«Սուրիոյ մէջ զարգացող ցաւալի դէպքերը բնականաբար խանգարած են կեանքի բնականոն ընթացքը: ՀՕՄի Կեդրոնական վարչութիւնը կը հաւատայ, որ վարժարաններու բնականոն գործունէութեան ապահովումը կարեւորագոյն երաշխիքն է հայ մատղաշ սերունդի առօրեան բնականոն հունի մէջ պահելու», յայտարարեց ՀՕՄի Կեդրոնական վարչութեան անդամ Զեփիւռ Է. Ռէիսեան:

ՀՕՄի Կեդրոնական վարչութեան ատենապետ Վիգի Մարաշլեան յաւելեալ բացատրութիւն տուաւ ծրագիրի մասին՝ շեշտելով, որ միութիւնը ժամանակ մը առաջ անդրադարձած էր, որ Սուրիոյ դէպքերուն հետեւանքով տեղի հայութիւնը ընկերային եւ տնտեսական դժուար պայմաններու մէջ կրնայ յայտնուիլ: Յետ քննարկումներու, Կեդրոնական վարչութիւնը յարմար նկատած էր ՀՕՄի օժանդակութիւնը կեդրոնացնել սուրիահայ վարժարաններուն վրայ՝ շեշտելով, որ այդ օժանդակութիւնը յատկացուի «կարիքաւոր աշակերտներու կրթաթոշակներուն»: Այդպիսով, թէ՛ կարիքաւոր սուրիահայ ընտանիքներու բեռը կը թեթեւնայ, թէ՛ վարժարաններու գործունէութեան շարունակականութեան նպաստած կ՛ըլլայ ՀՕՄը:

«Մեծապէս գնահատելի է Կեդրոնական վարչութեան այսօրինակ ֆոնտի մը յառաջացման որոշումը», յայտնեց ՍՕԽի ատենապետ Աննա Տէր Յակոբեան: «Երկրին դիմագրաւած տնտեսական ծանր տագնապը ազդած է նաեւ հայ համայնքին վրայ. ՍՕԽի խնամատարական յանձնախումբէն նպաստ ստացող ընտանիքներու եւ կրթական ֆոնտի սաներու թիւը կրկնապատկուած է անցնող տարեշրջանին: Համոզուած ենք, որ մինչեւ յառաջիկայ Սեպտեմբեր ՀՕՄի աշխարհատարած միաւորները իրենց անկարելին կարելի պիտի դարձնեն՝ առաւելագոյն օժանդակութիւնը ցուցաբերելու սուրիահայ կրթական օճախներուն եւ այդ ճամբով՝ սուրիահայութեան: Կասկած չունինք, որ այլ կարիքներու պարագային եւս աշխարհասփիւռ հայութիւնն ու ՀՕՄի համահայկական ընտանիքը դարձեալ մեր կողքին պիտի կանգնին, դուրս գալու այս ճգնաժամէն», եզրակացուց ան:

«Սուրիահայ վարժարաններու օժանդակութեան ֆոնտ»ին նուիրատուութիւններ կարելի է կատարել ՀՕՄի բոլո՛ր տեղական մասնաճիւղերուն ու շրջանային պատասխանատու մարմիններուն, ինչպէս նաեւ ՀՕՄի կայքէջի (http://www.ars1910.org) ճամբով: Բոլոր նուիրատուութիւնները պիտի պահուին ՀՕՄի Կեդրոնական վարչութեան մօտ, եւ 2012-2013 դպրոցական տարեշրջանի նախօրեակին պիտի փոխանցուին Սուրիահայ Օգնութեան Խաչին, անոր տնօրինումով յատկացուելու համար տեղի հայկական վարժարաններուն, թեթեւցնելու համար սուրիահայ ծնողքին բեռը:

Լուսանկարները՝ ՐԱՖՖԻ ՅԱԿՈԲԵԱՆի

ԿԼԵՆՏԷՅԼ.- Հայ Դատի թելեթոնի նախապատրաստական ձեռնարկներու ծիրին մէջ, Հինգշաբթի, Մայիս 17ի երեկոյեան, իւրայատուկ ձեռնարկ մը տեղի ունեցաւ Կլենտէյլի «Ֆենիշիա» ճաշարանին մէջ, ուր առաջնորդ Մուշեղ արք. Մարտիրոսեան, յանուն Արամ Ա. կաթողիկոսին, «Կիլիկեան Ասպետ»ի շքանշանով պատուեց ազգային բարերար ու բազմամեայ գործիչ Մանաս Պուճիքեանը։

Հայ Դատի յանձնախումբն ու «Ասպարէզ» օրաթերթի խմբագրութիւնը, միացեալ նախաձեռնութեամբ մը, ընթրիքի երեկոյ մը կազմակերպած էին՝ ի պատիւ ազնիւ հայորդիին, անոր ծննդեան 80րդ տարեդարձին առիթով։ Յայտագիրը ունէր անակնկալի բաժին մը՝ պարգեւատրումը։ Արդարեւ, ընդառաջելով Հայ Դատի յանձնախումբի փափաքին՝ առաջնորդ սրբազանը եւ Ազգ. վարչութիւնը խնդրամատոյց եղած էին վեհափառ հայրապետին, որպէսզի պարգեւատրէ բարերարը։

Յանուն Հայ Դատի յանձնախումբին ու «Ասպարէզ»ին, խօսք առին Րաֆֆի Համբարեան ու Աբօ Պօղիկեան, լուսարձակի տակ բերելով Մանաս Պուճիքեանի տասնամեակներու ծառայութիւնները եւ բարեսիրտ գործերը։

Սրբազանը իր խօսքին մէջ դրուատիքով անդրադարձաւ պարգեւատրեալ հայորդիին կեանքի ասպարէզին՝ վեր առնելով անոր բարերարի ընթացքը եւ զայն բնորոշելով իբրեւ հայ ազգի ու անոր Դատին համեստ զինուոր։ Առաջնորդը շեշտեց, որ ազգային կեանքին ու կազմակերպութեանց գործօն ծառայութիւններուն կողքին, ան իր լումայէն բաժին հանած է Ազգ. առաջնորդարանին, Հայ Դատին, մեր միութիւններուն ու կազմակերպութիւններուն, որոնց ծառայած է անդամակցելով մարմիններու եւ գործող միաւորներու։

Առաջնորդը ապա յայտարարեց, որ վեհափառը, ընդառաջելով խնդրանքին՝ «Կիլիկեան Ասպետ»ի շքանշան շնորհած է Մանաս Պուճիքեանին։ Առ այդ, առաջնորդը, յանուն վեհափառ հայրապետին, Մանաս Պուճիքեանի կուրծքը զարդարեց շքանշանով:

Երեկոյի ընթացքին օրուան մեծարեալի մասին իրենց սրտի խօսքը փոխանցեցին իր տարիներու ընկերները, որոնց շարքին Վարուժան Գունտաքճեանը, տոքթ. Շահէ Շահպազեանը, դոկտ. Վիգէն Յովսէփեանը, Ժանօ Թիթիզեանը, Սարգիս Կիտցինեանը, Վահան Կարպուշեանը: Վարուժանը քակեց յիշողութիւններու կծիկը, պատմելով Մանասի կեանքէն հաճելի եւ յուզիչ դրուագներ, որոնց մասնակից եղած էին ներկայ բարեկամներու մեծամասնութիւնը:

Քեսպացի բարեկամներու խումբը «Զարթիր լաօ» երգով կատարեց ծիսական իւրայատուկ արարողութիւնը:

Խօսք առաւ նաեւ ինքը՝ մեծարեալը, շնորհակալութիւն յայտնելով երեկոյի մասնակցիներուն, որոնք փոխան տարեդարձի նուէրի, Հայ Դատի թելեթոնին կատարած էին իրենց «ներդրում»ը:

]]> http://asbarez.com/arm/131419/feed/ 0 http://asbarez.com/arm/131416/ http://asbarez.com/arm/131416/#comments Thu, 24 May 2012 23:35:45 +0000 Asbarez Staff http://asbarez.com/arm/?p=131416

Թուրքիոյ մէջ լոյս տեսած է Պիննազ Օների Հայոց Ցեղասպանութեան մասին պատմող «Ետին Մնացածները» գիրքը:

Ըստ «Ակօս» թերթին՝ գիրքին մէջ կը պատմուի, թէ ինչպէս 1915ի ընթացքին տեղահանուած հայերէն ոմանք իրենց աղջիկ զաւակներուն կեանքը փրկելու համար, իրենց բարեկամ թուրք ընտանիքներուն յանձնած են զանոնք:

«Օներ ըսած է, որ իր վրայ շատ ազդած են այն մայրերուն պատմութիւնները, որոնք ստիպուած եղած են իրենց զաւակները ձգելու եւ թողած գացած են՝ անոնց կեանքը փրկելու համար», կը գրէ «Ակօս»:

«Մօր համար զաւակին թողնելը մահէն ալ վատ է: Միայն մայրը կը հասկնայ ուրիշ մօր մը զգացածը: Երեխայէն բաժնուելու ցաւը միայն մայրերը կրնան զգալ», կը յայտնէ Պիննազ Օներ:

Այն հարցումին, թէ ինչո՞ւ գրել այդ գիրքը, Օներ պատասխանած է. «Մայրերու՝ իրենց զաւակները ձգել-երթալու պատմութիւնը, շատ ծանր ազդեցութիւն ունեցաւ վրաս: Զգայուն ամէն անձ կ՛ազդուի այդ պատմութիւններէն»:

Վէպին մէջ կը պատմուի, թէ Ուրֆայի Քայալըք գիւղին մէջ, 1915ի Օգոստոսին սկսած «մահուան եր»չէն առաջ, որոշ ընտանիքներ՝ ստիպուած՝ իրենց ետին ձգած են իրենց 16 աղջիկները: Աւելի ուշ, մանկահասակ աղջիկները ստիպած են ամուսնանալու տարիքով իրենցմէ շատ աւելի մեծ տղամարդոց հետ, եւ բռնի իսլամացուցած են զանոնք: «Այսինքն՝ ոչ թէ պատմած եմ այն մասին, թէ այդ երեխաները ինչպէ՛ս փրկուեցան, այլ այն մասին, թէ ինչպէ՛ս իրենց ինքնութենէն կտրուելով՝ հոգեպէս ոչնչացան», կ՛ըսէ հեղինակը:

«Այս կարեւոր յաջողութեան շնորհիւ, Փիլիկօղլու իրաւունք շահեցաւ Թուրքիան ներկայացնելու աշխարհի երիտասարդական ախոյեանութեան ընթացքին։ Փիլիկօղլու երկիրի միակ մարզիկն է, որ երիտասարդներու դասաւորման մէջ Թուրքիոյ մեծերու լիկի ախոյեանի տիտղոսն ալ շահեցաւ», կը գրէ «Մարմարա» օրաթերթը։

Քրիստին Տինչգայըքճը ծնած է 1995ին ու դուստրն է Պոլսոյ հայ համայնքին կողմէ սիրուած դերասաններէն Գրիգոր Տինչգայըքճըի։

«Քրիստինի մօտ թատրոնի նկատմամբ սէրը սերմանուած է իր հօր՝ Գրիգոր Տինչգայըքճըի կողմէ։ Փոքր տարիքին ան մաս կազմած է Սօսի Ճնտոյեանի «Փաթիլ» մանկական թատերախումբին, ու տարուէ տարի զարգացուցած է իր ընդունակութիւնները՝ դերասանական աշխարհէն ներս», կը գրէ «Մարմարա»ն՝ աւելցնելով. «Անցեալ երկու տարիներուն, ան «Սեն Միշել» վարժարանի թատերական ակումբէն ներս, Մեհմետ Քալքանի գլխաւորութեամբ դերեր ստանձնած էր՝ «Սատանաներու կաթսայ» եւ «Ծեր կնոջ մը այցելութիւնը» անուն թատերախաղերուն մէջ»։

Քրիստին Տինչգայըքճը այս թատերաշրջանին կը մասնակցի նաեւ Մխիթարեան Սանուց միութեան պատանեկան թատերախումբի գործունէութեան ու յառաջիկայ օրերուն բեմ պիտի բարձրանայ «Յղի» թատերախաղով։

ԱՆԹԻԼԻԱՍ.- Երկուշաբթի 21 Մայիսի առաւօտուն, Ազգային առաջնորդարանի «Էմիլ Յակոբեան» դահլիճին մէջ, Արամ Ա. վեհափառ հայրապետին հետ հանդիպեցան Թաւրիզի բոլոր հայկական միութիւններու եւ կազմակերպութիւններու անդամները: Լսելէ ետք կաթողիկոսական փոխանորդին ներածականը՝ միութիւններու եւ կազմակերպութիւններու աշխոյժ գործունէութեան մասին, հայրապետը իր ուրախութիւնը յայտնեց, որ հոգեւոր, մշակութային, բարեսիրական ու մարզական բնագաւառներէ ներս, թեմական կառոյցները եւ միութիւնները կը շարունակեն իրենց առոյգ գործունէութիւնը՝ ծառայելով մեր ժողովուրդին: Վեհափառը ծանօթացաւ իւրաքանչիւր միութեան ու կազմակերպութեան վարչական աշխատանքին, իր թելադրութիւնները կատարեց եւ տուաւ իր հայրական յորդորները, ապա մեկնեցաւ æուլֆա քաղաքը, Ս. Ստեփանոս Նախավկայ վանքը, կատարելու համար անոր վերանորոգուած զանգակատան օծումը: Դէպի վանք ուղեւորութեան ճամբուն վրայ, վեհափառը կանգ առաւ Ազգային գերեզմանատուն եւ «Հոգւոց» արտասանեց Ատրպատականի Հայոց թեմի նախկին առաջնորդ Նշան եպս. Թօփուզեանի շիրիմին:

Առաւօտ կանուխէն արդէն ժողովուրդը հանրակառքերով հասած էր վանք եւ պատրաստ՝ դիմաւորութեան: Հայրապետը իր շքախումբով ժամանելով պատմական վանքը՝ ծափողջոյններով դիմաւորուեցաւ ժողովուրդին կողմէ եւ «Հրաշափառ» շարականի երգեցողութեամբ մուտք գործեց տաճար:

Կանոնական աղօթքէն ետք, բարի գալստեան խօսք ուղղեց թեմի կաթողիկոսական փոխանորդ Գրիգոր Ծ. վրդ. Չիֆթճեանը, որ անդրադարձաւ վանքի պատմութեան, մատենագիրներէն վկայութիւններ մէջբերեց անոր կառուցման եւ դարերու ընթացքին կատարուած վերանորոգութիւններուն մասին: Ան ըսաւ, որ «այս օրը եւս պատմական օր է, երբ վերանորոգեալ զանգակատան օծումը կը կատարուի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ վեհափառ հայրապետ Արամ Ա. կաթողիկոսի ձեռամբ, որ մեր թեմին տուած իր հովուապետական այցելութեան ծիրին մէջ, ուխտաւորաբար կ՛այցելէ այս դարաւոր վանքը»:

Այնուհետեւ թափօրը ուղղուեցաւ վանքի զանգակատան վարի մասը, ուր տեղի ունեցաւ ջուրով եւ գինիով լուացումը այն չորս սիւներուն, որոնք օծուեցան վեհափառ հայրապետին սուրբ աջով:

Ապա, վեհափառը Ս. Ստեփանոս նախավկայի մասունքը պարփակող Ս. աջով օրհնեց ներկայ բազմութիւնը եւ իր հայրապետական պատգամը ուղղեց անոնց. «Ատրպատականի Հայոց թեմի այս վանքը, ինչպէս նաեւ Ս. Թադէն ու բոլոր միւս սրբավայրերը, հաւատքի արտայայտութիւններ են, որոնք դարեր շարունակ մեր ժողովուրդին մէջ քրիստոնէական հաւատքը կենդանի պահեցին: Այս վկայարանները հաւատքի, համայն աշխարհի հայութեան համար իրենց նշանակութիւնը ունին: Ուստի պէտք է միշտ գուրգուրանք անոնց, կենդանի պահենք հինէն եկող աւանդութիւնները այս վանքերուն ու սրբատեղիներուն նկատմամբ, եւ մեր այցելութիւններով, մեր աղօթքներով, մեր ուխտերով ու հոգածութեամբ, պահպանենք զանոնք կորուստէ», շեշտեց վեհափառ հայրապետը:

«Հայր Մեր»ի հաւաքական երգեցողութեան ընթացքին ղօղանջեց վանքին հնադարեան զանգը՝ յիշեցնելով անցած դարերու վանահայրերու եւ վանականներու խորունկ աղօթքն ու մաղթանքը առ Աստուած: Ս. Ստեփանոսի վանքին մէջ կարճ հանգիստէ ետք, հայրապետը իր շքախումբով ուղղուեցաւ Ուրմիա քաղաքը:

Զոյգ տօներուն առիթով, Կիրակի, Մայիս 27ին, Ս. պատարագ եւ համապատասխան արարողութիւններ տեղի պիտի ունենան Արեւմտեան թեմի բոլոր եկեղեցիներուն մէջ։ Տնօրինութեամբ առաջնորդ Մուշեղ արք. Մարտիրոսեանի, յընթացս Ս. պատարագի տեղի պիտի ունենայ Հանրապետական մաղթանք եւ հայկական Եռագոյն դրօշի օրհնութիւն, իսկ յաւարտ Ս. պատարագի, հոգեհանգստեան պաշտօն պիտի կատարուի Սարդարապատի, Ղարաքիլիսէի, Բաշ Ապարանի եւ Հանրապետութեան կերտման համար մղուած բոլոր հերոսամարտերուն ընթացքին ինկած նահատակներու յիշատակին։

Ժողովուրդը հրաւիրուած է ներկայ ըլլալու արարողութեանց ու վերանորոգելու հայրենիքին հանդէպ հաւատարմութեան ուխտը։

ԿԼԵՆՏԷՅԼ.- Քալիֆորնիոյ համալսարանի Լոս Անճելըսի մասնաճիւղի (UCLA) Հայագիտական ուսմանց ամպիոնի բարեկամներու ընկերակցութիւնը կը տեղեկացնէ, թէ Չորեքշաբթի, Մայիս 30ին, երեկոյեան ժամը 7ին, Կլենտէյլի հանրային գրադարանի սրահին մէջ (222 East Harvard Street, Glendale, CA 91205) տեղի պիտի ունենայ ամպիոնի չորս աւարտական ուսանողներու ուսումնասիրութեանց հանրային ներկայացումը:

Հետեւեալ չորս ուսանողները պիտի ներկայացնեն իրենց ուսումնասիրութիւնները. Շուշան Կարապետեան (Հայերէնի օգտագործման եւ դասաւանդման մասին), Արա Սողոմոնեան (Բեմադրիչ Ռուբէն Մամուլեանի մասին), Լիանա Վարդանեան (Հայկական վէպի զարգացումը եւ անոր դերակատարութիւնը Արեւելահայ գրականութեան մէջ՝ Ցեղասպանութեան նիւթին արծարծման հարցով) եւ Շի Լանկ (Սայաթ Նովայի շուրջ ուսումնասիրութեանց վերաքննարկում):

Ներակայացուած նիւթերը ուսանողներուն աւարտական թէզերը պիտի ըլլան:

Ներկայացումներուն պիտի ընկերանան լուսանկարներու ցուցադրութիւն: Տեղի պիտի ունենայ նաեւ հիւրասիրութիւն:

Յաւելեալ տեղեկութեանց համար, դիմել (310) 275-2767, (818) 548-3288 կամ (818) 952-1058 թիւերուն:

«Ֆերահեան» ազգ. վարժարանէն ներս Մայիս ամիսը յատկանշուեցաւ Ամերիկայի Հայ Դատի յանձնախումբին կազմակերպած Թելեթոնով, որ տեղի ունեցաւ Կիրակի, Մայիս 20, 2012ին: Նոյնը կատարուեցաւ նաեւ «Գապայեան» նախակրթարանէն եւ «Աշխէն Փիլաւճեան» մանկամսուրէն ներս: Մեծ ու փոքր, իրենց կարելիութեան չափով պիտի նպաստէին Թելեթոնին:

Ինչպէս գաղութը, նոյնպէս եւ «Ֆերահեան»ի ծնողները, իրենց նուիրատուութիւններով մասնակցեցան դրամահաւաքին: Հայ Դատի ամիս ըլլալու կողքին, Մայիս ամիսը կը յատկանշուէր նաեւ իբրեւ Մայիսեան անկախութեան եւ Սփիւռքի մէջ շարունակուող պայքարի ամիս:

Դասապահերու ընթացքին, աշակերտներուն բացատրեցինք Ամերիկայի Հայ Դատի յանձնախումբերուն առաջնահերթ դերը Հայ Դատի պայքարի հետապնդման մէջ: Խօսեցանք երիտասարդութեան մասնակցութեան կարեւորութիւնը Հայ Դատի աշխատանքներուն մէջ եւ Թելեթոնի մասին՝ իբրեւ համահայկական դրամահաւաք եւ ազգային գիտակցութեան արշաւի միջոց:

«Ի՞նչ կազմակերպութիւն է Ամերիկայի Հայ Դատի յանձնախումբը», «Ո՞ւր է անոր կեդրոնը», «Ի՞նչ գրասենեակներ ունի աշխարհի տարածքին» եւ ամէնէն կարեւորը՝ «Ի՞նչ է անոր գործունէութեան ծիրն ու նպատակը»:

