Գագիկ Ծառուկեանի համախոհական կառավարութեան մաս չկազմելու որոշումը պէտք է առիթ ծառայէր բազմաթիւ բարգաւաճականներու, յանուն իրենց անձնական բարգաւաճ վիճակի պահպանման՝ առնէտավազքի դիմելու՝ անմիջապէս դուրս նետուելով այդ կուսակցութեան շարքերէն:

Յայտարարութեան յաջորդող վայրկեաններուն իսկ եթէ առնէտավազքը չսկսաւ, Ծառուկեանի յայտարարութիւնը կրնայ այդ կուսակցութեան կարապի երգը չդառնալ, այլ՝ ինքնավստահ ընդդիմադիր նոր ուժի մը ծնունդը կրնայ ազդարարել հայկական քաղաքական դաշտին վրայ:

Նշանակալից է, որ Ծառուկեանի յայտարարութիւնը կը կատարուէր գրեթէ «Բարգաւաճ»ի համամասնական ցուցակէն ներկայիս նախարարի պաշտօնի վրայ գտնուող անձերուն՝ պատգամաւորական աթոռներէն հրաժարելու դիմումի նոյն ժամանակին:

Ի՞նչ որոշում կրնան առնել բարգաւաճական նախարարները.

Եթէ ուզեն նախարար մնալ ի հեճուկս Ծառուկեանի, ապա առնէտավազքի սկիզբը դրած կ՛ըլլան:

Եթէ չհրաժարին եւ նախագահ Սերժ Սարգսեանի որոշումով մնան կառավարութեան մէջ, ապա «Բարգաւաճ»ի համախոհական դահլիճէն դուրս մնալու որոշումը անիմաստ կը դարձնեն՝ վարկաբեկելով կուսակցութիւնը:

Եթէ պատգամաւորական լիազօրութիւններէ իրենց հրաժարականը ետ վերցնեն եւ որոշեն խորհրդարանի մէջ շարունակել իրենց կուսակցութեան դիրքերու պաշտպանութիւնը, ինչ որ տրամաբանական կրնայ նկատուիլ (ի վերջոյ ինչո՞ւ պատժել այս մարդիկը՝ զանոնք զրկելով թէ՛ պատգամաւորական եւ թէ նախարարական աթոռներէ), ապա «Բարգաւաճ»ը նոր դաշինքներով ու համաձայնութիւններով ընդդիմութեան ճակատը զօրացնող ուժի մը կը վերածուի:

Առաւել ուժեղ կը դառնայ «Բարգաւաճ»ը, եթէ նախարարները ենթարկուելով կուսակցութեան որոշումին՝ առանց բողոքի հրաժարին իրենց զոյգ պաշտօններէն:

Յամենայնդէպս, Գագիկ Ծառուկեանի երէկուան յայտարարութիւնը հանրապետութեան մէջ նոր մթնոլորտ ստեղծելու կարեւոր քայլ մըն էր՝ լարուած, սակայն հետաքրքրական զարգացումներով յղի մթնոլորտ մը:

ԹԵՀՐԱՆ.- Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոսը, որ այս օրերուն պաշտօնական այցով կը գտնուի Իրան, տեղեկանալով Սուրիոյ Հոմս քաղաքի հայոց եկեղեցւոյ վրայ կատարուած յարձակման մասին, անմիջապէս հանդէս եկած է դատապարտող յայտարարութեամբ, որուն մէջ մասնաւորապէս շեշտած է, թէ «…. Կրօնական-եկեղեցական կեդրոններու եւ սրբութիւններու դէմ յարձակումը խստօրէն դատապարտելի է մեր կողմէ»:

Արամ Ա. նոյն յայտարարութեան մէջ յոյս յայտնած է, որ Սուրիան շուտով կը վերագտնէ իր խաղաղութիւնը եւ ժողովրդային միասնութիւնը: Կաթողիկոսը կարեւորութեամբ ընդգծած է, որ «…. Հայ ժողովուրդը միշտ, կը գտնուի երախտապարտ Սուրիոյ ժողովուրդին, որ ժամանակին իր գիրկը  առած է հայ ժողովուրդի զաւակներուն Թուրքիոյ կողմէ Ցեղասպանութենէն մազապուրծ հայորդիները: Հայ ժողովուրդը ինչպէս միշտ իր մասնակցութիւնը պիտի բերէ Սուրիոյ ծաղկումին ու յատկապէս խաղաղութեան ու կայունութեան»:

ԵՐԵՒԱՆ.- Բարգաւաճ Հայաստան կուսակցութեան (ԲՀԿ) առաջնորդ Գագիկ Ծառուկեան Հինգշաբթի օր տարածած է յայտարարութիւն մը՝ յստակացնելով, որ նպատակայարմար չի գտներ համախոհական կառավարութեան մաս կազմել: Ծառուկեանի յայտարարութիւնը կը ներկայացնենք ստորեւ.

«Բարգաւաճ Հայաստան կուսակցութեան 6րդ համագումարում իմ եւ իմ թիմակիցների ելոյթների առանցքը կազմում էր երկրում եւ ժողովրդի կեանքում էական փոփոխութիւնների անհրաժեշտութեան գաղափարը:

«Քարոզարշաւի ողջ ընթացքում մենք հանդէս ենք եկել նոյն դիրքերից: ԲՀԿն ժողովրդի դատին էր ներկայացրել համապարփակ ծրագիր: Ես  իմ բոլոր հանդիպումների ժամանակ յայտարարել եմ, որ, մտնելով քաղաքականութիւն՝ չեմ հետապնդում որեւէ անձնական շահ: Աւելին, ես յայտարարել եմ, որ պատրաստ եմ ունենալ կորուստներ, սակայն ժողովրդի վստահութիւնը սրբօրէն պահպանելու եմ:

«Խորհրդարանական ընտրութիւնների արդիւնքում «Բարգաւաճ Հայաստանը» ստացաւ մօտ կէս միլիոն ձայն:  Այդ մարդիկ քուէարկել են ԲՀԿի օգտին՝ վստահելով մեզ եւ պահանջելով երկրի սոցիալ-տնտեսական կեանքում իրական, տեսանելի փոփոխութիւններ:

«Ընտրութիւնների արդիւնքներով՝ ԲՀԿն չունի կառավարութիւն ձեւաւորելու եւ իր ծրագրերը իրականացնելու սահմանադրական հնարաւորութիւն: Ելնելով վերը նշեալից՝ ես պաշտօնապէս յայտարարում եմ, որ Բարգաւաճ Հայաստան կուսակցութիւնը նպատակայարմար չի գտնում մասնակցել կոալիցիոն (համախոհական-Խմբ.) կառավարութեան ձեւաւորմանը:

«ԲՀԿն շարունակելու է ունենալ ծանրակշիռ դերակատարում մեր երկրի քաղաքական կեանքում: Մենք ունենալու ենք խիստ կառուցողական, հաւասարակշռող դերակատարութիւն եւ մասնակցութիւն երկրի հասարակական-քաղաքական կեանքում:

«Ազգային ժողովում ԲՀԿն ունենալու է շատ ակտիւ եւ գործունեայ խմբակցութիւն:  Ես խոստանում եմ, որ մեր պատգամաւորները մշտապէս լինելու են ժողովրդի կողքին, բոլոր հնարաւոր միջոցներով պաշտպանելու են մեր քաղաքացիների իրաւունքներն ու շահերը:

«Անկեղծօրէն յաջողութիւն եւ արդիւնաւէտ աշխատանք եմ մաղթում Հայաստանի նոր ձեւաւորուելիք կառավարութեանը՝ ի բարօրութիւն մեր երկրի եւ ժողովրդի»:

Սակայն, իշխող Ժողովրդային կուսակցութեան եւ գլխաւոր ընդդիմադիր՝ Ընկերվարական աշխատաւորական կուսակցութեան երեսփոխանները դէմ կեցած են բանաձեւին՝ պնդելով, թէ խորհրդարանը պէտք չէ պատմական հարցերով զբաղի, եւ թէ շեշտը պէտք է դնել Հայաստանի ու Թուրքիոյ միջեւ յարաբերութիւնները բարելաւելու ջանքերուն վրայ:

Յիշեցնենք, թէ Սպանիոյ պասքերու ինքնավար շրջանը, Քաթալոնիան եւ շարք մը այլ քաղաքներ ու գաւառներ վաւերացուցած են Հայկական Ցեղասպանութեան ճանաչումը պահանջող բանաձեւեր՝ կոչ ընելով կեդրոնական իշխանութեանց, որ նմանապէս ընդունին պատմական այս իրողութիւնը:

2010ին, Քաթալոնիոյ ձախակողմեան մէկ կուսակցութան կողմէ առաջադրուած Հայկական Ցեղասպանութեան ճանաչման այլ բանաձեւ մը եւս ձախողութեան մատնուած էր:

ՍԹՐԱԶՊՈՒՐԿ.- Եւրոպայի Հայ Դատի յանձնախումբը կը տեղեկացնէ, թէ Հինգշաբթի, Մայիս 24ին, մէկ տարուան ընթացքին երրորդ անգամն ըլլալով, Եւրոպական միութեան խորհրդարանը Սթրազպուրկի մէջ իր լիագումար նիստին ընթացքին, ուժգին ձեւով դատապարտեց Ատրպէյճանի մէջ տեղի ունեցած մարդկային իրաւանց, ժողովրդավարութեան հիմնական սկզբունքներու եւ խօսքի ազատութեան կոպիտ խախտումներն ու որոշ մարզերու մէջ արժէքներու ամբոջական պակասը՝ յստակ կոչ ուղղելով Եւրոմիութեան ղեկավարութեան, թէ պէտք է անպայմանօրէն այս հարցերը բարձրացնէ, երբ գտնուի Պաքու կամ երբ բանակցի ուժանիւթային հարցերու շուրջ:

«Այս պահուն, որ երգիչները իրենց ձայները կը մարզեն եւ մենք կը խօսինք մարդկային իրաւունքներու ու խօսքի ազատութեան մասին, Ատրպէյճանի մէջ մարդկային իրաւանց պաշտպաններու բերանը կը փակուի: Միջազգային հանրութիւնը չի խափուիր շռայլութեամբ եւ քարոզչութեամբ, առաւել եւս՝ փայլեցուած յայտարարութիւններով», ըսաւ Ազատական խմբակցութենէն երեսփոխան՝ հոլանտացի Մարիչէ Սխաաքէ, եւ կոչ ուղղեց Պաքուի՝ ստանձնելու իր պարտաւորութիւնները:

Պելճիքացի Վերոնիք տը Քէյզըր՝ Եւրոխորհրդարանի Յառաջդիմականներու եւ ընկերվարականներու դաշնակցութիւն խմբակցութենէն, ըսաւ. «Ատրպէյճանի բնական կազը, ուժանիւթն ու դրամը սեւցուցած են երկրին մարդկային իրաւանց երեսը», եւ շարունակեց, թէ Եւրոխորհրդարանը զոհ գացած է քաղաքական հաշիւներու, երբ չէ քննարկած այս հարցերը ամիս մը առաջ, երբ կը քուէարկուէր Եւրոմիութիւն-Ատրպէյճան համագործակցութեան համաձայնագիրը:

Նոյն խմբակցութեան պատկանող ֆինլանտացի Միթրօ Ռեփօ հարց տուաւ, որ ինչպէ՞ս կարելի է Ատրպէյճանը ոչ մշտական անդամ դառնայ ՄԱԿի Ապահովութեան խորհուրդին, երբ ինքն իր երկրին մէջ ամենակոպիտ ձեւերով կը կաշկանդէ մարդկային իրաւունքները:

Հոլանտացի ազատական Կերպրեն Եան Կերպրանտի, իր կարգին ըսաւ, թէ Ատրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի ինքնավստահ գոռոզութիւնը կու գայ միայն ուժանիւթային հարցերուն վրայ ուշադրութիւն դարձնելու Եւրոմիութեան կեցուածքէն: Ան ցաւով նշեց, որ Եւրոմիութեան յանձնաժողովի ընդլայնման յանձնակատար Շթեֆան Ֆիւլէ ու Եւրոմիութեան յանձնաժողովի նախագահ Էմանուէլ Պարոսօ ո՛չ մէկ բառ ըսին մարդկային իրաւանց խախտումներու մասին, երբ կը գտնուէին Պաքու:

Աջէն ձախ, բոլոր խմբակցութիւններու ներկայացուցիչները մատնանշեցին Ատրպէյճանի մէջ տիրող մարդկային իրաւանց կոպիտ խախտումները, խօսքի ազատութեան կաշկանդումը, անօրէն կալանաւորումները, հասարակական կազմակերպութիւններու դէմ հալածանքը, բանտարկումները, սպառնալիքներն ու մամլոյ ինքնագրաքննութիւնը:

«Պիտի շարունակենք հետեւիլ Ատրպէյճանի մէջ տիրող կացութեան, նամանաւանդ «Եւրոտեսիլ»ի աւարտէն ետք», ըսաւ Յառաջդիմականներու եւ ընկերավարականներու դաշնակցութեան խմբակցութենէն ֆինլանտացի Լիսա Եաքոնսարի:

«Ատրպէյճան իր պետական բարձրագոյն մակարդակներով եւ ամէն հնարաւոր առիթի կը դատապարտէ եւ կը զրպարտէ Հայաստանն ու հայկական Սփիւռքը՝ մեզ կոչելով խառնակիչներ եւ ցեխարձակողներ, որոնք կը սեւցնեն Ատրպէյճանի պատկերը», իր կարգին յայտնեց Եւրոպայի Հայ Դատի գրասենեակի նախագահ Գասպար Կարապետեան եւ շարունակեց. «Երբ Եւրոխորհրդարանը իր բացառիկ օրակարգին մէջ ներառեց այս հարցը եւ որդեգրեց նման բանաձեւ մը, ցոյց տուաւ, թէ Ատրպէյճան չի կրնար այլեւս պահուըտիլ իր ուժանիւթին ետին»:

«Կը պահանջենք Եւրոմիութենէն, որ շարունակէ հետեւիլ Ատրպէյճանի մէջ մարդկային իրաւանց խախտումներուն, հետեւողական ըլլայ իր արժէքներուն, որոնք աւելի կարեւոր են քան կազն ու քարիւղը, իսկ տարածաշրջանին վերաբերող բանաձեւեր որդեգրելու պարագային՝ ուժանիւթին գերին չդառնայ՝ ջանալով պահել հաւասարակշռութիւններ, նոյն նժառին վրայ դնելով Հայաստանն ու Արցախը», եզրափակեց Կարապետեան:

«Ուրախ եմ, որ եկեղեցին երկրաշարժէն չէ տուժած: Ասիկա ցոյց կու տայ երկրաշարժներուն դիմացող Անատոլիոյ հողերուն ուժը։ Կը հանդիպինք 9 Սեպտեմբերին՝ Ս. պատարագի ատեն», ըսած է ան։

Այս մասին տեղեկութիւններ փոխանցած է թրքական «Սոնտաքիքա» լրատուական կայքէջը:

Հաւաստի աղբիւրներէ տեղեկացած եմ, թէ Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարար Ահմետ Տաւութօղլու կը շարունակէ իր ջանքերը՝ Սփիւռքին հետ հայ-թրքական խնդիրներու շուրջ անձամբ «երկխօսութիւն» սկսելու ուղղութեամբ: Ընթացիկ ամսուան սկիզբը Տաւութօղլու դարձեալ հանդիպեցաւ ամերիկահայերու հետ՝ ի շարունակութիւն Մարտին Ուաշինկթընի մէջ ունեցած իր հանդիպումներուն:

Մայիսին տեղի ունեցած խօսակցութեան ընթացքին, հայ զրուցակիցները անկեղծօրէն խորհուրդ տուին Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարին, թէ Անգարա պէտք է հետամուտ ըլլայ Ցեղասպանութեան ճանաչման եւ հատուցման վերաբերեալ հայկական պահանջներուն. միայն ատկէ ետք կարելի պիտի ըլլայ խօսիլ որեւէ «հաշտեցման» մասին: Թրքական կողմը, ինչպէս կը յայտնեն, արտայայտած է այս փշոտ հարցերը Սփիւռքի ներկայացուցիչներուն հետ քննարկելու իր ցանկութիւնը:

Հակառակ Տաւութօղլուի կարծեցեալ անկեղծութեան, հայերը ունին իրենց հիմնաւոր պատճառները՝ նման նախաձեռնութիւններու չվստահելու, նկատի ունենալով տասնամեակներ շարունակ Թուրքիոյ կողմէ Հայոց Ցեղասպանութեան ժխտումը եւ Սփիւռքի, Հայաստանի ու Արցախի նկատմամբ անոր թշնամական քաղաքականութիւնը: Հայերը նաեւ կը կասկածին, որ Թուրքիոյ պաշտօնատարները կրնան շահագործել Սփիւռքի հետ հանդիպումները՝ հանրային կարծիքին մօտ քարոզչական առաւելութիւն արձանագրելու համար:

Այնուամենայնիւ, կարելի է հարց տալ, թէ ինչո՞ւ Թուրքիոյ գերզբաղած արտաքին գործոց նախարարը իր թանկագին ժամանակը կը յատկացնէ եւ այդքա՛ն ջանքեր կը գործադրէ՝ վերջին շաբաթներուն հայերու հետ շարք մը առանձին հանդիպումներ ունենալու համար:

Հնարաւոր բացատրութիւններէն մեկը այն է, որ թուրք ղեկավարները շատ մտահոգ է Հայոց Ցեղասպանութեան գալիք 100րդ տարելիցը: Անգարան հաւանաբար կը գիտակցի, որ եթէ չձեռնարկէ գործնական քայլերու, ապա պիտի չկրնայ հակազդել 2015ին աշխարհով մէկ հայկական միջոցառումներուն ստեղծելիք հակաթրքական քարոզարշաւին:

Երկրորդ հնարաւոր պատճառը, թէ ինչո՛ւ Թուրքիոյ կառավարութիւնը կը ցանկայ խօսիլ Սփիւռքի հայերուն հետ, Եւրոպական Միութեան անդամակցելու իր երկար տարիներու շահագրգռուածութիւնն է: Ֆրանսայի նորընտիր նախագահ Ֆրանսուա Հոլանտ զգուշացուցած էր, որ քանի դեռ Թուրքիա չի ճանչնար Հայոց Ցեղասպանութիւնը, Ֆրանսա պիտի մերժէ ԵՄ անոր անդամակցութեան դիմումը:

Թուրքիոյ նախաձեռնութիւններու երրորդ հնարաւոր բացատրութիւնը այն է, որ վարչապետ Ռեչեփ Էրտողան ներկայիս աւելի ազատօրէն կրնայ զբաղիլ հայ-թրքական հարցերով, քանի որ իշխող իր կուսակցութիւնը կը վայելէ խորհրդարանի մեծամասնութիւնը, իսկ իրեն հակառակորդ բարձրաստիճան զինուորականներէն շատերը կը մնան բանտերու մէջ:

Անկախ այն հանգամանգէն, թէ ինչո՛ւ Թուրքիա կը փորձէ կապեր հաստատել Սփիւռքի հետ այս պահուն, հայերը պէտք է ընդունին ամբողջութեամբ իրենց ազգային շահերէն բխող որոշումներ այն մասին, որ արդեօք ասիկա այդ պատեհ առի՞թն է փորձարկելու, թէ Թուրքիան պատրաստ է դիմակայելու Հայոց Ցեղասպանութեան աղէտալի հետեւանքները:

Այնուամենայնիւ, Սփիւռքի ղեկավարները, նախքան Տաւութօղլուի հետ «երկխօսութիւն» սկսելու յամառ ջանքերը, պէտք է խնդրեն թուրք պաշտօնատարներէն յստակացնել իրենց իսկական նպատակները՝ առնելով որոշ դրական քայլեր. օրինակ՝ Աղթամար կղզիին վրայ գտնուող Ս. Խաչ եկեղեցին վերադարձնել Թուրքիոյ Հայոց պատրիարքարանին: Այս պատմական եկեղեցին ներկայիս կը պատկանի Թուրքիոյ մշակոյթի եւ զբօսաշրջութեան նախարարութեան, եւ կը գործէ իբրեւ թանգարան: Անշո՛ւշտ, Թուրքիոյ կառավարութիւնը պէտք է շատ աւելին ընէ, քան՝ զբօսաշրջութեան նպատակներով քանի մը եկեղեցի վերանորոգելն ու Պոլսոյ հայկական համայնքին շարք մը կալուածներ վերադարձնելը: Թուրքիոյ ամբողջ տարածքին կան հազարաւոր առգրաւուած եկեղեցիներ եւ հայկական համայնքին պատկանող կալուածներ, որոնք պէտք է վերադարձուին իրենց օրինական հայ տէրերուն:

Հայերուն հետ «հաշտեցման» ցանկութեան անկեղծութիւնը փաստելու համար, Թուրքիան պէտք է անմիջապէս դադարեցնէ Ցեղասպանութեան ժխտումը, վերացնէ Թուրքիոյ քրէական օրէնսգիրքի թիւ 301 յօդուածը եւ վերջ դնէ Հայաստանի ու Արցախի նկատմամբ թշնամական վերաբերումին:

Հաշուի առնելով այն հանգամանքը, որ Թուրքիոյ կառավարութիւնը ինքնակամ եւ առանց վերապահութեան պիտի չբաւարարէ հայերուն պահանջները, եւ որ բոլոր առկախուած հարցերը պէտք է լուծուին օր մը, անմիջական բանակցութիւններու միջոցով, Սփիւռքի կազմակերպութիւններու ղեկավարները պէտք է պատրաստուին նման հաւանականութեան: Այս առումով, որպէս նախընթաց՝ կարեւոր է վերանայիլ 1977 թուականին Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարար Սապրի Չակլայանկիլի եւ հայկական երեք քաղաքական կուսակցութիւններու ներկայացուցիչներուն միջեւ Զուիցերիոյ Ցիւրիխ քաղաքին մէջ տեղի ունեցած հանդիպման արձանագրութիւնները:

Ստորեւ կը ներկայացնեմ որոշ գաղափարներ, որոնք պէտք է նկատի առնուին՝ նախքան Թուրքիոյ ղեկավարներու եւ Սփիւռքի ներկայացուցիչներու միջեւ որեւէ հետագայ հանդիպումներ կամ քննարկումներ կայանալը.

