Ճեմարանի 90ամեակը` Քաղաքի Հայ Սքուլականի Աչքերով

DARON

ՏԱՐՕՆ ՏԷՐ ԽԱՉԱՏՈՒՐԵԱՆ

 

DARONԱյն անձիքը, որոնք ծանօթ են Լիբանանի նախա-քաղաքացիական պատերազմի օրերուն, վառ կերպով պիտի յիշեն, թէ որքանո՛վ այդ ժամանակաշրջանի Զոքաք Պլաթի Համազգայինի Նշան Փալանճեան Ճեմարանը, եւ անկէ աշխարհագրականօրէն ո՛չ շատ հեռու գտնուող Քանթարիի Հայ Աւետարանական քոլեճը (իմա՝ Քաղաքի Հայ Սքուլը), իւրաքանչիւրը իր 800-1000 աշակերտութեամբ, իր ուսման բարձր մակարդակով, եւ այլ առաւելութիւններով կը գրաւէին Լիբանանի Հայ վարժարաններուն պատուանդանը(*): Անշուշտ, նո՛յնպէս ո՛չ շատ հեռու կար ՀԲԸՄի Յովակիմեան-Մանուկեանը, որ նաեւ կը փորձէր մրցիլ այս երկու առաջատարներուն հետ, բայց այդ ուրիշ նիւթ:

Նաեւ անոնք, որոնք կը յիշեն օրուան Ճեմարանն ու Քաղաքի Հայ Սքուլը, անկասկած որ կը մտաբերեն այս երկու վարժարաններու մրցակցութիւնն ու զիրենք բնութագրող տարբերակումները, երբ հարցերը վերաբերէին ուսումնական մեթոտներուն, ազգային-կրօնական դաստիարակութեան մօտեցումներուն, տիսիբլինի մեկնաբանութեանց, ազատական ընդ պահպանողական կենցաղավարական փախումներուն, մարզական խաղերու մրցակցութեան, կեանքի փիլիսոփայութեան, եւլն:

Այդ իսկ պատճառով որոշակիօրէն զարտուղի կրնայ թուիլ, որ Քաղաքի Հայ Սքուլական մըն է հո’ս, որ կ’անդրադառնայ Ճեմարանի 90ամեակին:

Նախ ըսեմ, որ իբրեւ ՀԱԳականներ, մենք զմեզ չստորադասելով հանդերձ, ակնածանքով կը դիտէինք Ճեմարանը: Մեզմէ անոնք որոնք դաշնակցական էին ՀԱԳի մէջ, կամ ՀՅԴի գաղափարախօսութեան համակիրներ, գիտէինք, որ Լեւոն Շանթի, Վահան Փափազեանի (Կոմս), Սիմոն Վրացեանի եւ այլոց Ճեմարանը կրնար միա՛յն հպարտութեան շարժառիթ ստեղծել մեզի, հակառակ որ մեզի համար ան «միւս» դպրոցն էր: Նաեւ գիտէինք, որ ՀԱԳի մէջ առնուազն նոյնքա՛ն – եթէ ոչ աւելի – դժուար պիտի ըլլար դաշնակցական մեծնալ քան Դաշնակցութեան օրրան Ճեմարանէն ներս: Պէտք էր մենք ՀԱԳի մէջ լոստի ձուկի (salmon) նման սորվէինք լողալ տարբեր տեսակի ջուրերու մէջ, անուշ եւ աղի, եւ ալ խառն: Իսկ մեզմէ այն ՀԱԳականները, որոնք Դաշնակցականամիտ չէին, ձայնաւոր թէ անձայն կը գիտակցէին ու կ’անդրադառնային Ճեմարանի կոթողային իրողութեան, ու համասփիւռքեան անոր ստանցնած դերի կարեւորութեան:

Այս զգացումները մեզ կրկնապէս հարուստ ըլլալու տպաւորութիւնը կը թողնէին: Մէկ կողմէ ունէինք 1923ին հիմնուած մեր ՀԱԳը, որ աւետարանական իր նկարագիրով, իր Ա. Եկեղեցիով ու ամենօրեայ պաշտամունքներով, պահպանողական ըլլալով մէկտեղ նորարարութիւն ջատագովող, ու գիտութիւններ ջամբող հաստատութիւնն էր: Նոյնպէս ունէինք Ճեմարանը, որ ՀՅԴի հովանիին տակ գործելուն առընթեր, լոյս կը սփռէր բոլորին անխտիր, Սփիւռք կերտելով, ուսման բարձր մակարդակ հովանաւորելով, կարծէք քիչ մը աւելի ազատամիտ մօտենալով ու աշակերտութեան մէջ նախաձեռնութեան ոգիին աւելո՛վ թափ տալով: Դաշնակցական մարդ եղիր, եւ հարուստ մի՛ զգար դուն զքեզ այս դրուածքին մէջ:

