Յաղթանակի Խօսուն Կոթողներ

lisbon1

ՅԱԿՈԲ ՊԱՏՈԼԵԱՆ

 

lisbon1Կար ժամանակ, երբ անկախ Հայաստան չկար: Կար ժամանակ, երբ պոլշեւիկեան սուտ լօզունգներու տակ, հայութիւնը կը մերկացուէր իր հարազատ դիմագիծէն: Եկեղեցի, պահանջատիրութիւն, ազգասիրութիւն բառերը օտարացած էին: Այսպէս, ժողովուրդ մը ամբողջ իր հարազատ հողին վրայ օտար աչքով կը դիտէր իր անցեալի փառքերը: Ժողովուրդ մը, որ դէմ էր ելած 1918ի անկախութիւնը կերտող անձնուէր ու աննման հայորդիներուն ու այդ անկախութիւնը խորհրդանշող եռագոյնին ու զինանշանին:

Սակայն, տասնամեակներ շարունակ, խաւարը պատած էր հայոց պայծառ երկինքը: Երբ կը կարծուէր, թէ մեր փոքրաթիւ ժողովուրդի երազանքը մեծ՝ իր մայրամուտի տարիները կ՛ապրէր, Սփիւռքի օտար ու դաժան պայմաններուն մէջ կ՛եռար հայու արիւնը: Կ՛եռար ո՛չ թէ տարուած վիպական երազներով, այլ հաւատալով, որ հայու իրաւունքներու ձեռքբերումն ու այս երկրագունդին վրայ իր տունը ունենալու նպատակը ծրագրուած աշխատանք ու մանաւանդ զոհողութիւն կը պահանջէ:

Պատահական չէ, որ ժողովուրդներու պատմութեան մէջ միշտ ալ լերան խորքերէն ժայթքող հրահեղուկի նման լոյս աշխարհ եկած են հերոսներ, որոնք իրենց զոհողութեամբ ու անձնուիրութեամբ ամենաբարձր օրինակը դարձած են հայրենասիրութեան ու ազգասիրութեան: Այդ անձնուրաց հերոսները մի՜շտ ալ պատեհ առիթը զատած են, վհատած, խաբուած, ու յառաջադէմ երկիրներու կողմէ լքուած ժողովուրդի մը արդար դատին տէր կանգնելու համար: Ժողովուրդ մը, որուն դատը մոռացութեան գիրկը նետուած էր: Անոնք մեր ժողովուրդի փրկութեան առաքեալներն են, որոնք ծնած են ու ապրած հայութեան գիտակցութեան մէջ՝ դրոշմելու պայքարելու պարտաւորութիւնն ու սեփական հողին վրայ ապրելու ու արարելու արժէքը:

Այսպիսի՜ն էին Լիզպոնի հինգ ողջակէզները:

Անոնք, Հայաստանի խորհրդայնացումէն ետք, Սփիւռքի զանազան գաղթօճախներու մէջ, հարիւրաւոր արձակուած կայծերէն հինգն էին, որոնք 27 Յուլիս 1983ին բոցավառեցին մեր սիրտերը:

Երեսուն եւ հինգ տարիներ անցած են հայ ժողովուրդի պատմութեան այդ բախտորոշ օրէն, երբ հինգ ընկերները Լիզպոնի մէջ, համայն աշխարհին վճռաբար յայտարարեցին հայկական ազատագրական պայքարի նոր հան-գրուան մը, որ եկաւ յիշեցնելու օտար երկիրներու կառավարութեանց ու մեր թշնամիներուն, որ բանաձեւներով, ժողովներով ու խնդրագիրներով չէ սահմանափակուած մեր իրաւունքներու ձեռքբերման աշխատանքները:

Անոնք ճամբայ ելան խիզախ կամքով՝ հաւատալով լուսապայծառ մեր գալիքին: Դէմը կանգնած մահուան մռայլ՝ ժպտացին անոնք ու իրենց գարուն կեանքերը զոհ մատուցին յանուն երկնատուր մեր նպատակներուն, յանուն մեր սրբազան իղձերու ու անհերքելի իրաւունքներու ձեռքբերման: Ու եղա՜ն թուլամորթներ ու բթամիտներ, որոնք փորձեցին ազգի նահատակ հերոսները ներկայացնել իբրեւ ծայռայեղականներ: Սակայն ինչ փո՜յթ: Ուշ էր արդէն. ռումբը պայթած էր ու լուրը ծովեր ու ցամաքներ անցնելով՝ հասած էր ամէն տեղ, ուր հայու սիրտ կար բաբախող: Լուրը աշխարհով մէկ նորանոր կայծեր արձակած էր: Կայծեր՝ որոնք 5 տարիներ ետք բորբոքեցին բազմաթիւ նոր հերոսներու սիրտերը՝ այս անգամ Արցախի լեռներուն վրայ:

Ճամբայ ելան անվերադարձ, թողած ծնողք, եղբայր, ու քոյր, թողած ընկեր ու բարեկամ: Ճամբայ ելան փոխելու համար հայու գլխահակ ու սգաւորի հոգեբանութիւնը, եւ փոխարէնը՝ ներշնչելու յոյս ու կորով: Իսկ իրենք, որ պայթումէն վայրկեաններ առաջ շնչող էակներ էին, ռումբի տրաքումէն ետք դարձան պատմութիւն ու խորհրդանիշ, դարձան յաղթանակի խօսուն կոթողներ հայրենաբնակ թէ հայրենազուրկ հայ որդոց համար:

Անոնք, ծնան հայ ժողովուրդի ծոցէն՝ սնուեցան Դաշնակցութեան յարկին տակ ու վերադարձան միանալու հայ ժողովուրդի անմահ հերոսներու փաղանգին:

 

25 Յուլիս, 2018

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top