովանաւորած է երկրին մէջ տեղի ունեցող դասընթացքները՝ կրօնական հանդուրժողականութեան նպաստելու նպատակով եւ պայքարած է կրօնական ծայրայեղականութիւն համարուող երեւոյթներու դէմ»։

«Կրօնական գրականութեան ապօրինի արտադրութեան, բաշխման կամ ներածման պատիժը կրնայ ընդգրկել տուգանք՝ 2900էն մինչեւ 4100 տոլար կամ մինչեւ երկու տարուան բանտարկութիւն՝ առաջին յանցանքին, եւ 4100-5300 տոլար տուգանք կամ երկուքէն հինգ տարի բանտարկութիւն՝ հետագայ յանցանքներու համար», կը նշուի նոյն հաղորդագրութեան մէջ։

Հակառակ այն հանգամանքին, որ Ատրպէյճանի Սահմանադրութիւնը «որոշ դէպքերու պարագային թոյլ կու տայ այլընտրանքային ծառայութիւն», երբ զինուորական ծառայութիւնը կը հակասէ անհատական հաւատքին, սակայն չկայ այլընտրանքային ծառայութիւն թոյլատրող օրէնսդրութիւն, նաեւ կրօնական հիմքերով, ուրեմն զինուորական ծառայութենէ հրաժարողը կը պատժուի բանտարկութեամբ, քրէական օրէնսգիրքով մինչեւ երկու տարի ժամկէտով կամ զինուորական պարտադիր ծառայութեամբ», կ՛ըսուի հաղորդագրութեան մէջ։

«30 Սեպտեմբերին, իշխանութիւնները ձերբակալած են 30 տղամարդեր, որոնք, խախտելով տեղական հրամանագիրը՝ ոտքով յառաջացած են դէպի Գէանճայի Իմամզադէ մզկիթը՝ նշելու Աշուրան: Ոստիկանութիւնը քրէական գործ յարուցած է անոնց չորսին նկատմամբ՝ անօրէնութիւններ գործելու եւ ոստիկանութեան դիմադրելու յանցանքով եւ զանոնք նախնական կալանքի տակ պահած է: Մարդու իրաւունքներու պաշտպանները յայտնած էին, որ ոստիկանութիւնը դաժանօրէն ծեծած է կալանաւորներէն շատերը», կ՛ըսուի Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութեան վերոնշեալ հաղորդագրութեան մէջ։

Զեկոյցներ կային նաեւ ատրպէյճանական իշխանութիւններու անօրինական եւ տարօրինակ գործողութիւններուն մասին՝ ընդդէմ ընդդիմադիր խումբերու եւ անհատներու, որոնք կ՛ընկալուին իբրեւ արմատական մահմետականներ: «Օրինակ, 31 Մայիս 2017ին, Շեքիի վերաքննիչ դատարանը ուժի մէջ թողած է սիւննի մահմետական Շահին Ահմետովի 880 տոլար տուգանքը՝ «ապօրինի» կրօնական հաւաք կազմակերպելուն համար: Ոստիկանութիւնը զայն ձերբակալած է՝ աստուածաբան Սայիտ Նուրսիի գործերէն երեք ընկերներու համար բարձրաձայն կարդալու պահուն, 18 Ապրիլի դաշտագնացութեան ընթացքին», կը պատմէ նոյն հաղորդագրութիւնը։

Վերջապէս, «կրօնական տեղացի մասնագէտները հաղորդած են, որ կառավարութիւնը կը շարունակէ փակել մզկիթները, զանոնք վերանորոգելու կամ վերականգնելու պատրուակով. անոնք կ՛ըսեն, որ կառավարութեան իրական շարժառիթը կրօնական ծայրայեղականութեան ընկալման հակազդելն է: Փակուելէ ետք մզկիթները, անոնք կը շարունակեն փակ մնալ: Օրինակ, հին Պաքուի Աշուրպէյ մզկիթը, սալաֆիներու կողմէ պաշտամունքի սիրուած վայր դառնալէ ետք, իշխանութիւնները յայտարարեցին, որ անիկա վերանորոգման կարիք ունի եւ փակեցին զայն Յուլիս 2016ին»: Ըստ արտաքին գործոց նախարարութեան՝ մինչեւ 2017ի աւարտը մզկիթը տակաւին փակ էր։

Վերջապէս, կը պարզուի, որ անդադար իբրեւ «հանդուրժողական» ծանուցուող Ատրպէյճանը այդքան ալ «հանդուրժողական» չէ: Անոր «մեղմ» օրէնքները կը մնան միայն թուղթի վրայ՝ անտեսուելով ոստիկանութեան եւ դատաւորներու կողմէ։

 

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈԻՆԵԱՆ

«Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր

 

Արեւելահայերէնի թարգմանեց՝

ՌՈՒԶԱՆՆԱ ԱՒԱԳԵԱՆ

Արեւմտահայերէնի վերածեց՝

ՍԵԴԱ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top