«Եթէ Ձեռքէդ Գայ…»

Church2

ՀԱՅ ԵԿԵՂԵՑԻՆ ԵՒ ՀԱՅ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴԸ ԴԷՄ ԱՌ ԴԷՄ

 

ԳՐԻԳՈՐ ԵՊՍ. ՉԻՖԹՃԵԱՆ

Ամէն մարդ ամէն գործի ատակ չէ՛: Բազմատաղանդ անձնաւորութիւններ եղած են, կան եւ դեռ ալ պիտի յայտնուին մարդկային կեանքին մէջ: Սակայն, առհասարակ մարդ էակը սահմանափակ կարողութիւններով կը բնորոշուի արդարօրէն, որովհետեւ անկատար էակ մըն է յարաբերաբար ամենակարող Աստուծոյ: Մարդը, որուն «իմացածը երբեմն իրեն չի՛ բաւեր», ինչպէս կ՛ըսէ ժողովրդային առածը, սակայն, ինչպէս մէկ այլ ժողովրդային առած կ՛ըսէ՝ «իր գլուխէն մեծ գործերու ձեռնամուխ կ՛ըլլայ»:

Հակառակ վերոյիշեալ իրողութեան՝ մարդու կարողութեանց սահմանափակ ըլլալուն, քիչ չէ՛ թիւը նաեւ արկածախնդիրներուն: «Բախտ փորձել»ու սովորութիւնը ո՛չ միայն տարածուած է, այլեւ երբեմն քաջալերուած՝ ընկերներու, բարեկամներու, երբեմն փորձառուներու կողմէ, տեսնելով անձի մը կրած ձախորդութիւնները: Նման դրական քայլ մը կրնայ նաեւ ենթական զարտուղի ճամբաներ առաջնորդել, ո՛չ ուղիղ միջոցներով դրամ շահելու, ուրիշները կեղեքելով հարստութիւն դիզելու եւ գողութեան արարքներով իր կեղծ փառքը կերտելու:

Ըսինք արդէն, որ ամէն մարդ ամէն գործի ատակ չէ՛: Ասկէ բացի, կան մարդիկ որ միաժամանակ երկու գործ կատարելու ատակ չեն: Անոնց, երբ գործ մը յանձնարարուի եւ մի քանի ժամ, կամ մի քանի օր յետոյ երկրորդ մը տրուի, խնդրելով կը խնդրեն՝ նախ մէկը աւարտել եւ ապա միւսին անցնիլ: Բացայայտօրէն անոնք կը խոստովանին թէ երկու գործ միասին չեն կրնար յաջողցնել: Դեռ եթէ կարենան անոնցմէ մէկը յաջողցնել…:

Չափազանց սահմանափակ կարողութիւններով մարդոցմէ կարելի չէ՛ աւելին սպասել: Սակայն կան նաեւ կարող անձեր ալ, որոնք կեդրոնացումով աշխատելու վարժութիւն ունին: Անոնք բծախնդիր բնաւորութեան տէր ըլլալով, կ՛ուզեն գործ մը կամ կատարեալ ընել, եւ կամ բնա՛ւ չնախաձեռնել ատոր: Մէկը, որուն կարեւոր գործ մը վստահուած էր եւ յաջորդ օր երկրորդը յանձնարարուեցաւ, յանկարծ վրդոված ըսաւ. «Կը խանգարուիմ». եւ չընդունեց երկրորդը, վերոյիշեալ բառերով առարկելով որ իր կեդրոնացումը կը ցրուի եւ չի՛ կրնար ի կատար ածել իրեն տրուած առաջին գործը, եթէ պատահի որ երկրորդ մըն ալ պահանջուի իրմէ:

Բծախնդիր անձնաւորութիւններէն բացի կան դանդաղ մտածողները եւ գործողները, որոնք ծուլութենէն քիչ մը բարձր աստիճանի վրայ կը գտնուին: Ասոնք կ՛ուզեն գործ մը յաջողեցնել, սակայն արագ գործելն ու գործը գլուխ հանելը «իրենց ձեռքը չէ՛», ինչպէս դարձեալ կ՛ըսէ ժողովրդային առածը,: Չափազանց սահմանափակ կարողութեամբ անձեր են ասոնք, որոնք երբեմն խոնարհաբար ալ կ՛ընդունին իրենց կարողութեան համեստ աստիճանը:

Վերոյիշեալներուն հակառակ, կան ամէն ինչի ձեռնամուխ եղողները, որոնք մէկէ աւելի գործեր միաժամանակ կատարելու փափաք ունենալով, միջամուխ կը դառնան նոյնիսկ իրենց չիմացած աշխատանքներու կատարման գործին: Պատահած է, որ ասոնք իրենց ստանձնած գործերէն ոմանք կիսատ թողեն, ուրիշները՝ թերութեամբ յանձնեն գործատիրոջ, ոմանք ալ առանց սկսած ըլլալու վերադարձնեն յանձնարարողին: Ասոնց շարքին կարելի է հանդիպիլ բազմաթիւ մեծախօսիկներու, ամբարտաւաններու, ինքնահաւաններու, մեծամիտներու եւ նմաններուն, որոնց տեսակէտով, մրջիւնի մը կռնակին կարելի է տեղադրել լեռ մը, եւ այն փոխադրել ծովի մէկ ափէն միւսը:

 

