Ըստ գործակալութեան, լրտեսները ազատ արձակելու համար, Սուրիա Թուրքիայէն կը պահանջէ Դամասկոսի յանձնել Թուրքիա գտնուող ընդդիմադիրներու՝ Ազատ սուրիական բանակի անդամները: Կը նշուի նաեւ, թէ սուրիական կողմը կը պահանջէ, որ բանակցութիւններուն մասնակցի նաեւ Իրանը:

Միւս կողմէ՝ ՄԱԿի ընդհանուր քարտուղար Պան Քի Մուն յայտարարեց, թէ Արաբական լիկային հետ կը քննուի ՄԱԿ-Արաբական լիկա միացեալ առաքելութեամբ մը Սուրիա դէտեր ղրկելու կարելիութիւնը: Ան նաեւ դատապարտեց շարունակուող բռնարարքները: Ըստ ընդդիմադիրներուն հաղորդած տեղեկութեանց, այս շաբթուան ընթացքին սուրիական հրետանին կը ռմբակոծէ Հոմսը՝ հարիւրաւոր զոհեր խլելով: Տեղեկութիւնները կարելի չէ եղած հաստատել:

«Սարքոզիի կողմէ Հայոց Ցեղասպանութեան ժխտումը քրէականացնող օրինագիծի որդեգրումին պատճառը այն է, որ ան կը նախանձի այն տնտեսական յաջողութիւններուն, որոնց հասած է Թուրքիոյ վարչապետ Ռեչեփ Թայիփ Էրտողանը, եւ այդպիսով կը փորձէ Ֆրանսայի մէջ տիրող տնտեսական իրավիճակէն ուշադրութիւն շեղել ու ծածկել տնտեսական ոլորտին մէջ իր ձախողութիւնը», ըսած է Չաղլայան։

Ուիլեըմ իշխանը կղզիներուն մէջ վեց շաբաթ պիտի մնայ։ Իշխանին կղզիներ «այցելութիւնը» դարձեալ սրած է Բրիտանիոյ եւ Արժանթինի յարաբերութիւնները, յատկապէս՝ ռազմական հակամարտութեան 30ամեակի նախաշեմին, որուն ընթացքին Բրիտանիա յաջողեցաւ վերատիրանալ կղզիներուն, որոնք ժամանակաւորապէս Արժանթինի հակակշիռին տակ անցած էին: Երեք ամիս տեւած պատերազմին ընթացքին սպաննուած էին 649 արժանթինցիներ եւ 255 բրիտանացիներ:

Յայտնենք, թէ անցեալ տարի Պրազիլ, Չիլի եւ Ուրուկուէյ որոշած էին նեցուկ կանգնիլ Արժանթինին՝ մերժելով իրենց նաւահանգիստներուն մէջ ընդունիլ Ֆոլքլընտեան կղզիներուն դրօշակը բարձրացուցած նաւերը, այդպիսով՝ զայրացնելով Բրիտանիան:

Բրիտանիա 1833էն ի վեր իր հակակշիռին տակ կը պահէ Արժանթինի կից գտնուող կղզիները, ուր կ՛ապրի մօտաւորապէս 3000 հոգի, որոնք բրիտանական քաղաքացիութիւն ունին:

- Միացեալ Նահանգներու աշխատաւորական հարցերու նախարարութիւնը Փետրուար 9ին հաղորդեց, թէ Փետրուար 4ին աւարտած շաբթուան ընթացքին, անգործութեան ապահովագրութենէն առաջին անգամ ըլլալով նպաստ ստանալու դիմում կատարողներուն թիւը 358,000ի իջած է, ինչ որ 15,000ով աւելի նուազ է, քան նախորդ շաբթուան վերատեսութեան ենթարկուած տուեալը: Նաեւ, այս դիմումներուն չորս շաբաթեայ միջինը 11,000ով նուազած է՝ հասնելով 366,250ի:

- Թուրքիոյ մէջ հարցաքննութեան կանչուած են երկրի ազգային հետախուզական կազմակերպութեան՝ «Մի»չի, ներկայ եւ նախորդ պետերը, քննելու համար անոնց հասցէին կատարուած այն ամբաստանութիւնները, թէ անոնք Քիւրտիստանի բանուորական կուսակցութեան հետ բանակցած են:

- Ռուսական «Ինթըրֆաքս» լրատու գործակալութիւնը կը հաղորդէ, որ Յունաստան Թուրքիոյ հետ իր սահմանի մէկ հատուածին վրայ ցանկապատ մը կառուցելու սկսած է, ապօրինի ներգաղթողներու դէպի Յունաստան եւ ապա Եւրոպայի այլ երկիրներ հոսքը զսպելու նպատակով: Կառուցուող ցանկապատին երկայնքը մօտաւորապէս տասը քիլօմեթր է, իսկ բարձրութիւնը՝ 2.5 մեթր։ Ըստ Յունաստանի պետական տուեալներուն, 2011ի ընթացքին յունա-թրքական սահմանին վրայ 55 հազար ապօրինի ներգաղթող ձերբակալուած է։

ՊՈԼԻՍ, «Մարմարա».- Թուրքիոյ խորհրդարանը Չորեքշաբթի, Փետրուար 8ին դիմագրաւեց ամպիոնը գրաւելու անօրինակ վիճակ մը: Վէճին պատճառն այն էր, որ քննարկումի ու քուէարկութեան նիւթ պիտի դառնար խորհրդարանի ներքին նոր կանոնագրութիւնը, իսկ ընդդիմադիր կուսակցութիւնները՝ գլխաւորութեամբ Հանրապետական ժողովրդային կուսակցութեան, համաձայն չէին նոր կանոնագրութեան եւ կը պնդէին, թէ անոր բուն նպատակն է խեղդել ընդդիմութեան ձայնը: Պնդելով այս կեցուածքը, ընդդիմութիւնը, շրջապատելով գլխաւոր ամպիոնը եւ արգելք հանդիսանալով խորհրդարանի աշխատանքին՝ ճամբայ բացաւ լարուած մթնոլորտի մը, որուն ընթացքին նաեւ ֆիզիքական բախումներ տեղի ունեցան:

Խորհրդարանի նախագահ Ճեմիլ Չիչեք ստիպուեցաւ հինգ անգամ դադրեցնել նիստը, բայց չյաջողեցաւ ապահովել կանոնաւոր նիստի մը բացումը։ Երբ ներսը այս մթնոլորտը կը շարունակուէր, դուրսը մամլոյ ասուլիս մը կազմակերպած իշխող Արդարութիւն եւ բարգաւաճումը կուսակցութեան խմբակի Բ. նախագահ Նուրետտին Ճանիքլի մերժեց ընդդիմադիր կուսակցութիւններուն պնդումը նոր կանոնագրութեան մասին եւ ըսաւ, որ ընդդիմադիրները բիրտ ուժ գործածելով՝ արգելք կը հանդիսանան խորհրդարանի աշխատանքին։ Ան ըսաւ, որ այս տեսարանը դժբախտաբար կը յիշեցնէ 1980ին նախորդող շրջանի տեսարանները: Աւելի ուշ, ընդդիմութեան շարքերէն երեսփոխաններ յստակացուցին, թէ իրենք ամպիոնը գրաւած չեն, այլ՝ զայն «ազատած են բռնագրաւումէ»։

Միւս կողմէ՝ Թուրքիոյ մէջ թափ կը ստանայ վարչապետ Ռեչեփ Թայիփ Էրտողանի կողմէ օրակարգի բերուած «հաւատացեալ երիտասարդ սերունդ մը պատրաստել»ու առաջարկին դէմ բողոքի ալիքը: Փետրուար 8ին այս առաջարկին դէմ բողոքելու համար Պոլսոյ Պեշիքթաշ հրապարակի մէջ հաւաքուած երիտասարդներու խումբը փորձած է քայլարշաւ մը իրականացնել դէպի վարչապետին աշխատավայրը, սակայն ոստիկանութիւնը կասեցուցած է երթը: «Թուրքիոյ վարչապետի գլխաւորած կուսակցութիւնը, ընդդիմադիրները լռեցնելու, զանոնք ճնշման տակ պահելու եւ երիտասարդութիւնը մէկ կաղապարի մէջ դնելու քաղաքականութիւն կը մշակէ: Մենք այդ մէկը չենք հանդուրժեր: Մենք պիտի չըլլանք Էրտողանի գրպանային երիտասարդները», ըսուած է խումբին կողմէ տարածուած յայտարարութեան մէջ:

Բազմաթիւ յօդուածագիրներ, ինչպէս նաեւ գլխաւոր ընդդիմադիր կուսակցութեան պետը, քննադատած են վարչապետը՝ պնդելով, որ ան իր կուսակցութեան կրօնամէտ կեցուածքը կ՛արտայայտէ այս առաջարկով:

Մէկ օր առաջ Դամասկոս այցելած Ռուսիոյ արտաքին գործոց նախարար Սերկէյ Լաւրով իր կարգին յայտարարեց, որ Սուրիոյ նախագահ Պաշշար Ասատ փոխնախագահ Ֆարուք Շարաային լիազօրած է ընդդիմադիր բոլոր ուժերուն հետ համապարփակ երկխօսութիւն եւ բարեփոխումներ կատարելու՝ նշելով, որ սուրիական ղեկավարութիւնը պատրաստ է առանց նախապայմաններու ազգային համապարփակ երկխօսութիւն կատարելու։ Ան նշեց նաեւ, որ միջազգային ընտանիքը պէտք չէ նախքան միջ-սուրիական երկխօսութեան արդիւնքներու բացայայտումը քայլերու դիմէ՝ շեշտելով, որ հարկ է Սուրիոյ կառավարութեան եւ ընդդիմութեան վրայ ճնշում բանեցնել, որպէսզի անոնք հրաժարին զէնքի գործածութենէն եւ բանակցութեան սեղանի շուրջ նստին։ Լաւրով շարք մը երկիրներու կողմէ Սուրիոյ մօտ իրենց դեսպանները տուն կանչելը նկատեց «անտրամաբանական»՝ աւելցնելով, թէ նման քայլեր չեն նպաստեր տագնապի լուծման արաբական ծրագիրի գործադրութեան։

