ԱԶԳԱՅԻՆ ԱՌԱՉՆՈՐԴԱՐԱՆԻ ՆԱԽԱՁԵՌՆՈՒԹԵԱՄԲ Խրիմեան Հայրիկի Անժամանցելի Պատգամը Յուշող Հանդիսութիւն

Բոլոր անոնք, որոնք ներկայ եղան Ազգային առաջնորդարանին կողմէ Խրիմեան Հայրիկի վախճանման 100րդ տարեդարձին նուիրուած յիշատակի ձեռնարկին, վկայեցին, թէ Խրիմեան Հայրիկները ինչո՛ւ անմահ են, անժամանցելի պատգամի վերածուած անոնց կեանքին ու գործին պատմութիւնը կը վերապրին ու պիտի շարունակեն վերապրիլ ազատատենչ ու հաւատացեալ իւրաքանչիւր հայու կամքին ու հոգիին մէջ։

Խրիմեան Հայրիկի յիշատակին նուիրուած հանդիսութիւնը, որ կազմակերպուած էր Ազգ. առաջնորդարանի Առաքելութեան տարածման յանձնախումբին կողմէ, տեղի ունեցաւ Երեքշաբթի, 27 Նոյեմբեր 2007ի երեկոյեան ժամը 7։30ին, Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ մէջ, հովանաւորութեամբ եւ նախագահութեամբ թեմի առաջնորդ Մուշեղ արք. Մարտիրոսեանի ու ներկայութեամբ Կրօնական ժողովի, Ազգային վարչութեան, ծխական շրջաններու ժողովականութեան ներկայացուցիչներուն, ինչպէս նաեւ աւելի քան 500 հայորդիներու։ Ֆիզիքապէս իր ժողովուրդէն ու աշխարհէն բաժնուելէ 100 տարի ետք, մեծանուն եկեղեցականն ու յեղափոխականը իր ոգեղէն ներկայութեամբ համախմբած էր իր պատգամին հաւատարիմներու հոծ բազմութիւն մը. անոր ոգեղէն ներկայութիւնը արտայայտութիւն գտաւ յայտագիրի գեղարուեստական թէ բանախօսութեան ու պատգամի բաժիններուն ընդմէջէն։

«ԶԱՐԹՕՆՔԻ ՌԱՀՎԻՐԱՅ»

Հանդիսութիւնը սկսաւ առաջնորդ սրբազան հօր ու հոգեւորականաց դասուն եկեղեցի մուտքով ու Տէրունական աղօթքի հաւաքական արտասանութեամբ։ Հանդիսավար Թամար Սէրայտարեան իր բացման խօսքին մէջ վեր առաւ Աստուծոյ հաւատացեալ ծառայ ու մեր Զարթօնքին առաջատար մէկ ռահվիրան ըլլալու Խրիմեան Հայրիկի արժանիքները, նշելով,որ ան մեր պատմութեան մէջ անուն ձգած է հաւասարապէս իբրեւ կրօնական առաջնորդ, ազատատենչութեան ու իրաւունքի պաշտպան, գրող ու մանաւանդ ժողովուրդին ծառայող անձնաւորութիւն, մեծ դաստիարակ. անոր պատգամները այսօր ալ կը շարունակեն դաստիարակչական իրենց դերը։ Ան մանաւանդ վեր առաւ Աստուածաշունչին հաւատարմութեան Հայրիկին գործունէութիւնը, որ զինք դրած էր ժողովուրդին ծառայութեան ու առաջնորդութեան ճշգրիտ ուղիին վրայ։

Թամար Սէրայտարեան ձեռնհասօրէն վարեց յայտագիրը, Հայրիկին մասին նշանաւոր գրողներէ մէջբերումներով համեմելով իր խօսքն ու ներկայացումը։

«Ի ԽՆԴԻՐ ՀԱՅՈՒԹԵԱՆ ԻՐԱՒՈՒՆՔԻՆ»

Բանախօսն էր Ազգ. առաջնորդարանի Քրիստոնէական դաստիարակութեան բաժանմունքի վարիչներէն Պարթեւ վրդ. Կիւլիւմեան։