Խրատատու բարեկամներ եւ իսկապէս անոնց բարին փափաքող ծանօթներ երկար-բարակ խրատներ կու տան, եղբայրական խօսքեր կ՛արտասանեն, համոզիչ նախադասութիւններով ու համոզկեր բարեմաղթանքներով կ՛ուզեն շեղել զանոնք իրենց մեծ որոշումներէն, բայց դժբախտաբար յաճախ չեն յաջողիր…: Երիտասարդական տարիքը, երբեմն մանկութեան ստացած դաստիարակութիւնը եւ այլ ազդակներ պատճառ կը դառնան, որ այս մարդիկ յամառին իրենց որոշումներուն վրայ մնալ եւ նոյնիսկ եթէ ձախողին, «լա՛ւ ըրի» ըսելով կ՛արդարացնեն իրենց ձախորդութիւնը:

Մարդ էակին ստանձնած գործերուն լաւագոյնը՝ ուրիշին կատարուած բարեգործութիւնն է, պարզ բառերով՝ լաւութիւնը: Բարոյական այս բարձր աստիճանը գիտակցութեան բարձր մակարդակ կը պահանջէ, որ «ամէն մարդու գործը չէ՛», ինչպէս կ՛ըսէ ժողովրդական առածը: Ամէն մարդ բարիք չի՛ կրնար գործել: Մասնագիտութեան հարց չէ՛ ասիկա, այլ հոգեւոր ու բարոյական դաստիարակութեան խնդիր, որ աստուածային օրհնութեամբ ու ծնողներու բարի շունչով սերունդէ սերունդ փոխանցուող ներքին անդիմադրելի մղում մըն է:

Ծերունի վաստակաշատ բարեկամս իր փորձառութենէն պատմելով կ՛ըսէր, թէ բարեգործութիւն կատարած պահուն աստուածատուր երկնային ուժ մը կը զգար իր մէջ, որ հոգեկան շատ մե՜ծ բաւարարութիւն կու տար իրեն: Անշուշտ խօսքը կը վերաբերէր գաղտնաբար կատարուած բարեգործութեան: Ինչքա՜ն լուռ ու անձայն բարեգործներ կան աշխարհի երեսին, որոնց ինքնութեան պիտի ծանօթանանք Դատաստանին օրը: Մարդիկ, որոնց անունը չգիտցան ո՛չ մեծերը, ո՛չ ալ փոքրերը: Մարդիկ, որոնց անունը ո՛չ մէկ տեղ գրուեցաւ, ո՛չ մէկ պատի, ո՛չ մէկ էջի վրայ, սակայն այդ անուններուն ամէն մէկ տառը ոսկիով դրոշմուած է այն մարդոց սրտերուն ու մտքերուն մէջ, որոնք այդ բարեգործութեան պտուղները կը ճաշակեն:

Կեանքի երեւոյթները եւ մարդ էակի վարքագիծը միշտ ունին իրենց հականիշները: Ինչպէս կայ լաւը, այնպէս ալ կայ վատը: Ոմանք այնպէս կը խորհին, որ աշխարհի բոլոր մարդիկ բարի կ՛ըլլան: Այդպէս ստեղծուած են, սակայն իր ազատ կամքով, մարդը կրնայ դէպի չարը թեքուիլ: Ուրեմն, բարիին դիմաց կայ նաեւ չարը, այնպէս ինչպէս սեւին դիմաց՝ սպիտակը:

Չարիք գործելն ալ սովորութեան խնդիր կը դառնայ ժամանակի ընթացքին: Ամէն ինչ վարժութեան հարց է այս կեանքին մէջ: Բնաւորութիւնները կրնան օգնել մեզի, սակայն առօրեայ վարժութեան ուժը աւելի զօրաւոր է, որովհետեւ սովորական կը դարձնէ որեւիցէ արարք, որուն դիմադրելը դժուար կ՛ըլլայ:

Բարոյագիտութիւնը, կրօններու կատարած բարոյախօսութեամբ աւելի զօրացած, նմանին լաւութիւն ընել կը յորդորէ: Բոլորն ալ կը լսեն տրուած պատգամները, քարոզները, խրատները, դասաւանդութիւնները եւ բոլորն ալ վերիվարոյ կը հասկնան ըսուածներուն իմաստը: Սակայն քանի՞ հոգի կը կիրարկէ իր կեանքին ընթացքին զանոնք: Մի՛շտ քիչերը: Յոռետեսութիւն չէ՛ այս, այլ՝ իրատեսութիւն: Ուրեմն, նոյն բարոյագիտութիւնը, քաջատեղեակ ըլլալով իր բարոյախօսութեան ունեցած մասնակի ազդեցութեան, միջին ելք մը կը փնտռէ, հաւասարակշռելու համար իրավիճակը:

Քաջածանօթ ըլլալով այն իրողութեան, որ լաւութիւն ընելը ամէն մարդու գործ չէ՛, բարոյագիտութիւնը կը փորձէ համոզել մարդ էակը, ըսելով. «Լաւութիւն եթէ չես կրնար ընել՝ խնդիր չէ՛: Բայց եթէ ձեռքէդ գայ՝ վատութիւն մի՛ ըներ ուրիշին»:

Մարդկային փոխյարաբերական կեանքի ոսկի կանոններէն մէկն է այս, որ իսակապէս կրնայ չարը արգելակելու հզօր ուժով յայտնուիլ հանրութեան կեանքին մէջ: Դո՛ւն ալ, եթէ բարեգործ չե՛ս, լաւութիւն ընելու ատակ չե՛ս, գէթ փորձէ՛, եթէ ձեռքէդ գայ՝ վատութի՛ւն չընել:

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top