ՄԱԿի մօտ Ռուսիոյ մնայուն պատուիրակ Վիթալի Չուրքին, իր կարգին «Առ.Թի.» պատկերասփիւռի կայանին հետ զրոյցի մը ընթացքին յայտնեց, թէ «բոլոր տագնապները բանակցութիւններու ճամբով կը լուծուին։ Ըստ իս, սուրիական հարցի լուծման երկու ուղի կայ. առաջինը՝ վարչակարգին վրայ ուղղակի յարձակում կատարելն է. բան մը, որ վերջերս վարչակարգին փոփոխութիւնը ուզող միջազգային կարեւոր դերակատարներու զօրակցութեամբ տեղի կ՛ունենար։ Անոնք փորձեցին տագնապը լուծել Դամասկոսի կառավարութիւնը տապալելու միջոցով, ինչ որ կը նշանակէ՝ քաղաքացիական պատերազմ, որ սուրիական սահմաններէն անդին կրայ տարածուիլ։ Իսկ երկրորդ ընտրանքն է՝ քաջալերել սուրիացիները, որ երկխօսութիւն կատարեն՝ քաղաքական լուծում մը գտնելու համար, այսպիսով՝ կասեցնելով արիւնահեղութիւնը: Մենք, անշուշտ, երկրորդ ընտրանքին կը զօրակցինք։ Այս պատճառով ալ սուրիական ընդդիմութիւնը կը քաջալերենք՝ սուրիական կառավարութեան հետ երկխօսութիւն կատարելու համար՝ գալու Մոսկուա կամ որեւէ մէկ այլ վայր, որ երկու կողմերուն համար ընդունելի կ՛ըլլայ»։

Մինչ այդ, Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարար Ահմետ Տաւութօղլու յայտարարեց, թէ Թուրքիա աշխատանք կը տանի սուրիական տագնապին շուրջ շրջանային եւ միջազգային կողմերու մասնակցութեամբ խորհրդաժողով մը կազմակերպելու գծով։ Ան թրքական «Էն.Թի.Վի.» պատկերասփիւռի կայանին ըսաւ, որ խորհրդաժողովը կրնայ Թուրքիոյ կամ այլ երկիրի մը մէջ ըլլալ, սակայն պէտք է «շրջանին մէջ» ըլլայ եւ՝ «կարելի եղածին չափ շուտ», աւելցնելով, որ Թուրքիա Սուրիոյ տագնապին լուծում մը գտնելու համար աշխոյժ քաղաքականութիւն կը վարէ։

Թուրքիոյ դիւանագիտութեան պետը յայտնեց, որ Սուրիոյ նախագահ Պաշշար Ասատ պիտի չյանդգնի Թուրքիոյ դէմ քրտական խաղաքարտը օգտագործելու: Ան, Արեւմուտքի շարք մը երկիրներու ղեկավարներուն նման, Ասատի խոստումները հարցականի տակ առաւ՝ անոնց հաւատալը «միամտութիւն» նկատելով։

Միւս կողմէ՝ Ալճերիոյ մօտ Միացեալ Նահանգներու դեսպան Հենրի Էնշըր ալճերական «Խապար» օրաթերթին հետ հարցազրոյցի մը ընթացքին նշեց, որ Ուաշինկթըն Ասատի անձեռնմխելիութիւն շնորհելու գաղափարին դէմ չէ՝ նշելով, որ ռուսական եւ չինական վեթօն «հարցին վերջը չէ», այլ՝ սուրիական տագնապին ելք մը գտնելու եւ նախագահի իշխանութենէն հեռացնելու ուղղութեամբ լուրջ աշխատանքի մը սկիզբը։

Մինչ այդ՝ «Սի.Էն.Էն.» հաղորդեց, որ Փենթակոն եւ ամերիկեան բանակի սպայակոյտը սկսած են ամերիկեան բանակի կարողութեան ներքին նախնական քննութիւն մը կատարելու՝ պատրաստուելով Սուրիոյ մէջ միջամտութիւն կատարելու Միացեալ Նահանգներու նախագահ Պարաք Օպամայի հրամանի հնարաւորութեան։ Սակայն Փենթակոնէն աղբիւր մը նշած է, թէ Սուրիոյ ընդդիմութեան զինուորական օժանդակութիւն տրամադրելու որեւէ որոշում չէ տրուած։

Նաեւ, արաբական աղբիւրներ սէուտական «Օքազ» օրաթերթին յայտնեցին, թէ արաբ արտաքին գործոց նախարարները Գահիրէի մէջ յառաջիկայ Կիրակի օր իրենց գումարելիք ժողովին ընթացքին Սուրիոյ կառավարութեան ընդդիմադիրներուն կազմած Ազգային խորհուրդը իբրեւ սուրիացի ժողովուրդի օրինական ներկայացուցիչ ճանչնալու ընտրանքը պիտի քննեն։

Իսկ Թուրքիոյ վարչապետ Ռեչեփ Թայիփ Էրտողան Չորեքշաբթի օր Ռուսիոյ նախագահ Տմիթրի Մետվետեւի հետ հեռաձայնային հաղորդակցութիւն մը ունենալով՝ քննեց Սուրիոյ տագնապը։ Էրտողան Երեքշաբթի գիշեր Քաթարի վարչապետին հետ եւս նման զրոյց մը ունեցած էր:

- Թուրք պատմաբան Մեհմետ Նիազի գրած է, որ անցեալ դարասկիզբին Սարիղամիշի պատերազմին ընթացքին, ցրտահարութենէն մահացած թրքական բանակի զինուորներուն թիւը ոչ թէ 90 հազար է, ինչպէս կը ներկայացնեն պաշտօնական աղբիւրները, այլ՝ 23 հազար:

- Քուէյթի իսլամականներու ղեկավարութեամբ ընդդիմութիւնը, խորհրդարանական ընտրութիւններուն մէջ ջախջախիչ յաղթանակ մը արձանագրելով՝ ապահովեց խորհրդարանի 50 աթոռներէն 34ը։ Կիները դարձեալ ձախողած են խորհրդարանին մէջ ներկայացուցիչ ունենալու իրենց արշաւին մէջ:

- Իսրայէլեան ձայնասփիւռի կայանը հաղորդեց, թէ Իսրայէլի ծովափին մօտ բնական կազի նոր պաշարներ գտնուած են, եւ ըստ ներկայ արժեւորման, հոն կայ 33 միլիառ խորանարդ մեթր կազ:

ԵՐԵՒԱՆ, «Արմէնփրէս».- Քիւթահիոյ «Տումփլուփ- ընար» համալսարանի տարածքին մէջ գտնուող առիւծի եւ արծիւի յուշարձանը վերցուած է, Հայաստանի զինանշանին հետ ունեցած նմանութեան պատճառով:

Համալսարանի տնօրէն Ահմետ Քարաասլան ըսած է. ««Առիւծ եւ արծիւ» յուշարձանը հանուած է եւ պահեստ տեղափոխուած է, քանի որ կը նմանէր Հայաստանի զինանշանին: Շատ բողոքներ կը ստանայինք այդ կապակցութեամբ, եւ այդ պատճառով համալսարանի հոգաբարձութիւնը որոշեց հանել արձանը»:

Որոշումը զարմացուցած է արձանի հեղինակ Աթանաս Քարաչօպանը, որ ցաւով արտայայտուած է իր հեղինակած արձանին «բանտարկութեան» մասին:

«Նապուքօ» կազատարին միջոցով, Կասպից ծովու տարածաշրջանի կազը պիտի մատակարարուի Եւրոպական Միութեան երկիրներ։ Կազատարի շինարարութեան սկիզբը նախատեսուած է 2013ին, իսկ առաջին մատակարարումները՝ 2017ին։ Ծրագիրի բաժնետէրերն են աւստրիական, հունգարական, պուլկարական, ռումանական, թրքական եւ գերմանական ընկերութիւններ։

Ըստ Թուրքիոյ ուժանիւթի նախարարութեան բանբերին, ի տարբերութիւն «Նապուքօ»ի, «Թրանս Անատոլու»ն պիտի օգտագործէ Թուրքիոյ մէջ արդէն իսկ գոյութիւն ունեցող կազատարերը։ «Ատով պիտի մղուի միայն Ատրպէյճանէն մատակարարուող կազը, մինչդեռ «Նապուքօ»ն տնտեսապէս կենսունակ ըլլալու համար, պէտք է գտնէ նաեւ այլ աղբիւրներ», շեշտած է ան:

Թրքական «Ռատիքալ» թերթը կը գրէ, թէ վնասուց հատուցման առաջին հայցը ներկայացուցած է Տերսիմի ջարդերու ընթացքին հաշմանդամ դարձած 83ամեայ Ալի Տողանը՝ Թուրքիոյ իշխանութիւններէն 1 միլիոն լիրա պահանջելով: Դատարանը ընդունած է հայցը եւ զայն ուղարկած է Թուրքիոյ նախագահական պալատ:

Թերթը կը յայտնէ, թէ Տողան փոխհատուցման հայցը ներկայացուցած է՝ խանդավառուած Տերսիմի կոտորածներուն համար Թուրքիոյ վարչապետ Ռեչեփ Թայիփ Էրտողանի ներողութիւն խնդրելու քայլէն:

Թուրքիոյ պաշտօնական աղբիւրները կը նշեն, թէ այդ ջարդերուն զոհ գացած են մօտաւորապէս 13,000 տերսիմցիներ, սակայն տեղացիները կը յայտնեն, թէ զոհերուն թիւը 100 հազարէն աւելի է:

Վարչապետը ըսած էր, որ իշխող Արդարութիւն եւ բարգաւաճում կուսակցութեան գլխաւոր նպատակներէն մէկն է հասցնել հաւատացեալ երիտասարդներու սերունդներ։ Այս «հաւատացեալ երիտասարդութիւն» բառն է, որ կարգ մը շրջանակներու քննադատութեան արժանացաւ: Բազմաթիւ յօդուածագիրներ, ինչպէս նաեւ գլխաւոր ընդդիմադիր կուսակցութեան պետը քննադատեցին վարչապետը՝ պնդելով, որ վարչապետը իր կուսակցութեան կրօնամէտ կեցուածքը արտայայտեց այս կերպով։