Իսկ երբ աւելցնենք այս բոլորին վրայ Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան ղեկավար սերունդով (Շանթ, եւ այլն) սկսած Ճեմարանի բազմատասնեակ տարիներու տնօրէն Հրաչ Տասնապետեանի, եւ ՀԱԳի աւելի քան յիսնամեայ տնօրէն Զաւէն Մսըրլեանի անհատականութիւններն ու անոնց ղեկավարած դպրոցներու հեռանկարային մօտեցումները, ապա այս երկու վարժարաններուն էութիւնն ու առաքելութիւնները աւելիո՛վ կ՛ամբողջացուին: Ու զաւեշտային ձեւով, եթէ աւելցնենք, որ ՀՄԸՄի կազմակերպած միջ-դպրոցական ԼԵՎԱՄի խաղերու Ճեմարան-ՀԱԳ գրեթէ ամէնամեայ աղջկանց ու տղոց պասքէթպոլի աւարտականները կը ստանային անհամեմատօրէն մեծ կարեւորութիւն եւ տարածք, ապա պատկերը բաւականին կ’ամբողջանայ: Եթէ յիշողութիւնս չդաւաճանէ զիս, ՀԱԳը մի՛շտ մէկ կէտով կը յաղթէր այս աւարտականներուն, 66-65: Հակառակ որ Ճեմարանական ընկերներս ճի՛շդ շրջուած արդիւնքն է որ կը յիշեն, անշուշտ ի նպաստ Ճեմարանի՝ 66-65:

Աւարտելու համար, կարծէք 60ականներու եւ 70ականներու Արեւմտեան Պէյրութի, կամ առհասարակ Պէյրութի հայկական պատմագրութեան մէկ կարեւոր գլուխը, կամ էջը, այս Ճեմարան-ՀԱԳ կառուցողական մրցակցութիւնն էր («ո՞վ աւելի թիւով աշակերտ յաջողցնելու է պետական քննութիւններուն», «ո՞վ աւելի մարդ բարձր համալսրաններ հասցուց»…), բայց նաեւ գրկբաց անոնց միջեւ գոյակցութիւնը եւ զիրար ընդունումը’ այնպէս ինչպէս որ անոնք էին: Մէկը միւսով հպարտանալով (լուռ թէ խօսուն), մէկը միւսով հզօրանալով, ինչու՞ չէ մէկը միւսին բարի նախանձելով – եթէ այդպէս բան կարելի էր: Մի՛շտ գիտակցելով որ վերջ ի վերջոյ, ազգն էր որ կը շահէր, հայկական Սփիւռքն էր որ կը կերտուէր, Լիբանանն ու լիբանանահայութիւնն էին որոնք կը փառքաւաճէին:

 

***

 

Տարիներու թաւալումով, ու պատերազմի հետեւանքներու բերմամբ, ՀԱԳէն ու Ճեմարանէն սերունդներ կամայ թէ ակամայ փոխադրուեցան Լիբանանէն դէպի նոր ափեր: Ամենուրէք Ճեմարանական ու Քաղաքի Հայսքուլական այս հասկացողութիւնը, փոխադարձ յարգանքը, ինչո՞ւ չէ ԼԵՎԱՄական մրցակցութիւնը, բայց նաեւ իւրաքանչիւրիս միւսին Դպրոցին հանդէպ ունեցած ակնածանքը մնացին խարսխուած մեր մէջ: Որովհետւ իւրաքանչիւրս գիտէինք թէ’ մեր ունեցածը, եւ թէ միւսին ունեցածը:

90ամեայ տարեդարձդ շնորհաւոր վիթխարի Ճեմարան: Թո՛ղ որ ընթացքդ շարունակուի անխափան, ի սպաս Սփիւռքի նորահաս Հայ սերունդներու պատրաստութեան:

 

Լոս Անճելըս, Յունիս 2020

 

(*) Ճանչցուած վարժարաններու թիւը փոքր չէր: Նշենք «Հռիփսիմեանց»ը, Էշրէֆիէի Հայ Սքուլը (ԿԲՎ), «Մեսրոպեան»ը, եւ այլն:

 


Ծանօթ.-  Ճեմարանի նուիրահաւաքին մասնակցելու համար սեղմել հետեւեալ կապը` www.djemaran.edu.lb/donate


 

 

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top