Արժէքներ Ոտնահարելու Եւ Միջազգային Սկզբունքեր Անտեսելու Թուրքիոյ Վարքագիծը Կը Շարունակուի

0710Aram Sofia

0710Aram Sofia

ԱՐԱՄ Ա. ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԻՆ ՅԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹԻՒՆԸ

 

Քիչ առաջ համացանցի ճամբով իմացանք, թէ թրքական դատարանը որոշած է Կոստանդնուպոլսոյ յունաց Այա Սոֆիա պատմական Մայր Տաճարը վերածել մզկիթի։

Արդարեւ, 537 թուականին կառուցուած այս տաճարը բիւզանդական ճարտարապետական արուեստի գագաթը կը նկատուի։ Բիւզանդական կայսրութեան անկումով եւ Օսմանեան կայսրութեան գրաւումով, 1453ին տաճարը վերածուած էր մզկիթի եւ ապա, 1935ին՝ թանգարանի։

Անցնող օրերուն, եկեղեցիներու պետեր եւ ընդհանրապէս միջազգային շրջանակներ կոչ ուղղեցին Թուրքիոյ չդիմելու Այա Սոֆիան վերստին մզկիթի վերածելու քայլին եւ պահելու անոր ներկայ կարգավիճակը։ Հայ թէ օտար մամլոյ ներկայացուցիչներ ուզեցին Մեր տեսակէտը ունենալ այս մասին։ Մենք չուզեցինք կարծիք յայտնել՝ նախատեսելով թրքական դատարանին առնելիք որոշումին բնոյթը։ Կ՛ուզենք հետեւեալ ընդգծումները կատարել.

Առաջին, Թուրքիան իր նախագահին ներկայ նախաձեռնութեան ճամբով, հոգեւոր ու մշակութային արժէքներ ոտնահարելու, միջազգային օրէնքով ճշդուած սկզբունքներ անտեսելու եւ պատմութիւնը նենգափոխելու իր վարքագիծը փաստօրէն կը շարունակէ։

Երկրորդ, մեկնելով ներկայի եւ ապագայի իր ներքին թէ արտաքին շահերէն, ինչպէս նաեւ աշխարհաքաղաքական նպատակներէն, Թուրքիան նոյնիսկ կ՛անտեսէ իր հին թէ նոր բարեկամներու թելադրութիւնը։

Երրորդ, Թուրքիա իր այս որոշումով գիտակցօրէն կը հարուածէ քրիստոնեայ-իսլամ փոխադարձ յարգանքի ու վստահութեան վրայ հիմնուած համակեցութիւնը՝ տեղական, շրջանային ու միջազգային մակարդակներու վրայ, հակառակ այս գծով կատարուած զգուշացումներուն։

Չորրորդ, Թուրքիա իր ներկայ քայլով կու գայ անգամ մը եւս հաստատելու, թէ Արեւմուտքին եւ քրիստոնեայ համայնքներուն բացուելու իր ցոյց տուած նշանները կեղծ էին։

Հինգերորդ, ո՞ւր էին արեւմտեան աշխարհի ղեկավարները, քաղաքական թէ հոգեւոր, երբ Հայոց Ցեղասպանութենէն ետք հայ ժողովուրդին պատկանող հազարաւոր եկեղեցիներ ախոռներու, սրճարաններու, մզկիթներու եւ այլ հանրային վայրերու վերածուեցան…։

Այո՛, ցեղասպանութիւնը ա՛յլապէս կը շարունակուի նո՛յն ցեղասպանին կողմէ, աշխարհի լռութեան դիմաց։ Օսմանեան կայսրութեան այլամերժ գաղափարախօսութիւնը ա՛յլապէս կը թափանցէ ամէն տեղ՝ արաբական աշխարհէն սկսեալ մինչեւ արեւմտեան երկիրներ, աշխարհի լռութեան դիմաց։

 

ԱՐԱՄ Ա. ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

One Comment;

  1. Mardig Madenjian said:

    Թուրքիա շատ վարպետ է պատմութիւնը նենգափոխելու մէջ: Վարպետ Սինանը թուրք կը նրկայցնեն: Հիթթիթները թուրքերէ սեռած կը յայտարարեն. Յոյն Ակամեմնոնը կը ներկայացնեն որպէս թուրք, որպէս Աղա Մէմնուն: Թուրքիոյ քարտեսին մէջ բազմահարիւր գիւղեր ու քաղաքներ անուն փոխած են պարզապէս պատմութիւնը նենգափոխելու համար: Իսկ Այա Սոֆիան այսօր որպէս մզկիթ գործածելուն պատճառը նոյնն է. մի քանի տասնեակ տարիներ ետք զայն թրքական արուես պիտի ներկայացնեն: Քսան կամ 30 տարիներ ետք ո՞վ պիտի յիշէ թէ Այա Սոֆիա Յունական գլուխ գործոց է, ինչպէս որ Հայստանը կը ներակայացուի որպէս Թուրքիա:

Leave a Reply to Mardig Madenjian Cancel reply

*

Top