Երկուշաբթի, Փետրուար 6ին, Էրտողան, դպրոցներու մէջ «Ֆաթիհի դրութիւն» կոչուած կրթական նոր համակարգի մը գործադրութեան եւ դպրոցներու մէջ համացանցային նոր կարելիութիւններ օգտագործելու դրութեան բացման առիթով ելոյթ մը ունեցաւ: Դիտել տալէ ետք, թէ Թուրքիա նոր քայլ մը կ՛առնէ կրթական գետնի վրայ, քայլ մը՝ «որմէ վաղը օրինակ պիտի առնեն բազմաթիւ օտար երկիրներ», ան պատասխանեց նաեւ հաւատացեալ սերունդներ հասցնելու մասին իր յայտարարութեան ստեղծած հակազդեցութեանց՝ ըսելով. «Մէկ շաբաթէ ի վեր իրենց սիւնակներէն զիս քննադատող յօդուածագիրներուն կը հարցնեմ ահաւասիկ. Ի՞նչ է ձեր ուզածը։ Դուք կ՛ուզէք, որ այս երիտասարդ սերունդը դառնայ որեւէ ուղղութիւն չունեցող, աննպատակ, բարոյական արժէքներէ հեռու երիտասարդութի՞ւն մը։ Հաւատացեալ երիտասարդ մը ձեր ուզածին պէս ժամանակակից սերունդ չի՞ կրնար ըլլալ։ Երիտասարդ մը չի՞ կրնար ըլլալ թէ՛ ժամանակակից, թէ՛ հաւատացեալ։ Հաւատացեալ սերունդը ազատութիւնները կը յարգէ։ Հաւատացեալ սերունդը կը յարգէ նաեւ միւս կրօնքներն ու գաղափարախօսութիւնները։ Մենք այդպիսի՛ կրթութեամբ մը հասած սերունդ ենք»։

Նաեւ, այրերու եւ կիներու թիւերը գրեթէ հաւասար են։ Այրերուն թիւին համեմատութիւնը 50.2 առ հարիւր է, իսկ կիներունը՝ 49.8 առ հարիւր։ Թուրքիոյ բնակչութեան 18 առ հարիւրը (13.5 միլիոնը) կ՛ապրի Պոլսոյ մէջ, որուն կը յաջորդեն Անգարան, Իզմիրը, Պուրսան եւ Ատանան։ Թուրքիոյ նուազագոյն բնակչութիւնը ունեցող քաղաքը Բաբերդն է։ Պոլսոյ մէջ մէկ քառակուսի քիլօմեթր տարածութեան վրայ կ՛ապրի միջին հաշուով 2622 հոգի։

Այլ երեսփոխան մը՝ Հուտրաթ Հասանղուլիեւ, նշած է, թէ պատմական Ատրպէյճանի երեք քառորդը կը պատկանի Հարաւային Ատրպէյճանին, իսկ մէկ քառորդը՝ Ատրպէյճանի հանրապետութեան։ «Այդ պատճառով պէտք է փոխել մեր երկիրին անունը՝ զայն դարձնելով Հիւսիսային Ատրպէյճան», ըսած է ան։

Օրաթերթը կը նշէ, որ ժողովը, որ Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան նախաձեռնութիւնն է, տեղի պիտի ունենայ Փետրուարի վերջաւորութեան։ «Սապահ» կը գրէ, թէ Թուրքիա կը ձգտի ստեղծելու միջազգային մարմին մը, որ սեղանի շուրջ կը հաւաքէ շրջանին տարբեր խմբաւորումները։

Լաւրով նշեց, որ այդ «ջղագրգիռ յայտարարութիւններուն նպատակը տեղի ունեցածը ծածկելու համար է, անոր խօսքով՝ «այսինքն՝ ծածկել այն, որ Սուրիոյ մէջ բռնարարքը մէկէ աւելի աղբիւրներ ունի»: «Այդ պատճառով զօրակցեցանք բոլոր բռնարարքները դադրեցնելու Արաբական լիկայի նախաձեռնութեան», ըսաւ ան։

Լաւրով Սուրիոյ նախագահ Պաշշար Ասատի հետ պիտի քննէ ժողովրդավարական բարեփոխումները արագ կերպով կատարելու հարցը։

Արաբական լիկայի ընդհանուր քարտուղար Նապիլ Արապի, հաղորդագրութիւն մը հրապարակելով՝ յայտնեց, որ արաբական պետութիւնները սուրիական տագնապը լուծելու իրենց ջանքերը պիտի չդադրեցնեն, հակառակ անոր, որ Ռուսիա եւ Չինաստան ՄԱԿի աջակցութիւնը ապահովելու իրենց ջանքերը արգելակած են։ Ան ըսաւ, որ այդ երկիրներուն կողմէ օգտագործուած վեթօն չի ծածկեր այն իրողութիւնը, թէ միջազգային յստակ զօրակցութիւն գոյութիւն ունի Արաբական լիկայի որոշումներուն, որոնք կը ջանային «ընդդիմութեան հետ երկխօսութեան սկսելու առիթ ընծայելու համար՝ Սուրիոյ նախագահ Պաշշար Ասատը իշխանութենէն հեռացնել»: Արապի նաեւ դատապարտեց սուրիական բանակին կողմէ Հոմսի կարգ մը թաղամասերու դէմ ծանր զէնքերու օգտագործումը։

Ռուսիոյ արտաքին գործոց փոխնախարար Կենատի Կաթիլով եւս հակադարձեց իր երկրին ուղղուած քննադատութիւններուն՝ յայտարարելով, որ Ապահովութեան խորհուրդին մէջ Սուրիոյ բռնարարքները դատապարտող բանաձեւի որդեգրման ձախողութեան պատասխանատուն արեւմտեան պետութիւններն են:

Միւս կողմէ՝ ֆրանսական «Քանալ 2» պատկերասփիւռի կայանը սփռեց Ապահովութեան խորհուրդին մէջ Սուրիոյ հարցով բանաձեւին շուրջ ՄԱԿի մօտ Ռուսիոյ մնայուն ներկայացուցիչ Վիթալի Չուրքի եւ Քաթարի վարչապետ Համատ պըն Ճասեմ Թանիի միջեւ բանավէճ մը, որուն ընթացքին Քաթարի վարչապետը խօսքը սպառնական ոճով Ռուսիոյ պատուիրակին ուղղելով՝ զինք զգուշացուց Սուրիոյ հարցով վեթօ օգտագործելէ, նշելով, որ «Ռուսիա պէտք է բանաձեւին համաձայն գտնուի, այլապէս՝ արաբական երկիրները պիտի կորսնցնէ»։ Ռուսիոյ պատուիրակը սառնասրտութեամբ պատասխանեց. «Եթէ անգամ մը եւս հետս այս ոճով խօսիս, Քաթար կոչուածը պիտի դադրի գոյութիւն ունենալէ»՝ աւելցնելով. «Դուն Ապահովութեան խորհուրդին մէջ հիւր ես, ուստի ինքզինքդ յարգէ եւ չափիդ մէջ մնա՛: Ես յանուն մեծն Ռուսիոյ՝ միայն մեծերուն հետ կը խօսիմ»։

Նաեւ, Ուաշինկթըն Երկուշաբթի օր «ապահովական նկատառումներով» փակեց Դամասկոսի մէջ իր դեսպանատունը եւ անոր անձնակազմը ցամաքի ճամբով Յորդանան փոխադրեց։

Իր կարգին, Թունուզի վարչապետ Համատի Ճապալի բոլոր երկիրներուն կոչ ուղղեց Սուրիոյ դեսպանները վտարելու։ Նշենք, որ սուրիական իշխանութեանց ընդդիմադիրներ, անցած քանի մը օրերուն, Լիպիոյ, Աւստրալիոյ եւ Քուէյթի մէջ Սուրիոյ դեսպանատուները գրաւեցին։

Վերջապէս, Սուրիոյ տագնապին գծով Ապահովութեան խորհուրդի նիստին ընթացքին, Մոսկուայի օգտագործած վեթոյին լոյսին տակ, Կիրակի օր Պէյրութի ռուսական դեսպանատան դիմաց տեղի ունեցան երկու ցոյցեր, որոնցմէ առաջինը կը զօրակցէր ռուսական կեցուածքին, իսկ երկրորդը կը դատապարտէր զայն: Լիբանանեան բանակը իր հրասայլերով բաժնեց երկու կողմի ցուցարարները՝ կանխարգիլելով որեւէ ճակատում:

- Ցուրտի ալիք մը անցած շաբաթավերջին հարուածեց կեդրոնական եւ արեւելեան Եւրոպան՝ խլելով հարիւրաւոր զոհեր։ Ուքրանիոյ մէջ ցուրտի ալիքը 135 զոհ խլած է։ Լեհաստանի մէջ զոհերու թիւը 9ի հասած է, մինչ Պուլկարիոյ եւ Խրուաթիոյ մէջ՝ 4ի. Սերպիոյ եւ Պոսնիոյ մէջ արձանագրուած են առնուազն երկուքական զոհեր։

- Թրքական «Սապահ» օրաթերթը կը հաղորդէ, թէ Լոնտոնի մօտ Թուրքիոյ դեսպան Ահմետ Տեմիրքէօքն ու իր կինը ընթրիք մը սարքած են՝ ի պատիւ օսմանցի սուլթաններու ժառանգորդներուն։

«Չեմ կարծեր, թէ Իսրայէլ ինչպէս վարուիլ որոշած է», ըսաւ Օպամա, աւելցնելով, որ Ուաշինկթըն եւ Թել Աւիւ համակարգուած կերպով պիտի աշխատին։

«Մտադիր ենք բոլոր անհրաժեշտ քայլերուն ձեռնարկելու, որպէսզի Թեհրանին թոյլ չտանք հիւլէական զէնք արտադրել, որովհետեւ այդ պարագային, տարածաշրջանին մէջ սպառազինութիւններու, հիւլէական սպառազինութիւններու մրցավազք պիտի սկսի», ըսաւ ան:

Յայտնենք, թէ Միացեալ Նահանգներու պաշտպանութեան նախարար Լիան Փընեթա անցեալ շաբաթ յայտարարած էր, թէ Իսրայէլ կրնայ յառաջիկայ գարնան Իրանի դէմ զինուորական գործողութեան դիմել:

Ընդդիմութեան ցոյցէն տեսարան մը

ՄՈՍԿՈՒԱ, «Ռոյթըրզ».- Շաբաթ, Փետրուար 4ին, Մոսկուայի Պոլոթնաիա հրապարակին վրայ, ընդդիմութեան կատարած «Յանուն արդար ընտրութիւններու» կարգախօսով հանրահաւաքին ընթացքին, Ռուսիոյ իշխանութիւններուն ուղղուած պահանջներ պարունակող բանաձեւ մը որդեգրուեցաւ։ Փաստաթուղթին մէջ ընդգրկուած կէտերու շարքին են՝ անցեալ տարուան Դեկտեմբեր 4ին տեղի ունեցած խորհրդարանական ընտրութիւններու արդիւնքները չեղեալ յայտարարել, մէկ ամիս ետք տեղի ունենալիք նախագահական ընտրութիւններուն մէջ «Եապլոքօ» կուսակցութեան հիմնադիր Կրիկորի Եաւլինսքիի թեկնածութիւնը արձանագրել եւ քաղաքական բանտարկեալներ ազատ արձակել։ Ըստ կազմակերպիչներուն՝ հաւաքին մասնակցած է առնուազն 120 հազար հոգի, իսկ ըստ ներքին գործոց նախարարութեան՝ ոչ աւելի քան 36 հազար:

Նոյն օրը, Մոսկուայի Փոքլոննաիա Կորա շրջանին մէջ հանրահաւաք կատարեցին նաեւ իշխանութեան կողմնակիցները։

Ըստ ոստիկանութեան՝ այդ հաւաքի մասնակիցներուն թիւը 138 հազար էր, իսկ «Ազատութիւն» կայանի թղթակիցին համաձայն՝ այդ թիւը «խիստ չափազանցուած» է։

«Կ՛ուզեմ Քոնկրեսին յստակօրէն հաղորդել՝ մի՛ դանդաղեցնէք վերականգնման թափը», ըսաւ Օպամա։

2011ի Դեկտեմբերին գոյացած համաձայնութեամբ, տնտեսութեան խթանման միջոցառումները պիտի շարունակուէին երկու ամիս եւս ու պիտի աւարտէին Փետրուարին։

Շատերին է յուզում Պարսկաստանի շուրջ նեղացող օղակը: Սրա համար բազմաթիւ պատճառներ կան:   Ահա դրանցից մի քանիսը.

