Պեկինը Թուրքիային Յիշեցրել Է Արարատը

BADALYAN-LRAKIR-0804

BADALYAN-LRAKIR-0804

ՅԱԿՈԲ ԲԱԴԱԼԵԱՆ

Տաւուշի սահմանագօտում ադրբեջանական սադրանքին ի պատասխան հայկական զինուժի պատժիչ հարուածը եւ դրա արդիւնքում ստեղծուած նոր ռազմա-քաղաքական իրադրութիւնը անմիջապէս արժանացաւ ուժային կենտրոնների ուշադրութեանը: Այդ գործողութիւններից յետոյ Հայաստանի պաշտպանութեան նախարարի եւ ԶՈՒ ԳՇ պետի հիւրերն էին Հայաստանում Իրանի, ԱՄՆ, Ռուսաստանի, Ֆրանսիայի դեսպանները, որոնք թերեւս փորձում էին ամբողջացնել ստեղծուած իրավիճակի ռազմա-քաղաքական ընդգրկումը:

Այդ համատեքստում յատկանշական է Չինաստանի դեսպանի «բացակայութիւնը» այդ շարքում, թէեւ դեսպանը գործնականում «վերջին դիւանագէտն» էր, որին հանդիպեց Հայաստանի պաշտպանութեան նախարարը Ադրբեջանի սադրանքից եւ պատժիչ ասիմետրիկ (անհամաչափ- Խմբ.) հարուածից առաջ:

Յուլիսի 9ին Չինաստանի դեսպանն այցելել էր պաշտպանութեան նախարարութիւն եւ հանդիպում ունեցել նախարար Տօնոյեանի հետ, քննարկելով երկկողմ եւ ռեգիոնալ (շրջանային- Խմբ.)  նշանակութեան անվտանգային հարցեր: Չի բացառւում, որ այդ հանդիպումը լիովին գոհացրել է Պեկինին, Տաւուշից յետոյ նոր հարցեր չունենալու համար: Աւելին, Տաւուշն ըստ ամենայնի Չինաստանի համար ամբողջացրել է պատասխանները:

Իսկ դրանք Պեկինի համար կարեւոր են, հաշուի առնելով մի շարք հանգամանքներ, կապուած Չինաստանի աշխարհակարգային դերի փոփոխութեան հետ: Ներկայումս Պեկինն այլեւս ոչ թէ յաւակնում, այլ ամրանում է երկրորդ բեւեռի դերում: Այդ դերն անշուշտ նշանակելու է մեծ հետաքրքրութիւն նաեւ Կովկասում, իսկ այդ հետաքրքրութիւնն իրացնելու այլ հարթութիւն, քան Հայաստանի անվտանգային համակարգը, Պեկինի համար գործնականում չկայ: Բանն այն է, որ դրա «այլընտրանքը» թուրքական համակարգն է: Կովկասում կայ անվտանգային սկզբունքային երկու համակարգ՝ թուրքական կամ ռուս-թուրքական, եւ հայկական, որտեղ Ռուսաստանը եւս կայ, սակայն դեռեւս բազմաթիւ ռազմավարական հարցականներով:

Իրավիճակի գնահատման մասին է վկայում այն, որ Չինաստանը Երեւանում կառուցում է եւրասիական տարածութիւնում Մոսկուայից յետոյ մեծութեամբ երկրորդ իր դեսպանատունը, ինչը նշանակում է, որ Պեկինը Հայաստանում իր դեսպանատունը դիտարկում է բաւական լայն գործառութային շրջանակում: 2019 թուականի Մայիսին Չինաստանի նախագահ Սի Ծինպինը Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի հետ հանդիպմանն աննախադէպ շեշտադրումներով ակնարկեց հայկական հարցի հանդէպ Պեկինի ուշադրութեան մասին: Թուրքիային Պեկինն այդ մասին ակնարկեց մօտ մէկ տարի անց՝ կորոնավիրուսի համաճարակի օրերին Հայաստան առաքուած մարդասիրական օգնութեան արկղերի վրայ գրելով Արարատի մասին, ինչը յարուցել էր Անկարայի դժգոհութիւնը:

Չինաստանը Հայաստանի համար կարեւոր գործընկերներից մէկն է թուրքական սպառնալիքի զսպման այն ռազմավարական խնդրում, որի մասին օրերս յայտարարեց Նիկոլ Փաշինեանը, ակնարկելով, որ եղած ռուսական առանցքով ձեւաչափերը այդ խնդրի համար այլեւս բաւարար չեն: Ընդ որում, այդ հանգամանքի գուցէ էքզիստենցիալ (գոյութենական- Խմբ.), այսպէս ասած խորհրդանշական արձանագրումը թերեւս մօտ մէկ տարի առաջ Յունիսին էր՝ Սանկտ-Պետերբուրգի տնտեսական ֆորումի բեմում, որտեղ առաջին դէմքի մակարդակով էին Ռուսաստանը, Չինաստաննն ու Հայաստանը, խորհրդանշելով եւրասիական տարածքում ուժային յարաբերակցութեան վերափոխման ընթացքը: Ի դէպ, այդ իմաստով յատկանշական է տաւուշեան ադրբեջանական սադրանքի ֆօնին ՌԴ ԱԳՆ խօսնակի խորհրդաւոր գրառումը՝ «Պակասում է Սանկտ-Պետերբուրգի տնտեսական ֆորումն ու «տապը» Բաքւում, դէ դուք հասկացաք»:

Բարդ է ի հարկէ ասել, թէ Յուլիսի կէսին յատկապէս ինչն է պակասում տիկին Մարիային, բայց Ռուսաստանին Կովկասում իրապէս պակասում է կամ Արեւմուտքը, կամ Չինաստանը՝ թուրքական էքսպանսիայի (ծաւալապաշտութեան- Խմբ.) ռազմա-քաղաքական զսպման համար: Մէկ տարի առաջ Սանկտ-Պետերբուրգի ֆորումը թերեւս վկայում էր, որ Մոսկուան պատրաստ է դիտարկել Չինաստանի տարբերակը: Թէեւ, չի բացառւում, որ այդ տարբերակը դիտարկում են ԱՄՆ ու Չինաստանը՝ վերաբաժանելով միջազգային այն անվտանգային գօտիները, որոնք Ռուսաստանի պատասխանատուութեան տակ են:

Հայաստանի համար ռազմավարական խնդիր է Կովկասի հայկական անվտանգային համակարգում իր հերթին կարողանալ բազմավեկտոր (բազմաճիւղ- Խմբ.) աշխատանքով բաժանել գործընկերային դերերը՝ Հայաստանի պատասխանատուութեան առանցքով, բազմակողմ փոխադարձութեան սկզբունքով:

 

«ԼՐԱԳԻՐ»

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top