1. Սփիւռքի ընտրուած ներկայացուցչական մարմինի բացակայութեան պարագային, հայկական գլխաւոր կազմակերպութիւնները, դիւանագիտութեան եւ բանակցութիւններ վարելու ոլորտին մէջ փորձառութիւն ունեցող մասնագէտներու աջակցութեամբ, պէտք է ձեռնամուխ ըլլան միասնականռազմավարութեան եւ Թուրքիոյ նկատմամբ պահանջներու ցուցակի մը մշակման: Ոչ մէկ հայկական կազմակերպութիւն կամ անհատ պէտք է ներգրաւուի Թուրքիոյ հետ առանձին բանակցութիւններու մէջ, որպէսզի Անգարան չկարենայ պառակտումներ ստեղծել Սփիւռքի մէջ:

2. Պարտադիր է, որ Սփիւռքի ներկայացուցիչները համաձայնեցնեն բանակցութիւններ վարելու հարցով ունեցած իրենց դիրքորոշումները՝ Հայաստանի եւ Արցախի ղեկավարներուն հետ, որպէսզի Թուրքիոյ հարցով միասնական դիրքորոշում մը ապահովուի:

Բնական պայմաններու մէջ, Թուրքիոյ դիւանագէտները հայկական հարցերը պիտի բարձրացնէին Հայաստանի հետ անմիջական բանակցութիւններու ընթացքին: Սակայն, նկատի ունենալով Ատրպէյճանի կողմէ Հայ-թրքական արձանագրութիւններուն խափանումը՝ մինչեւ Արցախի հակամարտութեան աւարտը, Թուրքիոյ ղեկավարները ուրիշ այլընտրանք չունին, բացի կապ հաստատելէ Սփիւռքի հետ եւ զբաղուելէ անոր իրաւացի պահանջներով:

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈԻՆԵԱՆ

«Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր

Թարգմանեց՝

ԿԱՐԻՆԷ ԳԷՈՐԳԵԱՆ

Ան նաեւ կը յիշեցնէ, թէ Մարդկային իրաւունքներու եւրոպական ատեանը արձակած է վճիռ մը այն մասին, թէ անհրաժեշտ հարցաքննութիւնները չեն կատարուած այս գործին միջամուխ պաշտօնեաներու հետ։ «Ի՞նչ քայլեր առնուեցան, երբ եւրոպական ատեանը վճռեց, որ հարցաքննութեան ազդու միջոցառումներ չեն գործադրուած պաշտօնեաներու մասին։ Որո՞նք են անոնք, որոնք թերացում ունեցած են Հրանդ Տինքի դատավարութեան խնդիրին մէջ եւ անոնց կապակցութեամբ ինչպիսի՞ քայլեր առնուած են։ Անհրաժեշտ տեղեկութիւնները տրուա՞ծ են Եւրոխորհուրդին։ Ի՞նչ պատճառով կը պաշտպանուին այն անձերը, որոնք ամբողջ աշխարհի հետաքրքրութեան արժանացած այս դատավարութեան մէջ թերացումներ ունեցած են։ Արդեօք Հրանդ Տինքի սպանութեան կապակցութեամբ կա՛ն կարգ մը խնդիրներ, որոնք պէտք չէ փոխանցուին Եւրոխորհուրդ: Մէջտեղը սպանութիւն մը կայ եւ տակաւին չէ լուսաբանուած այդ սպանութեան ետին մնացած մարմինը։ Ըստ ձեզի, այս սպանութեան հեղինակներուն երեւան հանուիլը աւելի՞ կարեւոր է ձեր կառավարութեան վարկը փրկելու մտահոգութենէն։ Հրանդ Տինքի սպանութեան մասին պետական մարմիններու ու նախարարութիւններու միջեւ ինչպիսի՞ թղթակցութիւններ փոխանակուած են։ Այս ժողովներուն ընթացքին ինչպիսի՞ որոշումներ ընդունուած են», հարց տուած է ան։

Լիբանանի մօտ Միացեալ Նահանգներու դեսպան Մորա Քոնելլի եւս խստիւ դատապարտեց Հալէպի մէջ լիբանանցիներուն առեւանգումը:

Լիբանանի կառավարութիւնը Չորեքշաբթի օրուան նիստին ընթացքին քննեց ապահովական վերջին իրադարձութիւնները՝ շեշտելով, թէ երկիրը պէտք է հեռու մնայ երկպառակիչ պատերազմի ծուղակին մէջ իյնալու փորձութենէն:

Նախագահ զօր. Միշել Սլէյման դատապարտեց Սուրիոյ մէջ լիբանանցիներու առեւանգումը՝ միաժամանակ «ընդվզեցուցի»չ որակելով կարգ մը երկիրներու կոչը՝ իրենց քաղաքացիները Լիբանանէն հեռացնելու գծով: Ան գոհունակութիւն յայտնեց, որ վերջին դէպքերը խթան հանդիսացան այլազան կողմերու ղեկավարներուն միջեւ երկխօսութեան վերսկսման:

Միւս կողմէ՝ արեւմտեան Պէյրութի Քարաքաս շրջանին մէջ, լիբանանեան բանակը Հինգշաբթի օր սպաննեց բնակարանէ մը կրակ բացած երկու զինեալները, որոնցմէ մէկը սուրիացի մըն էր: Զինեալ ընդհարումին ընթացքին վիրաւորուած են հինգ զինուորներ:

ԵՐԵՒԱՆ, «Արմէնփրէս».- Բրիտանացի յայտնի դերասան Սաշա Պարոն Քոընի նորագոյն ֆիլմը՝ «Տիքթէյթըր»ը, որ երեւակայական ու քարիւղով հարուստ երկիրի մը մենատէրի մասին է, պիտի չցուցադրուի Ատրպէյճանի մէջ, որուն նախագահը մենատիրութեամբ կ՛ամբաստանուի: Ֆիլմի ցուցադրութիւնը արգիլուած է նաեւ Տաճիկիստանի եւ Պելոռուսի մէջ:

ՏԻԱՐՊԵՔԻՐ, «Ռոյթըրզ».- Թուրքիոյ խորհրդարանի անկախ պատգամաւոր Լէյլա Զանա Հինգշաբթի, Մայիս 24ին դարձեալ բանտարկութեան դատապարտուեցաւ՝ այս անգամ 10 տարիով, Քիւրտիստանի բանուորական կուսակցութեան ի նպաստ քարոզչութիւն կատարելու յանցանքով: Նկատի ունենալով, որ ան երեսփոխանական անձեռնմխելիութիւն ունի, վճիռը ի զօրու պիտի դառնայ միայն 2015ին կայանալիք խորհրդարանական ընտրութիւններէն ետք: Թուրքիոյ քիւրտերու ազգային, մշակութային, քաղաքական իրաւունքները ապահովելու համար Չանայի ելոյթներուն պատճառով, դատախազութիւնը 55 տարուան բանտարկութիւն կը պահանջէ:

Միւս կողմէ, ՄԱԿի քննիչներուն կողմէ պատրաստուած տեղեկագիր մը հրապարկուեցաւ Հինգշաբթի օր. անոր մէջ կը շեշտուի, թէ Սուրիոյ ապահովական ուժեր եւ անոնց դէմ զէնք բարձրացուցած զինեալներ կը շարունակեն անընդունելի բռնարարքներու դիմել:

- Փաքիստանցի 48ամեայ բժիշկ Շաքիլ Աֆրիտի 33 տարուան բանտարկութեան դատապարտուեցաւ փաքիստանեան ատեանի մը կողմէ, «Քայիտա»ի ղեկավար Օսամա պըն Լատենը բացայայտելու նպատակով ամերիկացիներու հետ գործակցելուն համար:

- 2020ի Ողիմպիական խաղերը կազմակերպելու Պաքուի եւ Տոհայի դիմումները Մայիս 24ին մերժուեցան Միջազգային ողիմպիական յանձնախումբին կողմէ, որ երեքի իջեցուց թեկնածու քաղաքներու ցանկը, որուն վրայ կը մնան Թոքիօն, Մատրիտը եւ Պոլիսը:

ԵՐԵՒԱՆ.- «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի գործադիր տնօրէն Արա Վարդանեանի գլխաւորած պատուիրակութիւնը 24 Մայիսին հանդիսաւորապէս բացումը կատարեց Լեռնային Ղարաբաղի Մարտունիի շրջանի Գիշի գիւղի նորակառոյց դպրոցին:

Հանդիսութեան ներկայ էին Լեռնային Ղարաբաղի նախագահ Բակօ Սահակեան, կրթութեան եւ գիտութեան նախարար Վլադիկ Խաչատրեան, շրջանի վարչակազմի ներկայացուցիչներ եւ այլ հիւրեր:

Դպրոցի կառուցման նիւթական ծախսերը հոգացած են «Վարդանեաններու ընտանիք» բարեսիրական կազմակերպութիւնը եւ Լեռնային Ղարաբաղի կառավարութիւնը:

Երկյարկանի դպրոցը ունի ինքնատիպ ճարտարապետական կառոյց, անիկա կրնայ ընդունիլ աւելի քան 300 աշակերտ: Ներկայ դրութեամբ դպրոց կը յաճախեն 140 աշակերտներ: Նորակառոյց դպրոցը օժտուած է ժամանակակից պայմաններով՝ ներառեալ գրադարան, հանդիսութիւններու սրահ, մարզական բաժին, ճաշարան եւ հինգ տարրալուծարաններ: Անիկա ունի նաեւ խաղերու յատուկ հրապարակ եւ ֆութպոլի դաշտ: Դպրոցի ամբողջական կահաւորումը իրականացած է Պրազիլի տեղական մարմինին կողմէ՝ պրազիլահայ համայնքին ջանքերով: Տօնական տրամադրութիւնը դպրոցին մէջ պիտի շարունակուի նաեւ 25 Մայիսին՝ դպրոցի վերջին զանգով։ Դպրոցի փոխտնօրէն Ադելաիդա Օհանջանեանի համաձայն, այս տարուան 26 շրջանաւարտներէն 20ը կ՛ուզեն բարձրագոյն կրթութիւն ստանալ:

Հանդիսաւոր արարողութիւնը շարունակուեցաւ նաեւ Մարտունիի մէջ, ուր հոգեւոր հայրերու օրհնութեամբ բացումը կատարուեցաւ քաղաքի ըմպելի ջուրի ցանցին։ «Հայաստան» հիմնադրամի պատուոյ անդամ, «Տաշիր կրուփ» ընկերութեան նախագահ Սամուէլ Կարապետեանի նուիրատուութեամբ կառուցուեցաւ 1971 թուականին կառուցուած ջրամատակարարման համակարգի առաջին գօտին: Կառուցուած են նաեւ նոր ջրատարներ, ներքին ցանցեր եւ զտարան։ Այս բոլորին իբրեւ արդիւնք քաղաքի բնակչութեան շուրջ երկու երրորդը ներկայ դրութեամբ պիտի ունենայ կանոնաւոր ջրամատակարարում: Աշխատանքներու երկրորդ եւ երրորդ հանգրուաններու աւարտին քաղաքը ամբողջութեամբ պիտի ունենայ բարելաւուած ջրամատակարարման համակարգ:

«Մնացէք ձեր հողում, իսկ «Հայաստան» հիմնադրամը կը սատարի ձեզ ինչով կարող է», Մարտունիի բնակիչներուն յայտնեց հիմնադրամի գործադիր տնօրէն Արա Վարդանեան:

«Սփիւռքի մեր եղբայրների ու քոյրերի ազգապահպան ձեռնարկումներն արժանի են գերագոյն  գնահատանքի եւ աստուածային օրհնութեան», իր խօսքին մէջ յայտնեց Մարտունի տարածաշրջանի թեմի առաջնորդ Սահակ քահանայ Շաքարեանը: Արարողութիւնը եզրափակուեցաւ մշակոյթի ակումբին մէջ կազմակերպուած գեղեցիկ համերգային ծրագիրով:

Հանդիսութիւնը սկսած է Վաղուհասի Սուրբ Մարիամ Աստուածածին եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւ Յովհաննէս քհնյ. Յովհաննիսեանի եւ պատուիրակութեան կազմին մէջ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը ներկայացնող Ռուբէն աբեղայ Զարգարեանի օրհնութեամբ:

«Հայ ժողովուրդը գոյատեւել է իր դպրութեան շնորհիւ: Դպրոցը սրբութիւն է, որի միջոցով պէտք է շարունակենք մեր գոյատեւման հերոսական երթը: Այս հիասքանչ նորակառոյցն իր ժամանակակից պայմաններով մեծ նուէր է համայնքին», իր խօսքին մէջ ըսած է Լեռնային Ղարաբաղի կրթութեան նախարար Վլադիկ Խաչատրեանը:

Հիմնադրամի գործադիր տնօրէն Արա Վարդանեան յոյս յայտնած է, որ այդ գեղեցիկ դպրոցին մէջ ուսում ստանան մեր ազգի ապագայ գիտնականներն ու մտաւորականները: Դպրոցը կառուցուած է «Ալեքս Գրիգ» ընկերութեան՝  ի դէմս գործարար Սամուէլ Ալեքսանեանի, եւ ԼՂՀ կառավարութեան նիւթական միացեալ ներդրումով: Ան կը գրաւէ շուրջ 2140 քառակուսի մեթր տարածք։ Կենդրոնական ջերուցումն ու մնայուն ջրակամատակարարումը, ինչպէս նաեւ ամբողջական կահաւորումը կարելիութիւն կու տան լիարժէք կերպով օգտագործելու դպրոցը: Ներկայ դրութեամբ ան ունի 140 սան, ներառեալ՝ հարեւան Խնկաւանի դպրոցականները: Կրթօճախը կրնայ ընդունել մինչեւ 240 աշակերտ:

Դպրոցի բացման հանդիսութեան յաջորդած է Ստեփանակերտ քաղաքի ըմպելի ջուրի ներքին ցանցի 10րդ եւ 11րդ գօտիներու բացումը:  Ցանցը վերակառուցուած է Ռուսիոյ հայ համայնքի օժանդակութեամբ եւ ջուր կը տրամադրէ քաղաքի կեդրոնական մասին, Արմէնաւան եւ Ստեփգես թաղամասերուն: Դաւիթ Բէկ փողոցի վրայ տեղադրուած աղբիւրը յետ այսու պիտի գործէ իբրեւ հիմնադրամին կողմէ քաղաքի այս հատուածին մէջ վերստին գործող ջրամատակարարման խորհրդանիշ:

Հարցախոյզին արդիւնքներու համաձայն, Հայաստանի բնակչութեան 10.3 տոկոսը առարկայականօրէն լաւ կ՛ապրի եւ գոհ է իր վիճակէն: 49 տոկոսը իր ընտանիքի նիւթական վիճակը բնականէն ցած կը նկատէ, բայց կը համակերպի պայմաններուն եւ բաւարարուած կը զգայ։

Բնակչութեան 37.4 տոկոսը բնականէն  ցած կը նկատէ իր ընտանիքին նիւթական վիճակը եւ դժգոհ է իր կեանքէն, իսկ բնակչութեան 3.3 տոկոսը իր ընտանիքի նիւթական վիճակը բնականէն բարձր կը նկատէ, բայց նոյնպէս դժգոհ է իր կեանքէն:

Հայաստանի բնակչութեան 59.3 տոկոսը բաւարարուած է իր կեանքով՝ ներառեալ 49 տոկոսը կազմող՝ իրենց նիւթական վիճակը ցած նկատողները, իսկ 40.7 տոկոսը գոհ չէ իր կեանքէն, ներառեալ 3.3 տոկոսը կազմող նիւթական իմաստով բաւական լաւ նկատուողները։

Կեանքի որակի ընդհանուր մակարդակի գնահատականը 2011ին 47.6 տոկոս է, 2010ի 44.6 տոկոսի փոխարէն: Բարձրագոյն մակարդակի վրայ կեանքի որակի գնահատականը 37.5 տոկոս է, նուազագոյն՝ 57.6 տոկոս:

Հարցախոյզին մէջ նշուած են կեանքի որակը վատթարացնող հիմնական գործօնները: Ըստ անոր, անբաւարար են աշխատանքի գոհացուցիչ վարձատրութիւնները, բնակարանային պայմանները, ընտանիքի եկամուտները, սննդամթերքի, կենցաղային առարկաներու գիները բարձր են եւ այլն։

ԵՐԵՒԱՆ, «Նիուզ».- Եւրոպայի Երիտասարդ ընկերվարականներու կազմակերպութեան (ECOSY) նախաձեռնութեամբ Շուէտի մայրաքաղաք Ստոքհոլմի մէջ 18-20 Մայիսին տեղի ունեցաւ սեմինար՝ «Պայքար աջ-ծայրայեղականութեան դէմ եւ գաղթականութեան ու համարկման խնդիրները» նիւթով:

ՀՅԴ Բիւրոյի Երիտասարդական գրասենեակին փոխանցած տեղեկութիւններուն համաձայն, սեմինարը կը հիւրընկալէր ընկերավար-ժողովրդավարական կուսակցութեան (SAP) երիտասարդական կազմակերպութիւնը (SSU):