Պատերազմական որեւէ գործողութեան հետեւանքներն այսօր հնարաւոր չէ հաշուարկել, այսինքն ցանկացած ռազմական հակամարտութեան արդիւնքում աշխարհը կարող է «նաւարկել» նախկինում անյայտ մի ուղղութեամբ: Պատերազմը կարող է վերջնականապէս սնանկացնել հազիւ «շնչող» պետութիւններին, իսկ աղքատ պետութիւններին վերջնականապէս ստրկական կախման մէջ գցել ոչ պետական դրամագլխից: Պատերազմի հնարաւորութիւնից անպայմանօրէն կ՛օգտուեն արկածախնդիրները եւ իրենց հին հաշիւները առաջ կը տանեն: Ներկայումս քաղաքագէտների մի հոծ բանակ պնդում է, թէ պատերազմն անխուսափելի է, միայն հարցը նրանում է, թէ այն երբ կը սկսուի: Գաղտնիք չէ, որ իւրաքանչիւր պատերազմի հիմքում նախ եւ առաջ ընկած են տնտեսական շարժառիթները, ապա՝ միւսներն՝ ընդհանուր առմամբ վերցրած:

Դաւոսի տնտեսական գագաթնաժողովում այսօր այլ հարցերի հետ մէկտեղ քննարկւում է Իրանի դէմ սանձազերծուած տնտեսական պատժամիջոցների խնդիրը: Բացայայտ եւ դռնփակ հանդիպումներ են ընթանում եւ որոշումներ են ընդունւում: Հանդիպել են նաեւ Իսրայէլի եւ Ադրբեջանի ներկայացուցիչները: Գաղտնիք չէ, թէ Ադրբեջանի օրակարգում ո՞ր հարցն է առաջնայինը: Ի դէպ, համակարգչային լրատուական մի կայքէջ յիշատակում է, թէ բարձրաստիճան հիւրերի համար նախատեսուած «զամբիւղների» մէջ փոքրիկ յուշանուէրների, շոկոլադների եւ այլ իրերի կողքին դրուած է եղել Ադրբեջանական պատուիրակութեան կողմից «հովանաւորուած» խոշոր փաթեթը, որն առաջին հայեացքից շոկոլադի մեծ սալիկներ է թուացել մի հիւրի տեսանկիւնից, բայց պարզուել է, թէ այն ներառնում է պատմական «ճշգրիտ» փաստեր, ինքներդ գիտէք, թէ ինչի վերաբերեալ Խորհուրդ եմ տալիս կարդալ այս մասին «Բիզնես ինսայդըր» պարբերականում:

http://www.businessinsider.com/unboxing-azerbaijans-gift-for-the-people-of-davos-2012-1?op=1

Եկէք մի փոքր տրամաբանենք: Իրանին հարուածելու գործընթացում արեւմուտքը պիտի օգտագործի իրեն տրամադրուած բոլոր յենակէտները: Թուրքիան բազմիցս ապացուցել է, թէ Միացեալ Նահանգների համար յուսալի յենարան չէ, բազմիցս փաստի առաջ կանգնեցնելով ամերիկեան բարձրաստիճան զինուորական, քաղաքական շրջաններին: Այս առումով յաջորդ ամենամօտիկ հիւսիսային «յենարանը» Ադրբեջանն է, որ վարագոյրի հետեւում հանդիպումներ է ունենում «շահագրգիռ» շրջանակների հետ: Գաղտնիք չէ նաեւ, թէ առաջին հերթին Ադրբեջանը ինչ կը պահանջի իր տարածքը որպէս պլացդարմ օգտագործել ցանկացողներից: Այստեղ իրադարցութիւնները այնքան էլ հարթ չեն զարգանայ, քանի որ Ադրբեջանը բացայայտօրէն չի կամենայ թշնամանալ Իրանի հետ, քանի որ Իրանը ռազմականօրէն ուժեղ է իր հիւսիսային հարեւանից, եւ կարող է գլխացաւանք ստեղծել: Կայ նաեւ Ռուսաստանի գործօնը: Այն առայժմ դիտորդի կարգավիճակով է հանդէս գալիս վերջին զարգացումների թատերաբեմում, բայց բացայայտօրէն յայտարարում է, թէ ամենաթողութիւն չի հանդուրժի իր քթի տակ: Իրադարձութիւնները ե՛ւս մէկ անգամ մեր «բակին» շատ են մօտենում, եւ Հայաստանին դրել են բարդ ընտրութեան առջեւ: Մի կողմից արտաքին աշխարհի հետ միակ յուսալի կապն է կենաց ու մահու վտանգի տակ, միւս կողմից ժողովրդավարութեան եւ միջազգային անվտանգութիւն քարոզողներն են, որ փորձում են ամէն կողմից մեկուսացնել Իրանին եւ նրա հնարաւոր բոլոր միջազգային կապերը: Չինաստանն ու Հնդկաստանը բացայայտօրէն մերժել են «անդամագրուել» հակաիրանական տնտեսական շրջափակման շարժմանը, հակադրուելով Միացեալ Նահանգների նախագահի 2011 թուականի Դեկտեմբերի 31ին ստորագրած օրինագծին, որի համաձայն բոլոր այն երկրները, ովքեր պաշտօնական առեւտրի մէջ են Իրանի հետ, ենթակայ են պատժամիջոցների: Իրանեան վառելիքի ամենախոշոր գնորդը Չինաստանից յետոյ Հնդկաստանն է, որ 12 միլիարդ դոլարի քարիւղ է գնում տարեկան: Իրանն առաջարկել է իր քարիւղի առեւտուրն իրականացնել ոսկով,  ոչ թէ դոլարով: Սա իր հերթին առարկայական դժուարութիւն է Հնդկաստանի իշխանութիւնների համար, նոյնիսկ հաշուի առնելով այն, թէ Հնդկաստանը վերջին տարիներին ոսկու աննախադէպ պաշարներ է կուտակել: Սակայն ոսկու լուծոյթի տեղափոխումը մի երկրից միւսը գրեթէ անհնար է, եւ դա՛ է պատճառը, որ երկրները հրաժարւում են ապրանքների դիմաց ոսկով վճարելու գաղափարից: Իրանը բացայայտ դժգոհութիւն է յայտնել եւ քօղարկուած սպառնալիքներ է հնչեցրել Սաուդեան Արաբիայի նկատմամբ, որ յայտարարել էր, թէ պատրաստ է բազմապատկել քարիւղի արդիւնահանումը Իրանի քարիւղի արտահանման պակասորդը լրացնելու նպատակով:

Վերադառնանք Դաւոս:

Աշխարհի թերեւս ամենաճանաչուած տնտեսագէտներից մէկը, Նուրիէլ Ռուբինին, ով ճշգրտօրէն կանխատեսել էր ներկայ տնտեսական ճգնաժամը իր բոլոր մանրամասնութիւններով ճգնաժամից տարիներ առաջ (մենք բազմիցս անդրադարձել ենք այս անձնաւորութեան մարգարէութիւններին), իր Դաւոսեան ելոյթում նախազգուշացրել է, թէ Իրանի հետ ցանկացած պատերազմ կարող է համաշխարհային նոր ճգնաժամի պատճառ դառնալ: Նա մանրամասնօրէն անդրադարձել է այլ թեմաների եւս, մանսաւորապէս շեշտելով, թէ ներկայ ճգնաժամը կարող է ձգձգուել մինչեւ առաջիկայ տասնամեակի աւարտը, եւ շարունակուել դրանից յետոյ, եթէ Միացեալ Նահանգներն ու Եւրոպան կտրուկ քայլեր չնախաձեռնեն: «Մինչեւ որ Եւրոպան արմատականօրէն չփոխի իրեն, եւ Ամերիկան լրջօրէն չանդրադառնայ իր ազգային պարտքի կարգաւորման խնդրին, մարդկանց հոծ բազմութիւններ պիտի ականատես լինեն իրե՛նց իսկ կենսամակարդակի անկման փաստին, նոյնիսկ եթէ աշխատանքով ապահովուած են» յայտարարել է Ռուբինին: Իր մեկնաբանութեան ընթացքում նա աւելացրել է, թէ այսօրուայ տնտեսութիւնը իր առջեւ ծառացած մեծ արգելքներ ունի, այդ թւում՝ Եւրագօտու, Միջին Արեւելքի խնդիրները, փաստը, որ Ամերիկան չի կարողանում կարգաւորել իր պարտքը, եւ այն հանգամանքը, որ Չինաստանի տնտեսական աճը անհաւասարակշիռ ու անկայուն է այն առումով, որ հիմնուած չէ սպառման կանխատեսումների հետ, այլ արտահանման եւ երկրի խնայողութիւններն են հանդիսանում որպէս հիմք (այսպիսի տնտեսական ձեւաչափը չի կարող երկար դիմանալ): Հիմնական բարդութիւնը, սակայն, Իրանի հետ հնարաւոր ռազմական հակամարտութիւնն է, որ կարող է վառելիքի մէկ տակառի արժէքը շուկաներում դարձնել $150 դոլար եւ աւելի, մեծ հարուած հասցնելով տնտեսական աճի հնարաւորութեանը, ասել է Ռուբինին: «Մենք պարտաւոր ենք մտածել ներդրումների հոսքը ուղղորդել ֆինանսական սեկտորից եւ անշարժ գոյքից դէպի այնպիսի հատուածներ, ինչպիսիք են մարդկային կապիտալն (դրամագլուխը-Խմբ.) ու նոր տեխնոլոգիաների զարգացումը», ասել է Ռուբինին:

Դաւոսեան այս տարուայ գագաթնաժողովը աւելի քիչ լուսաբանութեան առարկայ դարձաւ, քան նախկին տարիներին: Սակայն, ինչպէս գիտէք, այստեղ են հաւաքւում աշխարհի գերհզօրներն ու որոշում առաջիկայ «անելիքները», եւ այդ առումով այն բացառութիւն չդարձաւ:

Հայաստանի դիւանագիտական շրջաններին քրտնաջան աշխատանք է սպասւում, քանի որ հակամարտութիւնը ահա արդէն որերորդ անգամ շատ մօտ է գալիս իր «բակին»: Արդեօք կը կարողանա՞յ հայ դիւանագէտը հաշուարկել այնպէս, որ «չզայրացնի» Ամերիկային, Ռուսաստանին, եւ Իրանին միաժամանակ՝ եթէ դա ի հարկէ հնարաւոր է, առաջիկայ մի քանի ամիսները ցոյց կը տան:

Մարդոց սեփականութիւնը եղող ժամանակին «սուղ» ըլլալը ինքնին չ՛արտօներ, որ անոնք ժամավաճառ ըլլան: Ամէն մարդ ալ կ՛ափսոսայ կորսուած ժամանակին համար, եւ մանաւանդ չուզեր որ ուրիշներ «գողնան» իր ժամանակը:

Ճշմարտութիւնը փնտռելու համար տրամադրուած ժամանակը, առաջին հայեացքով, բնաւ «ժամանակի վատնում» պէտք չէ՛ նկատուի: Որովհետեւ անոր հետեւող վիճակը, ծագող արեւուն պէս յստակութիւն կը բերէ, միաժամանակ արժեւորելով այն ժամանակը, որ տրամադրուած էր ճշմարտութեան բացայայտման համար: Երբեմն երկա՜ր ժամանակ խլող հետազօտական աշխատանքները ճշմարտութեան բացայայտումին, կու գան արդարացնել այն ճիգերը, որոնք թափուած էին իրեն համար: Դատական աշխատանքները, դատախազներու պնդումները, իրաւաբաններու միջամտութիւնները եւ դատաւորներու կողմէ տրամադրուած երկա՜ր նիստերը միթէ զո՞ւր տեղ վատնուած ժամանակ են: Երբ յաջողութեամբ կ՛աւարտին անոնք, ժամանակը ի՛նք մեծ դերակատար եղած կ՛ըլլայ ճշմարտութեան բացայայտումին: Այլապէս, խիտ ժամանակի մէջ, թերեւս սխալ եզրակացութիւններու յանգէին օրինական մարմիններ:

Բայց ո՞վ է ճիշդը եւ ի՞նչ է ճիշդը:

Այս զոյգ հարցումները հնչումային առումով իրարու մօտ կրնան ըլլալ, սակայն, այնքան ալ նոյնիմաստ չեն, այլ՝ իմաստային մեծ հեռաւորութիւն կ՛ենթադրեն: Փաստօրէն՝ «ո՞վ է ճիշդ» հարցումին մէջ ա՛նձ կը փնտռուի, մէկը՝ որ ճի՛շդը գործած է, ուրեմն՝ նաեւ ճիշդը մտածած է, եւ ըստ այնմ արդիւնքի հասած: Սակայն, «ի՞նչ է ճիշդը» հարցումին մէջ, ճշմարտութեան փնտռտուքը կը կատարուի, բացայայտումներ կատարելու համար: Երբեմն երկա՜ր սպասուած արդիւնքը կրնայ  յաջողութեամբ չպսակուիլ, եւ փափաքելի եզրակացութեան չյանգեցնել այդ նպատակին համար տքնաջան աշխատողները:

Մարդկային ընկերութեան կեանքը որոշ հեռաւորութենէ դիտելով, թերեւս միայն վերոյիշեալ երկու հարցումները տեսնէինք, ու անոնց պատասխանները գտնելու համար իրարու հետ մարտնչող հաւաքականութիւններ: Հանրային կարծիքը մեր մասին դրական պահելու հիմնական աշխատանքներէն մէկը, վերոյիշեալ երկու հարցումներուն յստակ պատասխաններ ունենալուն մէջ կը կայանայ: Պատահած որեւէ դէպքի, տուեալ որեւէ կացութեան դիմաց, երբ մենք ալ մասնակից ենք ատոր, միշտ ալ պէտք է պատասխանենք երկու հարցումներուն, որպէսզի չմեղադրուինք, կամ նոյնիսկ մեղսակից չնկատուինք ուրիշին կատարած յանցանքին:

Թեթեւ քննութիւնը ցոյց կու տայ արդէն, որ երկու հարցումներուն շուրջ ալ խորհրդաւոր վարագոյր կայ քաշուած: Այդ վարագոյրը երբեմն մարդիկ իրենք դիտումնաւոր կը քաշեն, ծածկելու համար ճշմարտութիւնը, կամ՝ լաւ եւս վտանգը իրենցմէ հեռացնելու նպատակով: Ասիկա պարզապէս լոյսին վանումն է մեր շուրջէն, որ ինքնին յանցանք է: Դատարանի մէջ վկայ ըլլալու կանչուածները նախ երդումով կը հաստատեն, թէ՝ ճշմարտութիւնը եւ միա՛յն ճշմարտութիւնը պիտի յայտնեն: Ուրեմն անոնք լոյսին կողմնակից ըլլալ կ՛երդնուն ատեանին դիմաց: Իսկ նոյն երդումը տուող եւ ապա սուտ խօսողին յանցանքը շա՛տ աւելին կ՛ըլլայ, քան՝ չ՛երդուողինը: Ահա այդ պարագային է որ արդարութեան «խաչելութիւնը» կը սկսի, երբ սուտին նժարը աւելի ծանր կը կշռէ քան արդարութեան նժարը, որուն նպատակակէտը սիրոյ վերահաստատումն է երկրագունդին վրայ:

Ընդհանուր առմամբ, երկու հարցումներն ալ կը հետապնդեն սիրոյ ու խաղաղութեան հաւասարակշռուած տեղն ու դերակատարութիւնը մարդկութեան կեանքին մէջ: Սակայն, ժողովրդային առածը կ՛ըսէ. «Ամէն բան ամէն տեղ չըսուիր»: Սա դիւանագիտական մօտեցում է անոնց համար, որոնք խաղաղասէր ըլլալու կոչուած են այս կեանքին մէջ: Այլապէս, ամէն վայրկեան մարդկութեան գզվռտոցի ձայնը լսելի պիտի դառնար, նոյնիսկ ամէնէն բարձր, կամ ամէնէն աւելի քաղաքակիրթ նկատուած խաւերու միջավայրէն:

Միամիտներ ընդհանրապէս առաջին գիծի մարտիկներ կը դառնան ճշմարտութիւնը յայտնաբերելու լծուելով, իրենց ամբողջ կարողականութեամբ: Ասոնք այն մարդիկն են, որոնք հարցերուն բուն էութիւնը տեսնելու դժուարութիւնը ունին: Ամէն հարց վստահաբար կ՛ունենայ իր արտաքին մակերեսը, կամ կեղեւը, ինչպէս նաեւ բուն նիւթը, կամ՝ միջուկը: Վերլուծաբաններ, ամէն կալուածէ ներս՝ կրօնական, քաղաքական, ընկերային թէ մշակութային, խոր հայեացքով կը դիտեն հարցերը, եւ կը տեսնեն այնպիսի երեւոյթներ, որոնք «սովորական աչքով» չեն տեսնուիր: Այսինքն՝ ուրիշներուն չտեսածը կը տեսնեն անոնք: Իսկ վերեւ նշուած միամիտները, նոյնիսկ խոհեմութիւնը չեն ունենար սպասելու, թէ ի՞նչ կարծիք պիտի յայտնեն կացութիւնը վերլուծելու փորձառութիւն ունեցողներ: Իրենց համար առաջնահերթութիւն կը դառնայ մէկ հարց. գտնել թէ ի՞նչ է ճիշդը: Ասոնք «ո՞վ է ճիշդը» հարցումով այնքան ալ հետաքրքրուած չեն ըլլար, ինչքան ալ շրջապատին վրայ այդ տպաւորութիւնը թողելու աշխատին: Արդարութիւնը հետապնդելու իրենց այդ ճիգին մէջ, վերոնշեալ միամիտներ նաեւ սխալներ կը գործեն, չափազանց խորամանկութիւն ցուցաբերելով, եւ ներքին թէ հրապարակային քննարկումներ կատարելով իրենց հետապնդած հարցին գծով: Դեռ, անոնք իրենց հետապնդած արդարութեան զոհ կը դարձնեն անմեղներ, որոնք այս կամ այն ձեւով կապ ունին տուեալ հարցին հետ:

Ո՞վ է ճիշդ, եւ ի՞նչ է ճիշդը: Այս հարցումներուն իսկական պատասխանը Աստուծոյ քով կը գտնուի միայն, որովհետեւ մեր ամէնուն կեանքի մանրամասնութիւնները, կամ կենսագրական առօրեայ տուեալները Ի՛ր քով են: Այնպէս, ինչպէս տուեալ դպրոցի տնօրէնութիւնը ի պահանջել հարկին կը հրապարակէ այսինչ աշակերտին վարքային կամ ուսումնական գնահատականները, նոյնպէս ալ Աստուած պիտի հրապարակէ մեր ամէնուն տուեալները: Ուրեմն, ինչո՞ւ այս «շուտիկութիւնը» կամ աճապարանքը: Միթէ՞ Աստուծոյ հանգամանքին ցանկացող ենք, (ինչպէս ըրին որոշ հրեշտակներ եւ պատժուեցան), կամ Անոր դերակատարութիւնը կ՛ուզենք փոխ առնել:  Բացայայտ իրողութիւն է, որ պատճառները բոլորակ կը կազմեն, հասնելու համար բո՛ւն պատճառին, որ հետապնդուած հարցէն շա՜տ աւելի տարբեր խնդիրի հետ կրնայ առնչուած ըլլալ:

Ո՞վ է ճիշդ, եւ ի՞նչ է ճիշդը: Ամէնքս ալ համաձայն կրնանք ըլլալ, որ միտքերու հանգստութեան առաջնորդող քայլ կրնայ ըլլալ այս վերոնշեալներուն յստակեցումը: Սակայն, առաջնահերթութիւն պէտք է դնել այդ երկուքին միջեւ: Ժամավաճառ պէտք չէ՛ ըլլալ փնտռելու թէ ո՞վ է ճիշդ: Նախ պէտք է հետաքրքրուիլ թէ՝ ի՞նչ է ճիշդը:

Անձերու ուսումնասիրութիւնը կրնայ օգտակար հանդիսանալ երկրորդ հարցումին պատասխանը գտնելու: Ամէն պարագայի, երկրորդ հարցումին պատասխանը գտնելուն նախապատուութիւն տալը, նաեւ պիտի կրճատէ տառապանքը անոնց, որոնք ծարաւ են արդարութեան:

Յիսուս երանի՜ կու տայ արդարութեան քաղց ու ծարաւ եղողներուն, (Հմմտ Մտ 5.6), ուստի այս պարագային ալ կարելի՛ է համբերել, զայն ստանալու յոյսով:

Արաբական լիկայի ընդհանուր քարտուղար Նապիլ Արապի յայտնեց, որ ՄԱԿի «որոշումը, նոյնիսկ եթէ մեղմացած է, Սուրիոյ կառավարութեան վրայ ճնշում պիտի բանեցնէ, որովհետեւ անոնք (սուրիական իշխանութիւնները) կը գիտակցին, թէ Ռուսիա յաւիտեանս իրենց կողքին չի կրնար կանգնիլ. ռուսերը եւս ներկայիս մեծ ճնշումներու կ՛ենթարկուին»։ Արապի ըսաւ, որ «Մոսկուա կ՛արգելակէ զինուորական միջամտութեան կամ պատժամիջոցներու որեւէ նշան»։

Ըստ մամլոյ տեղեկութեանց, գոյութիւն ունի նոր բանաձեւ մը, որ Արաբական լիկայի որոշումին ամբողջական զօրակցութիւն կ՛ապահովէ, սակայն անկէ ջնջուած է իշխանութիւնը փոխնախագահին յանձնելու՝ Սուրիոյ նախագահ Պաշշար Ասատի ուղղուած կոչը։

Ցուցարարները իրենց զայրոյթը կ՛արտայայտէին Փոր Սայիտի մէջ ֆութպոլի մրցումի ընթացքին ապահովական ուժերու թերացումին պատճառով արձանագրուած զոհերուն համար։ Մօտաւորապէս 80 զոհերուն մեծամասնութիւնը, կը կարծուի, թէ Գահիրէի «Ահլի» խումբի համակիր է։ Համակիրները կը հաւատան, որ իշխանութիւնները սպանութիւնները արտօնած են, որովհետեւ ուզած են Հուսնի Մուպարաքի իշխանութիւնը տապալած յեղափոխութեան ընթացքին «Ահլի»ի համակիրներուն եւ ապահովութեան ուժերուն միջեւ ճակատումներուն համար վրէժ լուծել։

Իկնէյշըս կը գրէ, որ իսրայէլացիները կարճ՝ շուրջ 5օրեայ պատերազմի, եւ ՄԱԿի միջնորդութեամբ ռազմական գործողութիւններու դադրեցման տարբերակ մը կը քննեն։ «Իսրայէլացիները կը խոստովանին, որ իրանեան հիւլէական ծրագիրին մեծ վնաս հասցնել պիտի չյաջողուի, ուստի քանի մը տարի ետք եւս անհրաժեշտ պիտի ըլլայ նոր հարուած հասցնելը», կ՛աւելցնէ ան։

Յօդուածագիրը կը նշէ, թէ Փընեթա եւ նախագահ Պարաք Օպամա իսրայէլացիներուն փոխանցած են, թէ իրենք ռազմական գործողութիւններուն դէմ են։ «Ուաշինկթընի կարծիքով՝ Թեհրանի դէմ սահմանուած միջազգային տնտեսական պատժամիջոցները արդէն իրենց պտուղները կու տան։ Ուաշինկթըն, սակայն, տակաւին չէ որոշած, թէ ինչպէ՛ս պիտի վարուի այն պարագային, երբ Իսրայէլ հարուածէ Իրանի հիւլէական կեդրոնները», կը գրէ Իկնէյշըս:

Ան նշած է, որ Էօզել ոտնահարած է Թուրքիոյ սահմանադրութիւնը եւ հանդէս եկած է իր լիազօրութիւններէն դուրս քաղաքական յայտարարութեամբ՝ միջամտելով երկրի ներքին քաղաքականութեանն ու դատարաններու գործունէութեան:

Էօզել նախապէս յայտարարած էր, որ Թուրքիոյ մէջ քրտերէնով ուսուցում եւ դատավարութիւններ պէտք չէ տեղի ունենան:

- Միացեալ Նահանգներու Միջազգային կրօնի ազատութեան յանձնախումբը Փետրուար 2ին Սէուտական իշխանութիւններուն կոչ ուղղեց անմիջապէս ազատ արձակելու 35 եթովպիացի քրիստոնեաներ, որոնք Դեկտեմբեր 15էն ի վեր ձերբակալուած են, կրօնական հաւաքի մը մասնակցելու պատճառով:

- Ըստ թրքական բանակին՝ Թուրքիոյ Պաթման նահանգին մէջ տեղի ունեցած ռազմական գործողութեան մը ընթացքին, Փետրուար 2ին սպաննուած են Քիւրտիստանի բանուորական կուսակցութեան հինգ անդամներ, 1.5 ժամեայ բախումներէ ետք:

ԳԱՀԻՐԷ, «Ռոյթըրզ».- Հինգշաբթի, Փետրուար 2ին, Եգիպտոսի իշխանութիւնները եռօրեայ սուգ հռչակեցին երկրին մէջ, մէկ օր առաջ Փոր Սայիտ քաղաքին մէջ, «Ահլի» եւ «Մասրի» ֆութպոլի խումբերուն միջեւ կայացած մրցումին յաջորդած բռնարարքներուն ընթացքին մահացած մօտաւորապէս 80 համակիրներուն յիշատակին: Հարիւրաւոր ուրիշներ նաեւ վիրաւորուած էին: Այս պատճառաւ, իշխանութիւնները նշեալ քաղաքէն եւ Եգիպտոսի ֆութպոլի դաշնակցութենէն բարձրաստիճան պաշտօնատարներ պաշտօնազրկեցին։

«Մտաւորականներու հաւաք»ը կոչ ըրած է Ատրպէյճանի իշխանութիւններուն, որ ազատ արձակեն իշխանութիւնը քննադատելու կամ ազատօրէն արտայայտուելու համար բանտարկուած երիտասարդ գործիչները:

Պարզանի լրագրողներուն ըսած է, որ ան նաեւ Իրաքի քիւրտ նախագահ Ճալալ Թալապանիի համաձայնութիւնը ապահոված է:

Ըստ Պարզանիի, Եւրոպայի երկիրները կ՛աջակցին քրտական անկախ պետութիւն յայտարարելու գաղափարին, սակայն Ֆրանսա եւ Բրիտանիա ցարդ չեն յստակացուցած իրենց դիրքորոշումը, իսկ Ամերիկա ըսած է, թէ Հիւսիսային Իրաքի տարածաշրջանային կառավարութիւնը պատրաստ չէ անկախութեան:

- Կ՛ակնկալուի, որ Հոկտեմբեր 2013էն սկսեալ, Ճափոնի անցեալ տարուան երկրաշարժին հետեւանքով ծով ինկած կամ նետուած թափոններուն առաջին հոսքը Միացեալ Նահանգներու Արեւմտեան ափերը  հասնի: Մօտաւորապէս 5 միլիոն թոն թափոն կրնայ հասնիլ Արեւմտեան ափերը:

ՊՈԼԻՍ.- Թուրքիոյ վարչապետ Ռեչեփ Թայիփ Էրտողան Չորեքշաբթի, Փետրուար 1ին դարձեալ երկար ու տարբեր մարդոց հասցէին յարձակողական ճառախօսութիւն մը ըրաւ իր կուսակցութեան ընդլայնուած ժողովներէն մէկուն մէջ։ Վարչապետը մասնաւոր կերպով կանգ առաւ ամերիկացի գրագէտ Փօլ Օսթերի վրայ, որուն մէկ գիրքը՝ «Ձմեռնային Օրագիր», վերջերս թրքերէնով հրատարակուեցաւ։

Օսթեր անցեալ շաբաթ «Հիւրրիյէ»չի մէջ իրեն հետ կատարուած հարցազրոյցի մը ընթացքին ըսած էր, որ ինք կը մերժէր երթալ այն երկիրները, ուր ժողովրդավարական կարգերը հաստատուած չեն տակաւին։ «Այս պատճառաւ ո՛չ Թուրքիա կ՛երթամ, ո՛չ ալ Չինաստան։ Թուրքիոյ մէջ բազմաթիւ լրագրողներ ու գրողներ բանտարկուած են, ու ես կը մերժեմ Թուրքիա երթալ», ըսած էր ան։

Էրտողան հեգնական նախադասութիւններով պատասխան տուաւ Օսթերին ու ըսաւ. «Հա՛, մենք քեզի շատ պէտք ունէինք, ինչո՞ւ չեկար, աման եկո՛ւր, ինչ կ՛ըլլայ եկո՛ւր… Եթէ գայ՝ ի՞նչ պիտի ըլլայ, եթէ չգայ՝ ի՞նչ պիտի ըլլայ։ Թուրքիա իր բարձրութի՞ւնը պիտի կորսնցնէ, ցա՞ծ պիտի իջնէ։ (Գլխաւոր ընդդիմադիր կուսակցութեան ղեկավար Քեմալ) Քըլըճտարօղլուն ալ տէր կանգնած է այս գրողին խօսքերուն, ու ըսած է, որ կը տեսնէ բաներ, զորս կարգ մը անձեր չեն տեսներ։ Ի՛նչ լաւ, ահաւասիկ սանը ինկեր է ու գտեր է իր կափարիչը»։

Էրտողան ապա յիշեցուց, որ Թուրքիա գալը մերժող ամերիկացի այս գրողը, երկու տարի առաջ Իսրայէլ գացեր է։ «Իսրայէլը շա՞տ ժողովրդավար երկիր է, Իսրայէլը իսկապէս աշխարհի՞կ երկիր է», հարց տուաւ Էրտողան՝ անգամ մը եւս իր քննադատութեան սլաքները ուղղելով դէպի Իսրայէլ։