Այս հարցումները ներկայացուեցան աշակերտներուն, թէ՝ դասապահերու ընթացքին եւ թէ դասախօսական ձեռնարկներով: Ինչպէս միշտ, այս պարագային եւս, հայերէնի դասատուները աշխատանքի լծուեցան: Պէտք է աշակերտութեան ներկայացուէին Հայ Դատի աշխատանքները՝ Ամերիկայէն մինչեւ Հայաստան ու Արցախ:

Արդարեւ, Երեքշաբթի, Մայիս 8ին, Էնսինոյի համալիրէն ներս տեղի ունեցաւ դասախօսական ձեռնարկ, մասնակցութեամբ միջնակարգ եւ երկրորդական բաժնի աշակերտութեան: Բանախօսն էր «Ասպարէզ»ի անգլերէն բաժնի խմբագիր Արա Խաչատուրեան: Զինք ներկայացուց 12րդ կարգէն Արեւ Յովսէփեան, ընդգծելով Ամերիկայի Հայ Դատի յանձնախումբին կատարած կարեւոր աշխատանքը:

Արա Խաչատուրեան, անգլերէնով եւ տպաւորիչ կերպով ընդգծեց Հայ Դատի հետապնդման աշխատանքներուն կարեւորութիւնը եւ զանոնք իրագործող Հայ Դատի յանձնախումբերուն բազմաբնոյթ աշխատանքը: Բացատրեց, թէ Հայ Դատի գրասենեակներ կան Ուաշինկթըն Տի.Սի.ի, Լոս Անճելըսի, Փարիզի, Պելճիքայի, Պէյրութի եւ Մոսկուայի մէջ:

Բանախօսը իր խօսքը համեմեց իր կեանքէն բերուած օրինակներով, ըսելով, թէ իբրեւ ամերիկահայ, սերտօրէն կապուած է իր արմատներուն: Ընդգծեց Ամերիկայի Հայ Դատի գրասենեակին գործունէութիւնը, շեշտելով, թէ ինչպէս հայ երիտասարդ-երիտասարդուհիներ Ուաշինկթըն Տի.Սի.ի մէջ կը պայքարին թրքական լոպիիսթներու դէմ: Ներկայացուց մեր պահանջները, որոնցմէ կարեւորագոյնը՝ Հայկական Ցեղասպանութեան ճանաչումն է, եւ ըսաւ, թէ մենք պիտի պայքարին մինչեւ ապահովենք մեր բոլոր իրաւունքները:

Արա Խաչատուրեան ուրախութեամբ յիշեց, թէ 9 Մայիսին նշենք Շուշիի ազատագրման 20ամեակը, յիշելով, թէ այդ յաղթանակը Հայ Դատի պայքարի կարեւոր օղակներէն մին է: Շեշտեց այն երեւոյթը, որ Հայ Դատի պայքարը յատկապէս երիտասարդութեան պայքարն է, եւ աշակերտներուն կոչ ուղղեց, որ ապագային իրենք ըլլան այս պայքարը շարունակողները եւ այս ամպիոնէն իրենք է, որ ելոյթ ունենան:

«Ես կը զօրակցիմ Հայ Դատին», «Ես եմ Հայ Դատը» լօզունգներ կրող շապիկներ բաժնուեցան աշակերտներուն, որոնք ոգեւորութեամբ հագուեցան զանոնք եւ պիտի շարունակեն հագուիլ: Այս բոլորը ամբողջ դպրոցը վարակեցին Թելեթոնի մթնոլորտով:

«Այս իմ բաժինս է Թելեթոնին», ըսաւ աշակերտուհի մը, ուրախութեամբ մեզի յանձնելով իր պահարանը, որուն մէջ իր նուիրատուութիւնը կար:

Եւ երբ գնահատական խօսքեր ըսինք իր ծնողքին, որ կը քաջալերէ Հայ Դատի աշխատանքները, ան պատասխանեց ըսելով.

«Այս գումարը ես հաւաքած եմ, ծնողքս չէ տուած»:

Այս էր գեղեցիկ երեւոյթը, եւ ուրախ էինք, որ մեր պատգամը փոխանցած էինք աշակերտուհիին:

(Վարժարանի թղթակից)

Հիմնադրամը հաստատուած է փրոֆ. Յարութ Պարսամեանի կողմէ, աջակցելու համար հայ ուսանողներու, որոնք կը փափաքին բարձրագոյն ուսման տիրանալ Միացեալ Նահանգներու որեւէ վարկաւորուած համալսարանի կամ քոլեճի մէջ։ Տնօրինումները կը կատարուին այս հիմնադրամի վարիչ մարմինին կողմէ։

Դիմումնագիրին պէտք է կցել՝

- Ուսանողին ամփոփ կենսագրականը,

- Վկայագիր մը՝ ամերիկեան որեւէ օրինաւոր համալսարան կամ քոլեճ ընդունուած ըլլալու մասին։

Կը խնդրուի դիմումնագիրները Ազգ. առաջնորդարան յղել մինչեւ Ուրբաթ, Յունիս 15, հետեւեալ հասցէով.

Harut Barsamian Armenian Students Scholarship Fund

C/O Western Prelacy

6252 Honolulu Ave.,

La Crescenta, CA 91214

Լոս Անճելըսի մօտ Հայաստանի գլխաւոր հիւպատոսութիւնը կը տեղեկացնէ, թէ աշխարհահռչակ սոփրանօ Յասմիկ Պապեան համերգ մը կազմակերպած է՝ գործակցութեամբ «Artists for kids» կազմակերպութեան. համերգը տեղի պիտի ունենայ Փասատինայի «Ambassador» դահլիճին մէջ, Ուրբաթ, Յունիս 22ին, երեկոյեան ժամը 8ին:

Յասմիկ Պապեան երգի ասպարէզը սկսած է Ա. Սպենդիարեանի անուան թատրոնին մէջ, ապա հրաւիրուած է Պոննի եւ Տիւսելտորֆի օփերայի թատրոններուն կողմէ՝ իբրեւ մենակատար: Անոր ձայնը հնչած է օփերայի աշխարհի ամենահեղինակաւոր բեմերէն, որոնց շարքին են՝ Նիւ Եորքի «Մեթրոփոլիթըն»ը եւ «Քարնեկի»ն, Սան Ֆրանսիսքոյի օփերան, Ուաշինկթընի ազգային օփերան, Միլանի «Լա Սքալա»ն, Փարիզի «Պասթիյ»ը, Պարսելոնայի «Լիսէու»ն, Վիեննայի պետական օփերան, Ամսթերտամի Հոլանտական օփերան, Ցիւրիխի օփերան եւ Ս. Փեթերզպուրկի «Մարինեան» թատրոնը:

Յասմիկ Պապեանի համերգին հասոյթը պիտի տրամադրուի Հայաստանի հիւանդ երեխաներու բուժման նպատակին: Յաւելեալ տեղեկութեանց եւ տոմսերու համար, դիմել info@armeniaconsulatela.org հասցէին կամ (818) 808-8222 թիւին:

Ան, իր կնոջ հետ միասին, ապօրինի միջոցներով բնակութիւն հաստատած էր Լոս Անճելըսի մէջ: Բանտարկութեան աւարտէն ետք, ան մեծ հաւանականութեամբ պիտի արտաքսուի երկիրէն, ինչպէս նաեւ 309,000 տոլար պիտի վերադարձնէ պետութեան։

Թումանեանի եւ անոր կողակիցին դէմ դատը սկսած էր անցեալ Օգոստոսին։ Թումանեան ինքզինք մեղաւոր ճանչցած էր՝ դրամ «լուալ»ու եւ դաւադրութեան յանցանքներով, որուն շնորհիւ կառավարութիւնը ջնջած էր Թումանեանի կնոջ դէմ մեղադրանքը եւ դատարանէն խնդրած էր աւելի մեղմ վճիռ արձակել։

Նոյն ոճրախումբին մաս կազմող Արթիւր Մանասարեան՝ դարձեալ Լոս Անճելըսէն, նախապէս դատապարտուած էր 14 տարուն բանտարկութեան եւ 1.8 միլիոն տոլար տուգանքի, իսկ Նիւ Մեքսիքոյէն Խորէն Գասպարեան, որ նմանապէս իր դէմ եղած ամբաստանութիւնները ընդունած է, իշխանութեանց հետ գործակցելով՝ կը փորձէ իր դէմ արձակուելիք վճիռը մեղմացնել: Խմբակին այլ անդամ մը՝ Գեղամ Սարգսեան, տակաւին կը հետապնդուի «Ինթըրփօլ»ի կողմէ:

ԵՐԵՒԱՆ, «Արմէնփրէս».- Ամերիկահայ ճատրակի վարպետ Վարուժան Յակոբեան, վերջին՝ 11րդ հանգրուանին, սեւ քարերով յաղթանակ մը արձանագրեց Կրեկըրի Քայտանոյի դէմ, ու մրցաշարքին ընթացքին ապահոված իր կէտերուն գումարը հասցնելով 6ի՝ գրաւեց 4րդ դիրքը Սենթ Լուիսի մէջ աւարտած Միացեալ Նահանգներու ճատրակի ազգային ախոյեանութեան մէջ:

Առաջնութիւնը խլեց Հիքառու Նաքամուրա՝ 8.5 կէտ ապահովելով, իսկ 7 կէտ ապահոված Կաթա Քամսքի հանդիսացաւ երկրորդ:

Յակոբեան Ամերիկայի ճատրակի ազգային ողիմպիական հաւաքականի անդամ է եւ կրնայ մաս կազմել Օգոստոս-Սեպտեմբերին Պոլսոյ մէջ կայանալիք մրցաշարքին մասնակցող ամերիկեան հաւաքականին:

Միացեալ Նահանգներու ճատրակի կանանց ազգային ախոյեանութեան մասնակցող ամերիկահայ վարպետ Տաթեւ Աբրահամեան, իր վերջին՝ 9րդ մրցումին, սեւ քարերով պարտուած է երկրորդ հանդիսացած Աննա Զատոնսքիխէն եւ 4.5 կէտով գրաւած է 6րդ դիրքը: Ախոյեան դարձած է Իրինա Քրուշը:

Թուրքիոյ Էրտիլ քաղաքի վարժարաններէն մէկուն մէջ իրականացած մրցոյթի մը ընթացքին, հայ հօր եւ թուրք մօր դուստրը ազգային պատկանելութեան մասին շարադրութիւններու մրցոյթին արժանացած է գլխաւոր մրցանակին:

Ըստ թրքական «Աքշամ» օրաթերթին՝ շարադրութիւնը հրապարակուած է ԱՄՆի Հայոց Ցեղասպանութեան հետազօտութիւններու կեդրոնի «Հայ ըլլալը Թուրքիոյ մէջ» (To be Armenian In Turkey) պլակին մէջ:

«Անունս Քլարա է, մականունս՝ Եթերօղլու: Որքան կը յիշեմ՝ մէկ կէսս թուրք եւ իսլամ է, միւս կողմս՝ հայ եւ քրիստոնեայ: Վերջին տարիներուն մեր երկրին մէջ յառաջացած են որոշ վէճեր, որոնք բազմաթիւ հարցեր կը յառաջացնեն ինծի համար: Ինչո՞ւ հարիւրամեակներով միասին ապրած երկու ժողովուրդներուն մէջ կ՛ուզեն կռիւ ստեղծել, տկարացնել անոնց: Արդեօք ես ո՞ր կողմը պէտք է ըլլամ, կամ պարտաւո՞ր եմ ոեւէ մէկուն կողմը ըլլալ: Չէ՞ որ հայրս հայ է, մայրս՝ թուրք: Ես յաճախած եմ հայկական դպրոց ու եկեղեցի գացած եմ: Հայկական թերթեր ու ամսագիրներ կը գնեմ ու կը հետեւիմ անոնց», գրած է աղջիկը:

Ան նշած է, որ իրենք տան մէջ հաւասարապէս կը նշեն հայկական եւ թրքական տօները՝ «Պայրամէն մինչեւ Նոր տարի»:

«Ես ե՛ւ հայ եմ, ե՛ւ թուրք, բայց իրականութեան մէջ՝ ես Թուրքիոյ քաղաքացի եմ: Կը կարծեմ՝ ինծի պէս մտածող մարդիկ շատ կան», գրած է ան:

«Պատրիարքարանը միայն այդ լուրին լոյս տեսնելէն ետք է որ հաղորդագրութեամբ մը իրազեկ պահած էր համայնքը: Ի՞նչ էր, ուրեմն անոր բովանդակութիւնը: ««Հիւրրիյէ»չ իր սիւնակներուն մէջ կը տեղեկացնէր, թէ «Ֆրանսայի հարաւային շրջաններէն Թուրքիոյ զանազան պատմամշակութային ու տեսարժան վայրերը այցելելու եկած հայ «ուխտաւորներ» պատրիարքարան այցելած են», կը գրէ Փարիզի «Նոր Յառաջ» թերթը ու կ՛աւելցնէ. «Ուխտաւորները հետաքրքրուած են, որ Նիսի հայ եկեղեցին արդեօք կարելի՞ է ենթարկել Թուրքիոյ Հայոց պատրիարքութեան»:

Ըստ «Հիւրրիյէ»չի՝ պատրիարքական ընդհանուր փոխանորդ Արամ արք. Աթէշեան յաջողած է «դիւանագիտական» պատասխանով մը շրջանցել այդ հարցումը: Նշենք, որ ուխտաւորներու այդ խումբը կ՛առաջնորդէր Սամսոն Էօզարարատ, որ ծանօթ է որպէս Նիսի եկեղեցւոյ թղթածրարի կեդրոնական անուններէն մէկը:

Եղելութեան մասին յաւելեալ բացատրութիւններ ստանալու համար, Պոլսոյ «Ժամանակ» թերթի խմբագրապետ Արա Գօչունեան հեռաձայնային զրոյց մը ունեցած է պատրիարքական փոխանորդ Արամ արք.ի հետ:

«Ի շարս պոլսահայ համայնքը յուզող կարգ մը այլ խնդիրներու մասին հարցումներու, Ա. Գօչունեան հարց տուած է նաեւ, թէ պատրիարքարանի երդիքին տակ տեղի ունեցած ընդունելութեան մը, երբ բացակայ են հայ մամուլի ներկայացուցիչները, ինչո՞ւ հրաւիրուած է կամ ինչպէ՞ս կրցած է ներկայ ըլլալ «Հիւրրիյէ»չի նման թերթի մը աշխատակիցը», կը յայտնէ «Նոր Յառաջ» թերթը՝ աւելցնելով. «Արամ արքեպիսկոպոս պատասխանած է, թէ խնդրոյ առարկայ լրագրողը ուխտաւորներու խումբին ընկերակցած է ամբողջ շրջապտոյտի ընթացքին եւ պատրիարքարանն ալ բոլորովին անգիտացած է, թէ ան մաս չի կազմեր ուխտաւորներու խումբին, այլ՝ «Հիւրրիյէ»չի լրագրող մըն է»:

«Նոր Յառաջ» իր լրատուութիւնը կ՛եզրափակէ հետեւեալ տողերով. «Ինչպէս կ՛երեւի, մէկ միջադէպով զիրար խաչաձեւած են հայութիւնը յուզող մէկէ աւելի խնդիրներ: Հոս, պոլսականի պարագային՝ դեռ զանց կ՛առնենք պատրիարքարանին, յատկապէս Աթէշեան սրբազանին գործելակերպին եւ անոր բոլորովին տարակարծիք շրջանակներուն միջեւ գոյութիւն ունեցող անթիւ, անհամար թնճուկները: Ինչ կը վերաբերի մեզի՝ ֆրանսահայերուս, ապա ցաւալի է տեսնել, թէ Նիսի հարցով ծագած խոր անմիաբանութիւնը փոխադրուած է մինչեւ Թուրքիոյ Հայոց պատրիարքութիւն, եւ թերեւս վաղն ալ հասնի Անթիլիաս ու յաջորդ օրը՝ Երուսաղէմ: Այս բզկտուած «համայնապատկեր»ին մէջ հայ համայնքները բնորոշող միակ հասարակաց եզրը կը դառնայ, դժբախտաբար, պառակտումը»:

Վերջին տարիներուն, Ֆրանսայի մէջ հետզհետէ կը հզօրանայ թրքական լոպին. բազմաթիւ առիթներով ունեցանք ատոր փաստը: Վերջին շրջանին, այդ լոպիին ամէնէն յիշատակուող անունը դարձաւ Տեմիր Էօնկեր, որ Փարիզի «Անատոլու» թուրք մշակոյթի միութեան նախագահ եւ Ֆրանսայի թրքական ընկերակցութիւններու ներկայացուցիչն է: Ան, Յունուար 21ին, Փարիզի մէջ, պատժելիութեան օրէնքին դէմ թրքական ցոյցը գլխաւորողներէն էր: Իսկ, Ֆրանսայի արդարադատութեան նոր նախարարուհիին եւ Էօնկերի կապը կ՛երթայ մինչեւ 2004՝ եւրոպական ընտրութիւններ: Այդ թուականին, Էօնկեր հանդիսացած է Թոպիրայի գլխաւորած ընտրական ցանկի թիւ 2ն: Այդ ընտրութիւններուն առթիւ պատրաստուած ազդերուն եւ թռուցիկներուն մէջ, քաղաքական իրենց գլխաւոր հինգ խոստումներուն մաս կը կազմէ Թուրքիոյ Եւրոպայի անդամակցութիւնը ջատագովող հետեւեալ կէտը. «Այո՛ «լայիք» թրքական հանրապետութեան եւ թուրք ժողովուրդին տրուած խոստումի յարգանքին»:

«Կիվեանցի նախարարուհին, անդրծովեան իր ծագումով, բնական թեքում ունենալու է գաղութատիրութեան դէմ եւ անիրաւուած ազգերու իրաւունքներու պաշտպանութեան ուղղուած պայքարներուն հանդէպ: Սակայն զարմանալիօրէն, ի տարբերութիւն քաղաքական բազմաթիւ այլ դէմքերու, այդ օրերէն ի վեր, ան միայն մէկ անգամ արտայայտած է իր համակրանքը Հայ Դատին նկատմամբ՝ 2011 Յուլիս 14ին, Շան-տը-Մարսի վրայ տրուած համերգին, երբ ընկերվարական իր կուսակիցներուն հետ տաղաւարէ-տաղաւար շրջելու ընթացքին կ՛այցելէր «Վան» խմբաւորման հայկական տաղաւարը», կը գրէ «Նոր Յառաջ» թերթը:

Այս կացութիւնը հարցականներու եւ մտավախութիւններու ծնունդ կու տայ ֆրանսահայ համայնքին մօտ պատժելիութեան նոր բանաձեւի մը, այս անգամ՝ յաջողութեան յանգելու տեսանկիւնէն:

ՀՀ արտաքին գործոց նախարարութեան մամլոյ եւ հասարակութեան հետ կապերու վարչութենէն կը տեղեկանանք, որ նիստին ներկայ էր Հայաստանի Հայկական Ցեղասպանութեան 100րդ տարելիցին նուիրուած միջոցառումները համակարգող խորհուրդի քարտուղար, Հայկական Ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկի տնօրէն Հայկ Դեմոյեանը: Վերջինս ներկայացուցած է համակարգող մարմինին ծրագիրներն ու նպատակները եւ պատասխանած է ներկաներու հարցումերուն:

Նոյնպէս, Մայիս 17ին, Պուտափեշթի Հունգարիոյ Հայ ինքնավարութեան մշակութային կենդրոնին մէջ տեղի ունեցած է Հայկական Ցեղասպանութեան 100ամեակին նուիրուած ձեռնարկներու տեղական յանձնաժողովի նիստը: Հանդիպման մասնակցած են Հայկ Դեմոյեան, Վիեննայի մօտ ՀՀ դեսպանութեան խորհրդական Արթուր Մուշեղեան, Հունգարիոյ Հայ ինքնավարութեան նախագահ Սեւան Սերկիսեան, «Հայ ազգ» միութեան նախագահ եւ Հայ մշակութային ու լրատուական կեդրոնի ղեկավար Ալեքսան Աւանէսեան, Հայկական մշակութային հիմնադրամի նախագահ Նիկողոս Յակոբեան, «Արմէնիա» ամսագիրի խմբագիր եւ «Արարատ» միութեան նախագահ Գագիկ æոթեան, ինչպէս նաեւ շարք մը հունգարահայ մտաւորականներ:

Նիստի ընթացքին Հայկ Դեմոյեան՝ որպէս յանձնաժողովի քարտուղար, ներկաներուն հետ քննարկած է կազմակերպչական կարգ մը հարցեր:

Քնար եւ Միշա Ազնաւուրեաններու ընտանիքին մէջ 88 տարի առաջ ծնած է Վաղինակ Ազնաւուրեանը, որ տարիներ ետք իր արուեստով պիտի դիւթէր միլիոնաւոր մարդիկ:

60 տարիներէ աւելի է, որ Ազնաւուրի երգերը թռիչք կը կատարեն ամբողջ աշխարհի մէջ, 60 տարիներէ ի վեր սերունդներ ապրած են Ազնաւուրի երգերով:

Ազնաւուր շուրջ 1000 երգերու հեղինակ է, ու իր ապրած 88 տարիներու բարձունքէն տեսած է, թէ որոնք, որ հռչակաւոր երգիչները կատարած են իր երգերը:

Ազնաւուր իր տարեդարձը քանի մը անգամ նշած է Հայաստանի մէջ: Անցեալ տարի իր տունը ունեցաւ նաեւ հայրենիքի մէջ:

Ինչպէս ամէն տարի, այս տարի եւս, Կիրակի, Ապրիլ 29ին, Միշըն Հիլզի «Արարատ» տան «Տէօքմէճեան» սրահում տեղի ունեցաւ Հայոց Պատմութեան Ժամանակացոյցին նուիրուած զարգացման մրցում (Armenian History Timeline), որին մասնակցում էին հայկական բոլոր վարժարանների Ը. կարգի աշակերտները:

Յակոբ եւ Մերիլին Արշակունիների պատրաստած «Armenian History Timeline» հատորի հիման վրայ կազմակերպուող այս մրցոյթի համար, ամիսներով պատրաստուել էին Ռոզ եւ Ալէք Փիլիպոս Ազգային վարժարանի չորս մասնակից աշակերտներ՝ Նարեկ Քուշերեան, Դաւիթ Ասատրեան, Արմինէ Կալպաքեան եւ Դալար Օհանեան, իրենց ուսուցիչների՝ Սոնա Մատարեանի եւ Միգանուշ Մելքոնեանի առաջնորդութեամբ:

Խումբը, որը բաղկացած էր «Փոլիպոս»ի Ը. Կարգի գերազանցիկ աշակերտներից, մեծ խանդավառութեամբ ու նուիրուածութեամբ աշխատում էր իր բոլոր ազատ պահերին, լինեն դրանք նախաճաշի թէ ճաշի դասամիջոցներ, դպրոցի ժամերից յետոյ եւ նոյնիսկ արձակ օրերին: Արդիւնքը, բնականաբար, չէր կարող այլ լինել քան մրցոյթի ախոյեանութիւնը: Նշելի է, որ ողջ 8րդ դասարանը մեծ ոգեւորութեամբ հետեւում էր իր չորս ներկայացուցիչների յառաջընթացին: Դասարանում կազմակերպւում էին ներդասարանային մրցումներ, ուր դասընկերներն էին հարցեր ուղղում չորս մասնակիցներին: Նրանք նաեւ այցելում էին աւելի փոքր դասարաններ, նրանց ներկայութեամբ փորձեր կատարում՝ խրախուսելու համար գալիք տարիների մրցոյթին մասնակցելու պատրաստակամ աշակերտներին:

Զարգացման մրցոյթի օրը, աշակերտները իրենց ուսուցիչների ու ծնողների հետ ներկայ էին «Արարատ» տան «Տէօքմէճեան» սրահում, կազմ ու պատրաստ, մի քիչ լարուած ու մտահոգ, բայց ինքնավստահ: Մինչեւ մրցոյթի վերջին վայրկեանը, բոլոր մրցակիցներն էլ սրտատրոփ սպասում էին, թէ ո՛վ պիտի հանդիսանայ ախոյեանը այս թէժ մրցոյթին: Ամէն մի հարցումով, «Փիլիպոս»ը մի քայլ, մի նիշ առաջ էր անցնում կամ յետ ընկնում մրցակիցներից, որոնք նոյնպէս շատ լաւ էին պատրաստուած: Մրցոյթի առաջին բաժինն աւարտուեց, երբ «Փիլիպոս»ն հաւաքել էր 65, իսկ մրցակից դպրոցը 66 նիշ: Երկրորդ կէսն աւարտուեց «Փիլիպոս»ի յաղթանակով: 113 հնարաւոր նիշերից «Փիլիպոս»ն ստացաւ 105 նիշ՝ տիրանալով 2012ի «Հայոց Պատմութեան Ժամանակացոյց» զարգացման մրցումի առաջին մրցանակին, ապա 104 նիշով «Ֆերահեան»ը՝ երկրորդին, իսկ 103 նիշով «Յովսէփեան» վարժարանը՝ երրորդին: Աշակերտները խանդավառութեամբ քաջալերում էին իրենց մրցակիցներին, քանի որ նրանք ամենալաւը գիտէին, թէ որքա՜ն երկարաշունչ ու ծանր աշխատանք է պէտք նման արդիւնքներ ձեռք ձգելու համար:

Մրցոյթի ախոյեանները ապա բեմ հրաւիրուեցին ստանալու համար իրենց վկայականները, բաժակը եւ 1000 տոլար արժողութեամբ դրամատոմսը, որը յատկացւում է յաղթող դպրոցին:

Շնորհաւորում ենք Նարեկին, Դաւիթին, Արմինէին եւ Դալարին, իրենց այս յաղթանակի համար, եւ մաղթում, որ նրանք դեռ նորանոր վերելքներ նուաճեն իրենց կրթական կեանքում:

Հերթը արդէն հասած էր հանդիսանալու. քիչ մը մտահոգ, բայց նոյն ժամանակ խանդավառ կը պատրաստուէինք հանդիսանալու: Երբ մեր հարցազրոյցը աւարտեցաւ, դուրս եկանք եւ ուրախութեամբ լեցուած՝ չէինք ուզեր տուն վերադառնալ: Այս բոլորին համար առաջին հերթին մենք կ՛ուզենք շնորհակալութիւն յայտնել տիկին Մարալ Արնէլեանին, որովհետեւ մեր երազանքը իրականացուց: Երկրորդ՝ մեր յատուկ շնորհակալութիւնը կը յայտնենք վարժարանի տնօրէնուհիին՝ դոկտ. Ալինէ Դուրեանին, որ իր քաջալերանքներով մեզի առիթը ընծայեց, որ մեր յայտագիրը ցուցադրուի:

Վերջապէս, շնորհակալական խօսք ունինք «Հորիզոն»ի հեռուսատակայանի կազմին, որովհետեւ իրենք էին, որ մեզ սիրալիր ընդունեցին եւ պրն. Մանուկ Սէրայտարեանին առաջնորդութեամբ թոյլ տուին, որ հայկական կայանի ուղիղ եթերին ներկայ ըլլանք: Հոգեկան չափազանց գոհունակութեամբ եւ բարձր տրամադրութեամբ վերադարձանք մեր տուները: Այս փորձառութիւնը մեր բոլորին համար պիտի ըլլայ անմոռանալի յիշատակ մը:

Հովանաւորութեամբ Լիբանանի մէջ Հայաստանի դեսպանատան, կազմակերպութեամբ Համազգայինի «Բ. Կանաչեան» երաժշտական քոլեճին եւ գործակցութեամբ Պէյրութի ամերիկեան համալսարանի հաղորդակցութիւններու գրասենեակին, Կիրակի, 20 Մայիսի երեկոյեան ժամը 7ին, Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի «Ըսեմպլի Հոլ»ին մէջ տեղի ունեցաւ դաշնակի ելոյթ մը՝ կատարողութեամբ Տաթեւիկ Արթինեանի, ներկայութեամբ արուեստագէտ եւ արուեստասէր հասարակութեան մը:

Ձեռնարկի սկզբնաւորութեան, ներկաները մէկ վայրկեան յոտնկայս լռութեամբ յարգեցին յիշատակը Համազգայինի «Քնար» պարախումբի բազմամեայ վաստակաշատ պարուսոյց Ֆելիքս Յարութիւնեանին, որ հիւանդութեան պատճառով մահացած էր 19 Մայիսին:

Համազգայինի «Բ. Կանաչեան» քոլեճի շրջանաւարտ դաշնակահար Տաթեւիկ Արթինեան ելոյթին սկսաւ Պախի ստեղծագործութիւններու կատարումով: Ապա ան նուագեց Շոփենէն եւ Շումանէն հատուածներ, որոնց յաջորդեց ջութակահար Արմէն Ճենտերեճեանի ընկերակցութեամբ Փականինիի մէկ ստեղծագործութեան կատարումը: Ելոյթի առաջին բաժինը աւարտեցաւ Տեպուսիի «Մանկական անկիւն» ստեղծագործութեան ներկայացումով:

Յայտագիրի երկրորդ բաժինով Արթինեան նուագեց Կոմիտասի «Մարալ» եւ «Շուշիկ» պարեղանակները, Պապաճանեանի «Էլեկի»ն, ինչպէս նաեւ Կուրճիէֆէն եւ Միրզոյեանէն ստեղծագործութիւններ:

«Էյ.Վի.Էյ.»ի (Կրուփ աֆ քոմփանիզ օյլ էնտ կազ) նախագահ Վլատիմիր Յարութիւնեան, Խաչատուր Աբովեանի անուան պետական մանկավարժական համալսարանին մէջ տեղի ունեցած «Ռուսիա՝ երէկ, այսօր, վաղը» թեմայով դասախօսութեան ընթացքին նշեց, որ համապատասխան ծրագիր կը մշակուի: Ան հաստատեց, որ առանց անցեալի պատմութեան դժուար է դիմակայել եւ հասկնալ այսօրուան բարդ մարտահրաւէրները՝ շեշտելով, որ ներկան նաեւ անցեալի պատմութեան արժէքներու պահպանումն է: Ան ընդգծեց, որ այսօրուան կարեւորագոյն հարցը կիրթ հասարակութիւն ունենալն է:

Վերջինս պաշտօնը ստանձնելու միջոցին յայտարարած է, որ յանձնախումբը տակաւին մեծ խնդիրներ կը դիմագրաւէ:

«Մեր խնդիրներէն կարեւորագոյնը Աւստրալիոյ մէջ Հայոց Ցեղասպանութեան հարցի տարածումն է եւ յոյսով ենք, որ ի վերջոյ կը հասնինք դրական արդիւնքի», ըսած է Ղահրամանեան:

«Այս անհաճոյ լուրը լսելէ ետք դիմեցինք Կետիկփաշայի Բողոքականաց եկեղեցի, որպէսզի տեղեկութիւն ստանանք պատուելի Աղապալօղլուէն, բայց իմացանք, որ ան ներկայիս Ամերիկա կը գտնուի։ Այնուհետեւ կապ հաստատեցինք հայաստանցիներու դպրոցի տնօրէնութեան հետ եւ զարմանքով, նաեւ գոհունակութեամբ, իմացանք, որ այս լուրը ճշմարտութեան չի համապատասխաներ։ Ըստ անոնց՝ կուսակալութենէն պաշտօնեաներ եկած չեն անցեալ շաբաթ. վերջին այցելութիւնը, որ կայացած է պաշտօնաեաներուն կողմէ, եղած է անցեալ Սեպտեմբերին», կը գրէ Պոլսոյ «Մարմարա» օրաթերթը:

Վերջերս Թուրքիոյ կրթական նախարարութեան կողմէ մասնաւոր վարժարաններու կանոնագրութեան մէջ փոփոխութիւն կատարուած է եւ արտօնութիւն տրուած, որ հայոց փոքրամասնական վարժարանները ընդունին նաեւ հայաստանցի մանուկներ, սակայն Թուրքիոյ մէջ աշխատող եւ փախստականի կարգավիճակով մնացող հայաստանցիները նախընտրեցին իրենց զաւակները պահել Կետիկփաշայի հայաստանեան դպրոցը:

«Կ՛ըսուի նաեւ որ հայր Աղապալօղլուի ուղղուած կուսակալութեան ազդարարութիւնը յիշեցուցած է այն ազդարարութիւնը, զոր կուսակալութեան շէնքին մէջ պաշտօնեաներ ըրած էին ողբացեալ Հրանդ Տինքին», կը յայտնէ վերոնշեալ լրատուութեան անյայտ հեղինակը

«ՌՀՄի տեղական մարմնի ընդհանուր ժողովը շատ վատ է կազմակերպուել, անցել է նեարդային մթնոլոտում: Այս հաւաքներին նման քանակի սպառնալիքներ, վիրաւորանքներ, անգամ միմեանց նկատմամբ ոտնձգութիւններ դեռ երբեք չէին եղել: Ամօթ էր, որ այդ ամէնին ականատես էին նաեւ երկրամասային վարչակազմի ներկայացուցիչները, որոնց, չգիտես ինչու՝ հրաւիրել էին», «Երկրամաս»ին յայտնած է պատուիրակներէն մէկը:

Պատուիրակներուն մեծամասնութիւնը պարտադրած է, որ պէտք է բաց քուէարկութիւն կատարուի, որմէ ետք Վլատիմիր Մարեանեանի կողմնակիցները լքած են դահլիճը: Մնացողները բաց քուէարկութեամբ, հինգ տարուան համար, Քրասնոտար երկրամասի Ռուսիոյ հայերու միութեան նախագահ վերընտրած են 68ամեայ Ռազմիկ Գէորգեանը:

Համազգայինի Ճաշկերոյթ Եւ Մեծարանքի Երեկոյ

Համազգայինի Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային վարչութիւնը, Կիրակի, Ապրիլ 29ի յետմիջօրէին, ժամը 5:30ից սկսեալ, տէր եւ տիկին Շահէ եւ դոկտ. Լենա Ասատուրեանների հայաշունչ բնակարանի մէջ ունեցաւ իր տարեկան ճաշկերոյթը, ուր պատուըւեցին եւ մեծարանքի արժանացան Համազգայնական ընտանիքի եւ հայ մշակոյթի երկարամեայ ծառայողներ եւ վաստակաւոր համազգայանականներ՝ Գուրգէն Գասապեան, Գաբրիէլ Ինճէճիկեան, Յովհաննէս Մանուկեան, Բաբգէն Սասունի, Վարուժան Տէմիրճեան եւ Օննիկ Քէշիշեան: Ընկերներ, որոնք իրենց անսակարկ ներդրումով ու օրինակելի աշխատանքներով, մեծապէս նպաստել են մեր գաղութի հայ կեանքին եւ յատկապէս հայ մշակոյթի բարգաւաճմանն եւ զարգացմանը: Ձեռնարկը տեղի ունեցաւ ընտանեկան ջերմ ու հարազատ մթնոլորտում: Ներկայ էին մեծարեալ ընկերները՝ իրենց ընտանեկան պարագաներով, թեմիս առաջնորդ Մուշեղ արք. Մարտիրոսեանի ներկայացուցիչ Ղեւոնդ քհնյ. Քիրազեան, Համազգայինի Կեդր. վարչութեան շրջանիս ներկայացուցիչ դոկտ. Վիգէն Եագուպեան, նախկին ներկայացուցիչ Եդուարդ Մսրլեան, Համազգայինի Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային վարչութեան կազմը, Համազգայինի Արեւմտեան Ամերիկայի շրջանի մասնաճիւղերի, միաւորների եւ քոյր կազմակերպութիւնների ներկայացուցիչները, ինչպէս նաեւ մեր մշակութասէր բարեկամները:

Ասատուրեանների հայաբոյր տան շեմին մասնակիցներին դիմաւորում էին կազմակերպիչ յանձնախմբի անդամները, իսկ մթնոլորտը ճոխացնում էր լարային գործիքների «քուարթե»չը՝ հայկական դասական կտորների կատարումով:

«Քոքթէյլ»ի բաժնին ներկաները առիթն ունեցան մտերմիկ զրուցելու եւ հին ծանօթները վայելեցին կրկին անգամ իրար հանդիպելու հաճոյքը: Այս բաժնից յետոյ ներկաները տեղաւորուեցին իրենց համար նախատեսուած սեղանների շուրջը եւ սկսուեց ձեռնարկի պաշտօնական բաժինը: Ձեռնարկի բացումը եւ ապա հանդիսավարութիւնը կատարեց Շրջ. վարչութեան փոխատենապետուհի Ծովինար Մելքոնեանը: Իր խօսքերի մէջ նա նշեց. «Խօսքիս անցնելէ առաջ կ՛ուզիմ Համազգայինի մեր ընտանիքին անունով մեր անհուն երախտագիտութիւնը յայտնել այսօրուան հիւրընկալ Համազգայնական ամոլին՝ յանձինս տէր եւ տիկին Շահէ եւ դոկտ. Լենա Ասատուրեաններուն, որոնք հայկական ասպնջական հիւրասիրութեամբ գրկաբաց ընդունեցին մեզ այս երեկոյ, հայաշունչ ու հայաբոյր այս օճախէն ներս, որպէսզի Համազգայինի ընտանիքի նոր թէ հին անդամները համախմբուին եւ մտերմիկ ընթրիքի մը շուրջ վերապրին իրենց երբեմնի յուշերը, անդրադառնան Համազգայինի հաստաբուն կաղնիները հանդիսացող վաստակաշատ ընկերներու անցեալին ու անոնց անգնահատելի նուիրաբերումին՝ անգամ մը եւս հաստատելով, թէ «Համազգայինը հայութեան մի՛տքն է, ինչպէս հայութեան կամքը եղած է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւնը, եւ սիրտը՝ Հայ Օգնութեան Միութիւնը»: Այսպէս կը վկայէր Համազգայինի երախտաւոր հիմնադիրներէն բժիշկ Համօ Օհանջանեանը:

«Տակաւին քանի մը օր առաջ էր, որ համայն հայ ժողովուրդը կ՛ոգեկոչէր Եղեռնի զոհերուն յիշատակը՝ իր պահանջատիրութեան ձայնը անգամ մը եւս բարձրացնելով աշխարհով մէկ: Համազգայինը ծնունդ առած է հայ ժողովուրդի ճգնաժամէն, երբ այլեւս Հայաստանի Առաջին անկախութեամբ փայփայուած երազները յօդս ցնդած էին եւ Լեւոն Շանթի, Նիկոլ Աղբալեանի ու Օհանջանեանի նման տեսլապաշտ մտաւորականներ 84 տարիներ առաջ հիմը կը դնէին Համազգային Հայ Կրթական եւ Մշակութային Ընկերութեան, որպէսզի պատրաստեն ապագայ մտաւորականը եւ լեցնեն այն պարապը, որ Ապրիլեան Եղեռնով բացուեցաւ:

«Այսօր իր 85ամեակի սեմին, Համազգայինը կը դիմագրաւէ բազմաթիւ մարտահրաւէրներ, որոնցմէ կարեւորագոյնը՝ շարքերու երիտասարդացումն ու աշխուժացումն է: Համազգայինը այսօր եւս իր ուսերուն վրայ կ՛առնէ պարտականութիւնը հովանաւորելու եւ պատրաստելու վաղուան հայագիր ուսուցիչն ու մտաւորականը: Համազգայինը իր բազմաթիւ մասնաճիւղերով կը փորձէ խանդ ու աւիւն ներարկել, մշակութային խայտաբղէտ կեանք հունաւորել եւ Հայաստանի թէ Սփիւռքի տարածքին Արեւմտահայերէնի անաղարտ պահպանման եւ Արեւմտահայ գրականութեան տարածման ու ծանօթացման ջահակիրը ըլլալ: Համազգայինի գործունէութեան մասին դուք կ՛ընթերցէք «Ասպարէզ»ի էջերէն: Եկէք այսօր միասին վայելենք ներկայութիւնը մեր աւագ սերունդի Համազգայնական ընկերներուն, որոնց, իրօ՛ք, շատ բան պարտի շրջանիս Համազգայինի մեծ ընտանիքը: Կ՛ողջունեմ զիրենք եւ բարի վայելում կը մաղթեմ բոլորին»:

Ապա Ղեւոնդ քհնյ. Քիրազեանը օրհնեց ընթրիքի սեղանները եւ ներկաներին:

Շրջանային վարչութեան ատենապետ Ռոժէ Խատարեանը ապա բացատրեց Շրջանային վարչութեան մտայղացման մասին, թէ այս տարուան մեր ճաշկերոյթին առաւել խորք ու իմաստ փոխանցելու համար, Շրջ. վարչութիւնը որոշեց մեծարել շրջանիս վաստակաւոր վեց ընկերների, որոնց համար պատրաստուել է յատուկ շքանշան, որն իրենց պիտի յանձնուի ներկայի եւ անցեալի Շրջ. վարչութիւնների ատենապետների ձեռամբ, նրանց յամառօտ կենսագրականի ընթերցումից յետոյ: Ռոժէ Խատարեանը բեմ հրաւիրեց Շրջ. վարչութեան նախկին ատենապետներ՝ դոկտ. Վիգէն Եագուպեանը, Օհան Օհանեանը եւ Հրայր Շիրիկեանը, որ միասնաբար կատարեն շքանշանների բաշխումը: Այբբենական կարգով բեմ բարձրացան եւ իրենց շքանշաններն ստացան ընկերներ Գուրգէն Գասապեանը, Գաբրիէլ Ինճէճիկեանը, Յովհաննէս Մանուկեանը, Բաբգէն Սասունին, Վարուժան Տէմիրճեանը եւ Օննիկ Քէշիշեանը:

Ստորեւ՝ նոյն կարգով ներկայացնում ենք օրուայ մեծարեալների ամփոփ կենսագրութիւնը:

ԳՈՒՐԳԷՆ ԳԱՍԱՊԵԱՆ

Ծնուել է Հալէպ: Համալսարանական կրթութիւնը ճարտարապետական ճիւղում ստացել է Միշիկընի համալսարանում, որից յետոյ վերադարձել է Պէյրութ եւ զբաղուել իր մասնագիտութեամբ: Վերադարձել է ԱՄՆ, 1976ին: Եղել է Համազգայինի գործօն անդամ՝ մաս կազմելով զանզան վարչութիւններին: Մինչեւ 1976, երկու շրջան եղել է Համազգայինի Կենտրոնական վարչութեան անդամ: 1980ին գումարուած ժողովին ընտրուել է Արեւմտեան ԱՄՆ շրջանի հիմնադիր Շրջանային վարչութիւնը, որի անդամներէն էր Գուրգէն Գասապեանը: Գուրգէն Գասապեանը չորս շրջան եղել է Արեւմտեան ԱՄՆի Շրջանային վարչութեան անդամ եւ վարել է նրա ատենապետութիւնը:

ԳԱԲՐԻԷԼ ԻՆՃԷՃԻԿԵԱՆ

Ծնուել է 1930ին, Քեսապ, Սուրիա: Յաճախած է Քեսապի Ուսումնասիրաց վարժարանը եւ ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանը: 1953ին անցել է ԱՄՆ եւ ուսանել Տիթրոյիթի «Ուէյն» համալսարանում՝ արժանանալով պսակաւոր արուեստից տիտղոսի՝ Հասարակական գիտութիւններ, եւ մագիստրոսական տիտղոսի՝ Կրթական տնօրինութիւն ճիւղերում: Պէյրութ վերադառնալով, երեք տարի դասաւանդել է «Հայկազեան» քոլեճում: Լոս Անճելըս վերադառնալով, Սեպտեմբեր 14, 1964ին, Էնսինօ քաղաքում բացում է Ամերիկայի առաջին հայկական ամէնօրեայ վարժարանը՝ «Ֆերահեան»ը: Վարժարանի տնօրէնի պաշտօնը մինչեւ 1990 վարում է Ինճէճիկեանը: Սեպտեմբեր 22, 2009ին, Գ. Ինճէճիկեանի ջանքերով, Վեն Նայս քաղաքում իր դռներն է բացում «Արարատ» պայմանագրական (charter) դպրոցը:

ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ

Ծնուել է 1926ին, Ալեքսանդրէթ: 1939ին ընտանեօք անցնում է Լիբանան, ուր յաճախում է Ազգային «Աբգարեան» վարժարանը, ապա՝ «Մխիթարեան» եւ Ժեզուիթների Սուրբ Գրիգոր դպրոցները: Յաճախել է Հայոց Ճեմարանի լսարանական բաժինը, որն աւարտել է 1948ին:

Սկսել է բանաստեղծութիւններ գրել ճեմարանական տարիներին: Որդեգրել է «Ալագեազ» գրչանունը: Ունի հայրենաշունչ եւ սիրային երկեր:

Ալագեազի հրատարակած գրքերն են՝ «Ցօղեր ու Ցոլքեր»՝ 1991ին, «Ցիր ու Ցան Ծաղիկներ»՝ 1995ին, «Սրտի Պատառիկներ»՝ 2003ին: Ունի նաեւ գրքեր անգլերէն եւ ֆրանսերէն լեզուներով: Վարել է Համազգայինի բազմաթիւ Ընդհանուր ժողովներ:

ՎԱՐՈՒԺԱՆ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ

Ծնուել է Պէյրութ, Լիբանան: 1947ին աւարտելով Պէյրութի Նշան Փալանճեան Ճեմարանը՝ յաճախել է Պէյրութի Ֆրանսական «Լիսէ»ն, ապա Պէյրութի Ֆրանսական մաթեմաթիկական կենտրոնը: Անցել է Ֆրանսիա, ուսումը շարունակելու համար: Աւարտել է «Սորբոն» համալսարանի մաթեմաթիկական ճիւղը, նաեւ՝ Ֆրանսական Ելեկտրականութեան բարձրագոյն վարժարանը: 1962ին տեղափոխուել է ԱՄՆ:

Երբ 1969-1970 թուականներին Քալիֆորնիոյ մէջ կազմուեց Համազգայինը, Վարուժան Տէմիրճեանը իր մասնակցութիւնը բերել է հիմնադրութեան աշխատանքներին: Եղել է Համազգայինի Ա-րեւմտեան Ամերիկայի շրջանի հիմնադիրներից եւ առաջին վարչութեան անդամ: 1975-1978 եղել է ատենապետը Համազգայինի վարչութեան, իսկ 1989-1993՝ ատենապետը Շրջանային վարչութեան: 1994-1998 եղել է Համազգայինի Կենտրոնական վարչութեան անդամ եւ ներկայացրել է Արեւմտեան Ամերիկայի շրջանը:

ՕՆՆԻԿ ՔԷՇԻՇԵԱՆ

Ծնուել է Երուսաղէմ, ապա անցել է Յորդանան եւ Լիբանան: 1956ից ապրում է ԱՄՆում: Պէյրութում զբաղուել է լրագրութեամբ եւ եղել է թերթի թղթակից: ԱՄՆում թղթակցել է «Լոս Անճելըս Թայմզ»ին: Ուսանել է Քլերմոնթի աւարտական համալսարանում, նախ քաղաքական գիտութիւններ եւ ապա՝ Միջազգային յարաբերութիւններ ճիւղերում, եւ ստացել է դոկտորական տիտղոսը: Քաղաքական գիտութիւնների դասախօս է եղել Այտըհոյի եւ Նիւ Եորքի պետական համալսարաններում, ինչպէս նաեւ Վըրճինիայի «Փոլիթեքնիք» հիմնարկում, եւ հիմնադիրներից է եղել «Ակորա» պարբերաթերթի: Հոգաբարձութեան ատենապետն է եղել Սուրբ Նահատակաց՝ ապա «Ֆերահեան» վերանուանուած վարժարանին: 17 տարի եղել է «Մեսրոպեան» եւ «Ալէք Փիլիպոս» վարժարանների տնօրէնը: Դոկտ. Քէշիշեան եղել է Համազգայինի Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային վարչութեան երկար տարիների ատենապետը:

ԲԱԲԳԷՆ ՍԱՍՈՒՆԻ

Ծնուել է Ֆրանսիա, 1929 թուին: Յաճախել է Պէյրութի Համազգայինի Հայկական Ճեմարանը: Ուսանել է Պէյրութի Ֆրանսական համալսարանի ուսողութեան կենտրոնում: Ֆրանսիա է անցել 1953 թուին եւ մէկ ու կէս տարի ծառայել ֆրանսական բանակում, ապա շարունակել է ուսումը Փարիզի «Սորբոն» համալսարանում եւ արժանացել մագիստրոսի տիտղոսին՝ ուսողութեան ճիւղում:

1957ից հաստատուել է ԱՄՆի Ֆիլադելֆիա քաղաքում: 1957-59 ուսանել է Փենսիլվանիայի համալսարանում՝ Կիբերնետիկա ճիւղում: 1959ին փոխադրուել է Քալիֆորնիա: 1969ին ընտրուել է որպէս Համազգայինի ԱՄՆ Արեւմտեան շրջանի առաջին վարչութեան անդամ՝ յառաջիկայ տարիներին ստանձնելով վարչութեան ատենապետի կամ քարտուղարի պարտականութիւնները: 70ական թուականների աւարտին եղել է Համազգայինի Կենտրոնական վարչութեան անդամ:

Շքանշանների բաշխումից յետոյ, Ղեւոնդ քհնյ. Քիրազեան ընթերցեց առաջնորդ սրբազան հօր օրհնութեան եւ շնորհաւորանքի խօսքը, որից մէջբերում ենք կատարում.

«Սրտի անհուն գոհունակութեամբ կ՛ողջունենք Համազգայինի Արեւմտեան Միացեալ Նահանգներու Շրջանային վարչութիւնը, հանգանակային աննախընթաց այս հաւաքին առիթով, որ նաեւ առիթ կը ստեղծէ գնահատանքի ու երախտագիտութեան արտայայտութիւն ունենալու համազգայնական վաստակաւոր փաղանգի մը: Համազգայինը ծնունդ առաւ մեր հայրենի հողերու մեծ մասին ու անկախ պետականութեան կորուստէն ետք, Սփիւռքի մէջ դառնալու համար իրողական մշակոյթի նախարարութիւն. ան իր ուսերուն առաւ պահպանել մշակոյթ, արուեստ ու քաջալեր հանդիսանալ բոլոր անոնց, որոնք այս կալուածներուն մէջ կը լծուին մեր ժողովուրդի աննիւթական գանձերու պահպանման ու աճումի վսեմ առաքելութեան:

«Անցեալ աւելի քան 80 տարիներուն, բազմաթիւ անուանի ու անանուն գործիչներ ու նուիրեալներ միացան համազգայնական երթին հայապահպանման ու հայուն մշակութապէս բարգաւաճման գործը տարածելով Միջին Արեւելքէն դէպի արեւմտեան օճախներ, հասնելով մինչեւ մեր ափերը, իսկ Հայաստանի վերանկախացումէն ասդին՝ նաեւ հայրենի հողերուն վրայ: Համազգայինի Կեդրոնական ու Շրջանային վարչութիւններն ու անոնց հովանիին տակ գործող միաւորները հսկայածաւալ աշխատանք կատարած են ընդհանրապէս սիրողական ու յօժարակամ միջոցներով՝ իրագործելով նուաճումներ, որոնք պատիւ կը բերեն պետական ու արհեստավարժ միջոցներով գործող խմբաւորումներու: Այս բոլորը կատարուած են շնորհիւ մեր ժողովուրդի լիաբուռն նուիրաբերումին, որովհետեւ գիտենք, որ Համազգայինին նուիրաբերուած կաթիլները, իրարու միանալով՝ իբրեւ վարար գետ կ՛ոռոգեն հայութեան գիրն ու արուեստը, հայ գիրքն ու հայ դպրոցը:

«Համազգայինի գործի դաշտերուն մէջ վաստակ կերտողները արժանի են ամէն յարգանքի ու պատիւի: Այսօր, մենք եւս, մեր օրհնութեամբ ու գնահատանքով կը միանանք «Համազգային»ի Շրջանային վարչութեան, յարգանքի եւ յիշատակութեան արժանացնելով տիարք Գուրգէն Գասապեանը, Գաբրիէլ Ինճէճիկեանը, Յովհաննէս Մանուկեանը, Բաբգէն Սասունին, Վարուժան Տէմիրճեանը եւ Օննիկ Քէշիշեանը: Կ՛աղօթենք առ Աստուած, որ օրհնէ անոնց վաստակը եւ Իր Ս. Աջը ընդմիշտ հովանի պահէ Համազգայինին ու անոր նուիրեալներու անդաստանին վրայ»:

Առաջնորդ սրբազան հօր կողմից ուղարկուած յուշանուէրը յանձնուեց տէր եւ տիկին Շահէ եւ դոկտ. Լենա Ասատուրեաններին: Շրջանային վարչութիւնն էլ, Հայ գրքի տարուայ առիթով, Հայաստանի ճարտարապետական կոթողների մասին մի գիրք նուիրեց հիւրընկալ ընտանիքին:

Այնուհետեւ իրենց սրտի խօսքերով ու պարտաւորեցնող պատգամներով խօսք առին օրուայ մեծարեալները՝ յիշելով իրենց վարչական կազմակերպական գործունէութիւնը ու կոչ ուղղելով ներկաներին, որ իրենց աշխատանքների մէջ միշտ ի մտի ունենան Համազգայինի երիտասարդականացման հարցը եւ խանդավառեն երիտասարդներին, որպէսզի շարունակեն իրենց նախնիների երթը: Նաեւ յատուկ կարեւորութեամբ մատնանշուեց հայաշատ մեր գաղթօճախում հայ աշակերտներին հայերէնով եւ հայեցի դաստիարակութեամբ զինելու Համազգայինի առաջնահերթ պարտականութեան հարցը: Համազգայինի կրթական առաքելութիւնը այսօր նոր միջոցներ եւ նոր գործելաոճ ու պայմաններ է պահանջում, եւ այս ուղղութեամբ իրենց ուժերը պիտի լարեն բոլոր համազգայնականները: Շեշտուեց նաեւ հայրենիքի հետ կրթական եւ մշակութային սերտ կապեր հաստատելու անհրաժեշտութիւնը, որը կենսատու աղբիւրը պիտի հանդիսանայ հեռաւոր ափերում ապրող մեր հայ համայնքների համար:

Համազգայինի Կենտրոնական վարչութեան շրջանիս ներկայացուցիչ դոկտ. Վիգէն Եագուպեանը ձեռնարկի եզրափակիչ իր շահեկան խօսքերի մէջ նշեց.

«Համազգայինի Կենտրոնական վարչութեան անունից, շնորհաւորում եմ մեծարեալներին, որոնց տարած աշխատանքը վերջին տասնամեակներում եղաւ այն խարիսխը, որ այսօր ներշնչում է բոլորիս որ մեր աշխատանքը այս հեռաւոր ափերի մէջ շարունակենք առանց ընկրկումների ու միշտ դէպի յառաջ ուղղելով մեր հայեացքները՝ նորանոր յաղթանակներ արձանագրելու հեռանկարով:

«Մեծագոյն նուէրը այս անհատներին՝ մեզ նրանց յաջորդը դարձնելու պարտաւորութիւնն է: Երբ սփիւռքեան մեր գաղթօճախներում ամէն օր աւելի կը մեծանան հայ մշակոյթի անաղարտ պահպանման եւ զարգացման դէմ ծառացող դժուարութիւնները, մենք կառչած կը մնանք մեր անցեալի գործիչների ժառանգ թողած աւանդին, նրանց անմնացորդ նուիրուածութեամբ աշխատելու եւ ապագային հաւատալու վճռականութեանը, ու կարելի է եզրակացնել, որ յանձնառութեամբ, երազով, հաւատքով եւ մեր հիմնադիրների երազների ներշնչման ուժով, երբեք-երբեք չպիտի յուսահատուենք: «Նպատակս տկարութիւն չի ճանչնար»ը զուր խօսքեր չեն, այլ՝ պատգամ մը, որուն ժառանգորդներն ենք մենք»:

Դոկտ. Եագուպեան շնորհակալութիւն յայտնեց մանաւանդ տանտէրերին, որոնք իրենց տան դուռը այնպէս լայնասրտօրէն բացին Համազգայինի մեծ ընտանիքի առջեւ, ու նաեւ վստահեցրեց Շրջ. վարչութեանը, որ Կեդր. վարչութիւնը միշտ կանգնած է նրա մէջքին ու ամէն կերպ պիտի սատարէ նրա աշխատանքներին:

Նշելի է նաեւ, որ ձեռնարկի ընթացքին ցուցադրութեան ու վաճառքի էին դրուած համայնքիս մի շարք հանրածանօթ գեղանկարիչների աշխատանքները, որոնցից մէկը, որը պատկանում էր Մինաս Հալլաճի վրձինին, հանդիսաւոր կերպով նուիրուեց Համազգայինին:

ԼԻՆՏԱ ԳԱՆՏԻԼԵԱՆ

Հայ Քոյրերու վարժարանը Երկուշաբթի, Ապրիլ 23ի ամբողջ օրը տրամադրած էր Ցեղասպանութեան 97ամեակի ոգեկոչման։ Առաւօտեան ժամը 9ին տեղի ունեցաւ աշակերտական Ս. պատարագ, բոլոր կարգերու աշակերտներուն մասնակցութեամբ. խորանին կը ծառայէին 7-8րդ դասարաններու աշակերտները, իսկ պատարագիչն էր Կլենտէյլի Հայ կաթողիկէ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ ժողովրդապետ հայր Գրիգոր Շահինեան։ Պատարագը վերջ գտաւ նահատակներու յիշատակին ցօնուած շարականներու երգեցողութեամբ։

Պատարագին յաջորդեց օրուան յայտագիրի երկրորդ մասը՝ վարժարանիս շարջափակէն ներս, Ծիծեռնակաբերդի մանրակերտի շուրջ, ուր հայր Գրիգոր Շահինեան կատարեց հոգեհանգստեան պաշտօն, ի յիշատակ մէկուկէս միլիոն նահատակներու, մինչ աշակերտները կարգով կ՛անցնէին յուշարձանի մօտէն եւ իրենց յարգանքը կը մատուցէին՝ ծաղիկներ զետեղելով։

Հոգեհանգստեան արարողութեան եւ ծաղիկներու զետեղման իրենց մասնակցութիւնը կը բերէին պետական պաշտօնական հիւրեր՝ քոնկրեսական Էտըմ Շիֆ, Քրեսենթա հովիտի քաղաքապետական խորհուրդի նախագահ Շերըլ Տէյվիս, նոյն խորհուրդի անդամ Հերի Լիոն եւ Հայ կեդրոնի ներկայացուցիչ Արիկ Գէորգեան, որոնք իրենց սրտի խօսքը արտասանեցին եւ ծաղկեպսակ զետեղելով՝ իրենց յարգանքը մատուցին մէկուկէս միլիոն նահատակներու անշիրիմ հոգիներուն, ապա Շերըլ Տէյվիս, տնօրէնուհի քոյր Լուսիային յանձնեց Հայկական Ցեղասպանութիւնը ճանչցող հռչակագիր մը, որուն մէջ կը շեշտուի, թէ Ապրիլ 24, 2012ը՝ «Հայկական Ցեղասպանութեան յիշատակութեան օր» է Քրեսենթա հովիտի տարածքին:

Ապա կատարուեցաւ պատշաճ գեղարուեստական յայտագիր մը, որուն ընթացքին աշակերտները արտասանեցին Զաւէն Սիւրմէլեանի «Ծառը» եւ երգեցին «Սուրբի աչքեր»ը:  Հիւրերը մեծ հիացմունքով վկայեցին վարժարանի աշակերտութեան պատրաստութիւնը Եղեռնի զոհերու յիշատկին կազմակերպուած աշխատանքներուն։

Հանդիսութեան ընթացքին յուզիչ էր տեսնել չորս աշակերտներու՝ քարտէսներով ներկայանալը Ծիծեռնակաբերդի մանրակերտին, եւ հպարտութեամբ վերակոչելը Ցեղասպանութենէ վերապրած իրենց նախահայրերու անուններն ու ծննդավայրերը։

Նոյն օրուան յետմիջօրէին տեղի ունեցաւ պաշտօնական յուշահանդէս մը, վարժարանիս «Դանիէլեան» սրահէն ներս: Բացման խօսքով հանդէս եկաւ տնօրէնուհի քոյր Լուսիան, որ Եղեռնի պատմականը տուաւ, բացատրեց այդ ժամանակաշրջանին տիրող քաղաքական պայմանները եւ անոնց արդիւնքը՝ օսմանեան թուրքին իրագործած Ցեղասպանութիւնը:

Այս տարուան յուշատօնը ունէր երկու գլխաւոր մասեր՝ ոգեկոչել զոհերու յիշատակը եւ վկայակոչել հայութեան վերապրումը՝ միշտ շեշտելով պահանջատիրութեան գաղափարը։ Օրուան հանդիսավար Լինտա Գանտիլեան, ի գործ դրաւ օրուան յայտագիրը՝ բեմ հրաւիրելով վարժարանի բոլոր կարգերու աշակերտները, որոնք յայտագիրի առաջին բաժինով արտասանեցին եւ երգեցին Եղեռնի նահատակներուն նուիրուած բանաստեղծութիւններ, իսկ հինգերորդ դասարանի աշակերտները ներկայացուցին «Դերենիկը»։

Եօթներորդ դասարանը առաջին անգամ ըլլալով մեկնաբանեց երիտասարդ բանաստեղծ Մկօ Փանոսեանի «Լեռ Իմ Կեանքի» բանաստեղծութիւնը՝ նոյնինքն բանաստեղծի ներկայութեամբ:

Օրուան խորհուրդը փոխանցեց Լինտա Գանտիլեան, որ ներկայացուց Ցեղասպանութիւնը որպէս եղած իրականութիւն, որ կը սպասէ իր արդար լուծման, իսկ Արեւմտահայաստանի 97 տարիներէ ի վեր թատարկուած հողերը՝ իրենց տէրերուն: Ան խօսքը աշակերտներուն ուղղելով՝ ըսաւ. «Կը սպասեն ձեզի, որպէսզի երթաք եւ շէնցնէք. այսօր այդ պարտականութիւնը ձերն է, սիրելի աշակերտներ, ճանչցէ՛ք ձեր արմատները, պեղեցէ՛ք ձեր նախահայրերու ծննդավայրերը, ապա զինուելով գիտութեամբ՝ ձեր կիզակէտը դարձուցէ՛ք Արարատի փէշերուն ձեզի սպասող հայկական հողերը եւ այս անգամ ձեր տունը շինեցէք հո՛ն»։

8րդ դասարանի աշակերտները հանդէս եկան 2 արարնոց խաղարկութեամբ։ Առաջին բաժինով ներկայացուեցաւ աքսորը՝ մարմնաւորուած թուրքի վայրագութեամբ եւ բարբարոսութեամբ: Վերածնունդը ներկայացուցին 7րդ կարգի աշակերտները՝ երգելով «Սուրբի Աչքերը», դաշնամուրի ընկերակցութեամբ՝ երաժշտութեան ուսուցչուհի Վարդուհի Պաղտասարեանի, իսկ փողի վրայ՝ գիտութեան ուսուցիչ Անդրանիկ Պօղիկեանի: Ապա բեմահարթակը տեղ տուաւ սփիւռքահայ ընտանիքի մը առօրեայ կեանքին, ուր 8րդ դասարանցիներ ներկայացուցին յարուցեալ հայ ժողովուրդի մերօրեայ պատկերը՝ մարմնացնելով հայ ծնողներու պայքարը՝ ընդդէմ ցուլման:

Հանդիսութիւնը իր աւարտին հասած էր. աշակերտները հոգեկան մեծ բաւարարութիւն կը զգային օրուան հանդիսութիւններուն իրենց բերած մասնակցութեամբ, երբ տնօրէնուհի քոյր Լուսիա, գոհունակութեամբ շնորհաւորեց ուսուցչուհիները եւ բոլոր աշակերտները՝ իրենց անսակարկ աշխատանքին եւ պատշաճ ներկայացման համար։

Ապա բեմ հրաւիրուեցաւ Մկօ Փանոսեան, որ իր գոհունակութիւնը յայտնեց ի տես նոր սերունդի՝ մեր նախահայրերու ուղիէն քալելու վճռակամութեան։ Հանդիսութիւնը վերջ գտաւ Տէրունական աղօթքի երգեցողութեամբ։

ՄԱՅՏԱ ԲԱԲՈՒՄԵԱՆ

Հայ ժողովուրդի դէմ գործադրուած Ցեղասպանութեան արարքի հետեւանքներն ու անոր պատճառով մեր հոգիներուն վրայ ծանրացած ու անոնց առթած զգացումները, 97 տարիներ տանջած են եւ դեռ կը տանջեն մեզ բոլորս, անխտիր, ու կը մղեն մեզ առնուազն տարին անգամ մը ոգեկոչելու զոհերուն յիշատակը ու անով իսկ՝ ամրապնդելու մեր գոյատեւման կամքը։

Սահակ-Մեսրոպ Հայ քրիստոնեայ վարժարանի Ցեղասպանութեան 97ամեակի ոգեկոչումը կայացաւ Ուրբաթ, Ապրիլ 20ին, երեկոյեան ժամը 7ին, վարժարանիս սրահին մէջ։

Վարժարանիս տնօրէն Յովսէփ Ինճեճիքեան բարի գալուստի խօսքերով հրաւիրեց ներկաները յոտնկայս ու լռութեամբ յարգելու յիշատակը մեր բիւրաւոր զոհերուն եւ անթաղ, անշիրիմ նախնիներուն։

Հայաստանի քայլերգով եւ բացման աղօթքով օրուան գեղարուեստական յայտագիրը ընթացք առաւ, վարժարանի ուսուցիչներ Արտաշէս եւ Ժաննա Սինանեաններու եւ Մայտա Բաբումեանի առաջնորդութեամբ։

«Ձայն մը Հնչեց» ազգային երգով, Գ. եւ Դ. կարգերու երգչախումբը թնդացուց սրահը։ Ապա Է. կարգի աշակերտները ներկայացուցին Սարգիս Մահսէրէճեանի հեղինակած «Լուսիկին Երազը» տրամախօսութիւնը, զոր կը ներկայացնէ հանդիպում մը մերօրեայ պատանիի մը եւ Եղեռնի խումբ մը զոհերու միջեւ, դրախտին մէջ։

Կոմիտասի դերը մարմնաւորած Արի Էքմէքճեան նուագեց Կոմիտասի «Մարալ Մարալ»ը, իսկ Անի Երեւանեան մեներգեց «Մանի Մանի Ճախարակ» երգը, թմբուկի ընկերակցութեամբ՝ վարժարանիս նուագախումբի թմբկահարներէն Յարութ Թերզեանի։

Ապա յաջորդաբար՝ Գ.,Դ., եւ Ե. կարգերու աշակերտները երգեցին Ստեփան Լուսիկեանի «Նոր Հայաստան» եւ Յովհաննէս Շիրազի բառերով՝ «Տեսնեմ Անին ու Նոր Մեռնեմ» երգերը:

Ը. կարգի 8 շնորհալի աշակերտներ ասմունքեցին «Անլռելի Զանգակատուն» ստեղծագործութենէն «Ղօղանջ Եղեռնական»ը՝ միաժամանակ ցուցադրելով Եղեռնը պատկեռացնող տեսաերիզ մը, 8րդ դասարանի աշակերտուհիի մը կողմէ պատրաստուած։

Ռիթա Դաւիթեան ծանօթացուց օրուան բանախօսը՝ Սարգիս Քէլէշեանը, որ իր պատգամը տուաւ ըսելով, թէ իւրաքանչիւր ընտանիքէ կը սկսի Ցեղասպանութեան արդար հատուցումը ապահովելու հարցը։

Ապա Սալբի Քէլէշեան իր դիւթիչ ձայնով մեներգեց «Կիլիկիա»ն, որմէ ետք փակման խօսքով ելոյթ ունեցաւ Միքայէլ Եուսուֆեանը, որ հակիրճ պատմականը տուաւ վարժարանիս մէջ զետեղուած խաչքարին։

Փակման աղօթքէն ետք մոմովառութեան խորհրդաւոր պահն էր. աշակերտներ ու ծնողներ իրենց մոմերով յառաջացան դէպի խաչքար, ուր 102ամեայ Ճոզէֆ Մանճիկեան զետեղեց ծաղկեպսակ մը, իսկ Սալբի Քէլէշեանի առաջնորդութեամբ «Տէր Ողորմեա»ն երգուեցաւ։

Վերապատուելի Վաչէ Էքմէքճեանի օրհնութեան աղօթքով ոգեկոչման յայտագիրը հասաւ իր աւարտին։

Պէտք է յիշել նաեւ, որ ամբողջ շաբթուան ընթացքին աշակերտները Ապրիլեան յատուկ շապիկներով դպրոց եկան, իսկ Ապրիլ 23ի առաւօտուն, դասարաններ երթալէ առաջ, աշակերտները հաւաքուեցան խաչքարին շուրջ եւ իւրաքանչիւրը ծաղիկ մը զետեղելով՝ ուխտեցին, որ իրենք պիտի չմոռնան Մեծ Եղեռնը ու տէր պիտի կանգնին մեր պապերու ժառանգին։

Ա. Ե.

Զուիցերիոյ Հայ Օգնութեան Միութեան պատասխանատու ընկերուհիները մտածումը ունեցան կազմակերպելու, Ապրիլ ամսուան ընթացքին, Հայկական Ցեղասպանութեան նուիրուած երկու ձեռնարկներ, որոնք ունէին մէկ կողմէ Հայ Դատի պահանջատիրութեան գծով տարուող աշխատանքներուն ծանօթանալու բնոյթ, իսկ միւս կողմէ կ՛առաջադրէին իբրեւ հայուհիներ խօսիլ, ընդգծե՛լ հայ կնոջ դերը Սփիւռքի մէջ, նաեւ առիթ էին անդրադառնալու, թէ ի՞նչ կը սպասուի սփիւռքահայ կնոջմէ, մանաւանդ՝ ի՞նչ են անոր պարտաւորութիւնները։

Առաջին ձեռնարկը տեղի ունեցաւ Շաբաթ 28 Ապրիլին, Զուիցերիոյ գերմանախօս Օպերենթֆելտըն շրջանի Հայ Դպրոցական միութեան կեդրոնին մէջ։ Երկրորդ ձեռնարկը, նոյն նիւթերով, տեղի ունեցաւ յաջորդ օրը՝ Կիրակի 29 Ապրիլին, Ժընեւի Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ կից գտնուող Հայկական կեդրոնին մէջ։

Այս առիթով Զուիցերիոյ Հայ Օգնութեան Միութիւնը հրատարակած իր յայտարարութեամբ կ՛ըսէր.

«Աւելի քան 100 տարիներէ ի վեր, մարդասիրական եւ ընկերային մարզերէ ներս տարած իր գործունէութեամբ, Հայ Օգնութեան Միութիւնը իրարու կը միացնէ ամբողջ աշխարհի մէջ տարածուած հայ համայնքները։ Իր կարգին Զուիցերիոյ Հայ Օգնութեան Միութիւնը կը նպատակադրէ միացնել, քով-քովի բերել Զուիցերիոյ հայերը։ Այս տարի եւս կը հրաւիրենք Զուիցերիոյ հայ հանրութիւնը մեր քանի մը ձեռնարկներուն

1- Հայոց Ցեղասպանութեան նշումի գծով դասախօսական ձեռնարկ, ուր պիտի դասախօսեն Երուսաղէմի Հայ Դատի յանձնախումբի գործօն անդամ տոքթ. Ժորժէթ Աւագեան եւ Յունաստանի Հայ Կապոյտ Խաչի անդամ Էվա Պէրպէրեան ։

2- Աւանդութիւն դարձած ՀՕՄի Օրը, Կիրակի 6 Մայիսին, Զուիցերիոյ գեղատեսիլ շրջաններէն Զոլլիքոֆընի մէջ»։

Կազմակերպիչ միութիւնը իր այս հրաւէր-յայտարարութիւնը նամակատան ճամբով ուղարկած էր բազմաթիւ ընտանիքներու, միշտ նպատակ ունենալով Զուիցերիոյ հայութիւնը քով-քովի բերել եւ առիթը տալ փոքրաթիւ հայ գաղութը հետաքրքրող նիւթերու շուրջ տեղեկութիւններու փոխանցման։

Այս ձեռնարկներուն բացումը կատարեց Զուիցերիոյ Հայ Օգնութեան Միութեան ատենապետուհին Արմիկ Երոմեան, որ բարի գալուստ մաղթելէ ետք, ներկայացուց դասախօսները , ապա հրաւիրեց զանոնք ներկայացնելու իրենց նիւթերը։

Հայկական «Ցեղասպանութեան ճանաչումը, Իսրայէլի տեսակէտը» նիւթը ներկայացուց Երուսաղէմի Հայ Դատի յանձնախումբի ատենապետուհի տոքթ. Ժորժէթ Աւագեան՝ մանրամասն կերպով անդրադառնալով Երուսաղէմի մէջ, Քնեսեթէն ներս տարուող ճիգերուն, որպէսզի կարելի ըլլայ ցեղասպանութիւնը ճանչցնել տալ Իսրայէլի կողմէ։ Ժ. Աւագեան այս գծով փոխանցեց շատ հետաքրքրական տեղեկութիւններ եւ մանրամասնութիւններ, որոնք բոլոր ներկաներուն համար նորութիւն էին։ Ականատեսի եւ այս աշխատանքներուն լաւատեղեակ գործօն անդամի իր տուած տեղեկութիւնները, ապրուած օրինակները մեծ հետաքրքրութեամբ ընկալուեցան ներկաներուն կողմէ։ Թուրք եւ ազերի պետութեանց կողմէ տարուող հակահայ հսկայական քարոզչութեան դիմաց, Հայ Դատի յանձնախումբերու լուրջ եւ հետեւողական աշխատանքին ներկայացումը, ներկայ հանրութեան համար, տեղեկատուական իմաստով մեծ արժէք ունէր, տրուած ըլլալով մանաւանդ, որ դասախօսը ինք այս հարցերուն քաջածանօթ եւ թափուող ճիգերուն մէջ յատուկ բաժին ունեցող անձ մըն է։ Դասախօսութեան յաջորդեցին հարցումներ՝ յաւելեալ լուսաբանութիւններ ունենալու համար համայն հայութիւնը յուզող Հայ Դատի հետապնդումի աշխատանքներու մասին։

Ձեռնարկին երկրորդ նիւթը կը վերաբերէր հայ կնոջ։ Զուիցերիոյ Հայ Օգնութեան Միութիւնը, իբր կանացի կազմակերպութիւն, մտածումը ունեցած էր հայ կնոջ դերին անդրադարձող նիւթ մը ներկայացնելու Զուիցերիոյ հանրութեան։ Այս նիւթի ներկայացումին համար Աթէնքէն հրաւիրուած էր Էվա Պէրպէրեան, որ անդրադարձաւ սփիւռքահայ կնոջ դերին հայ կեանքէն ներս։

Առաջին հերթին ան սահմանեց, թէ «Ո՞վ ենք մենք իբր կիներ եւ իբր սփիւռքահայ կիներ»։ Ապա՝ անդրադարձաւ սփիւռքահայ կնոջ դերին, միջազգային կազմակերպութիւններու կեդրոն հանդիսացող Զուիցերիոյ նման երկրի մը մէջ հայ կնոջ կարելիութիւններուն։ Եւ իր խօսքի վերջին բաժինով, ընդգծելէ ետք նոր սերունդին մայրենի լեզուի ծանօթացման կարեւորութիւնը, ընդգծեց հետեւեալը.

«Ներկայիս դժբախտաբար հայ ընտանիքներէն, դպրոցներէն եւ միութիւններէն ներս ազգային արժէքներու հանդէպ անտարբերութիւն գոյութիւն ունի։ Եւ մե՛ր, առաւելաբար կիներուս պարտականութիւնն է տուներէ, դպրոցներէ, միութիւններէ ներս ստեղծել այնպիսի մթնոլորտ, որ նոր սերունդը մօտենայ այն կառոյցներուն, որոնք մեր ժողովուրդի շարունակականութիւնը եւ հոգեմտաւոր մակարդակի բարձրացումը կ՛ապահովեն։

«Մեզմէ կը սպասուի ներարկում.– Հայեցիութի՛ւն ներարկենք նոր սերունդին»։

Բանախօսը նաեւ ընդգծեց, թէ հայ երիտասարդին կազմաւորումը կը սկսի մեր տուներէն. «Եւ տան մէջ հայ կնոջ հայեցի մթնոլորտ ստեղծելու եւ ազգային դաստիարակութիւն փոխանցելու առաքելութիւնը կը շեշտուի մանաւանդ այն պարագաներուն, երբ մեր զաւակը հայկական դպրոց չ՛երթար, բայց կ՛ապրի հայ ընտանիքի մէջ»։

Իր խօսքի աւարտին, ան ահազանգ հնչեցուց՝ անդրադառնալով Հայերէն լեզուի կորուստի վտանգին. «Մեր լեզուն վտանգուած է,– ըսաւ ան,– եւ ասիկա ըսողը ԵՈՒՆԵՍՔՕն է, որուն կողմէ իսկ յայտարարուած է, թէ աշխարհի մէջ գոյութիւն ունին 6700 լեզուներ, որոնք տակաւին խօսակցական լեզու են։ Ապրող այս լեզուներուն կէսը մինչեւ այս դարու վերջը, կամ՝ կ՛ըսուի նաեւ՝ մինչեւ 50 տարի, պիտի դադրի գործածական ըլլալէ եւ իբրեւ ապրող լեզու գոյութիւն ունենալէ։ Այսինքն՝ 3500 լեզուներ պիտի չխօսուին այլեւս։ Եւ այդ լեզուներու մէջ է հայերէնը, արեւմտահայերէնը»։

Հայերէն լեզուի պահպանումին, տան մէջ հայկական մթնոլորտի ստեղծումին եւ այլ մարզերէ ներս սփիւռքահայ կնոջ դերին անդրադարձող այս դասախօսութեան աւարտին, եղան հարցումներ ու զրոյց։

Ժընեւի ձեռնարկի վերջին բաժինով ցուցադրուեցան հայոց պատմութեան գլխաւոր դէմքերու ներկայացման ճամբով՝ հայկական տոհմիկ տարազներ, որոնք պատրաստուած էին «Հայուհու Խորհուրդ» ընդհանուր թեմայով եւ որոնք իրենց կարգին ամբողջացուցին Հայկական Հարցին, հայ կնոջ դերին նուիրուած հայկական այս յիշատակելի օրուան մթնոլորտը։

ԱՆԹԻԼԻԱՍ.- Երեքշաբթի, 15 Մայիսին, Թեհրանի Հայ կաթողիկէ համայնքի առաջնորդ Նշան արք. Քարաքեհէեան այցելեց վեհափառ Արամ Ա. հայրապետին։ Ան բարի գալուստ մաղթեց վեհափառին եւ հրաւիրեց զայն այցելելու Հայ կաթողիկէ համայնքի առաջնորդարանը։

Յաջորդ օրը, վեհափառը Թեհրանի ու Սպահանի առաջնորդ սրբազաններուն, միաբան հայրերուն եւ ազգային իշխանութեան ներկայացուցիչներուն ընկերակցութեամբ, այցելեց Հայ կաթողիկէ առաջնորդարանը։

Եկեղեցւոյ մուտքին, հայրապետը դիմաւորուեցաւ գերապայծառին կողմէ եւ առաջնորդուեցաւ եկեղեցի, ուր տեղի ունեցաւ կարճ արարողութիւն մը: Ապա գերապայծառը բարի գալստեան խօսք ուղղեց վեհափառին, որուն պատասխանելով՝ վեհափառը իր ուրախութիւնը յայտնեց, որ կը գտնուի նոյն ազգի պատկանող զաւակներու այլ հոգեւոր տան մը մէջ։ Ան շեշտեց Հայ առաքելական, կաթողիկէ եւ աւետարանական եկեղեցիներուն միջեւ գործակցութեան հրամայական անհրաժեշտութիւնը։

«Ոեւէ ժամանակէ աւելի մեր ազգը կարիքը ունի ներքին միասնականութեան, եւ այս ուղղութեամբ մենք մեր կարելին պէտք է կատարենք՝ ի խնդիր մեր ազգի գերագոյն շահերուն», ըսաւ վեհափառը։

Իր խօսքի աւարտին վեհափառը ձեռաց խաչ մը նուիրեց գերապայծառին։

Ապա եկեղեցւոյ սրահին մէջ տեղի ունեցաւ հիւրասիրութիւն մը, որուն ընթացքին հայրապետը պատասխանեց իրեն ուղղուած հարցումներուն։

Օրուան կեդրոնական ձեռնարկը, որ կը վայելէր Արժանթինի մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպանութեան հովանաւորութիւնը, տեղի ունեցաւ «Խօսէ Ֆերնանտեզ» սրահին մէջ: Ընթացքին ելոյթ ունեցան Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպանութեան խորհրդական Յ. Եակոբեանն ու Պուէնոս Այրես քաղաքի մշակոյթի նախարար Էրնան Լոմպարտին, որոնք անդրադարձան Երեւանը 2012ին Գիրքի համաշխարհային մայրաքաղաք հռչակելու փաստին եւ այդ առիթով տեղի ունեցած ձեռնարկներուն, նաեւ՝ երկու երկիրներու մշակութային կեանքին մէջ գիրքին ունեցած կարեւոր նշանակութեան:

Նախարար Լոմպարտի Երեւան կատարած իր այցելութիւնը բնութագրեց որպէս բազմաբովանդակ եւ անմոռանալի:

Ժողովը հանգամանօրէն անդրադարձաւ Հայ Գթութեան Խաչի բարեսիրական, խնամատարական, կրթական բազմակողմանի գործունէութեան երեսներուն, քննարկեց անցնող տարեշրջանի աշխատանքներու արդիւնքը եւ ծրագրեց յառաջիկայ գործունէութեան ընդարձակ դաշտը:

Ժողովի աւարտին ընտրուեցաւ Շրջանային վարչութեան նոր կազմը, որ յառաջիկայ երկու տարիներուն համար պիտի վարէ ու համադրէ ՀԳ Խաչի աշխատանքները:

ՀՄԸՄի Շրջ. վարչութեան գրասենեակէն կը հաղորդեն, թէ ՀՄԸՄի Արեւմտեան Միացեալ Նահանգներու Շրջանային վարչութիւնը, բարձր գնահատելով ծանօթ ՀՄԸՄական Մարօ Քէշիշեանի ծառայայութիւնը ՀՄԸՄի ընտանիքէն ներս՝ անոր կը շնորհէ «Տիպար ՀՄԸՄական» տիտղոսը:

Մարօ Քէշիշեան ծնած է Լիբանանի հայակական Այնճար գիւղը, ազգանուէր ընտանեկան յարկի մը տակ: Ան երրորդ զաւակն է Վահան եւ Սիրանոյշ Քէշիշեաններու եօթը զաւակներուն:

Նախակրթարան եւ միջնակարգ ուսումը ստացած է ծննդավայրի «Յառաջ» Ազգ. վարժարանէն ներս, իսկ երկրորդականը՝ Պուրճ Համուտի «Լեւոն եւ Սոֆիա Յակոբեան» Ազգային երկրորդական վարժարանէն ներս: Համալսարանական ուսումը ստացած է Լիբանանի «Սեն Ժոզէֆ» համալսարանէն ներս եւ աւարտած Հայագիտական ամպիոնը: Պաշտօնավարած է Պուրճ Համուտի Սիս թաղամասի «Աքսոր Գասարճեան» նախակրթարանէն ներս, նախ իբրեւ հայերէն եւ արուեսի նիւթերու ուսուցչուհի, իսկ աւելի ուշ՝ իբրեւ մանկապարտիզպանուհի: Միաժամանակ հետեւած է «Հայկազեան» համալսարանի ուսուցիչներու յատուկ մանկավարժական ծրագիրին:

Փոքր տարիքէն անդամակցած է Լիբանանի Օգնութեան Խաչի (ԼՕԽ) Այնճարի մասնաճիւղի արծուիկներու բաժանմունք՝ իբրեւ մրջնիկ, իսկ աւելի ուշ փոխանցուած է ՀՄԸՄի Պուրճ Համուտի մասնաճիւղը՝ իբրեւ արենոյշ վարիչ առաջնորդ, ուր հասած է մինչեւ մասնաճիւղի խմբապետուհիի աստիճանի. այնուհետեւ արժանացած է Լիբանանի Շրջանային խմբապետուհիի աստիճանին՝ վարելով համապատասխան պաշտօնը: Պատասխանատու զանազան պաշտօններ ստանձնած է մասնաճիւղի եւ շրջանային մակարդակներու վրայ:

1984ին փոխադրուած է Արեւմտեան Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ եւ աշխատած է շրջանի ՀՅԴ պաշտօնաթերթ «Ասպարէզ»ի մէջ, նախ իբրեւ գրաշար եւ թղթակից, ապա՝ իբրեւ խմբագրական կազմի անդամ: Եղած է նաեւ «Հորիզոն»ի թղթակից եւ արխիւներու պատասխանատու:

1984էն ի վեր գործօն անդամ է ՀՄԸՄի Լոս Անճելըսի մասնաճիւղին: Թէ՛ Լիբանանի եւ թէ ԱՄՆի մէջ, քանի մը շրջաններու համար, վարած է Շրջ. խմբապետուհիի աստիճանը: Քանիցս ընտրուած է ՀՄԸՄի Շրջ. վարչութեան անդամ:

Իբրեւ սկաուտ ղեկավար եւ կազմակերպիչ՝ մասնակցած է ՀՄԸՄի Համագաղութային եւ Հայաստանի մէջ կազմակերպուած Համա-ՀՄԸՄական Ընդհ. բանակումներուն:

1990ին, ՀՄԸՄի Կեդրոնական վարչութեան կողմէ գործուղուած է Հայաստան, ուր սփիւռքահայ ուսանողներու գործակցութեամբ նախաձեռնած է ՀՄԸՄի վերակազմակերպչական աշխատանքներու, նախ՝ ՀՄԸՄի գաղափարը տարածելով եւ ապա՝ մասնաճիւղեր հիմնելով Հայաստանի մէջ:

Անդամ է Boy Scouts of America-ի Verdugo Council-ին: Արժանացած է Wood Bage-ի երրորդ տախտակին (Bead):

Գործօն մասնակցութիւն բերած է ՀՄԸՄի Նաւասարդեան մարզախաղերու կազմակերպչական աշխատանքներուն: Թղթակիցն է շրջանի ՀՄԸՄին:

2011ին արժանացած է ՀՄԸՄի սկաուտական «Արարատեան» բարձրագոյն կարգին:

«Ամբողջ էութեամբ կը հաւատամ ՀՄԸՄի գաղափարախօսութեան, որուն համար ՀՄԸՄը կեանքիս անբաժան մասը դարձած է», այս առիթով արտայայտուած է Մարօ Քէշիշեան:

ԼՈՍ ԱՆՃԵԼԸՍ.- Քալիֆորնիոյ խորհրդարանի 46րդ ընտրատարածքի աթոռին իր թեկնածութիւնը առաջադրած Ատրին Նազարեան, վերջերս ապահոված է Քալիֆորնիոյ եւ Լոս Անճելըսի համալսարանական դասախօսներու շարք մը միութիւններու աջակցութիւնը:

Նազարեանի ընտրապայքարին նեցուկ կանգնելու յայտարարութիւններ կատարած են Քալիֆորնիոյ նահանգային համալսարաններու ուսուցիչներու եւ անձնակազմի միութիւնը, Քալիֆորնիոյ համայնքային համալսարաններու դասախօսներու միութիւնը, ինչպէս նաեւ Լոս Անճելըսի համալսարանի դասախօսներու միութիւնը:

Նազարեան Լոս Անճելըսի քաղաքապետական խորհուրդի անդամ Փօլ Գրիգորեանի անձնակազմին պետն է, պաշտօն մը՝ զոր վարած է նաեւ այն օրերուն, երբ Գրիգորեան Քալիֆորնիոյ խորհրդարանի անդամ էր: Ան նաեւ հայ համայնքէն ներս գործօն ներկայութիւն մըն է:

Ատրին Նազարեան հասակ նետած է Սան Ֆերնանտօ հովիտին մէջ. տնտեսագիտութեան ճիւղին մէջ իր Պսակաւոր արուեստից վկայականը ստացած է Քալիֆորնիոյ համալսարանի Լոս Անճելըսի մասնաճիւղէն եւ մասնակցած է վարժողական շարք մը ծրագիրներու: Ան աշխատած է քոնկրեսական Պրետ Շըրմընի գրասենեակին մէջ, իսկ Քալիֆորնիոյ նախկին նահանգապետ Կրէյ Տէյվիսի կողմէ նշանակուած է Քալիֆորնիոյ առեւտուրի յանձնաժողովի յատուկ օգնական: Ան «Ֆերահեան»ի 1991ի շրջանաւարտներէն է եւ եղած է ՀԵԴի ու ՀՄԸՄի անդամ:

Քալիֆորնիոյ խորհրդարանի նախնական ընտրութիւնները տեղի պիտի ունենան Յունիս 5ին: 46րդ ընտրատարածքին մէջ կ՛իյնան Շըրմըն Օքսը, Թոլուքա Լէյքը, Սթուտիօ Սիթին, Վելի Վիլեճը, Վելի Կլենը, Վեն Նայսը, Նորթ Հոլիվուտը, Փանորամա Սիթին, Նորթ Հիլզը, Լէյք Պալպօան եւ Հոլիվուտ Հիլզը:

Բարձր հովանաւորութեամբ թեմի առաջնորդ Մուշեղ արք. Մարտիրոսեանի, Քրեսենթա Հովիտի Հայաստանեայց առաքելական Ս. եկեղեցին ճաշկերոյթով մը նշեց եկեղեցւոյս հիմնադրութեան եօթներորդ տարեդարձը, որուն ընթացքին նաեւ պատուեց Արտակ քհնյ. Տէմիրճեանը՝ իր վեց տարիներու անսակարկ ծառայութեան համար:

Ձեռնարկը տեղի ունեցաւ Շաբաթ, Ապրիլ 14, 2012ին, Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ «Արմենակ Տէր Պետրոսեան» սրահին մէջ: Բացման խօսքը եւ հանդիսավարութիւնը ձեռնհասօրէն կատարեց Պերճ Ալեքսանեան: Բարի գալուստի խօսք արտասանեց հոգաբարձութեան ատենապետ Վարուժ Քէօսէեան, որ շնորհակալութիւն յայտնեց սրբազան հօր, Արտակ քհնյ. Տէմիրճեանին, Վազգէն քհնյ. Աթմաճեանին եւ Կոմիտաս քհնյ. Թորոսեանին, իրենց անձնուէր ծառայութեան համար՝ Քրեսենթա Հովիտի Հայց. առաք. Ս. եկեղեցւոյ զարգացման եւ պայծառացման աշխատանքին մէջ: Ան նաեւ յաջողութիւն յայտնեց նորանշանակ հոգեւոր հովիւ Ղեւոնդ քհնյ. Քիրազեանին:

Նաեւ կատարուեցաւ մոմավառութիւն. բեմ հրաւիրուեցան ազգայիններ, որոնք հազարական տոլարի նուիրատուութեամբ ստանձնած էին մոմավառութիւնը:  Աւարտին, Ղեւոնդ քհնյ. Քիրազեան իր գնահատանքն ու շնորհակալութիւնը յայտնեց նուիրատուներուն, ինչպէս նաեւ ծուխի բոլոր անդամներուն, որոնք սիրով փարած են եկեղեցւոյս՝ մաղթելով մօտիկ ապագային ունենալ սեփական եկեղեցի մը:

Ապա տեղի ունեցաւ Արտակ քհնյ. Տէմիրճեանի մեծարանքի հանդիսութիւնը. բեմ հրաւիրուեցաւ ազգային երեսփոխան Տիգրան Տէր Սարգիսեան՝ մեծարանքի խօսքը փոխանցելու: Ան բարձր գնահատեց անսակարկ նուիրումն ու զոհաբերութիւնը տէր Արտակին, որ տարիներ շարունակ ծառայեց ի խնդիր նորաստեղծ եկեղեցւոյ հաստատման, գոյատեւման ու պայծառացման: Ապա բեմ հրաւիրուեցաւ մեծարեալը, ինչպէս նաեւ սրբազան հայրը:

Ներկայ եւ անցեալ տարիներու հոգաբարձութեանց եւ համայն գաղութին անունով, առաջնորդին ձեռամբ յուշանուէր մը յանձնուեցաւ Արտակ քհնյ. Տէմիրճեանին: Ապա բեմ հրաւիրուեցան Քրեսենթա Հովիտի քաղաքապետարանի անդամներ Հրայր Լիոն եւ Տիննէթ Էրիքսըն, որոնք շնորհաւորելէ ետք մեծարեալը, անոր շնորհաւորանքի գիր յանձնեցին՝ յանուն Քրեսենթա հովիտի քաղաքապետութեան. շնորհաւորանքի գիր ուղարկած էր նաեւ Լոս Անճելըս գաւառի կառավարիչներէն Մայք Անթոնովիչ:

Արտակ քհնյ. Տէմիրճեան, իր կարգին, շնորհակալութեան խօսք ուղղեց ներկաներուն եւ Քրեսենթա Հովիտի ազգայիններուն, որոնք միասնաբար հիմնեցին Քրեսենթա Հովիտի Հայաստանեայց առաքելական Ս. եկեղեցին: Յայտագիրը եզրափակուեցաւ Սրբազան հօր պատգամով, որ շնորհաւորելէ ետք տէր Արտակին, օրհնեց ներկաները եւ թելաթրեց հաւատքով փարիլ եկեղեցւոյ եւ շարունակել եկեղեցասէր ու ազգօգուտ գործունէութիւնը:

Ձեռնարկին պաշտօնական բաժինը աւարտելէ ետք, Գագիկ Պատալեան իր երգերով խանդավառեց մթնոլորտը, որուն ընթացքին կատարուեցան նորանոր նուիրատուութիւններ:

(Թղթակցութիւնը եկեղեցիէն)

ԼՈՍ ԱՆՃԵԼԸՍ.- Արուեստներու նուիրուած «Bureau of Arts and Culture» թերթին նախաձեռնութեամբ եւ գործակցութեամբ «Ապրիլ» գրատան, Կիրակի, Մայիս 20ին, կ.ե. ժամը 3էն մինչեւ երեկոյեան ժամը 7 կազմակերպուած է գրական գործերու ընթերցումներու շարք մը՝ Մայիս 5-20ի միջեւ տեղի ունեցած եւ Լոս Անճելըսի մէջ ապրող տարբեր ազգութեանց արուեստագէտներու ստեղծագործութեանց խմբային ցուցահանդէսին զուգահեռ:

Շարք մը հեղինակներու կողքին ելոյթ պիտի ունենան նաեւ բանաստեղծ եւ դասախօս Ալին Թերզեան, բանաստեղծ եւ ուսուցիչ Թինա Տէմիրճեան, արուեստագէտ եւ բանաստեղծ Սիրուն Երէցեան, որուն գործերը ցուցադրուած էին վերոյիշեալ ցուցահանդէսին ընթացքին, ինչպէս նաեւ՝ վիպագիր Արիս Ճանիկեան:

Գրական գործերու ընթերցումները տեղի պիտի ունենան 1282 W. Sunset Blvd., Los Angeles, CA, 90026 հասցէին: Յաւելեալ տեղեկութեանց համար, դիմել (818) 243-4112 թիւին կամ այցելել

BUREAUofARTSandCULTURE.com կայքը:

Ուրբաթ, Յունիս 1ին, «Սթեֆընիզ» ցուցադրասրահին մէջ տեղի պիտի ունենայ Լոս Անճելըս հաստատուած արուեստագէտ ու ճարտարագէտ Գօգոյի ստեղծագործութիւններու ցուցահանդէսին բացումը, երեկոյեան ժամը 6էն 10ի միջեւ:

«Շուքի մէջ» խորագրուած ցուցահանդէսը, որուն ընթացքին պիտի ցուցադրուին իւղաներկ գործեր եւ քանդակներ, բաց պիտի մնայ մինչեւ Օգոստոս 25: Արուեստագէտը ներկայ պիտի ըլլայ ցուցահանդէսի առաջին երկու օրերուն:

«Սթեֆընիզ» ցուցադրասրահին հասցէն է՝ 466 Foothill Blvd. La Canada Flintridge, իսկ ցուցադրասրահը բաց է Երկուշաբթիէն Շաբաթ օրերը, առաւօտեան ժամը 10էն մինչեւ երեկոյեան ժամը 5:30:

Յաւելեալ տեղեկութեանց համար, այցելել www.stephaniesartgallery.com կամ www.atelierkoko.com կայքէջերը:

ԿԼԵՆՏԷՅԼ.- «Շամլեան» Ազգ. վարժարանի Հայկական ակումբի գործունէութեան մաս կը կազմէ աշակերտական մրցումներու կազմակերպումը:

Այս տարեշրջանին, վարչութիւնը կազմակերպեց երկու մրցոյթներ, որոնք տեղի ունեցան Չորեքշաբթի, Մայիս 9ին, վարժարանիս հանդիսասրահին մէջ: Մրցումներուն նպատակն էր տարիներու ընթացքին մեր հարուստ մշակոյթին եւ պատմութեան մասին ամբարած գիտելիքները վերյիշել, ինչպէս նաեւ մեր նախնիներու իրագործումներով հպարտանալու ու ներշնչուելու առիթ ընծայել աշակերտներուն:

Առաջին մրցումը տեղի ունեցաւ առաւօտեան ժամը 11:15ին, Է. եւ Ը. կարգերէն չորս խումբերու բաժնուած 16 աշակերտներու, իսկ երկրորդը՝ Ե. եւ Զ. կարգերէն դարձեալ չորս խումբերու բաժնուած 16 աշակերտներու մասնակցութեամբ:

Մրցումները մեծ հետաքրքրութիւն եւ խանդավառութիւն ստեղծեցին աշակերտներուն մօտ:

Է. եւ Ը. կարգերու մրցումին առաջին հանդիսացող խումբը կը բաղկանար հետեւեալ անդամներէն. Նարէ Պօղիկեան եւ Արմէն Բաղդասարեան (Է. կարգ) ու Ուռի Կարապետեան եւ Լարա Ռոստոմեան (Ը. կարգ):

Իսկ Ե. եւ Զ. կարգերու մրցումին առաջին հանդիսացող խումբն էր՝ Դալիա Պոյաճեան եւ Նայիրի Յովհաննիսեան (Ե. կարգ) ու Ալիք Մարսէլեան եւ Թանիա Բիուքեան (Զ. կարգ):

Գնահատանքի արժանի են մասնակից բոլոր աշակերտները, որոնք շուրջ մէկ ժամ տեւող սուր պայքարի ընթացքին հետեւեցան եւ ճշգրիտ կերպով պատասխանեցին գրեթէ բոլոր հարցումներուն:

(Թղթակցութիւնը վարժարանէն)

ԿԼԵՆՏԷՅԼ.- Հինգշաբթի, Մայիս 10ին, Կլենտէյլի «Օքմոնթ Քուանթի» ակումբին մէջ տեղի ունեցած հաւաքոյթի մը ընթացքին, Կլենտէյլ քաղաքի Կանանց յանձնաժողովը մեծարեց քաղաքի չորս կիներ՝ զանոնք նկատելով «Կլենտէյլի գոհարներ»:

8րդ տարեկան այս հաւաքին ընթացքին մեծարեալներէն մէկն էր Քրիսթին Յովնանեանը, որ իր ելոյթին ընթացքին նախ շնորհակալութիւն յայտնեց յանձնաժողովին՝ իրեն տրուած այս պատիւին համար, ապա յատուկ շնորհակալութիւն յայտնեց իր «երկրորդ ընտանիք»ին՝ ՀՕՄին, յատկապէս ՀՕՄի Շրջանային վարչութեան ու «Սիփան» մասնաճիւղի անդամներուն, որոնք իրեն առիթ ընծայած են սպասարկելու իր փափաքին գոհացում տալու՝ վստահեցնելով, որ պիտի շարունակէ իր կամաւոր սպասարկութիւնները մատուցանել ՀՕՄին ու Կլենտէյլ քաղաքին:

Ան նաեւ շնորհակալութիւն յայտնեց իր ամուսնոյն եւ քրոջ, ինչպէս նաեւ Արեւմտեան թեմի Ազգ. վարչութեան ատենապետուհիին, Կլենտէյլի ՀՅԴ «Ահարոնեան» կոմիտէութեան, Քալիֆորնիոյ հայ երիտասարդաց միութեան վարչութեան, Կլենտէյլի Հայ Դատի յանձնախումբին, Ամերիկահայ առեւտուրի գրասենեակի վարչութեան, Ասպարէզի ծրագրման կեդրոնին (Career Planning Center), «Ուելզ Ֆարկօ»ի փոխնախագահին ու անձնակազմի անդամներուն:

Քրիսթին Յովնանեան ծնած է Պաղտատ, Իրաք, եւ հոն ապրած է մինչեւ Միացեալ Նահանգներ գաղթելը՝ 1979ին: Քաղաքական անկայուն եւ տագնապալի պայմաններու տակ, արգելքներ յաղթահարելու անոր կարողութիւնը առաջին անգամ ի յայտ եկած է, երբ ան յաջողութեամբ իրագործած է պսակաւոր տիտղոսի տիրանալու իր ցանկութիւնը:

Իրաքի մէջ ապրելու սահմանափակումները նկատի ունենալով՝ ան հետապնդած է «ամերիկեան երազը»՝ աշխատելով «Քրաքըր Նեշընըլ» դրամատան մէջ (ներկայիս՝ «Ուելզ Ֆարկօ»). քանի մը ամիս ետք միայն Միացեալ Նահանգներ փոխադրուելով՝ մնացած է նոյն դրամատան պաշտօնեայ, մինչեւ 1988, հասնելով դրամատան մասաճիւղի վերահսկիչի պաշտօնին: Ապա ան բացած է ծաղկավաճառի «Սօսիս Ֆլաուըրզ» խանութը, Կլենտէյլի մէջ: Հակառակ սեփական գործ ունենալու դժուարութեանց եւ պայքարներուն, Ք. Յովնանեան կրցած է իր ընտանիքին ապրուստը ապահովել՝ գործակցելով Կլենտէյլի «Էտվենթիս»չ դարմանատան ու «Մեմորիըլ» հիւանդանոցին հետ:

Իբրեւ ընկերային ծառայութեան մարզի աշխատակից՝ ան ներկայիս եւ վերջին 13 տարիներուն ընթացքին ամէնօրեայ դրութեամբ նեցուկ կը կանգնի շատերու: Ան մխիթարած է ընտանեկան բռնարարքներու բազմաթիւ զոհեր՝ միաժամանակ անոնց կեանքը դնելով շիտակ հունի մէջ: Ան ներկայիս կը հետեւի «ՔելՈւորքզ» ծրագիրի մասնակից մօտաւորապէս 130 պարագաներու՝ անոնց խորհրդատուական օժանդակութիւն տրամադրելով՝ կրթական, աշխատանքի ապահովման եւ այլ բնագաւառներու մէջ, որպէսզի անոնք հասնին ինքնաբաւութեան մակարդակի:

Քրիսթին Յովնանեան ամուսնացած է Վարանդ Յովնանեանի հետ, 30 տարիներու անդամ է ՀՕՄին՝ գործնականօրէն նպաստելով ոչ միայն գաղութէն ներս, այլեւ ՀՕՄի աշխարհատարած գործունէութեան: Ան գործօն անդամ է ՀՅԴի, Քալիֆորնիոյ հայ երիտասարդաց իրանահայ միութեան եւ Կլենտէյլի Հայ երիտասարդական կեդրոնին: Վերջերս ան մեծարուած է նաեւ Ասպարէզի ծրագրման կեդրոնին եւ «JVS/CPC GAIN»ի Բ. շրջանին կողմէ:

ԿԼԵՆՏԷՅԼ.- Դարձեալ Մայիսի առաջին շաբաթավերջն էր: Մեծ եռուզեռի մէջ էր Կլենտէյլի «Սիվիք» հանդիսասրահը: Հեռուէն արդէն հայկական երգն ու պարեղանակները կը լսուէին՝ անցորդներուն հետաքրքրութիւնը շարժելով: Դարձեալ ոտքի էր շրջանի ՀՕՄի մեծ ընտանիքը՝ իր ղեկավարութեամբ ու անդամներով: Հայկական մշակոյթի եւ աւանդութիւններու ծանօթացման տօն էր դարձեալ, որ հանրութեան կը հրամցուէր ՀՕՄի Շրջանային վարչութեան կազմակերպած 11րդ փառատօնին ընդմէջէն, 5 եւ 6 Մայիսի շաբաթավերջին:

Փառատօնի այցելուները կը հիւրընկալուէին սրահի մուտքին, ժպտադէմ ՀՕՄուհիներու կողմէ: Սրահէն ներս, համադամ ճաշերուն կողքին աչքառու էր հայկական լաւաշի եւ թել-պանիրի պատրաստութիւնը, որ մեծ հետաքրքրութիւն կը ստեղծէր այցելուներուն մօտ: Ակնյայտ էին նաեւ զանազան հայկական գաւառներու տարազները, արուեստի գործերը, դրոշմաթուղթերու հաւաքածոները եւ հայրենակցական միութիւններու կողմէ ներկայացուող աւանդութիւնները:

Նոյն յարկին վրայ փոքրիկներ եւս ունէին իրենց զուարճանքի բաժինը, ուր բազմատեսակ խաղերով, յաղթանակի նուէրներով եւ դիմակայարդարումներով հաճելի ժամանց կ՛ունենային: Պէտք է ընդգծել, թէ բծախնդրութեամբ պատրաստուած մանուկներու այս անկիւնը մեծ ոգեւորութիւն ստեղծեց երեխաներուն մօտ, որոնք հաճոյքով հերթի կը սպասէին, որպէսզի իրենց սիրած խաղերով խաղային:

Մեծ ժողովրդականութիւն վայելող ՀՕՄի այս փառատօնին ներկայ գտնուեցան հինգ հազարէ աւելի մասնակիցներ, որոնք մեծ խանդավառութեամբ հետեւեցան ընթացող յայտագիրներուն. երբեմն շատեր նստելու տեղ չգտնելով՝ ոտքի հետեւեցան շրջանի ծանօթ պարախումբերու ներկայացուցած հայկական եւ միջազգային պարերուն: Անոնք նոյնիսկ ընկերակցեցան շրջանի արուեստագէտներու ժողովրդային ու ազգային ոգեւորիչ երգերուն: Երգացանկին վրայ յատկանշական էր մանուկ երգիչներու մեկնաբանումները, որոնք յուսադրեցին ներկաները եւ արժանացան անոնց երկարաշունչ ծափողջոյններուն: Իսկ բոլորին առընթեր, ՀՕՄուհիներու պատրաստած համադամ ճաշերը, առաւել ոգեւորեցին ներկայ հասարակութիւնը:

Երկօրեայ փառատօնի հանդիսավարութիւնը լաւապէս կատարեցին խօսնակներ Արշալոյս Դարբինեանն ու Հուրի Ֆուրնուզլեանը: Երկու օրերու ընթացքին պարուսոյց Սարօ Ասատուրեան, իր պարախումբի անդամ-անդամուհիներով, ներկայացուց այնքա՛ն սպասուած հայկական հին հարսանիքը՝ հարազատ իր տարազներով, աւանդական տհոլ-զուռնայով, մեծ ոգեւորութիւն ստեղծելով փառատօնի համալիրէն ներս:

Այս տարի մանկական հաճելի երգերով փառատօնի յայտագիրին մաս կազմեցին նաեւ ՀՕՄի շաբաթօրեայ վարժարաններու աշակերտութիւնը, «Արարատ» Չարթըր դպրոցի երգչախումբը՝ յանձինս Սարգիս Թահմազեանի, Լուսին Մարութեանի, Վահէ Ղարիպեանի, ինչպէս նաեւ Ռոպերթա եւ Ալլա Արեւեաններու:

Ինչպէս միշտ, այս տարի եւս իրենց սիրայօժար մասնակցութիւնը բերին շրջանի սիրուած երգիչ-երգչուհիներ, որոնց կարգին էին՝ Արշամը, Արման Պաղչէճեանը, Վարդան Պէրպէրեանը, Անթուան Պէզճեանը, Հրաչ Պողարեանը, Գէորգ Չագմանեանը, Մաքսիմը, Արթիւր Մատոյեանը, Դաւիթ Մինասեանը, Տիանա Սէրմանուկեանը, Արա Շահպազեանը, Վարուհի Շահինեանը, Նշան Չաղացպանեանը եւ Խաչիկ Զէնեանը:

Երկօրեայ յայտագիրները ժողովրդային եւ ազգային երգերով եզրափակեց Ժոզէֆ Գրիգորեանը:

Փառատօնի յայտագիրին տիրական ներկայութիւն եղան եւ անոր յաջողութեան մեծապէս նպաստեցին «Բարեկամութիւն», «Տաւիղ», «Կիլիկիա», «Կռունկ», «Լիլիա» եւ «Վան» պարախումբերը: Նաեւ պարուսոյցներ Սարօ Ասատուրեան եւ Սիմոն Օքսիւզեան իրենց աշակերտներով ներկայացուցին հայկական շուրջպարերը:

Կիրակի երեկոյեան, փառատօնը եզրափակուեցաւ կամաւոր ՀՕՄուհիներու շուրջպարերով: Երկօրեայ յաջողութիւններէն գոհացած ՀՕՄուհիները, սիրուած երգիչ Ժոզէֆ Գրիգորեանի հրամցուցած պարային երգերէն ոգեւորուած՝ անտեսեցին իրենց յոգնութիւնը եւ ուրախութեամբ պարեցին՝ տօնախմբելով իրենց արդար աշխատանքի գնահատելի արդիւնքները:

«Տարուէ տարի ՀՕՄի փառատօնի հայ թէ օտար մասնակիցներուն թիւը կը բազմանայ, ինչ որ իւրայատկութիւն մը կու տայ մեր մշակոյթի ներկայացման գծով, միաժամանակ ՀՕՄը ծանօթացնելով հանրութեան», շեշտեց փառատօնի կազմակերպիչ յանձնախումբի ատենապետներէն՝ Էմմա Կարապետեանը:

Այս փառատօնի յաջող կազմակերպումով, ՀՕՄը անգամ մը եւս եկաւ հաստատելու, թէ ինք տէր կը կանգնի հայկական մեր մշակոյթին ու աւանդութիւններուն:

ՆՈՒՊԱՐ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ

Հովանաւորութեամբ Սան Ֆրանսիսքոյի ՀՅԴ «Քրիստափոր» կոմիտէութեան, կազմակերպութեամբ շրջանի Համազգայինի «Ն. Աղբալեան» մասնաճիւղին, վաստակաշատ պատմաբան ու քաղաքական գործիչ Երուանդ Փամպուքեանի «Նիւթեր ՀՅԴ Պատմութեան Համար»ի 8րդ հատորի ներկայացումը տեղի ունեցաւ Կիրակի, Մայիս 6ի յետմիջօրէին, ժամը 2:30ին, «Վասպուրական» սրահին մէջ:

Հանդիսութեան ներկայ էին Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւ Խորէն Ա. քհնյ. Հապէշեան, ՀՅԴ «Քրիստափոր» կոմիտէութեան ներկայացուցիչ Հրայր Սարգիսեան, յարակից միութիւններու ներկայացուցիչներ ու գրասէր կոկիկ հասարակութիւն մը:

ՀՅԴ «Քրիստափոր» կոմիտէութեան եւ շրջանիս Համազգայինի «Ն. Աղբալեան» մասնաճիւղին անունով, ողջոյնի խօսքերով հանդիսութեան բացումը կատարեց հանդիսավարուհի Ռուբինա Գասպարեան: Ան նախ հակիրճ կերպով ներկայացուց հատորի հեղինակ, պատմաբան Երուանդ Փամպուքեանի կենսագրական գիծերը՝ ըսելով. «Փամպուքեան ծնած է Հալէպ, 1933ին, երկրորդական ուսումը ստացած է Ազգ. Քարէն Եփփէ ճեմարանէն՝ զայն աւարտելով 1953ին: 1954ին հետեւած է Վենետիկի Ս. Ղազարի հայագիտական ուսմանց, 1954-1958 յաճախած է Պելճիքայի «Լուվեն» համալսարանը՝ վկայուելով ընկերային ու քաղաքական գիտութեանց մէջ:

Փամպուքեան Պէյրութի մէջ պաշտօնավարած է որպէս ուսուցիչ հայոց պատմութեան եւ հայ մատենագրութեան՝ Համազգայինի Ճեմարանէն, Կիլիկիոյ կաթողիկոսարանի Դպրեվանքէն եւ Ազգ. Խանամիրեան քոլեճէն ներս: 1970էն 1978 տնօրէն եղած է «Ազդակ» օրաթերթի, իսկ 2005էն ի վեր՝ խմբագիրն է «Նիւթեր ՀՅԴ պատմութեան համար» հատորներու շարքին:

Ռ. Գասպարեան, նախքան հրաւիրելը օրուան բանախօս Վաչէ Բրուտեանը, ներկայացուց նաեւ անոր կենսագրական գիծերը՝ ըսելով . «ՀՅԴ արխիւներու հիմնարկի տնօրէն Վաչէ Բրուտեան ծնած է Հալէպ: Ան իր համալսարանական ուսումը ստացած է Պէյրութի «Հայկազեան» համալսարանէն եւ վկայուած պսակաւոր արուեստից տիտղոսով՝ հայագիտութեան ճիւղին մէջ: Քանի մը տարի ուսուցչութեան զուգահեռ, ան նետուած է հրապարակագրութեան ասպարէզ, ՀՅԴ Բիւրոյի մամլոյ դիւանէն ներս (1977-1985): Ապա առաքուած է Պոսթըն՝ վարելու համար «Հայրենիք» օրաթերթի խմբագիրի պաշտօնը: 1995ին մաս կազմած է «Ասպարէզ» օրաթերթի խմբագրական կազմին՝ նախ որպէս քաղաքական բաժինի պատասխանատու, ապա իբրեւ փոխխմբագիր, իսկ 2001ին նշանակուած է թերթի խմբագիր. պաշտօն մը՝ զոր վարած է մինչեւ 2008: Նոյն տարին Վ. Բրուտեան նշանակուած է ՀՅԴ Արխիւներու հիմնարկի տնօրէն, եւ այդ պաշտօնը կը վարէ մինչեւ օրս»:

Հատորին անդրադառնալէ առաջ, Վ. Բրուտեան նշեց, որ սկիզբը, հատորները սկսած են լոյս տեսնելու յայտնի մտաւորական եւ ՀՅԴ Բիւրոյի երկարամեայ անդամ Հրաչ Տասնապետեանի խմբագրութեամբ: Վ. Բրուտեան մանրամասն լուսաբանութիւններ տալով 8րդ եւ նախորդ հատորներու մասին՝ ըսաւ. ««Նիւթեր»ու 8րդ հատորը լոյս տեսած է Պէյրութ, 2011ին եւ կը բաղկանայ 493 էջերէ՝ ներառեալ տեղանուններու, անձնանուններու եւ բովանդակութեան ցանկը: Ինչպէս նախորդ 3 հատորներուն, այս մէկուն խմբագիրը եւս Երուանդ Փամպուքեանն է: Նախապէս, մինչեւ 1982 թուական, լոյս տեսած են 4 հատորներ, որոնք կը բովանդակեն արխիւային նիւթեր՝ ՀՅ Դաշնակցութեան հիմնադրութեան օրերէն մինչեւ 1907, մինչեւ Դ. Ընդհանուր ժողով:

3րդ հատորէն մինչեւ 5րդ հատորները կը վերաբերին Դ. Ընդհանուր ժողովին, կը պարունակեն նիստերու արձանագրութիւններ, շրջաններու տեղեկագիրներ, նամակներ, դատական փաստաթուղթեր, շրջաբերականներ, այդ թուականներուն առնչուող նամակներ, այլ ժողովներու արձանագրութիւններ եւ որոշումներ: Նախորդ երկու հատորները կը վերաբերին 5րդ Ընդհանուր ժողովին (1909), Ընկերվար միջազգայնականի ու այլ կազմակերպութիւններու հետ ՀՅ Դաշնակցութեան յարաբերութիւններուն»:

Վ. Բրուտեան, մասնաւորաբար անդրադառնալով ներկայ հատորին՝ շարունակեց ըսելով. «Ներկայ հատորը գլխաւորաբար կ՛առնչուի 6րդ Ընդհանուր ժողովին՝ գումարուած 1911ի Օգոստոսի կէսէն մինչեւ Սեպտեմբեր 17: Անիկա նաեւ կ՛ընգրկէ Դաշնակցութեան 1909էն 1911 տարիներու գործունէութիւնը: Հատորը կը բաղկանայ 13 գլուխներէ եւ կ՛ընդգրկէ Ընդհ. ժողովի բացման հրաւէր շրջաբերականը, ամբողջ նիստերու ատենագրութիւնները, ինչպէս նաեւ շրջաններու տեղեկագիրներ՝ բացառութեամբ Կովկասի եւ Պարսկաստանի»:

Իր խօսքի վերջաւորութեան Վ. Բրուտեան կարեւորութեամբ շեշտեց. «Սխա՛լ է ենթադրել, որ տրուած են միայն գովասանական նիւթեր. կան նաեւ ինքնաքննադատութեան խիստ տողերով գրութիւններ՝ նամակներ, բողոքագիրներ եւլն.: Մէկ խօսքով՝ հայ ժողովուրդի եւ ՀՅԴի ներկայ ժամանակաշրջանի պատմաբանը պիտի գտնէ աննկարագրելիօրէն հարուստ արխիւային նիւթեր: Այս հատորը եւս հարուստ աղբիւր է լեզուաբաններու համար, երբ կ՛ուզեն ուսումնասիրել այդ օրերու եւ ներկայ հայերէններու, լեզուի, շարահիւսութեան, ուղղագրութեան եւ քերականութեան տարբերութիւններն ու զարգացումը»:

Բանախօսը իր խօսքի ընթացքին, մէջընդմէջ ըրաւ նաեւ հետաքրքրաշարժ մէջբերումներ՝ գիրքի բովանդակութենէն, ինչպէս՝ ինքնաքննադատութիւններ, տարակարծութիւններ զանազան որոշումներու մասին, միտքերու ու կարծիքներու տարբերութիւններ, կուսակցական հետաքրքրական դրուագներ, պատմական իրադարձութիւններ, որոնց մասին եղան հետաքրքրական հարցումներ ներկաներուն կողմէ: Յարգելի բանախօսը հանգամանօրէն, մասնագիտական ու վերլուծական պատասխաններով գոհացուց հանդիսականները:

Աւարտին տեղի ունեցած հիւրասիրութեան ընթացքին, ներկաները առիթը ունեցան աւելի մտերմիկ զրոյց ունենալու Վ. Բրուտեանի հետ:

«Ֆաթմա Եավուզ Տերսիմի սպանդէն ետք իր ընտանիքէն խլուելով յանձնուած է Գոնիայի Պէյշեհիր գաւառակի մէջ սպայի մը։ Հոն արդէն բաւական տանջանքի ենթարկուած էր, երբ սպան ուրիշ քաղաքի մէջ պաշտօնի նշանակուեցաւ ու գնաց, այնուհետեւ Ֆաթմա Եավուզը տրուեցաւ ուրիշ պաշտօնեայի մը։ Յաճախ կը ծեծէին զինք, իր ստացած հարուածներուն հետեւանքով մատները կոտրուեցան, բայց ոչ մէկը զինքը բժիշկի մը տարաւ։ Աւելի վերջ տրուեցաւ ուրիշ ընտանիքի մը։ 13 տարեկանին զինք ամուսնացուցին 35 տարեկան մէկու մը հետ։ Անօթի-ծարաւ կեանք մը կ՛ապրէր», կը գրէ «Մարմարա»՝ թարգմանելով «Սթար» թերթին տուած տեղեկութիւնները ։

1955 թուականին երբ պաշտօնական դիմում մը կատարեց, որպէսզի օգտուի իր աղջկան ապահովագրութենէն, պարզուեցաւ որ 57 տարիէ ի վեր գաղտնի պահուած է այն իրականութիւնը, թէ Ֆաթմա Եավուզ հայ է։ «Ան 78 տարեկանին է որ իմացաւ թէ ինչ էր իր իրական անունը։ Եավուզ, որ այսպէս տանջալից կեանք մը ապրած էր, յուսադրուեցաւ երբ իմացաւ Տերսիմի մասին վարչապետ Էրտողանին խօսքերը։ Հիմա ան կը պահանջէ որ իրմէ գրաւոր ներողութիւն խնդրուի, իրեն վերադարձուին իր ընտանիքին հողամասերը եւ գտնուին իր միւս ազգականները», կը տեղեկացնէ «Մարմարա»։

ԱՆԹԻԼԻԱՍ.- Երեքշաբթի, 15 Մայիսի կէսօրէն ետք, Արամ Ա. կաթողիկոս ընկերակցութեամբ Թեհրանի հայոց թեմի առաջնորդ Սեպուհ արք. Սարգիսեանի, Սպահանի հայոց թեմի առաջնորդ Բաբգէն եպս. Չարեանի, հոգեւոր հայրերու, եւ ազգային մարմիններու ներկայացուցիչներու, այցելեց Թեհրանի Սարտարապատ քաղաքամասի Սրբոց Վարդանանց եկեղեցի, ուր համախմբուած էր քաղաքամասի հաւատացեալ ժողովուրդը:

Եկեղեցւոյ զանգերու ղօղանջով եւ հաւաքուած հոծ բազմութեան ծափողջոյններով դիմաւորուելէ ետք, վեհափառ հայրապետը եկեղեցւոյ մուտքին կատարեց աղուհացի աւանդական օրհնութիւնը, եւ ապա եկեղեցական թափօրով յառաջացաւ դէպի խորան:

Կանոնական աղօթքէն ետք, առաջնորդ սրբազանը ողջոյնի խօսք ուղղեց հայրապետին, եւ ապա հրաւիրեց զայն իր հայրապետական պատգամը տալու հաւատացեալներուն:

Արամ Ա. կաթողիկոս իր խօսքի մէջ, անդրադառնալով քաղաքամասի եւ եկեղեցւոյ անուններուն, ըսաւ. «Այս եկեղեցւոյ անունը Սրբոց Վարդանանց եկեղեցի է, իսկ քաղաքամասի անունը՝ Սարտարապատ: Անկասկած, բոլորդ ալ գիտէք, եւ պէ՛տք է գիտնաք, թէ այս երկու անունները մեր եկեղեցւոյ ու ազգի պատմութեան մէջ սրբազան անուններ են: Անուններ՝ որոնք կը խորհրդանշեն մեր ժողովուրդի հաւատքն ու վճռակամութիւնը, եւ՝ զոհողութեան վաւերական արտայայտութիւնն են»: Ապա վեհափառը ընդգծեց, թէ «ամէն անգամ երբ մեր թշնամիները փորձեցին մեր քրիստոնէական հաւատքը բնաջնջել մեր ժողովուրդի հաւաքական կեանքէն ներս, ամէն անգամ, երբ ուրիշներ փորձեցին բռնագրաւել մեր հայրենի հողը, մեր ժողովուրդի զաւակները, հոգեւորական թէ աշխարհական, մտաւորական թէ շինական, միասնաբար եւ ամուր վճռակամութեամբ ու հաւատքի մղումով պաշտպանեցին իրենց հայրենիքն ու իրենց քրիստոնէական հաւատքը, եւ հինգերորդ դարու պատմահօր բառերով՝ իմացեալ մահով անմահութիւն կերտեցին: Սարտարապատի պատերազմին եւս, որ կը մղուէր Վարդանանց պատերազմի հաւատքով ու ոգիով, դարձեալ մեր ժողովուրդի զաւակները միասնաբար գացին Սարտարապատի դաշտ՝ հաւատքի զօրութեամբ, արեան զոհողութեամբ ու հայրենիքը պաշտպանելու վճռակամութեամբ պատերազմ մղեցին»:

Իր խօսքը հաւատացեալներուն ուղղելով, հայրապետը ըսաւ. «Դուք պէտք է ուրախ ըլլաք, որ զաւակներն էք այս եկեղեցւոյ, մեր ազգի այս տան: Դուք ուրախ եւ հպարտ պէտք է ըլլաք, որ կ՛ապրիք Սարտարապատի այս շրջանէն ներս: Իմ մաղթանքս ու սպասումս է միանգամայն, որ մեր ժողովուրդի բոլոր զաւակները համախմբուին առաջնորդ սրբազանին, ազգային իշխանութեան, հոգեւոր դասին, մեր բոլոր միութիւններուն ու կազմակերպութիւններուն շուրջ, եւ իրենց կեանքը ապրին միշտ Վարդանանց ու Սարդարապատի հաւատքով, ոգիով ու տեսիլքով»:

Եկեղեցական արարողութեան աւարտին, եկեղեցւոյ սրահին մէջ, եկեղեցական խորհուրդին նախաձեռնութեամբ ի պատիւ հայրապետին կազմակերպուած էր ընդունելութիւն մը, որու ընթացքին ամփոփ զեկոյցով մը վեհափառը իրազեկ դարձաւ խորհուրդի գործունէութեան: Ապա գործադրուեցաւ գեղարուեստական կոկիկ յայտագիր մը: Ապա եկեղեցւոյ դպրաց դասի երգեցողութեամբ, ներկաները աջահամբոյրով ստացան վեհափառ հայրապետի օրհնութիւնը:

Ձեռնարկը կազմակերպած յանձնախումբի ատենապետուհին էր Աշխէն Իսբեճեան, անդամներն էին՝ Թալին Պարսումեան, Սարին Գազանճեան ու Սօսի Մահսէրէճեան, իսկ ձեռնարկի հանդիսավարն էր Մերի Մկրտիչեան:

3րդէն 8րդ կարգերէն 68 աշակերտներ, ինչպէս նաեւ հինգ շրջանաւարտ աշակերտներ, մասկացած են ձեռնարկին, որուն բնաբանն էր՝ «Տարբեր մշակոյթներ զիրար կ՛ամբողջացնեն», ներկայացնելով Հայաստանի, Ռուսիոյ եւ Յունաստանի ժողովրդային տօնակատարութիւններու օրինակներ:

Միացեալ հայ ժողովական եկեղեցւոյ «Աւազեան» սրահին մէջ տեղի ունեցած ձեռնարկին բացումը կատարած է վարժարանի երկարամեայ հայերէնի ու հայոց պատմութեան ուսուցչուհի Աշխէն Իսբեճեան, իսկ բացման աղօթքը՝ պատուելի Հայկ Տարագճեան, որմէ ետք աշակերտները յաջորդաբար բեմ բարձրանալով՝ ներկայացուցած են իւրաքանչիւր երկիրի աւանդութիւնները:

Աւարտին, վարժարանի շրջանաւարտներէն եւ ներկայիս նոր պաշտօնավարող ուսուցչուհի Թալին Պարսումեան փոխանցած է ուսուցչական կազմին խօսքը, որմէ ետք տնօրէնուհի Լինա Արսլանեան, բեմ բարձրանալով՝ շնորհակալութիւն յայտնած է աշակերտներուն եւ կազմակերպիչներուն:

Վարչութեան ներկայացուցիչները Ազգ. առաջնորդարան եկած էին՝ սրբազանը շնորհաւորելու համար վերընտրութեան առիթով։ Անոնք ընդհանուր գիծերու մէջ տեղեկութիւններ փոխանցած են միութեան աշխատանքերուն ու ծրագիրներուն մասին, յատկապէս՝ ուրախութեամբ անդրադառնալով երգչախումբի ելոյթներուն։

Առաջնորդը բարձր գնահատած է միութեան գործունէութիւնը եւ անոր նուիրեալները, որոնք կը ծառայեն մեր մշակոյթին ու ժողովուրդին։ Ան նաեւ գոհունակութիւն յայտնած է այն սերտ կապերուն համար, որոնք միութիւնը հաղորդ կը պահեն առաջնորդարանին հետ՝ մաղթելով, որ այս գործակցութիւնը շարունակուի նաեւ հետագային։

ՍԱԼԲԻ ԷԴԳԱՐԵԱՆ

Կիրակի, Ապրիլ 22ին, Ռաֆֆի Համբարեան հիւր բանախօսն էր Քրեսենթա հովիտի Հայց. առաքելական եկեղեցւոյ։ Ան հրաւիրուած էր դաստիարակչական յանձնախումբին կողմէ, բարեպաշտներուն տեղեկացնելու 21րդ դարուն ամերիկահայերու դիմագրաւած հարցերը եւ հայ ժողովուրդին ընծայուած առիթները։

Լորի Մանճիքեան ծանօթացուց Ռաֆֆի Համբարեանը՝ իբրեւ Արեւմտեան Ամերիկայի Հայ Դատի յանձնախումբի գործունեայ անդամ, որ նուիրուած է հաւատարմօրէն ծառայելու իր ազգին։

Համբարեանի բացման խօսքը եղաւ այն, որ անկարելի է բաժնել հայը իր հաւատքէն եւ յոյսէն ու աղօթելու կարողութենէն, մանաւանդ՝ դժբախտութեան եւ ցաւի մէջ։ Իր անձնական հաւատքին մասին խօսելով՝ ան յիշեց, թէ շատ յարմար առիթ է, որ ինք այսօր կը գտնուի խօսելու Ազգ. առաջնորդարանին մէջ, քանի որ ճիշդ այստեղի մատուրը եկած էր աղօթելու, երբ իր մօրը մահուան լուրը ստացած էր անցեալ տարուան վերջաւորութեան։

Ռաֆֆի Համբարեան, օրինակ բերելով՝ յիշեց երիտասարդ լեհ պատանի մը՝ Քերըլ Ուաթիլա անունով, որ կ՛աղօթէր, երբ Գերմանիոյ զօրքը կը յարձակէր Լեհաստանի վրայ, Համաշխարհային Բ. պատերազմին ընթացքին: Երբ մէկը իրեն մօտենալով հարցուցած էր, թէ ինչո՞ւ կ՛աղօթէր, փոխանակ պայքարելու, անոր պատասխանը եղած էր՝ առանց հաւատքի մէկը չի կրնար յոյս ունենալ։ Այս երիտասարդը բոլոր աշխարհին ծանօթ Յովհաննէս Պօղոս Բ. պապը եղաւ։

Համբարեան յիշեց, թէ անարդարութեան դէմ՝ արդարութիւնը կրնայ յաջողիլ, եթէ մեր նոր սերունդը մասնակցի Հայ Դատի պայքարին, որ ամենամեծ եւ արագ աճող յանձնախումբը եղած է Ամերիկեան Միացեալ Նահանգներու մէջ, եւ պէտք է անհրաժեշտ ժողովրդավարական օրէնքները օգտագործենք՝ ի նպաստ մեր շահերուն, բոլոր հայոց իրաւունքները պաշտպանելու եւ արդարացիօրէն պահանջելու հայ գաղութին իրաւունքները:

Հիւր բանախօսը շեշտեց, թէ Ամերիկայի կառավարութեան մէջ պաշտօնեայ դառնալը հարկաւոր է մեր ապագայ հայ սերունդին, որպէսզի իմաստուն լուծումներ յօրինելով՝ դիւրացնեն հայոց պահանջները եւ Ցեղասպանութեան ճանաչումը միջազգային համայնքին կողմէ։

Հայ Դատը բոլոր հայերու աջակցութեան կարիքը ունի՝ ճնշումի տակ դնելու համար Թուրքիոյ ներկայ կառավարութիւնը եւ ապահովելու, որ հայերու ընդդիմացող որեւէ կազմակերպութիւն կարողութիւնը չունենայ ուրանալու Ապրիլեան Եղեռնը։ Հայ Դատի յանձնախումբը ներկայիս գործի լծուած է՝ ետ պահանջելու հայկական բոլոր եկեղեցիները Թուրքիոյ իշխանութենէն. նոյնպէս շարունակաբար աշխատանք կը տանի բարելաւելու Հայաստանի ներքին ու արտաքին կացութիւնը, ապահովելու Արցախի համաշխարհային ճանաչումը՝ իբրեւ անկախ երկիր, եւ æաւաքի հայութեան նպաստելու: Իբրեւ օրինակ, ան տուաւ æաւախքի մէջ ծրագրուած աշխատանքը՝ յատուկ ամբարներ կառուցելու, որպէսզի պարտիզպաններուն արտադրած գետնախնձորի բերքը պահպանուի՝ այսպիսով երեսունէն քառասուն տոկոսով կրճատելով իրենց կորուստը:

Նոր սերունդը կը քաջալերուի միանալու այս յանձնախումբին, որպէսզի ներկայացնէ Հայ Դատը՝ աշխատելով ամերիկեան կառավարութեան տարբեր ճիւղերէն ներս եւ մասնակցելով համաշխարհային ժողովներու։ Մանրամասնութեանց համար այցելեցէք www.anca.org:

Ներկաները առիթը ունեցան հարցումներ ուղղելու Ռաֆֆի Համբարեանին, որ պատշաճ ձեւով պատասխանեց իւրաքանչիւր հարցին: Համբարեան նշեց, թէ երբ Թուրքիա ճշմարտապէս ընդունի Հայոց Ցեղասպանութիւնը, ատիկա առաջին քայլը պիտի ըլլայ հայոց արդար դատաստանին ընթացքը սկսելու։

Քրեսենթա հովիտի Հայց. առաքելական եկեղեցւոյ անդամները Աստուծոյ օրհնութիւնը կը մաղթեն Ռաֆֆի Համբարեանին եւ իր ընտանիքին, նոյնպէս Արեւմտեան Ամերիկայի Հայ Դատի յանձնախումբին եւ իրենց արդարութեան պահանջի յարատեւ պայքարին։

Զորեքշաբթի, Մայիս 9ի յետմիջօրէին, առաջնորդ Մուշեղ արք. Մարտիրոսեան Ազգ. առաջնորդարանի «Սիւլահեան» սրահին մէջ ընդունեց այցելութիւնը «Նոր æուղայի բարեկամներ» յանձնախումբի վարչութեան, որ եկած էր սրբազանը շնորհաւորելու վերընտրութեան առիթով։ Յանձնախումբը կը գործէ առաջնորդարանի հովանիին տակ։

Ողջունելով հիւր վարչականները՝ առաջնորդը շնորհակալութիւն յայտնեց այս այցելութեան ու արտայայտուած բարեմաղթութեանց համար։

Հիւր վարչականները ընդհանուր գիծերու մէջ առաջնորդին հաղորդեցին այս միաւորի ծրագիրներուն մասին։ Սրբազանը, իր կարգին, բարձր գնահատեց յանձնախումբին նուիրեալ աշխատանքը, որ նախկին նորջուղայեցիները համախմբելու կողքին, տարբեր ձեռնարկներով ու նախաձեռնութիւններով կը կիրարկէ ազգային աւանդութեանց հաւատարմութիւնը։

Հրաժեշտի պահուն, առաջնորդը յուշանուէրներ յանձնեց յանձնախումբի ներկայացուցիչներուն։

ՆԱԵՒ՝ CASPS-Ի ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉՆԵՐԸ

Աւելի ուշ, առաջնորդը ընդունեց CASPS-ի (Հանրային վարժարաններու հայ ուսանողներու յատուկ յանձնախումբ) ներկայացուցիչները՝ ընկերակցութեամբ յանձնախումբին մօտ Ազգ. վարչութեան ներկայացուցիչ տոքթ. Յակոբ Տէր Մկրտիչեանի։ Յանձնախումբը նմանապէս եկած էր առաջնորդը շնորհաւորելու վերընտրութեան առիթով, որուն համար սրբազանը շնորհակալութեան խօսք ուղղեց ներկայացուցիչներուն։

Հանդիպումը առիթ եղաւ տեղեկութիւններ ու տեսակէտներ փոխանակելու CASPS-ի գործունէութեան ու անմիջական ծրագիրներուն մասին։ Անմիջական ծրագիրներուն շարքին է հանրային վարժարաններ յաճախող ու լաւ արդիւնքներ արձանագրող երկրորդականի աւարտական աշկերտներու գնահատանքի ձեռնարկը։

Առաջնորդը բարձր գնահատեց CASPS-ի անդամներուն նուիրումն ու անսակարկ աշխատանքը, որ բարիք է հանրային վարժարաններու հայ ուսանողներուն։

Կը խնդրուի խաչբառը քիչ մը դիւրացնել, որովհետեւ անիկա շատ դժուար է, մանաւանդ անոր համար, որ այս «զբօսանք»ը ընողները (գրեթէ բոլորը) 65էն վեր տարեցներ են, որոնք քիչ մը ցրուիլ կ՛ուզեն այս stress-ով լի խայտառակ երկրին մէջ: Շատ աւելի լաւ պիտի ըլլայ (կարելիի սահմաններուն մէջ) եթէ հայոց պատմութեան եւ Հայաստանի վերաբերեալ բառեր ալ ըլլան. անով գոնէ, ինչպէս կ՛ըսեն ֆրանսերէն՝ «joindre l’utile a l’agreable» (հաճոյքը գործնականին համատեղել) կ՛ըլլայ:

Շնորհակալութիւններ,

Վ. ԳՐԱՃԵԱՆ

ԱՆԹԻԼԻԱՍ.- Երկուշաբթի, 14 Մայիսի առաւօտուն, իսլամական մշակոյթի եւ հաղորդակցութեան կազմակերպութեան կեդրոնին մէջ կայացաւ քրիստոնեայ-իսլամ երկխօսութեան 5րդ համագումարը՝ յաջորդական նիստերով:

Բացման եւ բոլոր նիստերուն նախագահեց Արամ Ա. կաթողիկոս Մեծի Տանն Կիլիկիոյ: Բացման նիստին նախագահեցին եւ ելոյթներով հանդէս եկան նաեւ Կեդրոնի ուսուցման եւ գիտահետազօտման հարցով օգնական դոկտ. Մոհամմետ Թեհշիրի, Թեհրանի հայոց թեմի առաջնորդ Սեպուհ արք. Սարգիսեան, իսլամական դաւանանքներու մերձեցման համաշխարհային կեդրոնի տնօրէն Այաթոլլա Թասխիրի, իսլամական մշակոյթի եւ հաղորդակցութեան կազմակերպութեան նախագահ դոկտ. Մոհամմատբաղեր Խոռամշատ: Այս բաժինի եզրափակիչ խօսքով իր պատգամը տուաւ վեհափառ հայրապետը:

Արամ Ա. կաթողիկոս իր պատգամին մէջ շեշտեց, թէ «երկխօսութիւնը այսօր հրամայական անհրաժեշտութիւն է մեր բոլորին համար. սակայն, համաշխարհայնացած ներկայ աշխարհին մէջ մենք պէտք է երկխօսութենէն անդին՝ մտածենք միասին ապրելու, խաղաղ ապրելու, ներդաշնակօրէն գոյակցելու ազդու միջոցներու մասին: Այսօրուան մեր նիստին ընդհանուր բնաբան ընտրած էինք՝ «կրօնը եւ բարոյական արժէքները եւ թէ ի՞նչ է կրօնի դերը՝ բարոյական արժէքներու տարածման մէջ»: Ապա վեհափառը բացատրեց, թէ «կրօնն ու բարոյական արժէքները տարբեր բաներ չեն. բարոյական արժէքները կրօնի էութիւնն իսկ են»:

Վեհափառ հայրապետի խօսքէն ետք կայացան երեք նիստեր, որոնց ընթացքին դասախօսները քննարկեցին կրօնի եւ բարոյական արժէքներու տարբեր ոլորտները:

Նշենք, թէ յիշեալ նիստերու ընթացքին ելոյթ ունեցան նաեւ Թեհրանի հայոց թեմի առաջնորդ Սեպուհ արք. Սարգիսեան, Իսլամական խորհրդարանին մէջ Սպահանի եւ հարաւային իրանահայութեան պատգամաւոր Ռոպերթ Բեգլարեան, դոկտ. Այտա Յովհաննիսեան եւ դոկտ. Էմիլիա Ներսիսեան:

Յիշեալ միօրեայ համագումարի տարբեր նիստերուն նախագահեցին Սեպուհ արք. Սարգիսեան եւ դոկտ. Այտա Յովհաննիսեան: Համագումարին ներկայ եղան նաեւ Սպահանի հայոց թեմի առաջնորդ Բաբգէն եպս. Չարեան, Ատրպատականի հայոց թեմի կաթողիկոսական փոխանորդ Գրիգոր Ծ. վրդ. Չիֆթճեան, Իրանի մօտ Հայաստանի դեսպանը, Լիբանանի դեսպանատան հաւատարմատարը եւ Թեհրանի թեմի Պատգամաւորական ժողովի եւ ազգային մարմիններու ու միութիւններու ներկայացուցիչներ:

Համագումարի աւարտին, Սեպուհ արքեպիսկոպոս անգլերէնով կարդաց համագումարի յայտարարութիւնը: Եզրափակիչ խօսքերով հանդէս եկան Արամ Ա. կաթողիկոս եւ դոկտ. Խոռամշատ: Վեհափառ հայրապետը ընդգծեց, թէ «երկխօսութիւնը կեանքի այնպիսի ընթացք մըն է, որով մեր միտքերը, մեր կեանքը կը բանանք իրարու եւ որ մեզ կ՛առաջնորդէ ունենալու փոխադարձ ճանաչում, հասկացողութիւն ու վստահութիւն»: Ան Իրանը եւ Լիբանանը համարեց փոխադարձ հասկացողութեան եւ ժողովուրդներու խաղաղ գոյակցութեան հիմնական կեդրոններ:

Համագումարի աւարտին, ընդունելութիւն մը սարքուած էր ի պատիւ վեհափառ հայրապետին:

ԱԹԼԱՆԹԱ.- Աթլանթայի նահանգապետարանի, Ապրիլի 24ի հաւաքոյթին հայերու հետ մասնակցեցան եւ զեկոյցներով հանդէս եկան շարք մը քաղաքական գործիչներ, դատաւորներ, իրաւաբաններ, պետական պաշտօնեաներ:

Աւանդական բազմամարդ հաւաքի բացումը կատարեց իրաւաբան Վարդուհի Աղասարգիսեան-Ճինեանը, որ նախ շնորհակալութիւն յայտնեց հիւրերուն իրենց երկար տարիներու անսակարկ աջակցութեան եւ ներկայութեան համար, ներկայ հայ համայնքին, Ամերիկայի Հայ Դատի Աթլանթայի մասնաճիւղին, Ամերիկեան-Հայկական միութեան եւ բոլոր հայ համայնքի կողմէ:

Հայկական Ցեղասպանութեան մասին խօսելով Վ. Աղասարգիսեան-Ճինեան նշեց, որ հայերը վրէժ չեն պահանջեր, քանի որ հաւատացեալ քրիստոնեաներ են եւ գիտեն ներել, սակայն ծարաւ են արդարութեան եւ այլեւս չեն կրնար լռել, որովհետեւ միայն անցեալը յիշելով կրնանք վստահ ըլլալ որ ապագային նման ցեղասպանութիւններ չեն կրկնուիր:

Հանդիսութիւնը սկսաւ յայտնի քաղաքական գործիչ Մայքըլ Լենկֆըրտի յուզիչ բացման աղօթքով:

Ծերակուտական Վինսընթ Փորթ երրորդ տարին ըլլալով ներկայացուց Ցեղասպանութեան հռչակագիրը, որմով ծերակոյտը հաստատեց Ապրել 24ը Ցեղասպանութեան օր՝ ի յարգանք 1.5 միլիոն երիտասարդ թուրք կառավարութեան վայրագ ջարդի զոհերուն:

Հռչակագիրը յանձնուեցաւ Աղասարգիսեան եղբայրներուն:

Նահանգի տան փոխնախագահ եւ ներկայացուցիչ Ռաշատ Թէյլըր ներկայացուց այն հռչակագիրը, որ կը յարգէ Հայկական Ցեղասպանութեան նահատակներու յիշատակը եւ Ապրիլի 24ը կը յայտարարէ Ցեղասպանութեան օր: Հռչակագիրին մէջ գրուած է. «Թրքական կառավարութիւնը կոտորելով 1.5 միլիոն հայեր՝ կը փորձէր  արմատապէս ոչնչացնել ամբողջ հայ ազգը»:

Ներկայացուցիչներու տան հռչակագիրը եւս յանձնուեց  Աղասարգիսեան  եղբայրներուն:

Ռաշատ Թէյլըրը նաեւ ներկայացուց երեսփոխական Հենրի «Հենք» Ճանսընի Ուաշինկթընէն ուղարկուած նամակը ի յարգանք 1.5 միլիոն նահատակներու յիշատակին: Անոր մէջ կը շեշտուի, որ ամբողջ աշխարհի ժողովրդները իրենց յարգանքը կը մատուցանեն        Մեծ Եղեռնի 97րդ տարելիցի առթիւ:

Պատուաւոր հիւր Գերագոյն ատեանի դատաւոր Թելմա Մուր իր յուզիչ խօսքով յիշեց Մեծ Եղեռնի զոհերի յիշատակը: «Եթէ չդատապարտենք մեղադրեալները, ապա միշտ ականատես պիտի ըլլանք աննկարագրելի տառապանքներու եւ արհաւիրքներու: Ցեղասպանութիւնը կանխելու համար հարկ է ճանաչնալ անցեալի ցեղասպանութիւնը», ըսաւ ան իր խօսքին մէջ:

Ապա երեսփոխան Ճան Լուիզի նամակը ներկայացուց յայտնի քաղաքական գործիչ, փրոֆեսէօր Մայքըլ Լենկֆըրտ:

Աթլանթայի նախկին քաղաքապետ Պիլ Քեմբըլ ներկայացուց յարգարժան քաղաքապետ Քասիմ Ռիտի հռչակագիրը, որուն մէջ նշուած է, որ Ապրիլ 24ը ընդունուած է որպէս Հայկական Ցեղասպանութեան յիշատակի օր՝ ի յարգանք անմեղ նահատակներուն:

Պիլ Քեմբըլ եզրափակեց իր խօսքը կրկին շեշտելով ամենակարեւոր այն փաստը, որ անկարելի է կանխել ցեղասպանութիւնը առանց ցեղասպանութեան փաստը ընդունելու, եւ որ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգները պէտք է ընդունի եւ հաստատէ զայն:

Ֆուլթընի շերիֆ չիֆ Թէօտոր Ճեքսըն իր յարգանքի խօսքով ցաւակցեցաւ Մեծ Եղեռնի նահատակներու յիշատակը:

Իրաւաբան Ճասթըն Թիպընի ներկայացուցած քաղաքապետական Խորհուրդի նախագահ Սիզըր Միչըլի հռչակագիրին մէջ նշուած է, որ քաղաքապետական խորհուրդը կը յարգէ 1.5 միլիոն հայ նահատակներու յիշատակը:

Մէյճըր Ռիչըրտ Մէյսըն Աթլանթա քաղաքի ոստիկանապետ չիֆ Ճորճ Թըրնըրի կողմէ, իր յարգանքի խօսքով ցաւակցեցաւ Մեծ Եղեռնի նահատակներու յիշատակին:

Հայ Դատի Ճորճիայի մասնաճիւղի փոխնախագահ, Հայ–Ամերիկեան միութեան ատենապետ, Հայկական Առաքելական եկեղեցւոյ ծխական խորուհրդի ատենապետ, իրաւաբան Սարգիս Աղասարգսեան իր շնորհակալութեան խօսքը յայտնեց բացառիկ հիւրերուն անոնց տարիներու ընթացքին ցուցաբերած մասնակցութեան, նուիրուածութեան եւ սրտի ցաւով Մեծ Եղեռնի արհաւիրքը զգալու, անկարելին կարելի դարձնելու, եւ իրենց ծառայութիւնները հաճոյքով մատուցելուն համար:

«Այսօր երեք հարցում ունիմ.  Արդեօ՞ք հայերը երբեք խօսած են վրէժի մասին: Արդեօ՞ք հայերը երբեք ցուցադրած են ատելութիւն թուրքերուն դէմ: Արդեօ՞ք հայերը այսօրուան թուրքերը եւ թրքական կառավարութը կը մեղադրեն Հայկական Ցեղասպանութիւն գործելու մէջ», ըսաւ Աղասարգիսեան՝ աւելցնելով. «Ես ցեղասպանութեան զոհերու ժառանգ եմ երկու ծնողներուս կողմէ: Լսած եմ շատ պատմութիւններ ե՛ւ ցեղասպանութիւնը վերապրողներէն, եւ՛ պատմական փաստերէն, որոնք հիւանդագին աստիճանի աննկարագրելի են, որոնցմէ սիրտդ անվերջ կու լայ»:

Ձեռնարկին փակումը կատարեց դոկտոր Վարդուհի Աղասարգիսեան-Ճինեան, իսկ փակման աղօթքով հանդէս եկաւ Տերել Ուիլեամզ: