Նուիրական Օրը

Վանեցի Պետոյի, Մարտիկի եւ Աւետիսեանի հոգիները հանգիստ չունեցան իրենց նահատակութենէն ետք, մինչեւ որ հասաւ Յուլիս 25, 1897 թուականը:

Վանի ինքնապաշտպանութեան համար իրենց զէնքերը միացուցած արմենական, հնչակեան ու դաշնակցական խումբերը, իրենց խմբապետներուն ղեկավարութեամբ, զոհ գացին թրքական դաւադիր խաղին, որուն անմիջական մեղսակից հանդիսացած էր քրտական Մազրիկ ցեղախումբը:

Նորածին հայկական յեղափոխութեան համար դառն դաս մըն էր այս «խոստումին» հաւատք ընծայելը: Ու այս դասը ինչքան որ ուսանելի եղաւ հայութեան համար, Խանասորով արտայայտուած իր դաժանութեան մէջ նոյնքան ալ արդար եղաւ մազրիկցիներուն համար:

Արդար անոր համար, որ յստակ պատգամ մը փոխանցուեցաւ բոլորին, թէ հայը այլեւս անտէր-անօգնական չէ, որ կարելի չէ ըստ կամս վարուիլ անոր հետ: Իսկ այս պատգամը, որպէսզի առաւելագոյն յստակութիւնը ունենար, պէտք է ըլլար առաւելագոյն չափով դաժան: Դաժան, բայց ոչ անմարդկային: Առ այս, Շապուհի կանանոցը գերի բռնելէ ետք զայն ապահով Տիզբոն ուղարկած Մուշեղ Մամիկոնեանի նման, դաշնակցական ղեկավարութիւնը յստակօրէն կը հրահանգէր ֆետայիներուն՝ «Կանանց երբեք ձեռք տալու չէ վրիժառու քաջ ֆիտան»:

Այս պատճառով էր, որ գնդակները «կարկուտի» նման տեղացին Խանասորի դաշտին մէջ:

Խանասորի ծրագրի ուղեղն ու ոգին հանդիսացող Նիկոլ Դուման կը պնդէր, որ եթէ ուժ ցոյց չես տար, այն ատեն մարդիկ պատրաստ են քեզ յօշոտելու, տալով դանակի ու դմակի օրինակը:

Այսօր ուժ հասկացողութիւնը այլեւս միայն պողպատին ու զէնքին չ’առնչուիր: Ուժ է նաե՛ւ գիտութիւնը, նաե՛ւ արհեստագիտութիւնը, նաե՛ւ տնտեսութիւնը, բայց մանաւանդ՝ այս բոլորը համադրելու հնարամտութիւնը: Բայց եւ այնպէս, Դումանի թելադրանքը իր էութենէն ոչինչ կորսնցուցած է: Տիեզերական ճշմարտութիւն է: Օղ՝ բոլորիս ականջներուն, եթէ հետամուտ ենք մեր ազգային իտէալներու:

Այնպէս որ, երբ յաջորդ անգամ այցելէք Արցախ, դէպի Գանձասար տանող հիւսիս-հարաւ ճամբուն վրայ պիտի գտնէք նախկին Ղշլաղ, այժմ Ծաղկաշատ կոչուող գիւղը: Հոն կայ մեծ հայդուկ Նիկոլ Դումանի տունը՝ թանգարանի վերածուած, այցելեցէք հոն եւ յիշեցէք թէ՛ իր պատգամը եւ թէ «նուիրական այս օրը»՝ Յուլիս ամսու 25ը:

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top