Յայտնենք, թէ Հանրապետական ժողովրդային կուսակցութեան ղեկավար Քըլըճտարօղլու, Փետրուար 1ին խստօրէն քննադատած էր Էրտողանը՝ անոր վարած քաղաքականութիւնը «անջատողական» որակելով: Անդրադառնալով Էրտողանի կատարած այն յայտարարութեան, թէ՝ ներկայ իշխանութիւնները «կրօնական հասարակութիւն» կը մեծցնեն՝ Քըլըճտարօղլու հարց տուած է, թէ արդեօք մինչ այդ թուրքերը անկրօ՞ն էին: Ընդդիմադիր առաջնորդը զարմանք յայտնած է անոր համար, որ հանրապետութեան վարչապետ մը ինչպէ՞ս կրնայ նման յայտարարութիւն մը ընել: «Այս մէկը անջատողականութիւն է: Նման բան ըսելէ ետք, ան այլեւս վարչապետի աթոռին պէտք չէ նստի», նշած է ընդդիմադիր առաջնորդը եւ հերթական անգամ ըլլալով Էրտողանը կոչած է «կրօնի վաճառական»:

«Շարք Աուսա»չ նաեւ կը հաղորդէ, որ Արաբական լիկայի ընդհանուր քարտուղարը ՄԱԿի մօտ Ռուսիոյ մնայուն ներկայացուցիչ Վիթալի Չուրքինի հետ դռնփակ հանդիպում մը ունեցած է եւ անոր բացատրած, որ Ռուսիոյ կողմէ արաբական-արեւմտեան ծրագիրին դէմ վեթոյի կիրարկումը՝ արաբական աշխարհին դէմ ուղղուած պիտի նկատուի եւ ռուս-արաբական յարաբերութիւններու վրայ պիտի ազդէ։ Սակայն Չուրքին ըսած է. «Ռուսիա Սուրիոյ շուրջ որեւէ անյարմար բանաձեւ վեթոյի պիտի ենթարկէ»։

Միւս կողմէ՝ Իրանի գերագոյն կրօնապետ այաթոլլա Ալի Խամանէիի զինուորական խորհրդականը՝ զօր. Եահիա Ռահիմ Սաֆեւի, Թուրքիան ամբաստանեց Սուրիոյ մէջ հարցեր ստեղծելու մեղադրանքով։ Ըստ իրանցի զօրավարին, Թուրքիա միլիառաւոր տոլարներ ստացած է Քաթարի կառավարութենէն, որպէսզի խնդիրներ ստեղծէ Սուրիոյ մէջ։ Ան քննադատեց Թուրքիոյ ու կարգ մը Արաբական երկիրներու կողմէ Սուրիոյ դէմ որդեգրուած կեցուածքը՝ մեղադրելով եւս Ամերիկան:

Հետաքրքրական է, որ թրքական լրատու գործակալութիւններէն ոմանք ջնջեցին այս լուրին այն հատուածը, ուր կը խօսուէր Թուրքիոյ յանձնուած մեծ գումարներուն մասին։

Միացեալ Նահանգներ եւ Եւրոպական Միութիւնը կը պնդեն, որ Իրանի իւրանիոմի հարստացման ծրագիրի նպատակն է հիւլէական զէնք արտադրել, իսկ Թեհրան կը հերքէ այդ մեղադրանքները՝ յայտնելով, որ այդ ծրագիրը խաղաղ նպատակ կը հետապնդէ։ Այդ առնչութեամբ Միացեալ Նահանգներն ու Եւրոպական Միութիւնը Իրանի դէմ շարք մը պատժամիջոցներ սահմանած են։ Եւրոպական Միութեան երկիրները Յունուար 23ին որոշեցին ամբողջութեամբ հրաժարիլ Իրանէն քարիւղի ներածումէն։

Թուրք նախարարը Երեքշաբթի, Յունուար 31ին տրուած մամլոյ ասուլիսի մը ընթացքին յայտնած է, թէ վերոնշեալ պատժամիջոցները բացասաբար պիտի ազդեն քարիւղի եւ կազի համաշխարհային գիներուն վրայ:

«Մենք պիտի շարունակենք Իրանէն բնական կազ գնել՝ մեր միջեւ կնքուած պայմանագիրներու հիման վրայ, եւ այդ առնչութեամբ որեւէ փոփոխութիւն չի կրնար ըլլալ», յայտարարած է Եըլտըզ՝ աւելցնելով, որ Եւրոպական Միութեան եւ Միացեալ Նահանգներու կողմէ որդեգրուած որոշումները «մեզի չեն վերաբերիր»։

«Թրքական «Թուրերաս» ընկերութիւնը՝ իբրեւ սեփական մարզի ներկայացուցիչ, պիտի շարունակէ իրանեան քարիւղ գնել, իսկ պետական «Պոթաս» ընկերութիւնը՝ իրանեան կազ», ընդգծած է թուրք նախարարը։ Եըլտըզ նախապէս յայտնած էր, որ իրանեան կազին գինը վիճարկելու համար, Թուրքիա Իրանի դէմ Միջազգային իրաւարարական դատարանին հայց ներկայացուցած է։ Իսկ Երեքշաբթի օրուան մամլոյ ասուլիսի ընթացքին, Եըլտըզ ըսած է, թէ Թուրքիա յաճախ կը վերանայի տարբեր երկիրներէ, ներառեալ՝ Իրանէն, Ատրպէյճանէն եւ Ռուսիայէն, ներածուող կազի գինը:

1996ին Թուրքիոյ եւ Իրանի միջեւ կազի մատակարարման վերաբերեալ ստորագրուած համաձայնագիրին համաձայն՝ Իրան Թուրքիոյ տարեկան 10 միլիառ խորանարդ կազ պէտք է մատակարարէ։

Ռամնի այս յաղթանակով վերատիրացաւ իր յառաջատարի դիրքին, զոր կորսնցուցած էր նախորդ՝ Հարաւային Քարոլայնայի մէջ կայացած յատկանշական ընտրութեան ընթացքին։

Հարաւային Քարոլայնայի մէջ յաղթանակ արձանագրած էր Ներկայացուցիչներու տան նախկին խօսնակ Նիւթ Կինկրիչ։ Իսկ Այոա եւ Նիւ Հեմփշիր նահանգներուն մէջ, յաղթանակ արձանագրած էին յաջորդաբար Սանթորում եւ Ռամնի։

Շաբաթ, Փետրուար 4ին նախնական ընտրութիւններ տեղի պիտի ունենան Նեւատայի եւ Միշիկընի մէջ։

«Որքա՛ն ալ մօտ ըլլան ընտրութիւնները, Ֆրանսայի մէջ հայերու նկատմամբ յատուկ վերաբերմունքը պատմական աւանդոյթ է։ Հայ առեւտրականներուն յատուկ արտօնութիւններ տրուած են, հայկական Լուսինեաններու տոհմի վերջին թագաւորին աճիւնը այստեղ՝ Սան Տընիի թագաւորական դամբարանին մէջ կը հանգչի։ Ֆրանսական առաջին սրճարանը 17րդ դարուն բացած են հայերը։ Երաժիշտներ, երգիչներ, քաղաքական գործիչներ այսօր Ֆրանսայի հպարտութիւնն են՝ Շարլ Ազնաւուրը, Միշել Լըկրանը», ըսած է լրագրողը։

Վերջաւորութեան, ան թուրք-ֆրանսական առեւտրական պատերազմի մը մասին նախատեսութիւններ կատարած է։

- Ցարդ աւելի քան 470 հոգի, նուազագոյնը 20,000 տոլարի կանխավճար յանձնելով՝ տեղեր ապահոված է դէպի անջրպետ զբօսաշրջային պտոյտներ կազմակերպող «Վըրճըն Կալաքթիք» ընկերութեան մօտ, որ կը յուսայ իր առաջին պտոյտը իրականացնել 2013ին:

Ռուսիոյ արտաքին գործոց փոխնախարար Կենատի Կաթիլով, իր կարգին յայտնեց, որ Ապահովութեան խորհուրդի սեղանին վրայ դրուած արաբական-եւրոպական ծրագիրը «լուծման չի ծառայեր»։ Ան յայտնեց, որ այդ որոշումին որդեգրումը երկրին մէջ «քաղաքացիական պատերազմի ճամբան պիտի հարթէ», եւ աւելցուց, որ Ռուսիա Ապահովութեան խորհուրդին աշխատանքը ձգձգել չ՛ուզեր, սակայն ներկայիս Ապահովութեան խորհուրդին մէջ որոշումի մը շուրջ քուէարկութեան մասին խօսիլը կանխահաս է, որովհետեւ այն, ինչ հոն տեղի կ՛ունենայ, փորձագէտներու միջեւ խորհրդակցութիւններ է։ Ան ըսաւ, որ ներկայիս սեղանին վրայ են երկու բանաձեւեր՝ ռուսականը եւ ֆրանսական-մարոքեանը, ու կրկնեց, թէ այս վերջինը «մեզի համար անընդունելի է»։

Նշենք, որ Սուրիոյ Ազգային խորհուրդի ղեկավար Պուրհան Ղալիուն լիբանանեան «Նահար» օրաթերթին յայտնած էր, որ «Ռուսիոյ երաշխիքներ տուինք՝ Սուրիոյ մէջ իր ծովուժի զօրակայանին եւ շահերուն վերաբերեալ»։

Թուրքիոյ վարչապետ Ռեչեփ Թայիփ Էրտողանի աւագ խորհրդական մը, Ռուսիոյ կեցուածքը քննադատելով՝ յայտնեց, որ Ռուսիա ինքզինք իսլամական աշխարհէն կը հեռացնէ։

Սպիտակ տան բանբերը, իր կարգին յայտնեց, որ սուրիական տագնապի լուծման «դիւանագիտական ջանքերուն կը զօրակցինք եւ ներկայիս ռուսերուն հետ կը քննենք Սուրիոյ մէջ կացութեան վատթարացումն ու բռնարարքներու աճը»։

Իսկ Ֆրանսայի արտաքին գործոց նախարարութեան բանբեր Պեռնար Վալերօ, «Արապիա» պատկերասփիւռի արբանեակային կայանին յայտնեց, որ տակաւին առիթ կայ Ապահովութեան խորհուրդի կազմէն ներս համոզելու Ռուսիան, թէ արաբական երկիրները կ՛ուզեն սուրիացի ժողովուրդին դէմ արարքներուն շուրջ «ՄԱԿի լռութիւնը քանդել»:

25 երկիրներէ 210 քիւրտ անձնաւորութիւններ, Իրաքի Արպիլ քաղաքին մէջ Հիւսիսային Իրաքի քրտական ինքնավար շրջանի նախագահ Մասուտ Պարզանիի ներկայութեամբ խորհրդաժողով մը գումարած են։ Պարզանի նշեալ երկօրեայ խորհրդաժողովի ընթացքին Սուրիոյ քիւրտերուն իր զօրակցութիւնը յայտնած է՝ պայմանաւ որ անոնք միասնական մնան։