Իբրեւ հիմք օգտագործելով Խրիմեան Հայրիկի կեանքին ու գործունէութեան իրերայաջորդ հանգրուանները, հայր սուրբը վարակիչ ու մագնիսացնող ձեւով ներկայացուց Մկրտիչ Խրիմեանի ուրուագիծը, սկսելով անոր մանկութենէն, հասնելու համար Էջմիածնայ Ս. աթոռի գահակալութեան հանգրուանները։

Հայր Պարթեւ առաջին հերթին անդրադարձաւ Մկրտիչ Խրիմեանի մանկութեան ու պատանութեան տարիներուն, ուսումնատենչ ու նորարարութիւններու հետամուտ երիտասարդին ու անոր կանուխ գործունէութեան, որոնք անցած են իր ծննդավայրին՝ Վանի մէջ։ Ապագայ «Հայրիկ»ը ընտանիք կազմելէ ետք գացած է Պոլիս, ուսման ծարաւով Եւրոպա անցնելու դիտաւորութեամբ, սակայն դժուարութեանց հանդիպելով, մնացած է այդ օրերու Սփիւռքի մայրաքաղաքը, դարձած է ուսուցիչ ու պանդուխտներու օգնութեան փութացող ծառայող։ Ապա, քանի մը տարիներու շրջագայութենէ ետք, ծննդավայր վերադարձին, դիմագրաւած է կեանքի առաջին մեծ դժբախտութիւնը. անոր կինն ու մանկահասակ աղջիկը մահացած էին։ Մկրտիչ Խրիմեան կը դառնայ կուսակրօն վարդապետ ու կը մտնէ Հայց. եկեղեցւոյ ծառայութեան, սակայն առաջին իսկ քայլերէն՝ բարելաւում բերելու անոր խրոխտ կեցուածքն ու նախաձեռնութիւնները զինք դէմ յանդիման կը դնեն դժուարութիւններու, որոնք կը կրկնուին նաեւ հետագայ հանգրուաններու։ Անոր կեանքի յաջորդ հանգրուանները կը կազմեն Վարագայ եւ այլ վանքներու վանահայրութիւնը, թերթերու հրատարակութիւնը, Հայաստանի հողին վրայ արդիական մօտեցումով հայկական առաջին դպրոցի եւ առաջին տպարանի հաստատումը, աւելի ուշ նաեւ՝ Պոլսոյ պատրիարքութեան պատասխանատու պաշտօնին ստանձնումն ու սուլթանական իշխանութեան կողմէ անոր դէմ շղթայազերծուած հալածանքները, աքսոր, այս բոլորին կողքին ու զուգահեռ՝ իրերայաջորդ հրատարակութիւններ՝ կրօնական ներշնչումով ու ազգային դաստիարակչական խորքով հատորներ, որոնք մերթ ընթերցողը կը մղեն աստուածաշնչային խորհրդածութիւններու եւ դաստիարակութեան, սակայն նաեւ կը թելադրեն հայրենասիրութեան, աշխատանքի ու հայրենի հողին կառչիլ, անոր հետ «ամուսնանալ»։

Քաջասիրտ, պահանջատէր ու արդարատենչ Խրիմեան Հայրիկի քաղաքական գործունէութիւնը եւս կարեւորութեամբ բերուեցաւ լուսարձակի տակ։ Անկախ՝ պատրիարքութեան օրերուն անոր պայքարունակ կեցուածքներէն, բանախօս հայր սուրբը տպաւորիչ պատումով ու նոյնինքն Հայրիկին խօսքերէն մէջբերումներով նկարագրեց անոր Պերլին ուղեւորութիւնը, 1878ի խորհրդաժողովին մասնակցութիւնն ու անկէ վերադարձին՝ նշանաւոր Երկաթէ Շերեփի առակին պատգամը։ Աստուծոյ խօսքին քարոզիչը էր նաեւ ժողովուրդի իրաւունքներուն պաշտպանը, զայն արդար ինքնապաշտպանութեան մղողը ու մեր յեղափոխական պայքարը հունաւորողը։

