«Արցախի 150 Բարեկամներն Իրենց 30 Երկրներում Կը Շարունակեն «Փրօ Արցախ» Ծրագիրը». Կիրօ Մանոյեան

1016giro

1016giro

ԵՐԵՒԱՆ.- 15 Հոկտեմբերին՝ ամփոփելով Արցախի բարեկամներու «Համագործակցութիւն յանուն արդարութեան եւ խաղաղութեան» համաժողովի արդիւնքները, ՀՅԴ Բիւրոյի Հայ Դատի եւ քաղաքական հարցերու գրասենեակի պատասխանատու Կիրօ Մանոյեան յայտնեց, որ 30 երկիրներէ 150 պատուիրակներ Արցախի պետական կառոյցներու հետ հանդիպումներ ունեցան, կապ հաստատեցին ժողովուրդին հետ, շրջեցան երկրին մէջ, ոմանք գացին սահմանագիծ. ընդհանուր առմամբ՝ համաժողովի ծիրին մէջ կազմակերպուած ծրագիրները արդիւնաւէտ էին։

«Հռչակագիրը, որ որդեգրուեց, ազդարարում է, որ ձեւաւորւում է «Փրօ Արցախ»՝ Արցախի բարեկամների ցանց, որին մաս կը կազմեն ե՛ւ այս համաժողովի մասնակիցները, ե՛ւ մարդիկ, ովքեր Արցախի նկատմամբ դրական կեցուածք են դրսեւորել, բայց ինչ-ինչ պատճառներով չկարողացան մասնակցել այս համաժողովին»։

Մանոյեան կարեւոր նկատեց Իրաքէն եկած պատուիրակութեան մասնակցութիւնը: «Իրաքում ցարդ չկար Արցախի բարեկամների շրջանակ, բայց, փաստօրէն, այս մարդկանց մասնակցութիւնը դրա նախադրեալները կը հաստատի, եւ ուրեմն, պէտք չէ զարմանալ, որ մենք շուտով Իրաքում էլ կ՛ունենանք Արցախի բարեկամների շրջանակ», հաստատեց ան։

Բաւական մեծ թիւով ներկայացուցիչներ եկած էին Լատինական Ամերիկայէն՝ Քոսթա Ռիքայէն, Չիլիէն, Ուրուկուէյէն, Քոլոմպիայէն եւ Փարակուէյէն։ Մեծաթիւ պատուիրակութիւնները Պելճիքայէն եւ Ֆրանսայէն էին, քանի որ Պրիւքսէլի մէջ կը գործէ Ֆրանսայի Հայ Դատի գրասենեակը։

Մանոյան նշեց. «Տարբեր-տարբեր հանդիպումներ տեղի ունեցան դրսի համայնքների եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինների միջեւ, որոնց միջեւ կային համագործակցութեան հռչակագրեր եւ պայմանագրեր: Այն խորհրդարաններից, որտեղ կան Արցախի բարեկամութեան խմբակցութիւններ, շրջանակներ, հանդիպումներ ունեցան Արցախի խորհրդարանի իրենց գործընկերների հետ, հանրապետութեան նախագահ Բակօ Սահակեանի հետ, Ազգայի ժողովի տարբեր խմբակցութիւնների եւ արտաքին գործերի նախարարութեան հետ»:

 

ԱՏՐՊԷՅՃԱՆ ՊԷՏՔ Է ԶԳՈՅՇ ԸԼԼԱՅ ԲՈԼՈՐ ՊԱՏՈՒԻՐԱԿՆԵՐԸ ԹՇՆԱՄԻ ՉԴԱՐՁՆԵԼՈՒ

 

Կիրօ Մանոյեան դիտել տուաւ, որ համաժողովի բոլոր մասնակիցներուն տուեալները չեն հրապարակուիր՝ զանոնք Ատրպէյճանի թիրախ չդարձնելու համար: «Ադրբեջանի արձագանգն ինձ դեռ չի հանդիպել. սա այն իրադարձութիւններից է, որին Ադրբեջանն ու Թուրքիան սկսել են նոյն ձեւով արձագանգել. կարող է՝ ընդհանրապէս լռութիւն լինի: Բայց ես չեմ կարծում, որ Ադրբեջանն իրեն կարողանայ լիովին զսպել, վերջը մի բան պիտի ասի», յայտնեց ան։

Համաժողովի մասնակիցներուն նկատմամբ Ատրպէյճանի վերաբերմունքը, ըստ Մանոյեանի, կանխատեսելի է. «Պարզ է, որ մարդիկ կ՛ընդգրկուեն սեւ ցուցակներում. դրա համար շատ չնեղանաք, որ մենք բոլորի անունները չհրապարակենք»։

Մանոյեանի դիտարկմամբ՝ այս անգամ Ատրպէյճան կը փորձէ գործել այնպէս, որ այս բոլոր մարդիկը իրեն դէմ չլարէ: «Այս մարդիկ Արցախի բարեկամներն են, Ադրբեջանի թշնամիները չեն: Կարծում եմ, որ նրանք պիտի զգոյշ լինեն, որ այս բոլոր մարդկանց իրենց թշնամիներ չսարքեն», շեշտեց Մանոյեան: Նաեւ ըսաւ. «Կար շատ մեծ ցանկութիւն շատերի կողմից գնալու մինչեւ շփման գիծ: Յաջողուեց քչերին: Դա բնական է, քանի որ Արցախի իշխանութիւնների, համապատասխան կառոյցների որոշելիքն է, մենք այդտեղ անելիք չունէինք: Առաջնագծից եկողները պատմում էին, որ այնտեղ լինելը՝ սահմանից ընդամէնը 200 մետր հեռու լինելը, շատ տարբեր է, Ստեփանակերտում, Շուշիում դա չի զգացւում: Առաջնագծում զգում ես, որ այնտեղից նոյն ձեւով քեզ են նայում»:

Ըստ անոր՝ ժողովը կարեւոր էր թէ՛ Արցախի եւ թէ անոր բարեկամներուն համար, որպէսզի անոնք գիտնան, թէ մինակ չեն այդ աշխարհին մէջ, նաեւ հաստատուի, որ Ատրպէյճանի մէկ կողմէ մեկուսացնելու քաղաքականութիւնը, միւս կողմէ Արցախի բարեկամները պատժելու քայլերը ոչ մէկ ազդեցութիւն ունին։

 

«ԵԹԷ ԱՐՑԱԽԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆ Է, ՈՒ ՎԵՐՋ, ՍՏՈՐԱԳՐԷՔ‘ ՎԵՐՋԱՆԱՅ»

 

Պատասխանելով լրագրողի մը հարցումին՝ վարչապետ Փաշինեանի «Արցախը Հայաստան է ու վերջ» յայտարարութեան վերաբերող, Մանոյեան ըսաւ, եթէ մարտավարական նպատակներով կատարուած յայտարարութիւնները անընդհատ կրկնուին, կը դառնան ռազմավարութիւն, նաեւ՝ ոչ արդիւնաւէտ։

«Երեսուն տարի է՝ ունենք այդ խնդիրը: Վարչապետ Փաշինեանն ասում է՝ խնդիրը պիտի կարգաւորուի Հայաստանի, Արցախի, Ադրբեջանի ժողովուրդների համաձայնութեամբ: Որպէս մարտավարութիւն՝ այդ յայտարարութիւնը լաւ է, բոլորը գոհ պիտի լինեն: Նրան էլ ոչ ոք չի հակադարձում: Հիմա պիտի ասի, թէ այդ բանաձեւն ի՞նչ է: Չկայ այդպիսի բանաձեւ: Չենք ասում, որ ադրբեջանցիները պէտք է կոտորուեն, Ադրբեջանը պիտի կոտորակուի (թէ Ադրբեջանն էլ ո՞րն է, դա էլ հարց է): Փաստ է, որ Ադրբեջանի կողմից սանձազերծուած պատերազմում մինչեւ այսօր հայկական կողմն է յաղթել, եւ ադրբեջանցիները դրա համար ուրախ կամ գոհ չեն կարող լինել: Բայց ադրբեջանցիներին, ընդհակառակը, պէտք է համոզել, որ Արցախը երբեք էլ ձերը չի եղել, դուք ընդամէնը սովետական շրջանում վայելել էք, չարաշահել էք Արցախի ամէն ինչը, իսկ Սովետական Միութեան փլուզումից յետոյ արդէն մոռացէ՛ք Արցախի մասին: Եւ Հայաստանի վարչապետը՝ ով էլ որ լինի, ճիշդ կ՛անի՝ հէնց այդպէս խօսի», ըսաւ ան։

