18 Տարիքը Չամբողջացուցած Աղջիկները Բռնաբարող Եւ Անոնց Հետ Ամուսնացող Տղամարդոց Կրնան Ներում Շնորհել Թուրքիոյ Մէջ

1227haroutsassounian

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ

 

1227haroutsassounianԱնցեալ շաբաթ, բրիտանական «Ինտիփենտընթ» թերթը հրապարակեց անհաւատալի յօդուած մը4 «Ամուսնացիր Քեզ Բռնաբարողին Հետ» Օրինագիծը Օրէնսդիրներու Կողմէ Կը Ներկայացուի Թուրքիոյ Մէջ» վերնագիրով:

Կարծես միջնադարէն հնչող նիւթ մը ըլլայ այս: Եթէ Թուրքիոյ խորհրդարանը հաստատէ զայն, սպասուող օրէնքը «թոյլ պիտի տայ, որ տղամարդիկ, որոնք կը մեղադրուին 18 տարիքը չամբողջացուցած աղջիկներու հետ սեռային յարաբերութիւններ ունենալու յանցանքով՝ խուսափին պատիժէ, եթէ անոնք ամուսնանան իրենց զոհերուն հետ», կը յայտնէ «Ինտիփենտընթ»ը:

Թուրք կիներու իրաւունքներու պաշտպանները զայրացած են, որ այսպիսի ամօթալի օրինագիծ մը կրնայ օրէնքի վերածուիլ «արդի» Թուրքիոյ մէջ: Քննադատները կը պնդեն, որ նախատեսուած օրէնքը «ոչ միայն կ՛օրինականացնէ մանուկներու ամուսնութիւնը եւ բռնաբարութիւնները, այլեւ ճամբայ կը բանայ փոքրերու նկատմամբ բռնութիւններու եւ սեռային շահագործման», կը գրէ «Ինտիփենտընթ»ը: Ընդդիմադիր քրտամէտ  Ժողովուրդներու ժողովրավարական կուսակցութիւնը (HDP) դէմ է այս օրինագիծին:

«Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան (ՄԱԿ) գործակալութիւնները մտավախութիւն յայտնեցին, որ այս օրինագիծին հիման վրայ լայն կարելիութիւններ կը ստեղծուին մանուկներու նկատմամբ բռնութիւն գործադրելու, իսկ զոհերը կը դառնան առաւել եւս խոցելի՝ իրենց վրայ յարձակողներուն կողմէ լրացուցիչ բռնութեան եւ տառապանքներու ենթարկուելու իմաստով», կը տեղեկացնէ «Ինտիփենտընթ»ը:

2016ին ներկայացուած նման օրինագիծ մը մերժուած էր Թուրքիոյ խորհրդարանին կողմէ‘ ամբողջ աշխարհի կիներու իրաւունքներու պաշտպաններու քննադատութիւնները ստանալէ ետք: Այդ օրէնքը ներում կը շնորհէր միայն այն տղամարդոց, որոնք երիտասարդ աղջիկներու հետ սեռային յարաբերութիւն ունեցած են «առանց ուժի կամ սպառնալիքի»:

Քանի մը երկիրներու մէջ ընդունուած են նման օրէնքներ՝ «ընտանիքին պատիւը» պաշտպանելու եւ ապահովելու նպատակով: Սակայն, շարք մը այլ երկիրներ, ինչպէս՝ Եգիպտոս, Յորդանան, Լիբանան, Մարոք, Թունիս եւ Պաղեստին, որոնք ունէին նման առարկելի օրէնքներ, վերջին տարիներուն չեղեալ յայտարարեցին զանոնք:

«Ինտիփենտընթ»ը կը մէջբերէ կիներու իրաւունքներու պաշտպան Սուատ Ապու-Տայայի «ցն-ցող» խօսքերը, ըստ որոնց քաղաքական գործիչները կը փորձեն ընդունիլ օրինագիծ մը, որ «անպատժելիութիւն կ՛ապահովէ մեղաւորներուն՝ մանուկներու սեռային շահագործման գծով»:

«Ես կ՛ողջունեմ կիներու իրաւունքներու պաշտպաններուն խիզախ աշխատանքը Թուրքիոյ մէջ. անոնք կ՛ընդդիմանան այս խտրական օրինագիծին եւ հանդէս կու գան ընդդէմ յետադիմական ուժերու, որոնք կը ձգտին ջնջել ներկայի իրաւական պաշտպանութիւնը աղջիկներու: Նման՝ «ամուսնացիր քեզ բռնաբարողին հետ» իրաւական դրոյթներ եղած են Միջին Արեւելքի եւ Հիւսիսային Ափրիկէի երկիրներու օրէնսգիրքերուն մէջ: Եգիպտոսի, Յորդանանի, Լիբանանի, Մարոքի, Թունիսի եւ Պաղեստինի մէջ կիներու իրաւունքներու պաշտպաններու եւ օրէնսդիրներու կողմէ տարիներ շարունակ տարուող քարոզարշաւներու շնորհիւ, վերջին տարիներուն բոլորն ալ հեռացուցին այդ սողանցքները: Կիներու իրաւունքներու եւ անոնց պաշտպանութեան վնաս հասցնող օրէնսդրութիւնը ընդունելու փոխարէն, թուրք օրէնսդիրները պէտք է նկատի առնեն նշեալ յառաջընթացները՝ սեռային խտրական օրէնքները ջնջելու գծով»,  «Ինտիփենտընթ»ին ըսաւ Սուատ Ապու Տայա:

Թէեւ Թուրքիոյ մէջ ամուսնութեան օրինական տարիքը 18ն է, թրքական «Տէյլի Նիուզ»ը կը մէջբերէ Թուրքիոյ խորհրդարանին մէջ Հանրապետական ժողովրդային կուսակցութեան (CHP) անդամ Թեքին Պինկէօլի հետեւեալ խօսքը. «Վերջին տասը տարիներուն, ընդհանուր հաշիւով 482 հազար 908 անչափահաս կիներ ամուսնացած են: Թուրքիոյ մէջ կիներուն 26 տոկոսը ամուսնացած է մինչեւ 18 տարեկան հասնիլը: Անոնց տասը տոկոսը ծննդաբերած է մինչեւ 18 տարեկան ըլլալը, իսկ վերջին վեց տարիներուն 142 հազար 298 անչափահաս մայրեր արձանագրուած են: Այդ աղջնակներուն մեծ մասը ամուսնացած է կրօնական արարողութեամբ: 2002էն ի վեր անչափահաս աղջիկները ծնած են ընդհանուր առմամբ 440 հազար մանուկ: Թիւը՝ մինչեւ 15 տարեկան կիներու, որոնք ծննդաբերած են սեռային բռնութեան ենթարկուելէ ետք, եղած է 15 հազար 937»։

«Ինտիփենտընթ»ը կը յայտնէ, որ «Թուրքիոյ մէջ տարածուած է կիներու եւ աղջիկներու նկատմամբ բռնութիւնը. ըստ ՄԱԿի տուեալներուն՝ թուրք կիներուն 38 տոկոսը իր զուգընկերոջ կողմէ ենթարկուած է ֆիզիքական կամ սեռային բռնութեան: «Մենք կը դադրեցնենք կինասպանդը» անունով քարոզչական խումբին հաշիւներով՝ 2017ին, 409 կիներ սպաննուած են իրենց զուգընկերներուն կամ ընտանիքի անդամի մը կողմէ, բան մը, որ կտրուկ աճած է չորս տարի առաջ եղած 237 թիւին հետ համեմատած:

Այդ ընթացքին, Թուրքիոյ նախագահ Ռեչեփ Թայիփ Էրտողան կիներու իրաւունքները պաշտպանելու փոխարէն, հանդէս եկած է կիներուն դերը թերագնահատող յայտարարութիւններով: 2014ին տեղի ունեցած հանդիպման մը ընթացքին, Էրտողան ներկաներուն ըսած էր հետեւեալը. «Դուք չէք կրնար հաւասարութեան նշան դնել կիներուն եւ տղամարդոց միջեւ: Այդ կը հակասէ բնութեան»: 2016ին Էրտողան նաեւ յորդորած էր կիները, որ առնուազն երեք երեխայ ունենան եւ պնդած է, որ կնոջ կեանքը «թերի» է, եթէ ան չի վերարտադրեր: «Այն կինը, որ կ՛ըսէ‘ «քանի որ ես կ՛աշխատիմ, մայր պիտի չըլլամ», իրականութեան մէջ կը հերքէ իր կանացիութիւնը», ըսած էր Էրտողան՝ աւելցնելով. «Մայրութիւնը մերժող կինը, որ հեռու կը մնայ տունէն, որքան ալ յաջողակ ըլլայ իր աշխատանքի կեանքին մէջ, թերի է»:

Յոյս ունիմ, որ անչափահաս աղջիկները բռնաբարելէ ետք անոնց հետ ամուսնացող տղամարդոց ներում շնորհող օրէնքը կը մերժուի: Որովհետեւ Թուրքիոյ խորհրդարանի անդամներուն մեծամասնութիւնը կապ ունի նախագահ Էրտողանի Արդարութիւն եւ բարգաւաճում կուսակցութեան հետ (AKP), հետեւաբար, նախագահը կրնայ դիւրութեամբ կանգնեցնել այս օրինագիծին ներկայացումը խորհրդարանին: Սակայն, յայտնի չէ, թէ նախագահը ի՛նչ պիտի ընէ, որովհետեւ ան ներքին եւ արտաքին հարցերու գծով որդեգրած է բազմաթիւ դիրքորոշումներ, որոնք կը հակասեն Թուրքիոյ եւ թուրք ժողովուրդի շահերուն:

Ինչպէս բազմաթիւ առիթներով ականատես եղած ենք, այս հարցով եւս կը նկատենք, որ Էրտողան կը նախընտրէ սիրաշահիլ իր արմատական հետեւորդները, քան ճիշդ վարուիլը։

 

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈԻՆԵԱՆ

«Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր

 

Արեւելահայերէնի թարգմանեց՝

ՌՈՒԶԱՆՆԱ ԱՒԱԳԵԱՆ

Արեւմտահայերէնի վերածեց՝

ՍԵԴԱ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top