Խրիմեան Հայրիկի ազատատենչութեան ու պահանջատիրութեան արի պայքարը չէր սահմանափակուած միայն Արեւմտեան Հայաստանի Դատին ծիրին մէջ, որովհետեւ ան, Ամենայն հայոց կաթողիկոս օծուելէն ետք ու անկէ առաջ, յաճախ դիմակալած է Ցարական Ռուսիոյ բռնադատութիւնները ու համահաւասար ուժգնութեամբ պայքարած է Հայաստանը հայաթափելու նենգ ծրագիրներուն դէմ։ Սուլթան Համիտի դէմ ծառացող մեծ առաջնորդը ամուր կերպով ընդդիմացած է Հայ եկեղեցւոյ կալուածները իւրացնելու եւ հայկական ուսումանարանները փակելու ցարական քաղաքականութեան դէմ ու ձախողութեան մատնած է զայն։ Այս իմաստով, Խրիմեան Հայրիկի ողջ կեանքը եղած է պայքար՝ բռնադատող կայսրութիւններուն, ինչպէս նաեւ՝ հայկական կեանքին տիրել փորձող խաւարամիտներուն դէմ։ Հայր սուրբը բազմաթիւ մանրապատումներով ներկայացուց այս բոլորը, գրաւելով ներկաներուն ունկն ու աչքը, Խրիմեանի անժամանցելի պատգամները փոխանցելով բոլորին։

Նշենք, որ յայտագիրի գեղարուեստական բաժինին մասնակցութիւն բերին Հերմինէ Ամիրեան (երգ), Միսաք Գայսերեան (երգ) եւ Արմինէ Տէրտէրեան (երգեհոն)։

«ԽՐԻՄԵԱՆ ՀԱՅՐԻԿԸ ՃԱՆՉՆԱԼՈՎ, ԶԱՍՏՈՒԱԾ ԱՒԵԼԻ ԿԸ ՍԻՐԵՆՔ»

Հանդիսութեան եզրափակիչ խօսքը արտասանեց առաջնորդ սրբազան հայրը, որ նախ գահատանքով արտայայտուեցաւ օրուան բանախօսին, գեղարուեստական բաժինի մասնակիցներուն եւ կազմակերպողներուն մասին։

Խօսելով այս ձեռնարկին շարժառիթին ու նպատակին մասին, առաջնորդ սրբազանը վեր առաւ Խրիմեան Հայրիկին կոթողական դէմք մը ըլլալու արժանիքները եւ ընդգծեց, որ զայն աւելի լաւ ճանչնալով, մենք աւելի կը սիրենք զԱստուած, որովհետեւ ան Աստուծոյ ծառայութիւնը կենսաւորած էր ժողովուրդին ու անոր իրաւունքներուն պաշտպանութեան իր նուիրումով։

Ան նկատել տուաւ, որ Խրիմեան Հայրիկի կեանքին ու գործին մօտէն ծանօթացողը կ՚անդրադառնայ, որ ան անվեհեր պայքարող մըն էր, հալածանքէ ու խաչէ չվախցող, այլ միշտ պատնէշի վրայ մնացող առաջնորդ։ Տաճարը մաքրագործող Քրիստոսի օրինակով, ան ալ պայքարի ելաւ բռնադատող ցարին դէմ ու արգելք եղաւ մեր եկեղեցական կալուածներուն գրաւման։ Ան ընդգծեց, որ Հայրիկին վախճանման 100ամեակը առիթ է վերանորոգելու անոր պատգամով մարմնաւորուած ուխտը, ընկրկումներ չունենալ մարտահրաւէրներու դիմաց, գնահատել եկեղեցական ու ազգային մեր սրբութիւնները եւ ներողամտութեան ճամբով ծառայել եկեղեցւոյ ու ժողովուրդին, Խրիմեանի ճամբով սիրել զԱստուած ու անոր կեանքի օրինակը որդեգրել իբրեւ ուղեցոյց։ «Վստահ եմ, որ անոր հոգին այս պահուս այս տաճարին մէջ կը սաւառնի. տարէք զայն ձեզի հետ ու առաջնորդուեցէք անոր օրինակով», եզրափակեց առաջնորդ սրբազանը։

Հանդիսութիւնը վերջ գտաւ առաջնորդ սրբազանին «Պահպանի»չով ու «Կիլիկիա»ի խմբերգումով։ Այնուհետեւ, ներկաները եկեղեցւոյ սրահին մէջ վայելեցին Տիկնանց միութեան կողմէ պատրաստուած հիւրասիրութիւնը։

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top