ՀՅԴ Երիտասարդականը կը ներկայացնէր ՀՅԴ «Նիկոլ Աղբալեան» ուսանողական միութեան անդամ եւ ՀՅԴ Բիւրոյի Երիտասարդական գրասենեակի աշխատակից Անահիտ Յարութիւնեանը:

Սեմինարին մասնակցած են պատուիրակներ եւրոպական երկրներէն, ինչպէս Չեխիայէն, Գերմանիայէն, Աւստրիայէն, Շուէտէն, Դանիայէն, Նորվեկիայէն եւ այլն: Նշենք, որ Սեւծովեան տարածաշրջանի պետութիւններէն սեմինարին կը մասնակցէր միայն Հայաստանը:

Դանիոյ, Նորվեկիոյ եւ Աւստրիոյ ներկայացուցիչները անդրադարձած են եւրոպական երկրներուն, յատկապէս սքատինաւեան երկրներուն մէջ օրէ օր զարգացող աջ-ծայրայեղական շարժումներուն եւ իշխանութեան մէջ անոնց ունեցած դիրքին, սպառնացած վտանգին, որ խորքին մէջ մեծապէս կը վնասէ երկիրներու փոքրամասնութիւններուն:

Սեմինարի ընթացքին քննարկուած են ընկերվար-ժողովրդավարական կուսակցութիւններուն դերը եւ կարեւորութիւնը աջակողմեան ծայրայեղական եւ նոր-նացիական շարժումներուն դէմ պայքարելու գործընթացին մէջ:

ՀՅԴ Երիտասարդականի պատուիրակը ներկայացնելով ՀՅԴ Երիտասարդականի տեսակէտը այս խնդրի վերաբերեալ՝ դատապարտած է որեւէ արարք, որ ուղղուած է փոքրամասնութիւններուն նկատմամբ եւ կը միտի բռնութիւն եւ ճնշում բանեցնել։ Ան դիտել տուած է, որ ժողովրդավարական պետութիւնը պարտաւոր է պաշտպանելու իր քաղաքացիներուն իրաւունքները, միաժամանակ ուշադրութիւն դարձնելով փոքրամասնութիւններու ազատ համարկումը հասարակութեան մէջ:

Քննարկումներու իբրեւ արդիւնք մասնակիցները առաջարկներ ներկայացուցած են, թէ ինչպէս ընկերվար-ժողովրդավարական կուսակցութիւններու երիտասարդական կազմակերպութիւնները միասնաբար պէտք է պայքարին ծայրայեղական շարժումներուն դէմ՝ յանուն մարդու իրաւունքներու պաշտպանութեան եւ համերաշխութեան հաստատման:

Քննարկումներուն մասնակցելէ բացի, ՀՅԴ Երիտասարդականի ներկայացուցիչը հանդիպումներ ունեցած է տարբեր երկիրներու պատուիրակներուն հետ՝ քննարկելով երկուստեք համագործակցութեան եզրերը:

ԵՐԵՒԱՆ, «Առաւօտ».- «Բարգաւաճ Հայաստան» խմբակցութիւնը Ազգային ժողովին մէջ պիտի ունենայ մնայուն յանձնաժողովներու նախագահական պաշտօններ. այս հարցը ճշդուած է Ազգային ժողովի կանոնակարգ-օրէնքով, որուն համաձայն, խորհրդարանական պաշտօնները բաշխելու ատեն նկատի կ՛առնուի խմբակցութեան անդամներուն թիւը:

Բարգաւաճ Հայաստան կուսակցութիւնը հրաժարեցաւ համաձայնական կառավարութիւն կազմելէ, այսինքն՝ ան մաս պիտի չկազմէ կառավարութեան, հետեւաբար, դարձեալ ըստ Ազգային ժողովի կանոնակարգ-օրէնքին, կը նկատուի ընդդիմադիր:

Ստորեւ ԲՀԿի ընդդիմադիր դաշտ մտնելուն մասին կը խօսին տարբեր քաղաքական ուժեր։

ԲՀԿի՝ համաձայնական կառավարութեան մաս չկազմելու մասին կատարուած յայտարարութենէն առաջ Ժառանգութիւն կուսակցութենէն Ստեփան Սաֆարեան տակաւին կ՛ենթադրէր, որ ԲՀԿն Հայաստանի Հանրապետական կուսակցութեան հետ համախոհութիւն կը գոյացնէ: Յայտարարութեան մասին տեղեկանալէ ետք իսկ ան մնաց նոյն կեցուածքին վրայ։ «Միեւնոյն է՝ ԲՀԿն մտնի քոալիսիա, թէ՝ ոչ, իր դիրքը քաղաքական դաշտում փոխելու հնարաւորութիւն չունի», ըսած է ան:

Ըստ Սաֆարեանի, ընդդիմադիր դաշտ փոխադրուելու հանգամանքը տարբեր արկածախնդրութիւններու դուռ կը բանայ ԲՀԿի համար: Ըստ անոր, ԲՀԿը փորձութիւններու դէմ յանդիման պիտի կանգնի, անոնք կրնան ըլլալ թէ՛ ներկուսակցական զարգացումներու, եւ թէ ընտրազանգուածի առումով։

«Այն ընտրազանգուածը, որն ընտրեց ԲՀԿին, ԲՀԿինը չէր, եւ դա չի պահպանուի: Սա ՀՀԿին ընդդիմադիր ընտրազանգուածն էր, որը չի մնալու ԲՀԿին», նշած է Սաֆարեան:

ՀՅԴ Գերագոյն Մարմինի ներկայացուցիչ Արմէն Ռուստամեանի համաձայն, այսպիսով քաղաքական նոր իրավիճակ կը ստեղծուի, եւ ա՛յդ է կարեւորը:

«Ազգային ժողովում մեծանում են ընդդիմութեան հնարաւորութիւնները՝ իշխանութիւններին հակակշռելու եւ զսպելու առումով: Մնացածը, թէ ինչպէս կը գործի ԲՀԿն, ոճի եւ մարտավարութեան խնդիր է, ու կ՛երեւայ հետագայում», ըսած է Ռուստամեան:

Ան դիտել տուած էր, որ եթէ ԲՀԿն մաս կազմէր համաձայնական կառավարութեան, նախագահական ընտրութիւններուն պիտի պաշտպանէր միասնական թեկնածուն, մինչդեռ այս պարագային նախագահական ընտրութիւններուն ընթացքին առկայ կ՛ըլլան մրցակցային եւ այլընտրանքային տարբերակներ:

«Սա, բնականաբար, ձեռնտու չէ ՀՀԿին, որովհետեւ եթէ հանդէս գային միասնական թեկնածուով, պիտի յայտարարէին, թէ ընտրողների 80 տոկոս ձայներն արդէն ունեն: Այս դէպքում՝ առանց ԲՀԿի եւ միայն ՕԵԿի հետ, 50 տոկոս ձայն հազիւ են ունենում, իսկ եթէ հաշուի առնենք նաեւ մեծամասնականը, վիճակը լրիւ փոխւում է», յայտնած է Արմէն Ռուստամեան:

Խորհրդարանին մէջ ՀՅԴն ԲՀԿի հետ պիտի համագործակցի, իսկ համագործակցութեան այլ տարբերակներուն գծով յառաջիկային քննարկումներ պիտի կատարուին։ ԲՀԿի հնգամեայ գործընկերը՝ ՀՀԿն, բնականաբար, ներկայիս համագործակցութեան մասին չի խօսիր: Առանց ԲՀԿի յառաջիկային կատարելիքներուն մասին եւս չ՛ուզեր խօսիլ։ «Առաւօտ»ի հետ զրոյցին ընթացքին Գալուստ Սահակեան ըսած է, որ իրենք վաղուց որոշած են իրենց ընելիքները։ Պատասխանելով այն հարցումին, որ հաւանակա՞ն է, որ ԲՀԿի նկատմամբ վարչական ճնշումներ գործադրուին՝ ՀՀԿի փոխնախագահը ըսած է. «Մոռացէք. ՀՀԿն ճնշումներ չի գործադրել ոչ մի քաղաքական ուժի նկատմամբ»:

Այս առիթով Հայաստանի Գրողներու միութեան նախագահ Լեւոն Անանեան կարեւոր նկատեց այն հանգամանքը, որ տասը տարի առաջ հիմնադրուած եւ արդէն աւանդական դարձած մայիսեան այս հաւաքները տարուէ տարի կ՛ընդարձակուին եւ աւելի համապարփակ կը դառնան իրենց աշխարհագրութեամբ, ծրագիրով, քննարկուող հարցերով: «Մենք ունենք շատ տաղանդաւոր սերունդ, գրական միջավայր, ովքեր բոլորն էլ ունեն իւրայատուկ ձեռագիր: Ժամանակն է վերականգնել նախկին գրական կապերը, համագործակցութիւնը», յայտնած է Անանեան։ Հայ արդի գրողներու ստեղծագործութիւնները մեծ թափով կը թարգմանուին ռուսերէնի, վրացերէնի, ինչ որ գնահատելի երեւոյթ է։

Հայաստանի մէջ Ռուսական համագործակցութեան ներկայացուցչութեան ղեկավար Վիքթոր Քրիւափուսքով առաջարկեց, որ նման  համաժողովներ կայանան տարին երկու անգամ՝ գարնան, երբ կը ցանուին գրական սերմերը, եւ աշնան, որպէսզի բերքը հաւաքուի:  «Մուսան երբեք պէտք չէ լռէ, որպէսզի լռեն թնդանօթները», յիշեցուց ան։ Նման հանդիպումները առիթ կու տան համախմբելու դրացի երկիրներու գրական միտքը եւ համագործակցութեան լայն հեռանկարներ մշակելու:

Վրաստանի Գրողներու միութեան նախագահ Մաղուալա Կոնաշուիլին եւս ողջունեց համաժողովի բոլոր մասնակիցները՝ նշելով, որ իրենց համար մեծ հաճոյք է տարբեր առիթներով Հայաստան գալ, քանի որ Հայաստանը օրհնեալ երկիր է:

Ան կարեւոր նկատեց այն հանգամանքը, որ համագործակցութիւնը ճիշդ հիմերու վրայ դրուի եւ այդպէս զարգանայ։

«Սուրիոյ մէջ զարգացող ցաւալի դէպքերը բնականաբար խանգարած են կեանքի բնականոն ընթացքը: ՀՕՄի Կեդրոնական վարչութիւնը կը հաւատայ, որ վարժարաններու բնականոն գործունէութեան ապահովումը կարեւորագոյն երաշխիքն է հայ մատղաշ սերունդի առօրեան բնականոն հունի մէջ պահելու», յայտարարեց ՀՕՄի Կեդրոնական վարչութեան անդամ Զեփիւռ Է. Ռէիսեան:

ՀՕՄի Կեդրոնական վարչութեան ատենապետ Վիգի Մարաշլեան յաւելեալ բացատրութիւն տուաւ ծրագիրի մասին՝ շեշտելով, որ միութիւնը ժամանակ մը առաջ անդրադարձած էր, որ Սուրիոյ դէպքերուն հետեւանքով տեղի հայութիւնը ընկերային եւ տնտեսական դժուար պայմաններու մէջ կրնայ յայտնուիլ: Յետ քննարկումներու, Կեդրոնական վարչութիւնը յարմար նկատած էր ՀՕՄի օժանդակութիւնը կեդրոնացնել սուրիահայ վարժարաններուն վրայ՝ շեշտելով, որ այդ օժանդակութիւնը յատկացուի «կարիքաւոր աշակերտներու կրթաթոշակներուն»: Այդպիսով, թէ՛ կարիքաւոր սուրիահայ ընտանիքներու բեռը կը թեթեւնայ, թէ՛ վարժարաններու գործունէութեան շարունակականութեան նպաստած կ՛ըլլայ ՀՕՄը:

«Մեծապէս գնահատելի է Կեդրոնական վարչութեան այսօրինակ ֆոնտի մը յառաջացման որոշումը», յայտնեց ՍՕԽի ատենապետ Աննա Տէր Յակոբեան: «Երկրին դիմագրաւած տնտեսական ծանր տագնապը ազդած է նաեւ հայ համայնքին վրայ. ՍՕԽի խնամատարական յանձնախումբէն նպաստ ստացող ընտանիքներու եւ կրթական ֆոնտի սաներու թիւը կրկնապատկուած է անցնող տարեշրջանին: Համոզուած ենք, որ մինչեւ յառաջիկայ Սեպտեմբեր ՀՕՄի աշխարհատարած միաւորները իրենց անկարելին կարելի պիտի դարձնեն՝ առաւելագոյն օժանդակութիւնը ցուցաբերելու սուրիահայ կրթական օճախներուն եւ այդ ճամբով՝ սուրիահայութեան: Կասկած չունինք, որ այլ կարիքներու պարագային եւս աշխարհասփիւռ հայութիւնն ու ՀՕՄի համահայկական ընտանիքը դարձեալ մեր կողքին պիտի կանգնին, դուրս գալու այս ճգնաժամէն», եզրակացուց ան:

«Սուրիահայ վարժարաններու օժանդակութեան ֆոնտ»ին նուիրատուութիւններ կարելի է կատարել ՀՕՄի բոլո՛ր տեղական մասնաճիւղերուն ու շրջանային պատասխանատու մարմիններուն, ինչպէս նաեւ ՀՕՄի կայքէջի (http://www.ars1910.org) ճամբով: Բոլոր նուիրատուութիւնները պիտի պահուին ՀՕՄի Կեդրոնական վարչութեան մօտ, եւ 2012-2013 դպրոցական տարեշրջանի նախօրեակին պիտի փոխանցուին Սուրիահայ Օգնութեան Խաչին, անոր տնօրինումով յատկացուելու համար տեղի հայկական վարժարաններուն, թեթեւցնելու համար սուրիահայ ծնողքին բեռը:

Լուսանկարները՝ ՐԱՖՖԻ ՅԱԿՈԲԵԱՆի

ԿԼԵՆՏԷՅԼ.- Հայ Դատի թելեթոնի նախապատրաստական ձեռնարկներու ծիրին մէջ, Հինգշաբթի, Մայիս 17ի երեկոյեան, իւրայատուկ ձեռնարկ մը տեղի ունեցաւ Կլենտէյլի «Ֆենիշիա» ճաշարանին մէջ, ուր առաջնորդ Մուշեղ արք. Մարտիրոսեան, յանուն Արամ Ա. կաթողիկոսին, «Կիլիկեան Ասպետ»ի շքանշանով պատուեց ազգային բարերար ու բազմամեայ գործիչ Մանաս Պուճիքեանը։

Հայ Դատի յանձնախումբն ու «Ասպարէզ» օրաթերթի խմբագրութիւնը, միացեալ նախաձեռնութեամբ մը, ընթրիքի երեկոյ մը կազմակերպած էին՝ ի պատիւ ազնիւ հայորդիին, անոր ծննդեան 80րդ տարեդարձին առիթով։ Յայտագիրը ունէր անակնկալի բաժին մը՝ պարգեւատրումը։ Արդարեւ, ընդառաջելով Հայ Դատի յանձնախումբի փափաքին՝ առաջնորդ սրբազանը եւ Ազգ. վարչութիւնը խնդրամատոյց եղած էին վեհափառ հայրապետին, որպէսզի պարգեւատրէ բարերարը։

Յանուն Հայ Դատի յանձնախումբին ու «Ասպարէզ»ին, խօսք առին Րաֆֆի Համբարեան ու Աբօ Պօղիկեան, լուսարձակի տակ բերելով Մանաս Պուճիքեանի տասնամեակներու ծառայութիւնները եւ բարեսիրտ գործերը։

Սրբազանը իր խօսքին մէջ դրուատիքով անդրադարձաւ պարգեւատրեալ հայորդիին կեանքի ասպարէզին՝ վեր առնելով անոր բարերարի ընթացքը եւ զայն բնորոշելով իբրեւ հայ ազգի ու անոր Դատին համեստ զինուոր։ Առաջնորդը շեշտեց, որ ազգային կեանքին ու կազմակերպութեանց գործօն ծառայութիւններուն կողքին, ան իր լումայէն բաժին հանած է Ազգ. առաջնորդարանին, Հայ Դատին, մեր միութիւններուն ու կազմակերպութիւններուն, որոնց ծառայած է անդամակցելով մարմիններու եւ գործող միաւորներու։

Առաջնորդը ապա յայտարարեց, որ վեհափառը, ընդառաջելով խնդրանքին՝ «Կիլիկեան Ասպետ»ի շքանշան շնորհած է Մանաս Պուճիքեանին։ Առ այդ, առաջնորդը, յանուն վեհափառ հայրապետին, Մանաս Պուճիքեանի կուրծքը զարդարեց շքանշանով:

Երեկոյի ընթացքին օրուան մեծարեալի մասին իրենց սրտի խօսքը փոխանցեցին իր տարիներու ընկերները, որոնց շարքին Վարուժան Գունտաքճեանը, տոքթ. Շահէ Շահպազեանը, դոկտ. Վիգէն Յովսէփեանը, Ժանօ Թիթիզեանը, Սարգիս Կիտցինեանը, Վահան Կարպուշեանը: Վարուժանը քակեց յիշողութիւններու կծիկը, պատմելով Մանասի կեանքէն հաճելի եւ յուզիչ դրուագներ, որոնց մասնակից եղած էին ներկայ բարեկամներու մեծամասնութիւնը:

Քեսպացի բարեկամներու խումբը «Զարթիր լաօ» երգով կատարեց ծիսական իւրայատուկ արարողութիւնը:

Խօսք առաւ նաեւ ինքը՝ մեծարեալը, շնորհակալութիւն յայտնելով երեկոյի մասնակցիներուն, որոնք փոխան տարեդարձի նուէրի, Հայ Դատի թելեթոնին կատարած էին իրենց «ներդրում»ը:

]]> http://asbarez.com/arm/131419/feed/ 0 http://asbarez.com/arm/131416/ http://asbarez.com/arm/131416/#comments Thu, 24 May 2012 23:35:45 +0000 Asbarez Staff http://asbarez.com/arm/?p=131416

Թուրքիոյ մէջ լոյս տեսած է Պիննազ Օների Հայոց Ցեղասպանութեան մասին պատմող «Ետին Մնացածները» գիրքը:

Ըստ «Ակօս» թերթին՝ գիրքին մէջ կը պատմուի, թէ ինչպէս 1915ի ընթացքին տեղահանուած հայերէն ոմանք իրենց աղջիկ զաւակներուն կեանքը փրկելու համար, իրենց բարեկամ թուրք ընտանիքներուն յանձնած են զանոնք:

«Օներ ըսած է, որ իր վրայ շատ ազդած են այն մայրերուն պատմութիւնները, որոնք ստիպուած եղած են իրենց զաւակները ձգելու եւ թողած գացած են՝ անոնց կեանքը փրկելու համար», կը գրէ «Ակօս»:

«Մօր համար զաւակին թողնելը մահէն ալ վատ է: Միայն մայրը կը հասկնայ ուրիշ մօր մը զգացածը: Երեխայէն բաժնուելու ցաւը միայն մայրերը կրնան զգալ», կը յայտնէ Պիննազ Օներ:

Այն հարցումին, թէ ինչո՞ւ գրել այդ գիրքը, Օներ պատասխանած է. «Մայրերու՝ իրենց զաւակները ձգել-երթալու պատմութիւնը, շատ ծանր ազդեցութիւն ունեցաւ վրաս: Զգայուն ամէն անձ կ՛ազդուի այդ պատմութիւններէն»:

Վէպին մէջ կը պատմուի, թէ Ուրֆայի Քայալըք գիւղին մէջ, 1915ի Օգոստոսին սկսած «մահուան եր»չէն առաջ, որոշ ընտանիքներ՝ ստիպուած՝ իրենց ետին ձգած են իրենց 16 աղջիկները: Աւելի ուշ, մանկահասակ աղջիկները ստիպած են ամուսնանալու տարիքով իրենցմէ շատ աւելի մեծ տղամարդոց հետ, եւ բռնի իսլամացուցած են զանոնք: «Այսինքն՝ ոչ թէ պատմած եմ այն մասին, թէ այդ երեխաները ինչպէ՛ս փրկուեցան, այլ այն մասին, թէ ինչպէ՛ս իրենց ինքնութենէն կտրուելով՝ հոգեպէս ոչնչացան», կ՛ըսէ հեղինակը:

«Այս կարեւոր յաջողութեան շնորհիւ, Փիլիկօղլու իրաւունք շահեցաւ Թուրքիան ներկայացնելու աշխարհի երիտասարդական ախոյեանութեան ընթացքին։ Փիլիկօղլու երկիրի միակ մարզիկն է, որ երիտասարդներու դասաւորման մէջ Թուրքիոյ մեծերու լիկի ախոյեանի տիտղոսն ալ շահեցաւ», կը գրէ «Մարմարա» օրաթերթը։

Քրիստին Տինչգայըքճը ծնած է 1995ին ու դուստրն է Պոլսոյ հայ համայնքին կողմէ սիրուած դերասաններէն Գրիգոր Տինչգայըքճըի։

«Քրիստինի մօտ թատրոնի նկատմամբ սէրը սերմանուած է իր հօր՝ Գրիգոր Տինչգայըքճըի կողմէ։ Փոքր տարիքին ան մաս կազմած է Սօսի Ճնտոյեանի «Փաթիլ» մանկական թատերախումբին, ու տարուէ տարի զարգացուցած է իր ընդունակութիւնները՝ դերասանական աշխարհէն ներս», կը գրէ «Մարմարա»ն՝ աւելցնելով. «Անցեալ երկու տարիներուն, ան «Սեն Միշել» վարժարանի թատերական ակումբէն ներս, Մեհմետ Քալքանի գլխաւորութեամբ դերեր ստանձնած էր՝ «Սատանաներու կաթսայ» եւ «Ծեր կնոջ մը այցելութիւնը» անուն թատերախաղերուն մէջ»։

Քրիստին Տինչգայըքճը այս թատերաշրջանին կը մասնակցի նաեւ Մխիթարեան Սանուց միութեան պատանեկան թատերախումբի գործունէութեան ու յառաջիկայ օրերուն բեմ պիտի բարձրանայ «Յղի» թատերախաղով։

ԱՆԹԻԼԻԱՍ.- Երկուշաբթի 21 Մայիսի առաւօտուն, Ազգային առաջնորդարանի «Էմիլ Յակոբեան» դահլիճին մէջ, Արամ Ա. վեհափառ հայրապետին հետ հանդիպեցան Թաւրիզի բոլոր հայկական միութիւններու եւ կազմակերպութիւններու անդամները: Լսելէ ետք կաթողիկոսական փոխանորդին ներածականը՝ միութիւններու եւ կազմակերպութիւններու աշխոյժ գործունէութեան մասին, հայրապետը իր ուրախութիւնը յայտնեց, որ հոգեւոր, մշակութային, բարեսիրական ու մարզական բնագաւառներէ ներս, թեմական կառոյցները եւ միութիւնները կը շարունակեն իրենց առոյգ գործունէութիւնը՝ ծառայելով մեր ժողովուրդին: Վեհափառը ծանօթացաւ իւրաքանչիւր միութեան ու կազմակերպութեան վարչական աշխատանքին, իր թելադրութիւնները կատարեց եւ տուաւ իր հայրական յորդորները, ապա մեկնեցաւ æուլֆա քաղաքը, Ս. Ստեփանոս Նախավկայ վանքը, կատարելու համար անոր վերանորոգուած զանգակատան օծումը: Դէպի վանք ուղեւորութեան ճամբուն վրայ, վեհափառը կանգ առաւ Ազգային գերեզմանատուն եւ «Հոգւոց» արտասանեց Ատրպատականի Հայոց թեմի նախկին առաջնորդ Նշան եպս. Թօփուզեանի շիրիմին:

Առաւօտ կանուխէն արդէն ժողովուրդը հանրակառքերով հասած էր վանք եւ պատրաստ՝ դիմաւորութեան: Հայրապետը իր շքախումբով ժամանելով պատմական վանքը՝ ծափողջոյններով դիմաւորուեցաւ ժողովուրդին կողմէ եւ «Հրաշափառ» շարականի երգեցողութեամբ մուտք գործեց տաճար:

Կանոնական աղօթքէն ետք, բարի գալստեան խօսք ուղղեց թեմի կաթողիկոսական փոխանորդ Գրիգոր Ծ. վրդ. Չիֆթճեանը, որ անդրադարձաւ վանքի պատմութեան, մատենագիրներէն վկայութիւններ մէջբերեց անոր կառուցման եւ դարերու ընթացքին կատարուած վերանորոգութիւններուն մասին: Ան ըսաւ, որ «այս օրը եւս պատմական օր է, երբ վերանորոգեալ զանգակատան օծումը կը կատարուի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ վեհափառ հայրապետ Արամ Ա. կաթողիկոսի ձեռամբ, որ մեր թեմին տուած իր հովուապետական այցելութեան ծիրին մէջ, ուխտաւորաբար կ՛այցելէ այս դարաւոր վանքը»:

Այնուհետեւ թափօրը ուղղուեցաւ վանքի զանգակատան վարի մասը, ուր տեղի ունեցաւ ջուրով եւ գինիով լուացումը այն չորս սիւներուն, որոնք օծուեցան վեհափառ հայրապետին սուրբ աջով:

Ապա, վեհափառը Ս. Ստեփանոս նախավկայի մասունքը պարփակող Ս. աջով օրհնեց ներկայ բազմութիւնը եւ իր հայրապետական պատգամը ուղղեց անոնց. «Ատրպատականի Հայոց թեմի այս վանքը, ինչպէս նաեւ Ս. Թադէն ու բոլոր միւս սրբավայրերը, հաւատքի արտայայտութիւններ են, որոնք դարեր շարունակ մեր ժողովուրդին մէջ քրիստոնէական հաւատքը կենդանի պահեցին: Այս վկայարանները հաւատքի, համայն աշխարհի հայութեան համար իրենց նշանակութիւնը ունին: Ուստի պէտք է միշտ գուրգուրանք անոնց, կենդանի պահենք հինէն եկող աւանդութիւնները այս վանքերուն ու սրբատեղիներուն նկատմամբ, եւ մեր այցելութիւններով, մեր աղօթքներով, մեր ուխտերով ու հոգածութեամբ, պահպանենք զանոնք կորուստէ», շեշտեց վեհափառ հայրապետը:

«Հայր Մեր»ի հաւաքական երգեցողութեան ընթացքին ղօղանջեց վանքին հնադարեան զանգը՝ յիշեցնելով անցած դարերու վանահայրերու եւ վանականներու խորունկ աղօթքն ու մաղթանքը առ Աստուած: Ս. Ստեփանոսի վանքին մէջ կարճ հանգիստէ ետք, հայրապետը իր շքախումբով ուղղուեցաւ Ուրմիա քաղաքը:

ԳՈՀԱՐ ՍՏԵՓԱՆԵԱՆ

Այսօր Հայաստանում գործում է 80 ջրամբար, որից 6ը էներգետիկ նշանակութեան՝ Սիւնիքում: Ախուրեանի, Ազատի, Ապարանի եւ մի շարք ջրամբարներում կուտակւում է մինչեւ 800 միլիոն խորանարդ (խ) մետր ջուր, որը Հանրապետութեան պահանջարկը չի բաւարարում. Անհրաժեշտ է 1 միլիարդ խորանարդ մետրից աւելի ջրաքանակ:

Նշենք, որ Ախուրեանի ջրամբարը գտնւում է սահմանային գօտում եւ Հայաստանն ու Թուրքիան հաւասարապէս օգտւում են ջրամբարից:

«Այսօր» աշխատակցի հետ զրոյցում Տարածքային կառավարման նախարարութեան Ջրային տնտեսութեան պետական կոմիտէի ծրագրերի իրականացման գրասենեակի տնօրէն Ադիբեկ Ղազարեանը նշեց, որ ինտենսիւ (արագացուած-Խմբ.) ջրարբիացման տեսանկիւնից ամենախոցելի մարզերը Արարատի եւ Արմավիրի մարզերն են, որոնք մինչեւ վերջերս ոռոգւում էին նաեւ ստորգետնեայ ջրերի, խորքային հորերի հաշուին, սակայն վերջին տարիներին Արարատեան դաշտավայրի ստորգետնեայ ջրային հորիզոնների իջեցմանը զուգահեռ, որն էլ իր հերթին առաջացել է դաշտավայրում զանգուածաբար ձկնային տնտեսութիւնների շահագործման հետեւանքով, առաւել մեծ դժուարութիւններ է առաջանում ջուրը արտաքին միջավայր հանելը:

Արարտեան դաշտավայրին սպասարկում են Ազատի, Ախուրեանի, Ապարանի ջրամբարները, նաեւ ոռոգման նպատակով Սեւանայ լիճը:

Ո՞ՒՐ Է ԿՈՐՉՈՒՄ ՋՈՒՐԸ

Վերջերս կառավարութեան հերթական նիստի ժամանակ Ջրային տնտեսութեան պետական կոմիտէի նախագահի տեղակալ Գագիկ Խաչատրեանը ներկայացրեց ոռոգման նպատակով 2012թ.ին Սեւանայ լճից ջրառի մասին որոշման նախագիծը, որով նախատեսւում է այս տարի Սեւանայ լճից մեխանիկական ոռոգման եւ Սեւան-Հրազդան իրեգացիոն-էներգետիկ (ջրելու եւ ելեկտրականութիւն արտադրելու-Խմբ.) համակարգից սահմանել ջրառ՝ մինչեւ 169 միլիոն խորանարդ մետր:

Նշենք, որ վերջին տարիներին գրեթէ նոյն չափով ջուր են բաց թողնում Սեւանից: Նշենք նաեւ, որ այս հանգամանքը առաջացրեց վարչապետ Տիգրան Սարգսեանի զարմանքը, քանի որ տարին ձիւնառատ էր, անձրեւների պակաս էլ թերեւս չէր զգացւում:

Գագիկ Խաչատրեանը նշեց, որ Հայաստանեան ջրամբարներում այս տարի 1,5 անգամ պակաս ջուր է կուտակուել, քան սովորաբար: Այս խնդիրը ինչպէս Գագիկ Խաչատրեանը, այնպէս էլ Ադիբեկ Ղազարեանը մեկնաբանում են միեւնոյն ձեւով՝ անձրեւը չի գալիս ձնածածկոյթի վրայ, չի առաջանում համապատասխան հալոցք, ջուրը կորչում է, եւ չի հոսում հայրենի ջրամբարները: Այս խնդիրը առկախ է:

ՎԻՇԱՊԱՔԱՐԵՐ՝ ԱՆՑԵԱԼՆ ՈՒ ՆԵՐԿԱՆ

Հեքիաթների մէջ այլաբանական իրականութիւնն է, գուցէ դա է պատճառը, որ միշտ էլ մեծ թէ փոքր հաճոյքով հեքիաթ են լսում, փոքրերը հաւատում են, մեծերն էլ՝ նայած:

Հայրենի լեռներում սփռուած են ջրային քարէ վիշապները, որոնք սովորաբար դրուել են ջրերի ակունքների մօտ՝ խորհրդանշելով ջրի պաշտամունք: Կայ նաեւ աղբիւրի մօտ դարան մտած վիշապի մասին հեքիաթը, երբ համայնքը գիւղի ամենագեղեցիկ աղջկան նետում էր վիշապի երախը, որպէսզի մի փոքր ջուր բաց թողնէր գիւղի համար:

Այսօր Արարատի մարզում հաւատում են այս հեքիաթին, գուցէ փոքր տարիքում մարդիկ չեն հաւատացել, սակայն հիմա սրբօրէն հաւատում են իւրաքանչիւր տառին:

Արդէն քանի տարի է Արարատի մարզում չեն յիշում, թէ գիւղերի առուներով վերջին անգամ երբ է ջուր հոսել՝ Կանաչուտ, Բաղրամեան, Մրգաւէտ, Այգեպատ, Արեւաբոյր. Մարզի գիւղերի շարքը կարելի է թուարկել, այս գիւղերում ջուրը որպէս էկոհամակարգ ասոցիացւում է փողի հետ:

ՀԱՅՐԵՆԻ ՋՕԸ-ԵՐԸ

2004թ.ին ստեղծուել է ՋՕԸերի համակարգը՝ Ջրօգտագործող ընկերութիւններ, որոնց հիմնական գործառոյթն է պետութեան երկու կառոյցներից՝ Սեւան-Հրազդան æրառ-ից եւ Ախուրեան-Արաքս æրառ-ից ջուրը գնելը եւ գիւղացուն ծառայութիւն մատուցելը՝ ջուր հասցնելը: æՕԸերը օգտւում են նաեւ տեղական աղբիւրներից:

Ինչպէս Ադիբեկ Ղազարեանը հաւաստեց, իրօք Արարատի եւ Արմավիրի մարզերը ջրարբիացման տեսանկիւնից ամենաինտենսիւ մարզերն են, քանի որ այստեղ բոյսը երբեմն պէտք է շաբաթը երկու-երեք անգամ ջրել, հակառակ դէպքում անդառնալի կորուստներ կը գրանցուեն:

ՋՐԻ ԳԻՆԸ՝ ԹԱՆԿ Է, ԹԷ՞ ԷԺԱՆ

Ջրամբարները Հայաստանի ոռոգման համակարգը 40 տոկոս մեխանիկական եւ 60 տոկոսը ինքնահոս եղանակով է իրականացւում:

ՋՕԸերը մէկ խորանարդը 1 դրամով գնում են ջրամբարի ջուրը եւ 11 դրամ Ջրառի ջուրը, ՋՕԸերը այդ ջուրը հասցնում են հողագործին:

ՋՕԸերը տարբեր վայրերում, ելնելով ջրի մղման վրայ իրականացուած ծախսից, գումարած վերանորոգում, աշխատավարձեր, հարկեր, էներգիա, հանրագումարը կատարելով՝ գին են սահմանում եւ ջրի վաճառք իրականացնում: Նրանք մի օղակ են պետութիւն-ջուր-հողագործ համակարգում եւ ի պաշտօնէ սահմանուած է՝ ՋՕԸերը ծառայութիւն են մատուցում գիւղացուն:

Նշենք, որ ջուրն այսօր գիւղացուն վաճառւում է մէկ խորանարդը 11 դրամ, որը տարբեր վայրերում տարբեր է, մնացած տարբերութիւնը վճարում է պետութիւնը:

Ոռոգման ողջ համակարգը պահպանելու համար 9-10 միլիարդ դրամ փող է հարկաւոր, հաւաքագրումը կազմում է 3,8 միլիարդ դրամ, տարբերութիւնը սուբսիդաւորում (կը յատկացնէ-Խմբ.) է պետութիւնը:

ՋՕԸերը սպասարկում են 550 գիւղ, մնացած գիւղերը, յատկապէս լեռնային, նախալեռնային, սահմանամերձ՝ իրենք են ապահովում իրենց ոռոգումը: æՕԸրը սպասարկում են հայրենի վարելահողերի 60 տոկոսը կամ 130 հազար տարածք:

ԳԻՒՂԱԲՆԱԿՆԵՐԻ ՊԱՏԱՍԽԱՆԸ ԱԴԻԲԵԿ ՂԱԶԱՐԵԱՆԻՆ

«Մինչեւ գիւղացին փող չի տալիս՝ ջուր չի ստանում, այդպէս չէ», վստահեցրեց Ադիբեկ Ղազարեանը եւ յաւելեց, որ պայմանագիր է կնքւում գիւղացու եւ æՕԸի միջեւ, որտեղ սեւով սպիտակի վրայ գրուած է՝ յաջորդ ջուրը կը ստանաս այն դէպքում, երբ առաջին ջրի փողը կը վճարես, ըստ այդմ æՕԸն գանձում է նախորդ ոռոգման գումարը, որը դեռեւս գիւղացին չի վճարել:

Այս խնդրի հետ կապուած Արարատի մարզում հարցումերին ի պատասխան գիւղացիները միաբերան պնդում էին, որ ո՛չ æՕԸը գիտեն եւ ո՛չ էլ պայմանագիր են երբեւէ ստորագրել, ո՛չ էլ լսել են պայմանագրի մասին, անգամ չգիտեն, որ իրենց մասնաւոր æՕԸերն են ջուր մատակարարում, որոնք նաեւ ունեն որոշակի պարտաւորուածութիւններ, ջրպետները պէտք է բերեն ջուրը տեղ հասցնեն եւ այլն, որոնք բոլորը բարի ցանկութիւններ են՝ պարզապէս:

«Ինչ պայմանագիր-ինչ բան,- զայրացած ասաց 45ամեայ Գագիկ Ս.ն,- մինչեւ փողը ցոյց չեմ տալիս ինձ ո՞վ ջուր կը տայ, էտենց բան չկայ, ում մօտ ուզում ես կը վկայեմ, էսքան տարի դաշտ եմ մշակում՝ ոչ մի անգամ պայմանագրի երես չեմ տեսել»:

Իսկ առաջին ջրի համար գանձում չի լինում, վճարում են յետոյ կիսահարցադրմանն ի պատասխան, Գագիկ Ս.ն ուղղակի զայրացաւ. «Գիտես, առաջին ջրի համար մի բան էլ աւելի են վերցնում, ասում են հողդ չոր է, համ էլ ծլունակութեան ջուր է, պիտի աւելի շատ տաս: Առանց փող քեզ ոչ մէկ ջուր չի տայ, մոռացի»:

Հարկ է նաեւ փաստել, որ ջրի դիմաց գանձուող գումարներում չի արձանագրւում թէ որքան հողատարածքի համար որքան մուծում է կատարուել, հողը որ կատեգորիայի (կարգի-Խմբ.) է եւ այլն:

«Վիշապի նման նստել են ջրի վրայ, առուներում ջուր ընդհանարապէս չկայ, մէկի տունը որ հիմա վառուի, առուի մէջ մի կաթիլ ջուր չկայ, որ հանգցնենք», ասաց մարզի բնակչուհիներից մէկը:

ԱՐԱՐԱՏԵԱՆ ԴԱՇՏԱՎԱՅՐԻ ՇՆԴԻՐԸ

Բնապահպանները, մասնագէտները ահազանգում են, որ այսպէս շարունակուելու դէպքում դաշտավայրին անապատացում է սպասւում: Այսօր էլ տեսանելի աչքով պարզ է, որ մարզում մեծաքանակ հողատարածքներ չեն մշակւում, հիմնական պատճառը ջրի հետ կապուած խնդիրներն են:

ՋՕԸերը պարտաւոր են գիւղերին ապահովել ոռոգման ջրով, որը չի իրականացւում, իսկ գիւղի վարելահողերի պատկերը աւելի յստակ է, երբ խօսում ես հող մշակողների հետ, միայն բարի ցանկութիւններով դեռեւս հող չեն մշակել:

Գիւղնախարարութիւնը հակուած է դէմքով դէպի գիւղը շրջուելուն, իսկ որ æրային տնտեսութեան պետական կոմիտէն ոչ թէ գիւղնախարարութեան կազմում է, այլ տարածքային կառավարման, այդ իսկ պատճառով դեռեւս դիրքային փոփոխութիւն չի եղել:

Արարատեան դաշտավայրի խն-դիրը ոչ թէ ՋՕԸերի, ոչ թէ նախարարութիւնների կոչի, միացման կամ տարաբաժանման քննարկման հարցն է, թէ ով, երբ եւ որտեղ կամ ինչպէս, այլ երկրի համար ստրատեգիական (ռազմավարական-Խմբ.) կարեւոր նշանակութիւն ունեցող խնդիր, եթէ դաշտավայրը վերածուեց անապատային գօտու՝ հաստատ այս խաղի մէջ յաղթողներ, ջուր վաճառողներ, ճարպիկներ եւ ոչ ոք չի շահի, կարող ենք ուղղակի հպարտանալ, որ աշխարհում եզակի այն պետութիւնն ենք, որ կանաչապատ դաշտավայրը անապատի վերածեցինք՝ մեր շահամոլութեան եւ ընչաքաղցութեան պատճառով: Վերջիններս, ի հարկէ, միայն ներքին օգտագործման համար. տան կեղտոտ սպիտակեղէնը դուրս չեն հանում, բայց հպարտանալ կարող ենք, դա մեզ մօտ հրաշալի է ստացւում:

ԱՅՍՕՐ

Խօսելով ատրպէյճանական լրատուամիջոցներուն կողմէ տարածուած այն լուրերուն մասին, թէ իրենց պատուիրակութիւնը Երեւանին մէջ այցելած է Ծիծեռնակաբերդ, իսկ աւելի ուշ միեւնոյն լուրի հերքումին՝ Ազգային ժողովի նախագահը ըսաւ. «Նրանք առանձին ընթրեցին, անգամ միւս պատուիրակութիւններից, որպէսզի նման հնարաւոր իրավիճակներից զերծ մնան: Իրենց մօտ, ի տարբերութիւն մեզ, շատ վատ է հասարակական ու պետական մօտեցումը բոլոր նրանց նկատմամբ, ովքեր կը փորձեն հայերի հետ ունենալ շատ ջերմ յարաբերութիւններ՝ հասարակական կարծիքը նրանց շատ ուժեղ կը պատժի»։

Իր ու ատրպէյճանցի պատուիրակներուն հետ յարաբերութիւններուն մասին խօսելով՝ Ս. Նիկոյեան նշեց, որ Երեւան եկած է ատրպէյճանցի պատգամաւոր մը, որ ծնունդով Սիսիանի Ուռուտ գիւղէն է, եւ երբ եօթը տարի առաջ նմանատիպ ժողովի մասնակցելու նպատակով ան ժամանած  էր Հայաստան, այն ատեն պատգամաւոր Սամուէլ Նիկոյեանը անոր ուղեկցած է այդ գիւղը: Ըստ Նիկոյեանի, ինք ականատես եղած էր պատգամաւորին մարդկային ապրումներուն, ու անկէ ետք իրենք մտերիմ յարաբերութիւններ ունեցած են, եւ այսօր ալ բաւական ջերմ կերպով իրարու բարեւած են։ «Ես կարծում եմ Հայաստանում որեւէ մէկը դա բացասաբար չի ընդունի, մինչդեռ այլ խնդիր է, թէ ինչպէ՞ս դրան կը վերաբերեն Ատրպէյճանում», աւելցուց ան:

Ի տարբերութիւն ատրպէյճանցիներուն, Թուրքիոյ պատուիրակները չեն խուսափած հայ պատգամաւորներուն հետ կապ հաստատելէ, նոյնիսկ անոնք մասնակից եղած են ընթրիքին. «Շատ լաւ էլ մասնակցել են, շատ լաւ, աշխատանքային մթնոլորտ է»:

Ս. Նիկոյեան նշեց, որ միջազգային տարբեր վեհաժողովներու ընթացքին իրարու հետ աշխատող պատգամաւորներ իրարու հետ լաւ, աշխատանքային յարաբերութիւններ կ՛ունենան՝ նշելով, որ նման կապեր կան նաեւ ատրպէյճացիներուն հետ: «Բայց որ սահմանները փակ են՝ ի հարկէ վատ է. դա նշանակում է, որ այս կազմակերպութիւնը չի կարողանում իր առջեւ դրուած բոլոր խնդիրները լուծել», ընդգծած է Ազգային ժողովի նախագահը։

ԵՐԵՒԱՆ, «Արմէնփրէս».- Թուրքիոյ նախագահ Ապտուուլլահ Կիւլ ամերիկեան «Սթենֆըրտ» համալսարանին մէջ ուսանողներու առջեւ ունեցած ելոյթի մը ընթացքին, անդրադարձած է նաեւ Հայաստան կատարած իր այցելութեան: Կիւլ ըսած է, որ լաւ առաջնորդը պէտք է կարենայ երբեմն նաեւ վտանգաւոր նկատուող քայլերու դիմել, եւ իբրեւ օրինակ՝ նշած է Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեանի հրաւէրով Երեւան մեկնելու փաստը: «Վերջին 20 տարիներուն Հայաստանի հետ դիւանագիտական յարաբերութիւններ գրեթէ չենք ունեցած: Ընդհանուր պատմութեան շուրջ միմեանց հետ հակասութիւններ ունեցող երկու դրացի ժողովուրդներու ղեկավարներուն համար, այդ հրաւէրի նշանակութիւնը շատ մեծ էր: Ներքին քաղաքականութեան համար այդ մէկը վտանգաւոր քայլ էր ու կրնար խնդրայարոյց ըլլալ նաեւ արտաքին քաղաքականութեան մէջ: Երեւան կատարած թուրք նախագահին այցը նպատակ ունէր գոնէ որոշ չափով կարգաւորել երկու ժողովուրդներու յարաբերութիւնները: Ես դեռ յոյս ունիմ: Մեր փոխայցելութիւնները հայ-թրքական յարաբերութիւններու բնականոնացման ուղղուած խորհրդանիշ դարձած են: Եթէ նոյնիսկ վտանգաւոր էր, անիկա ճիշդ քայլ էր», ըսած է Կիւլ:

ԵՐԵՒԱՆ, «Արմէնփրէս».- Թուրքիոյ նախագահ Ապտուուլլահ Կիւլ ամերիկեան «Սթենֆըրտ» համալսարանին մէջ ուսանողներու առջեւ ունեցած ելոյթի մը ընթացքին, անդրադարձած է նաեւ Հայաստան կատարած իր այցելութեան: Կիւլ ըսած է, որ լաւ առաջնորդը պէտք է կարենայ երբեմն նաեւ վտանգաւոր նկատուող քայլերու դիմել, եւ իբրեւ օրինակ՝ նշած է Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեանի հրաւէրով Երեւան մեկնելու փաստը: «Վերջին 20 տարիներուն Հայաստանի հետ դիւանագիտական յարաբերութիւններ գրեթէ չենք ունեցած: Ընդհանուր պատմութեան շուրջ միմեանց հետ հակասութիւններ ունեցող երկու դրացի ժողովուրդներու ղեկավարներուն համար, այդ հրաւէրի նշանակութիւնը շատ մեծ էր: Ներքին քաղաքականութեան համար այդ մէկը վտանգաւոր քայլ էր ու կրնար խնդրայարոյց ըլլալ նաեւ արտաքին քաղաքականութեան մէջ: Երեւան կատարած թուրք նախագահին այցը նպատակ ունէր գոնէ որոշ չափով կարգաւորել երկու ժողովուրդներու յարաբերութիւնները: Ես դեռ յոյս ունիմ: Մեր փոխայցելութիւնները հայ-թրքական յարաբերութիւններու բնականոնացման ուղղուած խորհրդանիշ դարձած են: Եթէ նոյնիսկ վտանգաւոր էր, անիկա ճիշդ քայլ էր», ըսած է Կիւլ:

ԵՐԵՒԱՆ, «Արմէնփրէս».- Մարդկային իրաւանց պաշտպան Միջազգային Ներում կազմակերպութիւնը Հինգշաբթի, Մայիս 24ին խստօրէն քննադատած է Ատրպէյճանի մէջ շարունակուող մարդկային իրաւունքներու խախտումները եւ զանոնք չդատապարտելու «Եւրոտեսիլ 2012» մրցումի կազմակերպիչներուն դիրքորոշումը՝ աւելցնելով, թէ այս կրաւորական կեցուածքը ճամբայ կը բանայ Ատրպէյճանի մէջ մարդկային իրաւանց վիճակի վատթարացման առջեւ:

Կազմակերպութիւնը քննադատած է յատկապէս վերջին քանի մը օրերու ընթացքին խաղաղ ցոյցերը դաժանաբար ցրելու Ատրպէյճանի ապահովական մարմիններու քայլերը:

Կազմակերպութիւնը նաեւ մտահոգ է տեղացի մարդկային իրաւանց պաշտպան գործիչներուն վիճակով, որովհետեւ անոնք կրնան աւելի խիստ վերաբերմունքի ենթարկուիլ իշխանութեանց կողմէ, «Եւրոտեսիլ 2012»էն ետք: Պետական թերթերը արդէն սկսած են հետանդելու «Երգէ ժողովրդավարութեան համար» քարոզարշաւի պատասխանատուները:

«Ազգային փոքրամասնութիւն ըլլալու վտանգները. Մարդու իրաւունքները եւ Չախալեանը՝ ընդդէմ Վրաստանի» («The Perils of Being a National Minority: Human Rights and Chakhalyan v. Georgia») վերնագիրը կրող զեկուցումին մէջ Վրաստանի ներքին եւ արտաքին քաղաքական զարգացումներուն համայնապատկերին վրայ, ինչպէս նաեւ վրացահայութեան եւ ջաւախքահայութեան նկատմամբ վրացական իշխանութիւններուն քաղաքականութեան ծիրին մէջ կը ներկայացուի ջաւախքահայ քաղաքական գործիչին ձերբակալութեան եւ դատավարութեան, ինչպէս նաեւ յետդատական գործընթացներուն պատմութիւնը:

Զեկուցումին առանձին բաժինը նուիրուած է Չախալեանին եւ անոր ընտանիքի անդամներուն իրաւունքներուն հիմնական խախտումներուն, որոնք տեղի ունեցած են նախքան դատավարութիւնը եւ  դատավարութեան ընթացքին, եւ որոնք կոպիտ կերպով կ՛ոտնահարեն անոր արդար դատաքննութիւնն ու ունեցած այլ իրաւունքները:

Նշենք, որ Վահագն Չախալեան ձերբակալուած է վրացական իշխանութիւններուն կողմէ 2008ի Յուլիսի 21ին: 2009ի Ապրիլի 7ին բացայայտ խախտումներով տեղի ունեցած դատավարութեան իբրեւ հետեւանք դատապարտուած է 10 տարուան բանտարկութեան։ Վահագն Չախալեանի գործը ներկայիս կը քննարկուի Մարդու իրաւունքներու եւրոպական դատարանին կողմէ:

Վերոյիշեալ զեկուցումի հեղինակ դոկտոր Ֆերնան տը Վարենը իրաւագիտական բարձր վկայականներու տիրացած է՝ տարբեր երկիրներէ։ Իբրեւ ազգային փոքրամասնութիւններու լեզուական իրաւունքի փորձագէտ՝ 2004ին արժանացել է Լինկուափաքս մրցանակին (Սպանիա)՝ իբրեւ գնահատական լեզուական բազմազանութեան եւ բազմալեզու կրթութեան բնագաւառին մէջ անոր կատարած աշխատանքին:

Տը Վարենը նաեւ կը համագործակցի բազմաթիւ միջազգային կազմակերպութիւններու հետ, որոնց կարգին՝ Փոքրամասնութիւններու իրաւունքներու գծով ՄԱԿի աշխատանքային խումբը, ԵՈՒՆԵՍՔՕն ու ԵԱՀԿն:

Սինան Օղան

ԵՐԵՒԱՆ, «Արմէնփրէս».- Ատրպէյճանի արտաքին գործոց նախարարութիւնը Հինգշաբթի, Մայիս 24ին իր տխրահռչակ «սեւ ցուցակ»ին վրայ դրած է Մայիս 22ին Լեռնային Ղարաբաղի հանրապետութիւն այցելած Ֆրանսայի Ծերակոյտի երեք անդամները: Այս տեղեկութիւնը հաղորդած ատրպէյճանական «Թրենտ» լրատու գործակալութիւնը կ՛աւելցնէ, թէ Ատրպէյճանի արտաքին գործոց նախարարութեան պաշտօնական բանբեր Էլման Ապտուլլաեւ հաղորդած է, թէ Ֆրանսայի մօտ Ատրպէյճանի դեսպանատունը այս կապակցութեամբ բողոքագիր մը յղած է այդ երկիրի արտաքին գործոց նախարարութեան. բողոքագիրին մէջ նշուած է, թէ Պաքուի իշխանութիւնները «անյարմար» կը նկատեն ֆրանսացի պատգամաւորներու կողմէ նման այցելութիւններ:

Միւս կողմէ, Թուրքիոյ Ազգայնական շարժում կուսակցութենէն երեսփոխան եւ Թուրքիոյ ռազմավարական հետազօտութիւններու կեդրոնի ղեկավար Սինան Օղան քննադատած է ֆրանսացի ծերակուտականներու Արցախ այցը եւ նշած է, որ այսպիսով Ֆրանսա կը պաշտպանէ հայկական կողմը: «Ֆրանսան եւ միւս երկիրները կողմնակալութիւն կը  ցուցաբերեն, երբ շահ ունին», ըսած է ան:

Ֆիլիփ Մարինին, որ Ծերակոյտին մէջ պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է 1992 թուականէն ի վեր, Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային ժողովի ամպիոնէն յայտարարեց, որ «բարի կամքի միջազգային հանրութեան բոլոր դերակատարները պէտք է ճանչնան այն իրականութիւնը, որ Հարաւային Կովկասի մէջ, մասնաւորաբար՝ Լեռնային Ղարաբաղի, խաղաղութիւնը եւ սեփական ճակատագիրին տնօրինելու հանգամանքը անվիճարկելի արժէքներ են»:

Ան ընդգծեց, թէ հակառակ անոր որ Լեռնային Ղարաբաղը տակաւին չէ ճանչցուած, այդուհանդերձ միջազգային հանրութիւնը չի ժխտեր այդ երկրին գոյութիւնը:

Ան Լեռնային Ղարաբաղը կոչեց «Կովկասեան փոքրիկ Զուիցերիա»:

Ի պատասխան «Ազատութիւն» ձայնասփիւռի կայանի այն հարցումին, թէ մտավախութիւն չունին այն հաւանականութենէն, որ այս այցելութենէն ետք Ատրպէյճանի «սեւ ցանկ»ին մէջ տեղ գտնեն՝ Մարինին կատակով պատասխանեց. «Ես կ՛ափսոսամ ատոր համար, որովհետեւ երբեք Ատրպէյճան չեմ այցելած»:

Ծերակուտականները վստահեցուցին, որ այս այցելութենէն ետք «հիացմունքի եւ հպարտութեան զգացումով» կը վերադառնան Ֆրանսա:

Ֆրանսացի ծերակուտականները ընդունած էր նաեւ Լեռնային Ղարաբաղի նախագահ Բակօ Սահակեանը:

Նախատեսուած է, որ յառաջիկայ օրերուն ֆրանսացի ծերակուտականները հանդիպումներ ունենան Լեռնային Ղարաբաղի հոգեւոր առաջնորդին, երիտասարդութեան ներկայացուցիչներու հետ:

Հաղորդագրութեան մէջ նշուած է. «Յանցագործութիւնը ուղղուած էր սեռային փոքրամասնութիւն կազմող խումբի դէմ:  Հայաստանի Սահմանադրութիւնը կ՛արգիլէ բռնութեան հրահրումն ու իրագործումը:  Որեւէ փոքրամասնութեան դէմ գործադրուած բռնութիւնը, ըլլայ անիկա ազգային, կրօնական, ցեղային թէ սեռային, աններելի է:  Ատելութեան դրսեւորումները երբեւէ պէտք չէ արդարացուին պետական պաշտօնեաներուն կողմէ, ոչ ալ գովաբանուին:  Անկախ այս կամ այն փոքրամասնութեան պատկանելու իրենց հանգամանքէն, բոլոր քաղաքացիներն ու օտար հիւրերը Հայաստանի մէջ հաւասարապէս պաշտպանուած են Հայաստանի սահմանադրութեամբ եւ օրէնքով, ուստի անոնց դէմ գործադրուած որեւէ բռնութիւն պէտք է արագ եւ վճռական կերպով  դատապարտուի, իսկ օրինազանցները պէտք է պատժուին: Մենք կոչ կ՛ուղղենք Հայաստանի պաշտօնեաներուն՝ զերօ հանդուրժողականութեան քաղաքականութիւն կիրառելու ատելութենէ մղուած ի գործ դրուած բոլոր յանցագործութիւններուն եւ Հայաստանի մէջ փոքրամասնութիւններուն դէմ ուղղուած բռնութիւններուն նկատմամբ, ինչպէս նաեւ օրէնքով սահմանուած բոլոր քաղաքացիներու պաշտպանութիւնը ապահովելու իրենց պարտականութիւնը լիուլի կատարելու»։

Նախապէս նշուած էր, որ պայթումէն ետք DIY ակումբը յարձակումներու ենթակայ եղած էր։ Ակումբը պայթեցնելու հարցով քրէական գործ բացուած էր, պայթեցնողները ձերբակալուած, սակայն ազատ արձակուած էին։ Իսկ միւս յարձակումներու գծով քրէական գործ չէր յարուցուած։

«Մայիսի 6ի Ազգային ժողովի ընտրութիւններում պետականօրէն կազմակերուած ընտրակեղծարարութեան հետեւանքով Սերժ Սարգսեանի ռեժիմը իւրացրել է իշխանութիւնը, ու, թէեւ, համաձայն պաշտօնական արդիւնքների, տիրապետում է մանտաների բացարձակ մեծամասնութեանը, այնուամենայնիւ, գիտակցում է սեփական ոչ-լեգիտիմութիւնը եւ փորձում է ժողովրդի իրական աջակցութեան պակասը փոխհատուցել այլ ուժերի, մասնաւորապէս, «Բարգաւաճ Հայաստան»ի հետ քոալիսիա կազմելով», ըսած է Զուրաբեանը:

Ան ընդգծած է, որ «Բարգաւաճ Հայաստան»ի որոշումը ցոյց կու տայ, որ ընտրութիւններու նախօրէին ճեղքուած իշխանութեան պատը արդէն քանդուած է։

«Երկրում քաղաքական զարգացումները վկայում են, որ Սերժ Սարգսեանի Հանրապետական կուսակցութեան քաղաքական մենաշնորհի քայքայմանն ուղղուած՝ Հայ Ազգային Կոնգրեսի դեռ 2011 թուականի Հոկտեմբերի յայտարարուած ռազմավարութիւնը, այդ թւում՝ ընտրութիւնների օրինականութունը վերահսկող Միասնական շտաբի ստեղծումը, ճշգրտօրէն հաշուարկած քայլեր էին, որոնք նպաստում են ռեժիմի քաղաքական մեկուսացմանը», ըսած է համակարգողը:

ԵՐԵՒԱՆ.- Մինչեւ Բարգաւաճ Հայաստան կուսակցութեան յայտարարութիւնը՝ համախոհական կառավարութեան մաս չկազմելու մասին, համամասնական ցանկէն հրաժարական ներկայացուցած ԲՀԿի անդամ նախարարներուն դիմումները տրամաբանական կը նկատուէին: Սակայն, այդ յայտարարութենէն ետք զանոնք պաշտօնապէս Կեդրոնական ընտրական յանձնաժողովին այդ հրաժարականները փոխանցելու հարցը կրնայ վերատեսութեան ենթարկուիլ:

Կեդրոնական ընտրական յանձնաժողովին հրաժարական-դիմում ներկայացուցած էին ԲՀԿի 30 անդամներ, որոնց կարգին քաղաքաշինութեան, առողջապահութեան, աշխատանքի եւ ընկերային հարցերու նախարարներ Վարդան Վարդանեանը, Յարութիւն Քուշկեանը եւ Արթուր Գրիգորեանը: Կար այն տեսակէտը, որ հակառակ համախոհական կառավարութեան չմասնակցելնուն, նախարարները կրնան շարունակել պաշտօնավարել եւ հետեւաբար, տակաւին պատգամաւորական աթոռէն հրաժարակն տալու խնդիրը կը մնար ի զօրու:

Սակայն, աւելի ուշ ԲՀԿի պատգամաւոր Նայիրա Զոհրաբեան վստահեցուց, որ հրաժարական ներկայացուցած ԲՀԿական նախարարները իրենց պաշտօններուն վրայ պիտի չմնան: Այս դրութեամբ անոնք կորսնցուցած պիտի ըլլան թէ իրենց նախարարական եւ թէ պատգամաւորական աթոռները:

ԵՐԵՒԱՆ.- Մինչեւ Բարգաւաճ Հայաստան կուսակցութեան յայտարարութիւնը՝ համախոհական կառավարութեան մաս չկազմելու մասին, համամասնական ցանկէն հրաժարական ներկայացուցած ԲՀԿի անդամ նախարարներուն դիմումները տրամաբանական կը նկատուէին: Սակայն, այդ յայտարարութենէն ետք զանոնք պաշտօնապէս Կեդրոնական ընտրական յանձնաժողովին այդ հրաժարականները փոխանցելու հարցը կրնայ վերատեսութեան ենթարկուիլ:

Կեդրոնական ընտրական յանձնաժողովին հրաժարական-դիմում ներկայացուցած էին ԲՀԿի 30 անդամներ, որոնց կարգին քաղաքաշինութեան, առողջապահութեան, աշխատանքի եւ ընկերային հարցերու նախարարներ Վարդան Վարդանեանը, Յարութիւն Քուշկեանը եւ Արթուր Գրիգորեանը: Կար այն տեսակէտը, որ հակառակ համախոհական կառավարութեան չմասնակցելնուն, նախարարները կրնան շարունակել պաշտօնավարել եւ հետեւաբար, տակաւին պատգամաւորական աթոռէն հրաժարակն տալու խնդիրը կը մնար ի զօրու:

Սակայն, աւելի ուշ ԲՀԿի պատգամաւոր Նայիրա Զոհրաբեան վստահեցուց, որ հրաժարական ներկայացուցած ԲՀԿական նախարարները իրենց պաշտօններուն վրայ պիտի չմնան: Այս դրութեամբ անոնք կորսնցուցած պիտի ըլլան թէ իրենց նախարարական եւ թէ պատգամաւորական աթոռները:

ՀՀԿ մամլոյ խօսնակ Էդուարդ Շարմազանովի տեղեկութիւններուն համաձան՝ ինքնաբացարկ ներկայացուցած հանրապետականները, յատկապէս՝ Գործադիր մարմինի ներկայացուցիչներ են: «Գործող որեւէ պատգամաւոր ինքնաբացարկի դիմում չի ներկայացրել», յայտնեց Էդուարդ Շարմազանով:

Միւս կողմէ՝ Բարգաւաճ Հայաստան կուսակցութեան (ԲՀԿ) 28 անդամներ եւս ինքնաբացարկի դիմում ներկայացուցին ԿԸՅին. անոնց շարքին է Քաղաքագէտներու միութեան նախագահ Հմայեակ Յովհաննիսեան: Իսկ Վարդան Օսկանեան տակաւին կը պահէ իր պատգամաւորական լիազօրութիւնը:

Նշենք, որ համամասնական ցուցակներէն թեկնածուներու ինքնաբացարկները պէտք է ԿԸՅ ներկայացուին մինչեւ Մայիս 25:

Հայաստանի Առաջին հանրապետութեան տարեդարձէն՝ Մայիս 28էն, քանի մը օրեր առաջ, անցեալ տարուան այս օրերուն, Ֆրեզնոյի մէջ մահացաւ հայրենասիրութիւնը մարմնաւորող վերջին սերունդի վերջին անդամներէն Նազարէթ Պիտանեանը: Գաղափարի ընկերները Եռագոյնը հանդարտօրէն ծալեցին եւ յանձնեցին զայն իր կողակիցին՝ Սօսէին, ապա երգեցին Պետրոս Սեմէրճեանի նուիրուած «Վէրքերով լի» ուխտի երգը: Այդ վայրկեանները շահած էր Նազարէթ Պիտանեան իր ամբողջ կեանքի տեւողութեան: Հիմա, իրեն բաժին ինկած փոքր հողակոյտի չորս դին կը հանգչին գաղափարի ընկերները, Սողոմոն Թէհլիրեանի յուշակոթողի արծիւի թեւերուն տակ, Ֆրեզնոյի մէջ:

Այնճարէն երբ բաժնուած էր Նազարէթը, 1966 թուականին, ես հազիւ վեց տարեկան էի: Ծանօթ չէի անոր, երբե՛ք: Յետագային, երիտասարդ տարիքիս, կարդացած էի գրութիւն մը՝ գրուած իրեն կողմէ, եւ նկատած էի իր հայրենասիրութեան մեծութիւնը: Բայց ինչ բոյթ, երբ ինք անծանօթ ուզեց մնալ բոլորէս…: Մեր ընտանիքները դրացիներ եղած են Այնճար հաստատուած օրերէն իսկ: Գաղթական կեանքի դառնութիւները կրած ու շատ նեղ օրեր անցուցած են անոնք: Գրելու վարժ չեմ, բայց պիտի փորձեմ իր կեանքը ներկայացնել եւ ձեզի հետ բաժնել տպաւորութիւներս:

Երեւակայեցէք պահ մը՝ 1915 թուականը, երբ Մուսա լերան ժողովուրդը ազատագրուած եւ ֆրանսական ռազմանաւերով փոխադրուծ էր Եգիպտոսի Փորթ Սայիտ քաղաքը: Ամբողջ ժողովուրդ մը կ՛ապրէր վրանաքաղաքի մը մէջ, անբաղձալի պայմաններու մատնուած: Այդ վրանաքաղաքի մէկ վրանին մէջ ծնած էր Նազարէթը, 1917 թուականին: Երկու տարեկանին՝ 1919ին, ֆրանսացիները Մուսա լերան ժողովուրդը կը վերադարձնեն իրենց ծննդավայրը՝ Մուսա լեր. Նազարէթ միշտ կ՛ըսէր, թէ ինք Եողուն Օլուքը կը համարէ իր ծննդավայրը: Նախնական ուսումը կը ստանայ «ծննդավայրին» մէջ, Եողուն Օլուք: Մէկ տարի կը յաճախէ Անտիոքի պետական վարժարանը, ուր կը ստանայ նախակրթարանի իր առաջին վկայականը: 1931ին ծնողքը զինք կ՛ուղարկէ Անթիլիասի Դպրեվանք:

Պատանի Նազարէթի ուսումը, սակայն, կիսատ կը մնայ: Այդ տարիներուն Ամերիկա կը գտնուէր տնտեսական սնանկ պայմաններու մէջ: 1933ին հայ գաղութը կը դադրի նպաստներ հասցնելէ Անթիլիաս: Դպրեվանքը ստիպուած տուն կ՛ուղարկէ իր սաները, որոնց կարգին էր նաեւ Նազարէթը: Յաճախ կը կատակէր ըսելով. «Ձայնս տէր-տէր ըլլալու յարմար չէր, բայց ուսումս կիսատ մնաց»: Գիւղ վերադարձին, 1935ին, կը շարունակէ ուսումը Անտիոքի Լիսէին մէջ: Բախտը կ՛ունենայ գործ մը ճարելու Սուվուք Սոզի մէջ, Անտիոքի շրջանը, իբրեւ պետական պաշտօնեայ: Սակայն թուրքերը կը դադրեցնեն իր ուսուցչական պաշտօնը, երբ ֆրանսացիները Սանճաքը կը յանձնեն թուրքերուն:

1939ին, Մուսա լերան ժողովուրդը դարձեալ գաղթական դարձած էր: Ֆրանսան վճռած էր Սանճաքը յանձնել թուրքերուն: Երիտասարդ Նազարէթ քսաներկու տարեկանին դարձեալ հարկադրուած է բաժնուելու այն լեռներէն, ուր օր մը, անտառի ծածուկ մէկ անկիւնը, գաղտնի պայմաններու տակ երդուած էր ծառայել ՀՅԴին:

Երկար է չարչարանքի այն պատմութիւնը, թէ ինչպէ՛ս Մուսա Տաղի ժողովուրդը քալելով ու բեռնակառքերով փոխադրուած է նախ Պասիթի ծովեզերքը, ապա մինչեւ Այնճար: Ժողովուրդը շատ աւելի զոհեր տուած է այս միջոցին, քան 1915ի Մուսա լերան դիւցազնամարտին: Քսանամեայ Նազարէթ Այնճար կը հասնի 1939ին, անբացատրելի դժուարութեամբ: Գաղթական իր հայրենակիցներուն հետ կը դիմագրաւէ թշուառութեան բոլոր տառապանքները: Առաջին ձմեռը կ՛անցընեն ձիւնամրրիկ պայմաններու մէջ, լաթէ կազմուած վրաններու տակ: Նազարէթ, այդ պայմաններուն մէջ ընտանիքը թողած՝ կամաւոր կը ծառայէր ՀՅԴ «Կարմիր Լեռ» կոմիտէի հրահանգներուն, որոնց առաջնահերթ նպատակն էր օգնել ժողովուրդին՝ յաղթահարելու այդ դժնդակ պայմանները:

Օր մը, երբ կ՛այցելէի զինք իր տան մէջ, Ֆրեզնօ, ան պատմեց, թէ ինչպէ՛ս ազատած է այն արկածէն, որուն հատեւանքով կորսնցուցած էր ձեռքերուն մատները: Կոմիտէի անդամ Նազարէթ, խումբ մը ընկերներու հետ երբ Այնճար կը վերադառնար, իրենց փոքր հանրակառքը կը զարնուի ժայռերուն եւ դառնալով՝ կ՛այրի: Նազարէթ, թէեւ բախտը կ՛ունենայ ազատելու այրող «պաս»էն, բայց վեհանձն հոգին ձայները կ՛առնէ իր ընկերներուն, որոնք «օգնութիւն չէին փութար», կ՛ըսէր ինք, այլ իրենց վերջին բարեւները ու մաղթանքները կ՛ուղարկէին իրենց սիրելիներուն:

Նազարէթ դարձեալ կը բարձրանայ «պաս», օգնութեան համար, բայց կրակը այնքան կատաղի եղած է, որ անկարելի եղած է ոեւէ մէկը փրկել: Այդ միջոցին կ՛այրի նաեւ ինք, կը կորսնցնէ երկու ձեռքերուն մատները ու հրաշքով կ՛ազատի: Հազուադէպ կը խօսէր, բայց այդ օրը ցասումով լեցուած Նազարէթը պոռթկաց:

Նազարէթ ծառայած է Շաւարշ Միսաքեանի հիմնած «Յառաջ» վարժարանին եւ Աւետարանական եկրորդական վարժարանին մէջ, Այնճար: Քսանհինգ երկար տարիներ իբրեւ ուսուցիչ եւ դաստիարակ դասաւանդած է Հայերէն եւ Հայոց պատմութիւն առարկաները: Իր աշակերտները եւ գործընկերները հպարտանքով կը յիշեն անոր ճառերն ու պատմութեան մեկնաբանութիւնները:

1966ին փոխադրուած է Միացեալ Նահանգներ եւ հաստատուած Սան Ֆրանսիսքօ քաղաքը: Հոն նաեւ ունեցած է բեղուն գործունէութիւն, հակառակ սահմանափակ իր պայմաններուն: 1978էն 1984 ընտրուած է Ազգային երեսփոխան: Ընտրուած է նաեւ ՀՅԴ Կեդրոնական կոմիտէի անդամ: Հիմնած ու ամբողջովին կազմակերպած է Համազգայինի գրադարանը Սան Ֆրանսիսքոյի մէջ: Շրջան մը խմբագրած է «Ասպարէզ» օրաթերթը Լոս Անճելըսի մէջ: Ունի ցրուած բանաստեղծութիւններ ու յօդուածներ մամուլի մէջ: Գիրքն ու մամուլը իր ամէնօրեայ զբաղումներն էին: Առանց «Ասպարէզ» ու «Հայրենիք» թերթերուն, անոր օրը չէր անցներ:

Ո՞վ էր Նազարէթ Պիտանեանը. արդեօք կարելի է վերլուծել անոր փակ կեանքը: Օր մը խնդրեց ինձմէ «Մշակ» տպարան երթալ: Իր տպագրական մեքենան՝ «տաքթիլօ»ն, պէտք է նորոգուէր: Հայերէն գիրերով օժտուած այս գործիքէն գիր մը կը պակսէր: Այդ գիրը տպելու համար, երկու ուրիշ գիրեր կը տպէր ու մաս մը կը սրբէր որպէսզի այդ բացակայ գիրը տպագրուի: Ա՛յդ էր Նազարէթը. Հայ գիրերու երկրպագուն: Փակ գրասենեակի մէջ խոկաց, գիրերու հետ խօսեցաւ, վերլուծեց ու սրբագրեց հին օրակարգեր, եկեղեցւոյ կանօնագիրներ: Քիչերու շարքին բախտը ունեցաւ տեսնելու Հայաստանի Վերանկախացումը եւ Ղարաբաղի Ազատագրումը: Խրատեց անոնց, որոնք կրնային հասկնալ իրեն: Միշտ զգոյշ էր. «Լաւագոյն քաջութիւնը զգուշութիւն է», կ՛ըսէր ան:

Վերջին օրերուն, հիւանդանոցի սենեակին մէջ վերջին անգամ հանդիպեցանք: Այդքան գիտակից էր, բայց մարմինը դաւաճանած էր իրեն: Ցաւերուն մէջ յիշեց եւ կանչեց Աստուծոյ, քրոջը, եղբօրը, մօրը, որոնք, աւա՜ղ բոլորն ալ բացակայ էին: Շրջապատուած իր հարազատներով՝ ան աջքերը փակեց: Այդքա՛ն հոլովուած հայ գիրերը քիչ մը աւելի որբացան, թերթերը շարունակեցին իրենց ներկայութիւնը ու գրասենեակին դուռը մնաց փակ: Իր անհուն սէրը՝ գիրերուն ու գիրքին, մնաց կտակ: Նազարէթի հոգին իրականութեան մէջ մահացած էր 1939ին, երբ Մուսա լեռնէն անբախտ օր մը հեռացած էր: Այդ լեռներուն մէջ ընդմիշտ կորսնցուցած էր իր հոգին: Այդ թուականէն ետք մխիթարանք մը կ՛ապրէր սոսկ: Առիթով մը, բանաստեղծութիւն մը կը փնտռէի. կանչեց զիս: «Այս կը պահես», ըսաւ, եւ Վահէ Վահեանի գրած «Ճէպէլ Մուսա» քերթուածը յանձնեց ինծի, որպէսզի պահեմ: Բայց նախ բաժին մը կարդաց ու թրջուեցան աչքերը. «90ամեայ իմ բարեկամիս»… ու ձայնը թոթովեց:

Ու ես իմացայ, թէ ո՛ւր կորսուած է այս մարդը, ո՛ր լեռներու մշուշներուն մէջ:

Ահա՛ այդ քերթուածէն համարը, զոր փորձեց կարդալ…

«Ճէպէլ Մուսա… մուխ ու մշուշ… կը սուզուին

Հիմա կողերդ ու կատարներդ դալար,

Կը ջնջուին տակաւ գիծերը ձեւին,

Ու կը դառնաս Գաղափար»:

Յիշատակդ անթառամ…

Զոյգ տօներուն առիթով, Կիրակի, Մայիս 27ին, Ս. պատարագ եւ համապատասխան արարողութիւններ տեղի պիտի ունենան Արեւմտեան թեմի բոլոր եկեղեցիներուն մէջ։ Տնօրինութեամբ առաջնորդ Մուշեղ արք. Մարտիրոսեանի, յընթացս Ս. պատարագի տեղի պիտի ունենայ Հանրապետական մաղթանք եւ հայկական Եռագոյն դրօշի օրհնութիւն, իսկ յաւարտ Ս. պատարագի, հոգեհանգստեան պաշտօն պիտի կատարուի Սարդարապատի, Ղարաքիլիսէի, Բաշ Ապարանի եւ Հանրապետութեան կերտման համար մղուած բոլոր հերոսամարտերուն ընթացքին ինկած նահատակներու յիշատակին։

Ժողովուրդը հրաւիրուած է ներկայ ըլլալու արարողութեանց ու վերանորոգելու հայրենիքին հանդէպ հաւատարմութեան ուխտը։

ԿԼԵՆՏԷՅԼ.- Քալիֆորնիոյ համալսարանի Լոս Անճելըսի մասնաճիւղի (UCLA) Հայագիտական ուսմանց ամպիոնի բարեկամներու ընկերակցութիւնը կը տեղեկացնէ, թէ Չորեքշաբթի, Մայիս 30ին, երեկոյեան ժամը 7ին, Կլենտէյլի հանրային գրադարանի սրահին մէջ (222 East Harvard Street, Glendale, CA 91205) տեղի պիտի ունենայ ամպիոնի չորս աւարտական ուսանողներու ուսումնասիրութեանց հանրային ներկայացումը:

Հետեւեալ չորս ուսանողները պիտի ներկայացնեն իրենց ուսումնասիրութիւնները. Շուշան Կարապետեան (Հայերէնի օգտագործման եւ դասաւանդման մասին), Արա Սողոմոնեան (Բեմադրիչ Ռուբէն Մամուլեանի մասին), Լիանա Վարդանեան (Հայկական վէպի զարգացումը եւ անոր դերակատարութիւնը Արեւելահայ գրականութեան մէջ՝ Ցեղասպանութեան նիւթին արծարծման հարցով) եւ Շի Լանկ (Սայաթ Նովայի շուրջ ուսումնասիրութեանց վերաքննարկում):

Ներակայացուած նիւթերը ուսանողներուն աւարտական թէզերը պիտի ըլլան:

Ներկայացումներուն պիտի ընկերանան լուսանկարներու ցուցադրութիւն: Տեղի պիտի ունենայ նաեւ հիւրասիրութիւն:

Յաւելեալ տեղեկութեանց համար, դիմել (310) 275-2767, (818) 548-3288 կամ (818) 952-1058 թիւերուն:

«Ասպարէզ» իր զարգացման յաջորդ փուլը թեւակոխելու համար, անհրաժեշտութիւնը կը զգայ աւելի անմիջական ու գործնական աջակցութեան:

Զարգացման կ՛ըսենք, որովհետեւ թերթի գոյատեւումը ապահովելու խնդիր չունինք: Սակայն նաեւ կը գիտակցինք, որ այս թափով, այս արտադրութեան որակով, խմբագրական կազմի ներկայ ուժերով, հազիւ կարելի պիտի ըլլայ պահպանել այն, ինչ կը տեսնէք եւ կը կարդաք: Իսկ մեզ կ՛անհանգստացնէ այս իրավիճակը եւ կ՛ուզենք յաղթահարել ամէն տեսակի պատնէշ՝ յառաջ շարժելու կարելիութիւնը ստեղծելու համար:

Իբրեւ առաջին քայլ՝ կ՛առաջադրենք «Ասպարէզ»ի բարեկամներու շրջանակի մը կազմութիւնը: Այս շրջանակին մաս կազմելու հրաւիրուած էք բոլորդ:

Զարգացման ծրագիրի իբրեւ մաս, «Ասպարէզ»ի բարեկամները պիտի աշխատին երկու դաշտի վրայ.