Քիւրտերը Սուրիոյ բնակչութեան 9 առ հարիւրը կը կազմեն եւ ունին 12 արգիլեալ կուսակցութիւններ, որոնք բոլորը աշխարհիկ են։ Անոնց մէջ ամենաազդեցիկներն են «Եքինի» կուսակցութիւնը, Սուրիոյ քրտական ժողովրդավարական կուսակցութիւնը եւ Թուրքիոյ Քիւրտիստանի բանուորական կուսակցութեան մօտիկ եղող Ժողովրդավարական համադաշնակցութիւնը, ինչպէս նաեւ Եզիտի-քիւրտ կուսակցութիւնը։

Յիշեցնենք, որ սուրիական իշխանութիւնները վերջերս Իրաքի հետ սահմանին վրայ իրաքցի քիւրտ զինեալներ ձերբակալած էին։

Նախապէս, «Ուաթան» օրաթերթը հաղորդած էր, որ «Եքինի» կուսակցութեան քաղաքական գրասենեակի անդամ Ֆուատ Ալիքօ յայտնած էր, որ Քրտական ազգային խորհուրդի անդամ կուսակցութիւնները սուրիական ընդդիմադիր երեք խմբակցութեանց իրենց անդամակցութիւնը սառեցուցած են՝ Միացեալ Սուրիոյ ծիրին մէջ ինքնորոշման իրաւունքի հիմամբ՝ Սուրիոյ մէջ քրտական հարցին ժողովրդավարական լուծում մը գտնելու եւ երկրին մէջ քիւրտերուն իբրեւ բնիկ ազգ գոյութեան սահմանադրական ճանաչում շնորհելու շուրջ համաձայնութեան բացակայութեան պատճառով։

Իր կարգին, Ռուսիոյ արտաքին գործոց նախարար Սերկէյ Լաւրով յայտնեց, որ «Իրանի դէմ պատժամիջոցներ հաստատելը լաւ արդիւնքի պիտի չառաջնորդէ»։

ՈՒԱՇԻՆԿԹԸՆ, «Էյ.Փի.».- Միացեալ Նահանգներու նախագահ Պարաք Օպամա Սպիտակ տան մէջ Երկուշաբթի, Յունուար 30ին Վրաստանի նախագահ Միխայիլ Սահակաշվիլին հիւրընկալելէ ետք յայտարարած է, որ Վրաստան այլ երկիրներու համար կրնայ ժողովրդավարութեան ու թափանցիկութեան օրինակ դառնալ։ Հանդիպումէն ետք տեղի ունեցած մամլոյ ասուլիսին ընթացքին Օպամա յայտնած է. «Մենք յոյս ունինք, որ յառաջընթացի պահպանման պարագային, յառաջիկայ տարիներուն բազմաթիւ երկիրներ եւս պիտի հաւատան, որ եթէ Վրաստանը յաջողեցաւ փոխուիլ, ուրմեն իրեք ալ պիտի յաջողին»։ Միացեալ Նահանգներու նախագահը նաեւ նշած է, որ Վրաստան պէտք է հպարտ ըլլայ ժողովրդավար եւ գերիշխան երկիր կառուցելու գործին մէջ իր արձանագրած յառաջընթացով։

Վրաստանի նախագահը իր կարգին խոստացած է յառաջիկայ խորհրդարանական ընտրութիւնները կատարել արդար ձեւով եւ ապագայ խորհրդարանին շնորհել յաւելեալ լիազօրութիւններ։ «Ես պիտի շարունակեմ ձեզի հետ բոլոր ուղղութիւններով համագործակցիլ: Ո՛չ մէկ բան կրնայ Վրաստանը շեղել այդ ճանապարհէն, ո՛չ մէկ բան մեզի պիտի ստիպէ նահանջել դէպի աւելի նուազ ժողովրդավարացում», ըսած է Սահակաշվիլի։

«Մենք դէմ չենք Աճարիոյ կամ Վրաստանի այլ հատուածի մէջ գտնուող որեւէ մզկիթի վերականգնումին, սակայն նոր մզկիթի կառուցման կտրուկ կերպով դէմ ենք։ Մենք՝ Պաթումի բնակիչներս, կը յայտարարենք, որ հազիւ նոր մզկիթ կառուցուի, զայն պիտի քանդենք», նշած է Տումպածէ։

Շաբաթ, Յունուար 28ին, Անգարայի մէջ Վրաստանի մշակոյթի նախարար Նիքա Ռուռուայի հետ հանդիպումէն ետք, Թուրքիոյ մշակոյթի եւ զբօսաշրջութեան նախարար Էրթուկրուլ Կիւնայ յայտարարած էր, որ Վրաստանի մէջ մզկիթ կառուցելու հարցով համաձայնութիւն գոյացուցած են։ «Թուրքիոյ եւ Վրաստանի միջեւ սերտ քաղաքական եւ տնտեսական յարաբերութիւններ հաստատուած են, եւ մենք կ՛ուզենք համագործակցութիւնը խորացնել նաեւ զբօսաշրջութեան եւ մշակոյթի բնագաւառին մէջ։ Երկու երկիրներուն մէջ ալ մշակութային յուշարձաններ կան, եւ ատոնց վերականգնման վերաբերեալ մենք բանակցութիւններ կը վարէինք, եւ այսօր շօշափելի արդիւնքի հասած ենք։ Վրացական կողմը պատրաստ է մեզի յատկացնելու տարածք մը, ուր նոր մզկիթ պիտի կառուցենք», ըսած էր Կիւնայ եւ աւելցուցած, թէ Թուրքիա եւս իր վրայ պարտաւորութիւն վերցուցած է՝ վրացի մասնագէտներու մասնակցութեամբ եւ հսկողութեամբ՝ վերականգնելու «Օշքի» վանքն ու Իշխան գիւղի տաճարը։

«Սի.Էն.Էն. Թիւրք» կը հաղորդէ, թէ Թուրքիոյ նախագահ Ապտուլլահ Կիւլ նշած է, որ Անգարա, հանդիսանալով պաղեստինեան դատի ամենալուրջ պաշտպաններէն մէկը՝ նման հաւանականութեան մը դիմաց արգելք չի տեսներ:

Ան յիշեցուցած է, թէ Կազան կառավարող «Համաս»ը իշխանութեան հասած է ժողովրդավարական ընտրութիւններով, եւ Թուրքիա միշտ կապի մէջ եղած է «Համաս»ի հետ:

Իր կարգին, Իսրայէլի նախագահ Շիմոն Փերեզ «Սի.Էն.Էն.»ի հետ հարցազրոյցի մը ընթացքին ըսած է, որ ամէն տարի, մեծ մասամբ Թուրքիայէն, Քաթարէն եւ Իրանէն «Համաս» ահաբեկչական կազմակերպութեան կը տրամադրուի շուրջ 900 միլիոն տոլար»: Փերեզ քննադատած է «Համաս»ը օժանդակող կողմերը:

Բնականաբար քիչ մը դժուար է հաւատալ Աթալայի այս լաւատես ենթադրութեան, բայց ան շատ վճռական շեշտով խօսելով՝ ըսած է, որ ահաբեկչական կազմակերպութիւններու դէմ թէ՛ ներսը, թէ՛ դուրսը գործադրուած գործողութիւնները այլեւս շատ դժուարին դիրքի մատնած են անջատողական կազմակերպութիւնները:

Աթալայ ըսած է, որ ահաբեկչութեան դէմ պայքարը կը շարունակուի:

Գալով Ուլուտերէի մէջ սխալմամբ սպաննուած քաղաքացիներուն՝ ան ըսած է, թէ «ասիկա առաջին անգամն է», որ անմեղ քաղաքացիներ զոհ կ՛երթան այս պայքարին։ Աթալայ աւելցուցած է, որ այս օրերուն ծրագրած է այցելել Ուլուտերէ՝ խորհրդակցելու համար տեղացիներուն հետ։

Պաքուի մէջ պաշտօնական աղբիւրներ յայտնած են, որ այս ծրագիրը Իրանի կողմէ փորձ մըն էր՝ հիւլէական ուժանիւթի իրանցի գիտնականներու ահաբեկումին վրէժը լուծելու։ Իրան այդ ահաբեկումներուն պատասխանատու կը համարէ Իսրայէլն ու Միացեալ Նահանգները:

«Սի.Էն.Էն. Թիւրք» կը հաղորդէ, թէ Թուրքիոյ նախագահ Ապտուլլահ Կիւլ նշած է, որ Անգարա, հանդիսանալով պաղեստինեան դատի ամենալուրջ պաշտպաններէն մէկը՝ նման հաւանականութեան մը դիմաց արգելք չի տեսներ:

Ան յիշեցուցած է, թէ Կազան կառավարող «Համաս»ը իշխանութեան հասած է ժողովրդավարական ընտրութիւններով, եւ Թուրքիա միշտ կապի մէջ եղած է «Համաս»ի հետ:

Իր կարգին, Իսրայէլի նախագահ Շիմոն Փերեզ «Սի.Էն.Էն.»ի հետ հարցազրոյցի մը ընթացքին ըսած է, որ ամէն տարի, մեծ մասամբ Թուրքիայէն, Քաթարէն եւ Իրանէն «Համաս» ահաբեկչական կազմակերպութեան կը տրամադրուի շուրջ 900 միլիոն տոլար»: Փերեզ քննադատած է «Համաս»ը օժանդակող կողմերը:

Բնականաբար քիչ մը դժուար է հաւատալ Աթալայի այս լաւատես ենթադրութեան, բայց ան շատ վճռական շեշտով խօսելով՝ ըսած է, որ ահաբեկչական կազմակերպութիւններու դէմ թէ՛ ներսը, թէ՛ դուրսը գործադրուած գործողութիւնները այլեւս շատ դժուարին դիրքի մատնած են անջատողական կազմակերպութիւնները:

Աթալայ ըսած է, որ ահաբեկչութեան դէմ պայքարը կը շարունակուի:

Գալով Ուլուտերէի մէջ սխալմամբ սպաննուած քաղաքացիներուն՝ ան ըսած է, թէ «ասիկա առաջին անգամն է», որ անմեղ քաղաքացիներ զոհ կ՛երթան այս պայքարին։ Աթալայ աւելցուցած է, որ այս օրերուն ծրագրած է այցելել Ուլուտերէ՝ խորհրդակցելու համար տեղացիներուն հետ։

Պաքուի մէջ պաշտօնական աղբիւրներ յայտնած են, որ այս ծրագիրը Իրանի կողմէ փորձ մըն էր՝ հիւլէական ուժանիւթի իրանցի գիտնականներու ահաբեկումին վրէժը լուծելու։ Իրան այդ ահաբեկումներուն պատասխանատու կը համարէ Իսրայէլն ու Միացեալ Նահանգները: