ՍԱՆ ՖՐԱՆՍԻՍՔՕ Ի՞նչ Գիրք Կայ Սեղանիս Վրայ

Շատ գեղեցիկ գաղափար մըն է իրաւաբան եւ հասարակական գործիչ Լեւոն Կիրակոսեանի կողմէ յղացուած ու «Ասպարէզ»ի կողմէ ընկալուած այն միտքը, թէ «ի՞նչ թերթ կամ գիրք կը կարդաս ազատ ժամերուդ». նոր տեսակի մտածում ու մօտեցում մըն է՝ հանրութեան մօտ հետաքրքրութիւն արթնցնելու ընթերցանութեան նկատմամբ, թէե՛ւ ամերիկեան այս թոհուբոհին ու վազվզուքին մէջ դժուար է ժամանակ գտնել կարդալու համար, բայց պէտք է ժամանակը գտնել եւ կարդալ, կարդալը հաճելի է, կարդալը օգտակար է, կարդալը հոգեկան ու մտային սնունդ է՝ հացի չափ կարեւոր:

Յարգելի խմբագիր Ասպարէզ օրաթերթի,

Թէ ես ի՞նչ կը կարդամ, կարդացած բաներս այլազան են, եւ ընդհանրապէս ի՛նչ որ ձեռքս անցնի կը կարդամ, անպայման որ կուտ կորկոտ մը կայ մէջը, քանի որ տպուելու արժանացած է. զանազան գիրքերու ու թերթերու կողքին նաեւ կը հետեւիմ գիտութեան բերած բարիքներէն համացանց ըսուածին, կը շրջագայիմ գրեթէ հայկական բոլոր թերթերը ձրիաբար, «խեղճ հայրս Ազդակ օրաթերթը փոխ կ’առնէր դրացի «ճաշարան Լութվիկ»էն, դրամի չգոյութեան պատճառաւ». կը կարդամ նաեւ լուսանկարչական ամսաթերթեր. այս բոլորին կողքին երկար տարիներէ ի վեր բաժանորդ եմ նաեւ Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան պաշտօնական ամսագիր «Հասկ»ին, որ իմ նախասիրած հրատարակութիւններէն մէկն է, եւ որ իսկապէս հոգեկան գոհացում կու տայ ինծի իր բովանդակութեամբ ու արտաքին գեղեցկութեամբ:

«Ասպարէզ»ի ընթերցողներէն չեմ գիտեր քանի հոգի «Հասկ» կը կարդայ, բայց կ’արժէ հոս մէջբերում մը ընել՝ ընդհանուր գաղափար մը տալու, եւ մասնաւորաբար հոգեկան գոհացում տալու համար «Ասպարէզ»ի աշխատակիցներէն Պօղոս Գուբելեանին, որ «Ասպարէզ»ի 26 Օգոստոսի թիւին մէջ բարձրաձայն կը կոչէ, Հայաստանի գրողներու համահայկական համագումարին ընթացքին. «Սփիւռքի մէջ, վերջին անգամ ե՞րբ մշակութային կազմակերպութիւն մը, կամ կրօնական հաստատութիւն մը յայտնի գրողի մը գրական գործերը հրատարակեց, պատկերը դժբախտաբար սահմռկեցուցիչ է. որպէս 2000 տարուան կեանք ունեցող եկեղեցական հաստատութիւն, հայ դրամատիրոջ բացարձակ վստահութիւնը կը վայելէ ան եւ դրամական նուիրատուութիւններու առիւծի բաժինը անոր հասցէագրուած է: Ի դէպ, հայ գիրի ու գրականութեան ամբողջապէս թիկունք կանգնելու մարտահրաւէրին ընդառաջելու տեղ, մեր կղերները յաճախ մրցումի ելած են, թէ ո՞ր մէկը միւսէն աւելի շքեղ ու մարմարապատ առաջնորդարաններ ու աղօթատեղիներ պիտի կառուցէ, թող Աստուծոյ տունը կառուցեն, ինչքա՛ն շքեղ, այդքա՛ն լաւ, սակայն չմոռնան նաեւ իրենց եկամուտէն գոնէ մաս մը հայ գիրի ու մշակոյթի գոյատեւման ճիգերուն յատկացնելու, հայ կղերին վիճակուած է գործուն դերակատարութիւն ունենալ հայ գրականութեան վերածնունդին մէջ»:

Ես «Հասկ» կարդալով այդքան ալ յուսախաբ չեմ, որովհետեւ Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան տպարանը ծոյլ նստած չէ. թափանցենք «Հասկ»ի խորքերը՝ տեսնելու, թէ ի՛նչ կը կատարուի հոն. «Հասկ»ի 5 Մայիս, 2008 թիւին մէջ կը կարդամ. «Հրամանաւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոս Արամ Ա. վեհափառ հայրապետին, 2008ին, Անթիլիասի հայոց կաթողիկոսութեան տպարանէն լոյս տեսաւ հայ լեզուի նուիրուած «ՕՐՀՆԵՐԳՈՒԹԻՒՆ ՄԵԾԱՍՔԱՆՉԻՆ» խորագրեալ հատորը, զոր կազմեց եւ խմբագրեց Սարգիս Կիրակոսեան: Իր յառաջաբանին մէջ խմբագիրը կ’ըսէ, թէ Արամ Ա. վեհափառ հայրապետը հայրապետական յատուկ կոնդակով 2007 տարին կոչեց «Հայ Լեզուի Տարի»: Կ’ըսէ, թէ վեհափառ հայրապետը մեծաշուք հանդիսութեամբ նշելու համար հայ լեզուի տարին, եղած է նախաձեռնողը եւ մղիչ ուժը վերոյիշեալ ծաւալուն հատորին հրատարակութեան. վեհափառը կ’ըսէ նաեւ, թէ հայ լեզուն կ’երաշխաւորէ մեր գոյութիւնը՝ ամրակուռ հիմերու վրայ հաստատելով մեր ազգային ինքնութիւնը»:

«Օրհներգութիւն Մեծասքանչին» ծաւալուն հատորը կը բաղկանայ եօթը մասերէ, «Արեւմտահայերէն բանաստեղծութիւններ», «Արեւելահայերէն բանաստեղծութիւններ», «Արեւմտահայերէն արձակ գրութիւններ», «Արեւելահայերէն արձակ գրութիւններ», «Արեւմտահայ գրողներ՝ հայ լեզուի մասին», «Արեւելահայ գրողներ՝ հայ լեզուի մասին» եւ «Օտար գրողներ՝ հայ լեզուի մասին»: Հոս կ’արժէ քանի մը մէջբերումներ ընել հայ լեզուի մասին գրողներու գոհար մտածումներէն նմոյշներ:

Նշան Պէշիկթաշլեան կ’ըսէ. «Քանի մը հայերէն բառերով անհիւրընկալ վայրերն անգամ կրնանք վերածել Հայաստանի: Ադամանդէ սանդուխ է հայ լեզուն, որուն միջոցաւ հայոց դպրութեան մշակները կը բարձրանան դէպի անմահութիւն»: Ան կը մաղթէ, որ տարածուի ամէնուրեք հայ լեզուի արքայութիւնը, որպէսզի անոր դրախտային մթնոլորտին մէջ բանաստեղծները յօրինեն երկնային մեղեդիներ եւ մատենագիրները հարստացնեն հայ լեզուն գեղարուեստական նորայայտ իրագործումներով:

Շաւարշ Նարդունի կատուի մը խորհրդանշական պատկերով կ’արտայայտէ իր կարօտը հայ լեզուին հանդէպ: Ան կ’ըսէ, թէ պայմաններու բերումով, որոշ ժամանակ մը հեռու մնալով հայկական միջավայրէ, չէ կրցած խօսիլ հայերէն. սակայն գիշեր մը, երազին մէջ կը տեսնէ կատու մը իր ճանկերուն մէջ հայերէն տառեր պարունակող թուղթի կտոր մը բզկտած պահուն, այս արարքը այնքան խոր ընդվզում կը յառաջացնէ Նարդունիի հոգւոյն մէջ, որ իսկո՛յն կը վիճի կատուին հետ հայերէն լեզուով:

Այս գրութեան հիմնական մտածումը այն է, թէ Նարդունի օտար ոստանի մը մէջ զրկուած ըլլալով հայու հետ զրուցելու հնարաւորութենէն՝ խորապէս մխիթարուած կը զգայ ինքզինք երազին մէջ հայերէն խօսելով, ինչ փոյթ թէ կատուի մը հետ: Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Գարեգին Բ. հայրապետը, Անթիլիասի մայրավանքին մէջ Հայ գիրքին նուիրուած ցուցահանդէսի օրը, իր խօսքին մէջ կ’ըսէ. «Հայ գիրքը կը հանդիսանայ պատիւը իւրաքանչիւր հայուն. հայ գիրքը սահմանուած չէ մնալու գրատան մը մէջ, այլ՝ անոր հարազատ տեղը հայ տունն է, ու իւրաքանչիւր հայ ընթերցող պէտք է գուրգուրայ հայ գիրքին վրայ, իբրեւ անկորնչելի գանձը իր հոգեմտաւոր ապրումներուն»:

Ահաւասիկ, յարգելի խմբագիր, այսօրուան կարդացածս, որմէ ուզեցի բաժին մըն ալ տալ «Ասպարէզ»ի ընթերցողներուն:

Authors

Discussion Policy

Comments are welcomed and encouraged. Though you are fully responsible for the content you post, comments that include profanity, personal attacks or other inappropriate material will not be permitted. Asbarez reserves the right to block users who violate any of our posting standards and policies.

*

Top