Բարեկամներու առաջին խումբը հաւաքուելու, ժողով գումարելու խնդիր պիտի չունենայ: Այս խումբի անդամները պիտի նպաստեն բաժանորդներու թիւի աւելացման: Բոլոր անոնք, որոնք իրենց առօրեային մաս կը դարձնեն «Ասպարէզ»ը, բոլոր անոնք, որոնք կը յաջողին տարուան ընթացքին նուազագոյնը մէկ հոգի համոզել թերթի նոր բաժանորդ դառնալու, կը մտնեն «Ասպարէզ»ի բարեկամներու ցանկին մէջ, զոր խմբագրութիւնը պարբերաբար պիտի հրատարակէ թերթի էջերէն: Այս շրջանակին պատուոյ նախագահը դառնալու իրաւունքը շահած է Ցոլակ Յովսէփանը, որ վերջին վեց ամսուան ընթացքին ապահոված է երկու հարիւր նոր բաժանորդներ: Թերթը հովանաւորողները, իրենց զաւակին, եղբօր, ընկերոջ, թոռնիկին, հեռաւոր քաղաքներու մէջ հայութեան կարօտով ապրող իրենց ծանօթին «Ասպարէզ»ի բաժանորդագրութիւն նուիրողները, ինքնաբերաբար, կը դառնան մեր բարեկամները:

Բարեկամներու երկրորդ խումբը գործող յանձնախումբ պիտի դառնայ: Այս խումբը «Ասպարէզ»ի խմբագրութեան զարգացման ծրագիրին համար նիւթական հնարաւորութիւններ պիտի ստեղծէ: Այսինքն՝ թերթը կանոնաւոր կերպով երիտասարդական, արուեստի, ֆիլմարուեստի, գրականութեան, ժամանցի, մարզական եւ այլազան նիւթերով հարստացնելու հնարաւորութիւն պիտի ստեղծէ: Հնարաւորութիւն պիտի ստեղծէ նաեւ, որպէսզի «Ասպարէզ» աւելի ամբողջական, աւելի քննական ձեւով ներկայացնէ համայնքի իրադարձութիւնները:

Ցաւալի է, բայց՝ այո՛, մեր համայնքին մէջ կա՛յ մտաւոր ուժը, որ մենք կարենանք աւելի լաւ թերթ հրամցնել աւելի լայն ընթերցող զանգուածի մը: Ուրեմն, փոխանակ ողբալու, թէ մարդիկ չեն կարդար, չեն հետաքրքրուիր, աշխատինք այդ մարդոց ուշադրութիւնը գրաւելու ճանապարհներ գտնել: «Ասպարէզ»ի բարեկամներու այս խումբին առջեւ այդ մարտահրաւէրը կանգնած է: Բոլոր անոնք, որոնք պատրաստ են այս խումբին անդամակցելու եւ այդպիսի յանձնառութիւն ստանձնելու, կը խնդրենք, որ կապուին խմբագրութիւն:

ՄԱՐՕ ՔԷՇԻՇԵԱՆ

Շաբաթ, 12 Մայիս 2012ը գործունէութեան հարուստ օր մը հանդիսացաւ ՀՄԸՄի համար: Վեն Նայսի «Պըրմինկհամ Հայ Սքուլ»ի շրջափակը դարձեալ եռուզեռի մէջ էր, համախմբուած էին շրջանի հայկական վարժարաններու մարզիկ աշակերտ-աշակերտուհիները, իրենց ուսուցիչներուն, տնօրէններուն եւ ծնողներուն հետ: Ուրախ էր մթնոլորտը, որովհետեւ տեղի կ՛ունենար Քալիֆորնիոյ Հայ Աշակերտական 28րդ Մրցումներու՝ ՔԱՀԱՄի փակման հանդիսութիւնը:

Հանդիսութեան բացումը կատարուեցաւ ՀՄԸՄի «Յառաջ Նահատակ» քայլերգով:

Օրուան հանդիսավարը ծանօթ ՀՄԸՄական Սիւզի Օհանեանն էր, որ ներկաները բարի գալուստի խօսքերով ողջունելէ ետք ներկայացուց օրուան հիւրերը, որոնց կարգին էին Մուշեղ արք. Մարտիրոսեանի ներկայացուցիչ Կոմիտաս քհնյ. Թորոսեան, ՀՄԸՄի Կեդրոնական վարչութեան անդամ Վիգէն Դաւիթեան, ՔԱՀԱՄի հովանաւոր Ճորճ Ժամկոչեան, ՔԱՀԱՄի մասնակից հայկական վարժարաններու տնօրէններ, ուսուցչական կազմեր, ծնողներ, ՀՄԸՄի մեծ ընտանիքի ղեկավարներ եւ անդամներ եւ բազմաթիւ հիւրեր:

Օհանեան նաեւ ուրախութեամբ յայտարարեց, թէ աշակերտական եզակի այս մրցումները, առաջին անգամ ըլլալով կը հովանաւորուէին ՀՄԸՄի Նաւասարդեան 35րդ Մարզախաղերու պատուոյ նախագահ Ճորճ Ժամկոչեանի կողմէ:

Ապա, բացատրելով ՔԱՀԱՄի կազմակերպման նպատակը ըսաւ. «28 տարիներէ ի վեր, անընդմէջ, ՀՄԸՄի Շրջանային վարչութեան կողմէ կը կազմակերպուին աշակերտական այս մրցումները, մեծ ոգեւորութիւն, մարզական մաքուր եւ առողջ միջավայր մը ստեղծելու հայ աշակերտութեան համար, եւ ինչո՞ւ չէ նաեւ անոնց ծանօթացնելու ՀՄԸՄը եւ հրաւիրելու հայ աշակերտը իր ազատ ժամերը անցնելու ՀՄԸՄի շրջապատէն ներս: ՀՄԸՄի դուռները միշտ բաց են մեր երիտասարդութեան համար: Այսօրուան յաղթանակները արդար յաղթանակներ են, որոնց համար գնահատելի են ՔԱՀԱՄին մասնակցող աշակերտական բոլոր խումբերուն եւ անհատ աշակերտներուն ճիգերը, որոնք միշտ լաւագոյնին կը փորձեն հասնիլ»:

Այնուհետեւ շնորհաւորելով ՔԱՀԱՄի բոլոր մասնակիցներն ու անոր յաջողութեան նպաստող ուսուցիչներն ու ծնողները, Օհանեան հրաւիրեց Շրջանային մարզական խորհուրդի ատենապետ Քուինթ Չէմնիթսը՝ փոխանցելու Շրջ. վարչութեան պատգամը:

«ՔԱՀԱՄի 28րդ տարեկան այս մարզախաղերը շրջանի 13 հայկական վարժարաններէ հազարէ աւելի հայ մարզիկներ եւ հանրային զանազան վարժարաններէ հաւաքուած խումբ մը համախմբեց: Ապահով եւ մշակոյթով հարուստ միջավայրի մը մէջ միատեղուած աշակերտները մրցեցան զանազան մարզատեսակներու մէջ, վերանորոգեցին նախորդ մր-ցումներէն ստեղծուած բարեկամութիւնները, նորերը շահեցան եւ հպարտացուցին մեզ բոլորս իրենց յաջողութիւններով», ինքնավստահութեամբ յայտնեց մարզական պատասխանատուն, որ տարիներէ ի իր բաժինը բերած է այս մարզախաղերու կազմակերպչական աշխատանքներուն:

Ան շնորհակալութիւն յայտնեց ՔԱՀԱՄի մասնակից վարժարաններու տնօրէններուն, մարզիչներուն եւ կամաւոր աշխատողներուն, որոնք համբերատարութեամբ եւ ծանր աշխատանքով կարողացան իրենց խումբերը մասնակից դարձնել մրցումներուն եւ հրաւիրեց զանոնք դարձեալ մասնակցելու Նոյեմբեր 2012ին սկիզբ առնող 29րդ ՔԱՀԱՄին:

ՔԱՀԱՄի մասնակից վարժարաններու տնօրէններու անունով ելոյթ ունեցաւ «Ռոզ եւ Ալեք Փիլիպոս» ազգային վարժարանի տնօրէնուհի դոկտ. Ալինա Տօրեանը, որ ընդգծելով մարզանքի կարեւորութիւնը մարդու առողջութեան համար ըսաւ. «Առողջ մարդու համար մարզանքը ոչ միայն հաճելի է, այլ եւ անհրաժեշտ: Ինչքան գիտութիւնն ու գրականութիւնն է հարկաւոր մարդուն համար, նոյնքան եւ մարզանքն է հարկաւոր մարդու հաւասարակշիռ կենսաձեւին համար: Այսօր հաւաքուել ենք Քալիֆորնիոյ Հայ աշակերտական 28րդ մարզախաղերի փակման հանդիսութեան թէ՛ ուրախանալու, թէ՛ վայելելու մեր մարզական բաժնի հերոսներին եւ թէ՛ գնահատելու ձեր այս տարուան յաջողութիւնները»:

Ապա, իր խօսքը ուղղելով ներկայ աշակերտութեան շարունակեց՝ «Այժմ, մենք միասին մեծարելու ենք ձեզ սիրելի աշակերտներ, սիրելի մարզիկներ, որ ձեր նուիրեալ աշխատանքով, անխոնջ ջանքերով գրաւեցիք ոչ միայն պատուաբեր դիրքեր մարզական ասպարէզում, այլեւ գրաւեցիք մեր բոլորի սրտերը: Սրտանց մաղթում եմ ձեզ նորանոր յաջողութիւններ թէ՛ մարզական ասպարէզում եւ թէ՛ ձեր դպրոցական եւ անձնական ձեռքբերումներում»:

Իսկ ակնարկելով ներկայ ծնողներուն եւ հիւրերուն վստահեցուց, թէ անոնց ապագայի ճամբան հարթ ու կանաչ կրնայ ըլլալ, եթէ հաւաքական բարեացակամութիւն, աշխատանք եւ եռանդ ցուցաբերեն: Եզրակացնելով, ան կոչ ըրաւ ներկաներուն համագործակցութեամբ կերտելու իրենց երեխաներու եւ մեր ազգի փայլուն ապագան:

Դոկտ. Ալինա Տօրեանի տպաւորիչ պատգամէն ետք, Թեմի առաջնորդ Մուշեղ արք. Մարտիրոսեանի օրհնութիւնները փոխանցեց Կլէնտէյլի Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ հովիւներէն Կոմիտաս քհնյ. Թորոսեանը, որ իր հերթին նաեւ շնորհաւորեց մարզախաղերու կազմակերպումը եւ քաջալերեց հայ աշակերտ մարզիկները անպայման մասնակցելու ՔԱՀԱՄին՝ «Առողջ մտածելակերպ, առողջ մարմնի մէջ» կարգախօսով առաջնորդուելով:

Քահանայ հայրը ապա ՔԱՀԱՄի յաղթանակի բաժակները օրհնեց, որպէսզի յանձնուին օրուան ախոյեաններուն:

Յաղթանակի բաժակները յանձնեց ՀՄԸՄի Շրջ. մարզական խորհուրդին: Ախոյեան դպրոցներու անունները յայտարարուեցան նոյն Խորհուրդի գործավար, ՀՄԸՄի Լոս Անճելըսի միաւորի խմբապետներէն Նարեկ Մեծաչեանի կողմէ, իսկ ախոյեանութեան բաժակները յանձնեցին Շրջ. վարչութեան ատենապետ Գառնիկ Աբրահամեանն ու Շրջ. մարզական խորհուրդի ատենապետ Քուինթ Չէմնիթսը: Ներկաները շնորհաւորական երկարաշունչ ծափողջոյններու արժանացուցին բաժակներ ստացողները:

Ախոյեանութեան մետալներու յանձնումէն ետք, օրուան հանդիսավար Սիւզի Օհանեան անգամ մը եւս շնորհաւորեց յաղթական աշակերտներն ու վարժարանները եւ հրաւիրեց ներկաները մասնակցելու ՔԱՀԱՄի աւարտած ձեռնարկին յաջորդող ՀՄԸՄի Նաւասարդեան 37րդ Մարզախաղերու բացման հանդիսութեան:

Ստորեւ ՔԱՀԱՄի արդիւնքները ընդհանուր դասաւորումներու մէջ. (ՔԱՀԱՄի ամբողջական արդիւնքները կարելի է գտնել ՀՄԸՄի www.homenetmen.net կայքէջի վրայ)

ՊԱՍՔԵԹՊՈԼ

Ա.- «Շամլեան» Ազգ. վարժարան

Բ.- «Սրբոց Նահատակաց «Ֆերահեան» Ազգ. Վարժարան

Գ.- «Ռոզ եւ Ալեք Փիլիպոս» Ազգ. Վարժարան

ՖՈՒԹՊՈԼ

Ա.- ՀԲԸՄի «Մանուկեան-Տէմիրճեան» Վարժարան

Բ.- «Շամլեան» Ազգ. Վարժարան

Գ.- «Ռոզ եւ Ալեք Փիլիպոս» Ազգ. Վարժարան

ՎՈԼԻՊՈԼ

Ա.- «Սրբոց Նահատակաց «Ֆերահեան» Ազգ. Վարժարան

Բ.- «Շամլեան» Ազգ. Վարժարան

Գ.- ՀԲԸՄի «Մանուկեան-Տէմիրճեան» Վարժարան

ԹԵԹԵՒ ԱԹԼԷԹ (Խմբային միացեալ)

Ա.- «Շամլեան» Ազգ. Վարժարան

Բ.- «Սրբոց Նահատակաց «Ֆերահեան» Ազգ. Վարժարան

Գ.- ՀԲԸՄի «Մանուկեան-Տէմիրճեան» Վարժարան

ԵՐԵՒԱՆ, «Թերթ».- ՀՀ արտաքին գործոց նախարար Էդուարդ Նալբանդեան, Մայիս 22ին մասնակցած է Պոսթընի կեդրոնը գտնուող Հայկական ժառանգութեան այգիի եւ Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակը յաւերժացնող յուշակոթողի պաշտօնական բացման արարողութեան, եւ ըսած է, թէ հայը երբե՛ք չի մոռնար Հայոց Ցեղասպանութիւնը:

Ցեղասպանութեան յուշարձանին բացումը խորհրդանշող ժապաւէնը կտրած են ԱԳ նախարար Էդուարդ Նալբանդեան, Մեսեչուսեցի նահանգապետ Տեւալ Փաթրիք, քոնկրեսական Էտ Մերգի, Պոսթընի քաղաքապետ Թոմաս Մենինօ, Հայկական ժառանգութեան հիմնադրամի նախագահ Ճիմ Գալստեան եւ ԱՄՆ Արեւելեան ափի հոգեւոր առաջնորդներ:

«Հայկական ժառանգութեան այգին Պոսթընի սրտում առաջին յուշարձանն է, որը հիմնուել է Մեսեչուսեցի պետական սեփականութիւնը հանդիսացող տարածքում ու նուիրուած է Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերի յիշատակին. այն նաեւ խորհրդանշում է հայ համայնքի ներդրումը ամերիկեան հասարակութեան մշակութային բազմազանութիւնում: Այս այգին նաեւ հայկական համայնքի երախտագիտութեան արտայայտութիւնն է՝ Միացեալ Նահանգներին, ամերիկեան ժողովրդին, Մեսեչուսեց նահանգին եւ այս քաղաքին, որն ընդունել է Հայոց Ցեղասպանութեան հետեւանքով հայրենազրկուած հազարաւոր հայերի», բացման արարողութեան ընթացքին ըսած է Էդուարդ Նալբանդեան:

Անդրադառնալով պատմական յիշողութեան կարեւորութեան՝ Էդուարդ Նալբանդեան նշած է. «Ասում են՝ մարդկային յիշողութիւնը կարճ է, բայց վստահաբար այդպիսին չէ մարդկութեան յիշողութիւնը: Նրանք, ովքեր յոյս էին տածում, որ ժամանակը մոռացութեան կը մատնի Ցեղասպանութեան հրէշաւոր յանցագործութիւնը, խորապէս սխալուել են: Այսօր, գրեթէ 100 տարի անց, հազարաւոր մարդկանց ներկայութիւնն այս յուզիչ արարողութեանը՝ դրա վառ ապացոյցն է:

«Այս նախաձեռնութիւնն իրականութիւն է դարձել Հայոց Ցեղասպանութեան հարիւրամեակի նախօրէին եւ վերահաստատում է, որ աշխարհում ապրող իւրաքանչիւր հայ երբեք չի՛ մոռանալու, չի՛ լռելու, ճշմարտութիւն ու արդարութիւն է պահանջելու: Եւ հայ ժողովրդի այս արդար պահանջներին պէտք է աջակից լինեն բոլոր նրանք, ովքեր մտահոգ են մարդկութեան խաղաղ ապագայի համար:

«Ցեղասպանութիւնների ժխտումը, անպատժելիութիւնը մարդկութեան դէմ նոր յանցագործութիւնների իրականացման ճանապարհ են հարթում: Անկախ աշխարհաքաղաքական եւ այլ շահերից, միջազգային հանրութիւնը պէտք է միասնաբար պայքարի ցեղասպանութեան դատապարտման եւ դրա կանխարգելման համար: Այդ միասնականութեան բացակայութեան պատճառով է որ մարդկութիւնն ականատես է լինում ցեղասպանութիւնների իրագործման նոր փորձերի»:

Նախարար Նալբանդեան ընդգծած է նաեւ, թէ «մեր միասնական ջանքերը սկսում են արդիւնքներ տալ: Շուրջ մէկ դար Թուրքիայում փակի տակ գտնուող քննարկումը բացւում է: Այդ առումով, թուրք յայտնի գործարար Իցհակ Ալադոնի կոչը խորհրդանշական է. նա ասում է. «Եկէ՛ք բարձրացնենք մեր ձայնը Անգարայի խորհրդարանին մէջ, եկէ՛ք յարգենք անմեղ զոհերուն յիշատակը եւ առճակատուինք մեր անցեալի հետ»: Աւելի ու աւելի շատ մարդիկ են Թուրքիայում սկսում մտածել Ալադոնի պէս: Հայոց Ցեղասպանութեան յիշատակի արարողութիւնները Ստամբուլում եւ այլ թուրքական քաղաքներում դրա վկայութիւնն են:

«Կը ցանկանայի յոյս յայտնել, որ այս այգին կը դառնայ մի վայր, մի ուխտատեղի, որտեղ կը գան ոչ միայն Ցեղասպանութեան զոհերի ժառանգները, այլ նաեւ այդ յանցագործութիւնն իրագործողների ժառանգները, եւ միասին ծաղիկներ կը դնեն անմեղ զոհերի յիշատակին»:

Այգիի բացման արարողութենէն առաջ, ԱԳ նախարար Էդուարդ Նալբանդեան եւ ՀՀ սփիւռքի նախարար Հրանոյշ Յակոբեան հանդիպած են Մեսեչուսեցի նահանգապետ Տեւալ Փաթրիքի հետ, որուն շնորհակալութիւն յայտնած են՝ Մեսեչուսեցի հայկական կազմակերպութիւններու նախաձեռնութիւններուն աջակցելուն համար: Հանդիպման ընթացքին հանգամանալից քննարկում տեղի ունեցած է հայ-ամերիկեան գործընկերութեան ամրապնդման առնչուող հարցերու եւ Հարաւային Կովկասի տարածաշրջանային խնդիրներու շուրջ:

Պոսթընի մէջ Հայաստանի արտաքին գործոց եւ սփիւռքի նախարարները այցելած են նաեւ Սուրբ Երրորդութիւն եկեղեցին, Հայկական մշակութային եւ կրթական կեդրոնը ու Հայկական թանգարանը:

Հայաստանէն նշեալ ձեռնարկին ներկայ եղած են նաեւ սփիւռքի նախարար Հրանոյշ Յակոբեան եւ ԱՄՆի մօտ ՀՀ դեսպան Թաթուլ Մարգարեան: Նորաբաց այգին օրհնած են ամերիկահայ հոգեւորականները:

«Ասիկա մեր հայկական համայնքի եւ մեր նահանգի շփման հպարտ խորհրդանիշն է», այգիի բացման առիթով ըսած է Մեսեչուսեցի նահանգապետը:

Նշենք, թէ Հայկական ժառանգութեան հիմնադրամը ստեղծուած է 2005ին եւ կը ներառէ Մեսեչուսեցի աւելի քան 35 հայկական կրօնական, մշակութային, կրթական եւ մարդասիրական կազմակերպութիւններ:

ԵՐԵՒԱՆ, «eMedia.am».- Սուրիոյ Հոմս քաղաքին մէջ յարձակման ենթարկուած են հայկական եկեղեցին եւ «Սահակեան» հայկական դպրոցը: Այս մասին յայտնած է «Նուվել տ՛Արմէնի»ն։ Յարձակողները սուրիական ընդդիմութեան ներկայացուցիչներն են:

Դպրոցը կը պատկանի Հայ առաքելական եկեղեցւոյ եւ ենթակայ է Դամասկոսի մէջ գտնուող թեմին: Հայկական դպրոցը կը գտնուի Համիտիէ շրջանին մէջ, ուր մեծամասնութիւնը քրիստոնեայ արաբներ են։

Ընդդիմադիր ուժերը, որոնք թալանած են հայկական եկեղեցին, դպրոցը վերածած են հիւանդանոցի եւ իրենց հանգստավայրի: Սուրիական բանակը այդ շրջաններուն մէջ գործողութիւններ չի կատարեր, որովհետեւ հոն մեծ թիւով բնակիչներ կան։

«eMedia.am»ի հետ զրոյցին ընթացքին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինի տեղեկատուական համակարգի տնօրէն Վահրամ քհնյ. Մելիքեան յայտնած է, թէ եկեղեցին կապ հաստատած է Դամասկոսի Հայոց թեմի առաջնորդ Արմաշ եպս. Նալբանդեանի հետ, որ հաստատած է ընդդիմադիր ուժերուն կողմէ հայկական եկեղեցւոյ ու դպրոցի շէնքի գրաւման լուրը։

«Հայ համայնքի ու եկեղեցու կողմից այդ ուժերի հետ կապ է հաստատուել, որ վնաս չտրուի ո՛չ եկեղեցուն, ո՛չ դպրոցին: Անհրաժեշտ փաստաթղթերը դպրոցից արդէն դուրս են բերուել ու ներկայումս հայութիւնը միջնորդական ջանքեր է գործադրում, որ նպաստի խնդրի խաղաղ կարգաւորմանը», ըսած է Վահրամ քահանայ Մելիքեանը:

Ան նաեւ նշած է, որ զոհեր ու վիրաւորներ չկան:

ՋՈՒՂԱ, «Արմէնփրէս».- Իրանի սահմանապահ մարմինները Չորեքշաբթի, Մայիս 23ին կասեցուցած են Նախիջեւանի æուղա քաղաքէն ատրպէյճանական բեռնատար ու մարդատար ինքնաշարժներու մուտքը դէպի երկիր:

Ըստ ատրպէյճանական լրատուամիջոցներու՝ æուղա քաղաքէն դէպի Իրան գացող ճանապարհին վրայ կուտակուած են բազմաթիւ ինքնաշարժներ եւ փոխադրակառքեր, որոնք իրանցի սահմանապահներէն արտօնութիւն չեն կրցած ստանալ՝ իրանեան սահմանին մօտենալու: Միաժամանակ, Իրան հինգ անգամով բարձրացուցած է սահմանը հատելու համար գանձուող գումարը:

Իրանեան այլ քայլեր կը համընկնին Պաքուի մօտ Իրանի արտակարգ եւ լիազօր դեսպանը Թեհրան յետկանչելու Իրանի որոշումին:

Միւս կողմէ, Իրանի արտաքին գործոց նախարարութեան բարձրաստիճան դիւանագէտ մը, իրանեան «Սեհեր» պատկերասփիւռի կայանէն Ատրպէյճանի իշխող «Ենի Ազրպէյճան» կուսակցութիւնը ամբաստանած է Ատրպէյճանի մէջ հակաիրանեան գործողութիւն ծաւալելու յանցանքով:

Դիւանագէտը յայտնած է, թէ Իսրայէլի աջակցութեամբ եւ Ատրպէյճանի իշխանութեանց նախաձեռնութեամբ Պաքուի մէջ կազմակերպուած հակաիրանեան ցոյցերուն ընթացքին իրանցի ղեկավարներուն նկատմամբ «անյարգալից վերաբերմունք»ին պատճառով՝ «Պաքուն ծանր հատուցում պիտի վճարէ»:

Հանդիպումին ընթացքին քննարկուած են ԼՂՀի ներքին կեանքին, արտաքին քաղաքականութեան, Արցախ-Ֆրանսա յարաբերութիւններուն եւ տարածաշրջանային գործընթացներուն վերաբերող հարցեր:

Բակօ Սահակեան անդրադարձած է նման հանդիպումներու յաճախականութեան կարեւորութեան՝ երկկողմանի յարաբերութիւններու զարգացման իմաստով: Ան նաեւ ընդգծած է, որ Արցախ մեծապէս շահագրգռուած է Ֆրանսայի, մասնաւորաբար անոր օրէնսդիր մարմինի հետ համագործակցութեան ամրապնդումով:

Երկուստէք նշուած է այդ ուղղութեամբ յստակ ծրագիրներու մշակման կարեւորութիւնը:

Հանդիպման ներկայ էին նաեւ փոխվարչապետ, ելեւմուտքի նախարար Սպարտակ Թեւոսեանը, եւ պաշտօնատար այլ անձնաւորութիւններ:

Ժողովրդավարութիւնը նպատակ չէ հասարակութեանց զարգացման համար։ Ազատութիւնը, անկախութիւնը, հաւասարութիւնը, արդարութիւնը, ընկերային համերաշխութիւնը եւ բարօր կեանքը հասարակութեանց համար կրնան նպատակներ ըլլալ, բայց ժողովրդավարութիւնը այդ նպատակներուն հասնելու միջոց մըն է միայն։

Հասարակական գիտութեանց տարրական դասանիւթերուն մէջ ամրագրուած է այս ճշմարտութիւնը։ Քաղաքագիտութեան թէ իրաւագիտութեան, տնտեսագիտութեան թէ ընկերաբանութեան, փիլիսոփայութեան թէ զանգուածային հոգեբանութեան ուսանողները, տարրական գիտելիքի եւ ուսմունքի կարգով, ժողովրդավարութեան մասին՝ իբրեւ պետական կառավարման ձեւաւորման միջոցի՝ իրենց կազմած պատկերացումով ձեռնամուխ կ՛ըլլան լրացուցիչ եւ մասնագիտական ուսումնառութեան ու հասարակագիտական ճանաչողութեան խորացումին։

Կը հետեւի, հասկնալիօրէն, որ մարդկային միտքը տեւաբար որոնումի մէջ է՝ նախ հասարակական զարգացման ծառայող պետական կառավարման նպատակայարմար ու անթերի միջոցը ճշդելու, ապա եւ ընտրուած միջոցին՝ այս պարագային ժողովրդավարութեան կատարելագործումին հասնելու համար։

Նաեւ՝ պարագայական ու յարաբերական ընտրանք է ժողովրդավարութիւնը, որովհետեւ տարբեր ժամանակներու եւ քաղաքակրթական զարգացման տարբեր պայմաններու բերումով, ժողովրդավարութիւնը միակ միջոցը չէ նկատուած հասարակական զարգացման ծառայող պետական կառավարման իտէալական համակարգը ձեւաւորելու համար։ Բռնատիրութեան եւ սակաւապետութեան, միապետութեան եւ ամբողջատիրութեան մէջ եւս ընկերային ու քաղաքական մտածողներ կամ փիլիսոփաներ տեսած են պետական կառավարման «իտէալական» միջոց մը… որուն ներշնչումով դիմած են արիւնալի յեղաշրջումներու կամ պատերազմներու։

Ինքնանպատակ չեն կատարուիր այս ընդգծումները։ Կը ծառայեն իբրեւ մեկնակէտի, որպէսզի վերանկախացեալ Հայաստանի քսանամեայ Հանրապետութեան «ամէնէն ժողովրդավարական» քուէարկութիւնը հռչակուած Մայիս 6ի խորհրդարանական ընտրութեանց արժեւորումը զերծ պահուի… ժողովրդավարութեան զարգացման հետ կապ չունեցող քաղաքական չարաշահումներէ։

Իսկ չարաշահումները ամէն օր յառաջ կը մղուին ուղղակի թէ անուղղակի եղանակներով։

Չարաշահումներու մայր աղբիւրը, անշուշտ, վերջին երկու շաբաթներուն առօք–փառօք յանկերգի վերածուած պետական գովազդն է այն «արժեւորումին», թէ մեր ժողովուրդը ազատ ու թափանցիկ ընտրապայքարի մը աւարտին վստահութեան իր քուէն տուաւ, տպաւորիչ մեծամասնութեամբ մը, մեր երկիրն ու պետութիւնը կառավարող նախագահական իշխանութեան «գործընկեր» կուսակցութիւններուն՝ Հանրապետականին եւ Բարգաւաճին…

Կասկածէ վեր է, նոյնպէս, որ փայլուն յաղթանակ ձեռք բերած նախագահական իշխանութիւնը բաւարար հիմք ունի նման գովազդ մը մինչեւ ծայր տանելու եւ յառաջիկայ նախագահական ընտրութեանց համար, ի շահ իր վերընտրութեան, նպաստաւոր հողի պատրաստման ծառայեցնելու։

Եւ ինչո՛ւ ոչ. չէ՞ որ արտաքին աշխարհը փութաց ողջունելու եւ շնորհաւորելու «համոզի»չ յաղթանակը նախագահ Սերժ Սարգսեանի եւ անոր գլխաւորած Հանրապետական կուսակցութեան, առանց մոռնալու, հարկաւ, որ նոյնպէս շնորհաւորէ նոյնքան յաջող ձեռքբերումը իշխանութեան գլխաւոր գործնկեր Բարգաւած Հայաստան կուսակցութեան եւ անոր ղեկավար Գագիկ Ծառուկեանի։

Բայց նախագահական իշխանութեան բարձունքին թեւածող ինքնասքանչացման ու ինքնավստահութեան գովազդի ետին, յատկանշականօրէն, նոյնպէս զգալի է բուն յաղթականին՝ աւելի քան 70 տոկոսով իշխանութեան ի նպաստ իր վստահութեան քուէն տուած ընտրազանգուածի ապրած յետ– ընտրական… կրաւորականութիւնը։

Սեփական ընտրազանգուածին մօտ տիրող խանդավառութեան պակասին վստահաբար ամէնէն աւելի կ՛անդրադառնայ ինք՝ նախագահական իշխանութեան թիւ մէկ ղեկավարը, որ գոնէ ինքն իր հետ անկեղծութեան պահերուն անպայման կ՚անդրադառնայ մինչեւ նախագահ վերընտրութիւն իր «յաղթարշաւի» ճամբան ականապատող… պարտաւորութիւններուն։

Տարածաշրջանի եւ մեծապետական աշխարհի ազդեցիկ ուժերուն կողմէ Հայաստանի նախագահին վրայ դրուած աննախանձելի պարտաւորութիւններուն։

Սոսկ պատահականութիւն չի կրնար ըլլալ, որ վերջին օրերուն Հայաստանի նախագահը պարտաւորուած կը զգայ վերստին երկխօսութեան եւ մերձեցման ձեռք երկարելու Թուրքիոյ պետական ղեկավարութեան։

Խորհրդարանական իր փայլուն յաղթանակին հաշւոյն քաղաքական պարտամուրհակ վճարելու ժա՞մը հնչած է նախագահ Սերժ Սարգսեանի համար։

Չի՛ բացառուիր։

Բայց արտաքին քաղաքականութեան այդ պարտամուրհակներուն մասին տակաւին կանխահաս է խօսիլը։ Այսօրուան մտածումին կիզակէտը ժողովրդավարութեան այսպէս կոչուած «հայաստանեան» ոճին ախտորոշումն է, որովհետեւ 6 Մայիս 2012էն ետք հայ քաղաքական միտքը ամէն հիմք ունի մտահոգուելու վերանկախացեալ Հայաստանին պարտադրուած «ժողովրդավարութեան» այս տեսակին հետագայ արմատաւորումով։

Ընթացիկ լրահոսի ընդմէջէն ընթերցողը տեղեակ է, որ յետ–ընտրական շրջանին Հայաստանի «հանրածանօ»չ քաղաքական մեկնաբան–վերլուծաբանները, ինչպէս եւ այսպէս կոչուած «սոցիոլոգ»ները՝ հանրային կարծիքի հետազօտման մասնագէտները իրարու հետ կը մրցին, որպէսզի հիմնաւորեն եւ գովազդեն «իրենց» այն տեսակէտը, թէ հակառակ խորհրդարանական ընտրութեանց մէջ Հանրապետականի արձանագրած բացարձակ յաղթանակին, մեր երկիրը պէտք ունի… համախոհական կառավարութեան։

Ամէնէն պերճախօս մեկնաբանութիւնը օրեր առաջ հրապարակուեցաւ ընկերաբան Ահարոն Ադիբեկեանի կողմէ, որ ի դէպ 6 Մայիսի ընտրութեանց փաստացի արդիւնքը ճշգրտութեամբ նախատեսող առաջին «սոցիոլոգ»ներէն մէկն էր։ Ընկերային–քաղաքական այս վերլուծաբանը, արժեւորումը կատարելով խորհրդարանական ընտրութեանց արդիւնքին, նաեւ՝ ներ–քաղաքական հետագայ զարգացումներուն վերաբերեալ իր նախատեսութիւնները բանաձեւելով, նախ մեծապէս հաւանական կը նկատէ, որ նախագահական իշխանութիւնը կառավարական նոր համախոհութիւն մը գոյացնէ, ապա՝ կարեւորութեամբ խորհուրդ կու տայ Հայ Ազգային Քոնկրեսին, ՀՅ Դաշնակցութեան եւ Ժառանգութեան, որ ընդունին իշխանաւոր «կոալիցիային» մաս կազմել… հրաւէրը եւ դուրս չիյնան քաղաքական դաշտէն։

Թերեւս ընդդիմադրութիւնը ներկայացնող խորհրդարանական ուժերը չստանան ալ իշխանաւոր կոալիցիային մաս կազմելու նման հրաւէր։ Թերեւս ստանան նման հրաւէր եւ իրապէս ալ հետեւին քաղաքական մեկնաբաններու եւ «սոցիոլոգներու» յորդորին՝ կրկնելու համար քաղաքական այն ձախաւեր քայլը, որ իրենց ընտրական անփառունակ պարտութեան պատճառ դարձաւ, սեփական ընտրազանգուածին մօտ հարցականի տակ դնելով իրենց արժանահաւատութիւնը։

Բայց հարցը այդ չէ։ Քաղաքական զարգացումները շուտով պարզութիւն եւ որոշակիութիւն կը մտցնեն այդ ուղղութեամբ։

Բուն հարցը եւ այսօրուան քննարկման առարկան ընկերաբաններու եւ քաղաքական մեկնաբաններու այն տրամաբանութիւնն է, որուն համաձայն ժողովրդավարութեան «հայաստանեան» ոճը կը զատորոշուի քաղաքական դաշտը իշխանութեան վերապահելու եւ ընդդիմադրութիւնը լուսանցք մղելու իր առանձնայատկութեամբ։

Այսինքն՝ Հայաստանի մէջ ժողովրդավարութիւնը մանկահասակ ըլլալու եւ քայլ առ քայլ հասունանալու խնդիր չունի այնքան, որքան որակապէս գլխիվայր շրջուած համակարգի իր ներկայ վիճակէն դուրս գալու եւ ոտքերուն վրայ կանգնելու անհրաժեշտութիւն։

Նախագահական իշխանութենէն անուանապէս անկախ մեկնաբաններն ու վերլուծաբանները փաստօրէն կը հասկցնեն մեր ժողովուրդին եւ ընդհանրապէս քաղաքական խաւին, որ իշխանութեան առանցքէն դուրս չկայ քաղաքական դաշտ Հայաստանի այսօրուան իրականութեան մէջ։

Ինչպէս որ ընտրութեանց ընթացքին մեր ժողովուրդը չունեցաւ իր կամքը արտայայտող քաղաքական ուժը խորհրդարան հասցնելու խնդիր, այլ ստիպուեցաւ ընտրութիւն կատարելու պետութիւնը իր ձեռքը կեդրոնացուցած նախագահական իշխանութեան եւ անոր մրցակից՝ յաւակնորդ գործիչներու եւ կուսակցութեանց միջեւ…

Այնպէս ալ մեր ժողովուրդին կամքը արտայայտելու ուղին ընտրած ընդդիմադիր ուժերը քաղաքական պայքարի դաշտ չունին «հայաստանեան» ոճով հաստատուած այսօրինակ ժողովրդավարութեան մէջ։

Այլապէս դատապարտուած են կորսնցնելու ժողովրդավարական ճնշումի ամէն հնարաւորութիւն, եթէ իշխանութեան վերապահուած քաղաքական դաշտին մէջ չուզեն գրաւել իրենց շնորհուած տեղերը՝ նոյնինքն իշխանութեան «բարի կամք»ին ընդառաջելով։

Բայց ժողովրդավարութիւնը միայն քաղաքացիական քուէի ուժին ազատ գործածութեամբ չի պայմանաւորեր իր օրինականութիւնը։

Ժողովրդավարութիւնը կը յատկանշուի ժողովրդային հակակշռի եւ քաղաքացիական ճնշումի միջոցներուն յարաճուն կատարելագործումով։ Իբրեւ հասարակական զարգացման ծառայող պետական կառավարման համակարգի ստեղծման ու կատարելագործման առաջնորդող միջոցի՝ ժողովրդավարութիւնը իր օրինականութիւնը կ՛ապահովէ այն չափով, որքանով կ՛ամրապնդէ նոյնինքն ժողովրդային մասնակցութիւնը հանրային ու պետական կեանքի ղեկավարման բոլոր մակարդակներուն վրայ։

Իսկ ժողովրդավարութեան «հայաստանեան» այս ոճը, միայն իշխանութեան վերապահելով ժողովրդավարական օրինականութիւն վայելող քաղաքական դաշտի հակակշիռը, իր էութեամբ եւ ըստ ամենայնի հականիշն է նոյնինքն ժողովուրդի մասնակցութեան կռուաններու զարգացումին։

Հականիշն է նոյնինքն ժողովրդավարութեան, որ մեր դարաշրջանին պայքարի ամէնէն ազդու եղանակն է ժողովուրդէն բխող, ժողովուրդին ուղղուող եւ ժողովուրդին ծառայող իրա՛ւ իշխանութեան հաստատումին։