Կիրօ Մանոյեան յիշեցուց, որ Դաշնակցութիւնը մնայուն կերպով առաջարկած է Արցախեան հարցը կարգաւորել՝ Հայաստանի եւ Արցախի միջեւ երկկողմանի ռազմավարական համագործակցութեան պայմանագիր ստորագրելով, նպաստելով Արցախի միջազգային ճանաչման, եւ երբ Արցախը ճանչցուած ըլլայ՝ գոնէ 10 պետութեան կողմէ, երկու անկախ, ճանչցուած հանրապետութիւններու որոշմամբ՝ կը միաւորուին: «Մենք ունեցել ենք պահեր նախորդ իշխանութիւնների օրօք, երբ նախագահն ասել է՝ գիտէ՞ք ինչ, եթէ Հայաստանը ճանաչի Արցախի Հանրապետութիւնը, պատերազմ կը սկսուի: Ասել ենք՝ նման բաներ չի կարելի ասել: Պետութեան ղեկավարը պէտք չունի աշխարհին դաս տալու՝ ինչ կը լինի, եթէ այսպէս անենք կամ այնպէս անենք: Թող 5, 8, 10 պետութիւն ճանաչեն, թող Արցախն ունենայ ներկայացուցչութիւն՝  դիւանագիտական կարմիր պետհամարանիշով, թող լինի միջպետական փոխատուութեան-փոխառութեան պայմանագիր, թող նախագահներն իրար նախագահ ասեն, վարչապետները՝ վարչապետ, ԱԺ նախագահները համագործակցութեան յանձնաժողովներ ստեղծեն, մէկ տարի չի տեւի Արցախի Հանրապետութեան ճանաչումը եւ միացումը», դիտել տուաւ ան։

Մանոյեան շեշտեց, որ կարելի չէ քաղաքական հաշուարկներով ըսել բաներ, ստեղծել մթնոլորտ եւ այդ ուղղութեամբ իրական քայլեր չկատարել: «Երբ ասում է, որ Արցախը Հայաստան է եւ վերջ, թող գործնական առումով ցոյց տայ դա: Գործնականը նրա համար միայն այն է, որ ընտրութիւններին ուղարկի դիտորդներ, որ այդ միջոցով ճնշումներ գործադրի: Արդէն Արցախում Հայաստանի բիւջէի հաշուին պահում է հարիւրաւոր աշխատակիցներ, որոնք իբր պիտի մոնիթորինգ անեն: Ինչո՞ւ մրցակցային չընտրուեցին այդ կազմակերպութիւնները. շատ յստակ է, որ քաղաքական նպատակներ կան: «Եթէ Արցախը Հայաստան է եւ վերջ»ի նպատակն այն է, որ Երեւանը պիտի որոշի, թէ Արցախում ո՛վ ինչ քաղաքական ազդեցութիւն պիտի ունենայ, դա՝ ուրիշ: Իսկ եթէ, իրօք, Արցախը Հայաստան է եւ վերջ, ստորագրենք՝ վերջանայ, ինչի՞ չենք ստորագրում», շեշտեց ՀՅԴ Բիւրոյի անդամը:

Կիրօ Մանոյեան յիշեցուց Արցախի անկախացման պատմութիւնը: «Անկախութիւնն այս դէպքում ճանապարհ է, միջոց է. 1991ին ինչ-ինչ պատճառներով պաշտօնական Ստեփանակերտի եւ պաշտօնական Երեւանի հաշուարկները համընկան, եւ որոշուեց հռչակել անկախութիւն: Բայց բոլորն էլ հասկանում են, որ, ի վերջոյ, նպատակը միացումն է, բոլորն էլ հասկանում են Արցախի դրօշի ճերմակ աստիճանների խորհուրդը՝ այն աստիճանական միացման մասին է խօսում», ըսաւ ան։

 

«ԶԱՐԳԱՆԱԼ՝ ՉԶԻՋԵԼՈՎ. ՍԱ Է ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՀԻՄՔԸ»

 

Խօսելով Արցախի մարտհրաւէրներուն մասին՝ Մանոյեան նշեց, որ Ատրպէյճանն ու Թուրքիան իրենց վերաբերումը պիտի չփոխեն նոյնիսկ եթէ Արցախի հարցը ինչ որ ձեւով լուծուի։ «Մենք պիտի ե՛ւ ապահովենք մեր պաշտպանուածութիւնը, ե՛ւ փորձենք զարգանալ: Շատերը փորձեցին մեզ համոզել՝ ասելով, որ եթէ բաւարարենք Թուրքիայի նախապայմանները, լաւ կը լինի: Չէ, այդպէս չի:

Հայաստանի տնտեսութիւնը, Կիրօ Մանոյեանի դիտարկմամբ, պիտի զարգանայ՝ մնայուն կերպով հաշուի առնելով այն, որ այս յարաբերութիւնները պիտի շարունակուին՝ անկախ Արցախի հարցէն: «Մի պատրուակ կը գտնեն էլի, որ սահմանը փակեն: Չորս հարեւան ունենք, որոնցից երկուսի հետ յարաբերութիւնները կարելի է աւելի զարգացնել՝ ե՛ւ Վրաստանի հետ, ե՛ւ Իրանի հետ: Այդ առումով պիտի աւելի լուրջ արտաքին քաղաքականութիւն տանենք: Տնտեսական զարգացման տեսակէտից մենք պիտի հաւատանք, համոզուած լինենք, որ իսկապէս կարելի է զարգանալ՝ առանց զիջելու: Աշխարհում միակը չենք, որ այս իրավիճակում ենք»։

Դէպի ծով ուղղակի ելք չունենալը, Մանոյեանի համաձայն, խնդիր չէ, եթէ ըլլան լաւ յարաբերութիւններ դէպի ծով ուղղակի ելք ունեցող հարեւանի հետ. «Ունենք հարեւան, որ ծովի վրայ է: Եւ ուրեմն, որքան էլ այնտեղ էլ մեր երկու թշնամիների՝ Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի ազդեցութիւնը մեծանում է, տակաւին այդ հարեւանի հետ կարելի է գտնել ճիշդ ճանապարհը աւելի արդիւնաւէտ յարաբերուելու համար»։

Ան տեղեկացուց, որ Դաշնակցութիւնը կը նախատեսէ տնտեսական համաժողով կազմակերպել այդ նիւթով. «Զարգանալ՝ չզիջելով»: «Դա մեր խնդիրների խնդիրն է: Մեր պետութեան զօրացման գրաւականն է, որ մենք կարողանանք տէրը մնալ այն բոլորի, ինչ ունենք եւ զարգացնենք: Եւ այս գաղափարախօսութիւնն է, որ պէտք է դրուի ցանկացած իշխանութեան տնտեսական քաղաքականութեան հիմքում: Վարչապետ Փաշինեանը տարբեր առիթներով յայտարարել է, բայց յայտարարելը հերիք չէ, պէտք է այն ունենալ քաղաքականութեան հիմքում», դիտել տուաւ ան:

«Համագործակցութիւն յանուն արդարութեան եւ խաղաղութեան» համաժողովին իսլամ մասնակիցներուն Շուշիի մզկիթ այցելելը, ըստ Մանոյեանի, կարեւոր քաղաքական դրուագ էր: «Շուշիի մզկիթի բացումը երէկ էր, բայց մինչեւ բացումը իրենց համար մզկիթի դուռը բացեցին, նրանք տեսան: Բոլորն էլ հասկանում են, որ Արցախի հարցը ոչ թէ քրիստոնեայ-իսլամ հակամարտութիւն է, այլ Ադրբեջան-Ղարաբաղ խնդիրն է, եւ իրենք՝ որպէս մարդու իրաւունքների պաշտպանութեան կողմնակիցներ, աջակցում են Արցախի ինքնորոշման իրաւունքի իրացմանը», շեշտեց ան։

Անդրադառնալով Ղարաբաղեան տագնապի լուծման՝ Կիրօ Մանոյեան ըսաւ, որ եթէ նկատի ունենանք, թէ ինչ ձեւով Ատրպէյճանի նախագահը ելոյթ ունեցաւ եւ ինչպիսի պատասխան ստացաւ Հայաստանի վարչապետէն, կը կարծեմ, կարելի չէ ակնկալել, որ որեւէ առաջընթաց պիտի արձանագրուի Արցախեան հարցի կարգաւորման մէջ։

Ան ընդգծեց, որ պէտք է առաջնահերթութիւն համարել պետականութեան հզօրացումը, քանի որ իրավիճակը ծանրանալու պարագային Հայաստանն իր յոյսը պէտք է ինքն իր վրայ դնէ:

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top